Συναίσθημα ως σχεσιακός συντονισμός -Wittgenstein

Η ιδιωτική γλώσσα δεν υφίσταται κατά τον Wittgenstein, παρά την ιδέα ότι συναισθήματα αναφέρονται σε ατομικές και υποκειμενικές εμπειρίες. Αυτό συμβαίνει διότι η γλώσσα αποτελεί μέρος μιας κοινής μορφής ζωής, οι κανόνες της οποίας είναι δημόσιοι. Στην συνθήκη μιας ιδιωτικής γλώσσας υπάρχουν εξορισμού κανόνες ιδιωτικοί, που μόνο ο ομιλητής της γνωρίζει, συνεπώς δεν υπάρχει ανεξάρτητο κριτήριο, εάν ακολουθεί πράγματι τον κανόνα ή νομίζει ότι το κάνει. Όπως προκύπτει, οι λέξεις που αναφέρονται σε συναισθήματα δεν αποκτούν τη σημασία τους από τη σύνδεσή τους με τις ιδιωτικές εμπειρίες, και επομένως η γλώσσα δεν έχει ιδιωτικά νοήματα.

Σύμφωνα με τον Wittgenstein, η ύπαρξη ενός ιδιωτικού νοητικού κόσμου που δίνει στον κόσμο των αισθημάτων το νόημα της αποτελεί έναν «γραμματικό μύθο», όπου πίσω από τις λέξεις βρίσκεται ένα ιδιωτικό αντικείμενο το οποίο αποδίδει νόημα σε αυτές.

Υπό το πρίσμα των πολιτισμικών πραγματώσεων και γλωσσικών παιχνιδιών, τα συναισθήματα υπόκεινται σε συγκεκριμένους κοινωνικούς κανόνες σε σχέση με το χωροχρονικοτροπικό πλαίσιο εκδήλωσής τους. Παρόμοιοι κανόνες διέπουν και την αντίδραση των υπόλοιπων ανθρώπων σε συναισθηματικές πραγματώσεις. Οι εν λόγω πολιτισμικοί κανόνες φαντάζουν ένα ντετερμινιστικό αντίγραφο, όπου το κάθε τι προκύπτει και θέτει τις βάσεις για το επόμενο που έπεται δημιουργώντας μια ολότητα με συνοχή.

Το συναίσθημα δεν μοιάζει να κατοικεί στον ατομικό νου, αλλά στον χώρο του συντονισμού μεταξύ των συμμετεχόντων, στις κοινωνικές πρακτικές που οργανώνονται από ιστορίες που κατά προέκταση ενσαρκώνονται. Τα συναισθήματα ως σχεσιακές πραγματώσεις είναι ανάγκη να έχουν μια επαρκή αιτιολογία η οποία απορρέει από πολιτισμικούς παράγοντες. Έτσι, οι πολιτισμικοί παράγοντες νομιμοποιούν την έκφραση του συγκεκριμένου συναισθήματος μέσα από την αποδοχή μιας επαρκούς αιτιολογίας.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ