Η αναστοχαστικότητα

Written by on 17/04/2021

image_print

Προϋποθέτει κάποιο βαθμό επίγνωσης σχετικά με τη συμβολή του ερευνητή στην κατασκευή των νοημάτων καθ’ όλη τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας, καθώς και την αναγνώριση του ότι είναι αδύνατον να παραμείνει κανείς «έξω» από το αντικείμενο μελέτης κατά τη διάρκεια διεξαγωγής της έρευνας. Απεναντίας, -συνειδητά ή μη- μετέχει, δίχως να αρκείται απλώς στην αντικειμενική προσέγγιση.

Η έμφαση στην αναστοχαστικότητα, επομένως, προτρέπει στην «διερεύνηση εκείνων των τρόπων, όπου η εμπλοκή ενός ερευνητή σε μια συγκεκριμένη έρευνα την επηρεάζει, επενεργεί σε αυτή και τη διαποτίζει με τις ιδέες και τις αντιλήψεις του».

Ποια είναι, όμως, τα δυο είδη αναστοχαστικότητας;
Αφενός είναι η προσωπική αναστοχαστικότητα στο πλαίσιο της οποίας αναστοχάζεται κανείς τους τρόπους με τους οποίους η έρευνα διαμορφώνεται από αξίες, εμπειρίες, ενδιαφέροντα, πιστεύω, στόχους στη ζωή και κοινωνικές ταυτότητες, και σκέφτεται έπειτα πώς μπορεί να τον επηρεάσει και να τον αλλάξει ως άνθρωπο και ως ερευνητή.

Αφετέρου είναι η επιστημολογική αναστοχαστικότητα στο πλαίσιο της οποίας καλείται κανείς να θέσει ποικίλα ερωτήματα, όπως με ποιον τρόπο μπορεί το ερευνητικό ερώτημα να καθορίσει και περιορίσει τα πιθανά «ευρήματα»; Ή με ποιον τρόπο μπορεί το ερευνητικό σχέδιο και η μέθοδος ανάλυσης να «κατασκευάσει» τα δεδομένα και τα ευρήματα; Επίσης, σε ποιο βαθμό η διαφορετική διερεύνηση οδηγεί σε διαφορετική κατανόηση του υπό εξέταση φαινομένου; Συνεπώς, η επιστημολογική αναστοχαστικότητα παρέχει τη δυνατότητα σκέψης των παραδοχών κατά τη διάρκεια της έρευνας και συμβάλει στον αναλογισμό των επιπτώσεων που έχουν τόσο σε αυτή, όσο και στα ευρήματά της.

Ωστόσο, δεν δίνουν όλοι οι ερευνητές ποιοτικής μεθοδολογίας την ίδια έμφαση στην αναστοχαστικότητα.

Μέρος της αναστοχαστικότητας συνιστά η κριτική γλωσσική επίγνωση. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή των εμπειριών υποβοηθούν στην κατασκευή των νοημάτων που αποδίδονται σε αυτές. Με την κατασκευαστική διάσταση της γλώσσας οι κατηγορίες και ονομασίες που χρησιμοποιούν οι ερευνητές κατά τη διάρκεια της ερευνητικής διαδικασίας διαμορφώνουν τα «ευρήματά» τους.

Μολαταύτα, οι ερευνητές ποιοτικής μεθοδολογίας έχουν διαφορετικές απόψεις ως προς τον βαθμό που η γλώσσα κατασκευάζει εκδοχές της πραγματικότητας. Στη μια άκρη του συνεχούς, καθήκον τους είναι να μελετήσουν τους τρόπους που αυτές παράγονται, αλλάζουν ανάλογα με την κουλτούρα και την ιστορία και διαμορφώνουν τις εμπειρίες των ανθρώπων. Ενώ, στο άλλο άκρο πιστεύουν πως είναι εφικτό να περιγραφεί «τι συμβαίνει» σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο με την γλώσσα να είναι απλώς το μέσο για ένα σκοπό ή εργαλείο.

Κλείνοντας, ο αναστοχασµός του ερευνητή σχετικά µε την παρουσία του στο πεδίο, οι παρατηρήσεις, οι εντυπώσεις, τα συναισθήµατά του καταγράφονται στο ημερολόγιο της έρευνας και αξιοποιούνται κατά την ερμηνεία των δεδομένων.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

image_print

CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist


 



Current show









 



Current show