Αλλεπάλληλες Σταυροφορίες

Αυτή η σκέψη για τη Σταυροφορία, για την ανακατάληψη των Αγίων Τόπων, δεν ήρθε στο μυαλό του Ουρβανού, αλλά διότι ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Αλέξιος ο Κομνηνός ζει την καυτή ανάσα των Τούρκων και την επέκταση των Σελτζούκων.

Οι Σελτζούκοι Τούρκοι ήταν πολύ σκληροί πολεμιστές, πολύ αποτελεσματικοί πολεμιστές και το απέδειξαν σε διάφορες μάχες που έδωσαν και με Πέρσες, τους οποίους και κατανίκησαν, τους Βυζαντινούς που κατανίκησαν. Επομένως ο Αλέξιος ο Κομνηνός είχε δίκιο να ανησυχεί για τις εξελίξεις και εκείνος είναι που ζήτησε επίσης από τον Πάπα, παρότι το σχίσμα είχε γίνει και το σχίσμα αυτό εμπεριείχε πάρα πολύ οργή, ένθεν και ένθεν, και μίσος και εκτοξεύτηκαν βαρύτατες κατηγορίες και από τις δύο πλευρές. Παρ’ όλα αυτά, ο Αλέξιος ζητά τη βοήθεια της δυτικής πλευράς για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο των Σελτζούκων και να απελευθερώσει την Αντιόχεια —διότι κατελήφθη και η σπουδαιότατη πόλη της Αντιοχείας, στην οποία υπήρχε και Πατριαρχείο— και έτσι ο Ουρβανός, σταθμίζοντας όλους αυτούς τους παράγοντες, αποφάσισε να ξεκινήσει αυτό το μεγάλο εγχείρημα, που ονομάζεται Σταυροφορίες.

Οι Σταυροφορίες θα διαρκέσουν αιώνες. Η Α΄ Σταυροφορία ξεκινά στην πραγματικότητα το 1096 μ.Χ. (η προετοιμασία της), ο Πάπας απευθύνεται σε όλους τους ηγεμόνες της Ευρώπης. Η Ευρώπη ακόμη είναι κατασπασμένη, είναι σε φεουδαρχικό σύστημα, υπάρχουν πολλές περιοχές με μικρούς ηγεμόνες, αλλού έχουν δημιουργηθεί κάποια μεγαλύτερα κράτη· φυσικά, υπάρχει και το κράτος το γερμανικό της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που είναι μεγάλο. Και όλους αυτούς προσπαθεί να τους προσεγγίσει, να τους εμπνεύσει, ο Πάπας και πράγματι υπάρχει ανταπόκριση.

Η Α΄ Σταυροφορία συνοδεύτηκε από πολλή βία εναντίον των Εβραίων, ιδιαίτερα στις γερμανικές χώρες. Σε αυτή τη Σταυροφορία συμμετείχαν ηγεμόνες με τους στρατούς τους, με τους ιππότες τους, με τους ενόπλους τους και χωρικοί και καθημερινοί άνθρωποι, οι οποίοι θεώρησαν καθήκον τους να κινηθούν και αυτοί προς τα ανατολικά για να σώσουν τους Αγίους Τόπους από τους απίστους. Περιγράφεται, μάλιστα, [ότι] η Α΄ Σταυροφορία κινήθηκε πεζή. Από τη Γερμανία, από την Αγγλία, από τη Γαλλία, από όλες τις περιοχές κινήθηκαν, συνέκλιναν, δημιουργήθηκε ένα στράτευμα, το οποίο τελικά κινούνταν αργά, βασανιστικά, γιατί πεζοί κινούνταν. Πολλοί από τους μετακινουμένους ήτανε καθημερινοί άνθρωποι με τις οικογένειές τους, σέρνανε μαζί προβατάκια, γουρουνάκια για να τρώνε στον δρόμο.

Πέρασαν μέσα από τα βυζαντινά εδάφη, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες προσπάθησαν όσο μπορούσαν πιο γρήγορα να τους διεκπεραιώσουν, για να πάνε προς τα ανατολικότερα και εκεί χτύπησαν την Αντιόχεια. Πράγματι συγκρούστηκαν με τους Τούρκους και στη συνέχεια αυτή η στρατιά, η οποία εμπεριείχε και αμάχους, χτύπησε και τα Ιεροσόλυμα. Η Α΄ Σταυροφορία θυμίζω ότι ήταν επιτυχής. Τα Ιεροσόλυμα κατέκτησαν με μεγάλη δυσκολία.

Περίπου εκατό χρόνια μετά από την κατάκτησή τους από τους χριστιανούς (ογδόντα χρόνια περίπου μετά) θα ανακαταληφθούν τα Ιεροσόλυμα από τους μουσουλμάνους, από τον Σαλάχ ε Ντιν, ο οποίος ήτανε Κούρδος στην καταγωγή —είναι ένας από τους μεγάλους ήρωες του Ισλάμ ο Σαλάχ ε Ντιν—, ο οποίος κατενίκησε τους Σταυροφόρους, τους εξεδίωξε από τα Ιεροσόλυμα. Έτσι, το εγχείρημα των Σταυροφοριών δεν είχε διάρκεια, παρά μόνο η Α΄ Σταυροφορία, η οποία για κάποιες δεκαετίες είχε αποτέλεσμα.

Ωστόσο, και μετά την Α΄ Σταυροφορία, υπήρξε διαρκές μήνυμα των Παπών να συνεχιστούν οι Σταυροφορίες. Έγινε και Β΄ Σταυροφορία και Γ΄ Σταυροφορία και Δ΄ Σταυροφορία και Ε΄ Σταυροφορία. Μάλιστα, η Δ΄ Σταυροφορία έγινε γύρω στο 1200 μ.Χ. πια— έπαιξε ρόλο πολύ και για τα γεγονότα της ανατολικής Μεσογείου, διότι στην Δ΄ Σταυροφορία πια η δυτική πλευρά ήταν ισχυρή σε τέτοιο βαθμό, ώστε κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη και ένα μεγάλο τμήμα του βυζαντινού κράτους κατελήφθη από τους Σταυροφόρους. Το Βυζάντιο κατεκτήθη από το 1204-1261 μ.Χ., αλλά στα χέρια των Δυτικών —Σταυροφόρων και μη— παρέμειναν μεγάλα τμήματα του Βυζαντίου.

Τα Ιεροσόλυμα είναι ιερή πόλη για τρεις θρησκείες: είναι η ιερή πόλη των χριστιανών, είναι η ιερή πόλη για τους χριστιανούς και τρίτον είναι η τρίτη πιο ιερή πόλη —μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα— για τους  μουσουλμάνους. Επομένως, για αυτήν την ιερή πόλη μάχονται όλοι και τη διεκδικούν, και οι χριστιανοί Σταυροφόροι θα συγκρουστούν με Άραβες, με Σελτζούκους (γενικά μουσουλμάνους), σκληροτράχηλους πολεμιστές — θα βρουν μεγάλες δυσκολίες στο έργο τους, δεν θα τα καταφέρουν τελικά να πάρουν, την ιερή γη.

Η επέλαση των Σταυροφόρων συνοδεύτηκε από τρομακτικές βιαιότητες και αγριότητες εναντίον των μουσουλμανικών πληθυσμών. Έκτοτε χωρίζει τις δύο αυτές ομάδες, δηλαδή το Ισλάμ και τους χριστιανούς, μεγάλο μίσος. Οι μουσουλμάνοι σήμερα διδάσκονται στα σχολεία τους με λεπτομέρειες φοβερές τις αγριότητες των Σταυροφόρων. Εδώ είναι μία αποτύπωση πολιορκίας μουσουλμανικής πόλης από τους Σταυροφόρους, οι οποίοι πετούν με καταπέλτη κομμένα κεφάλια μουσουλμάνων, στους έγκλειστους μουσουλμάνους, για να τους αναγκάσουν να παραδοθούν. Αυτά που βλέπετε είναι κεφάλια που εκτινάσσονται από τον καταπέλτη.

Μία περιγραφή από αραβική πλευρά, από μουσουλμανική πλευρά, για τις σφαγές που έκανε ο Ριχάρδος Α’ με την κατάληψη της Άκρας το 1191 μ.Χ. είναι η εξής: “Τότε, ο βασιλιάς της Αγγλίας, βλέποντας τη στάση του σουλτάνου, έδρασε με δολιότητα ως προς τους μωαμεθανούς αιχμαλώτους. Όταν του είχαν παραδώσει την πόλη της  Άκρας, είχε δεσμευτεί να τους χαρίσει τη ζωή, προσθέτοντας ότι, αν ο σουλτάνος τηρούσε τη συμφωνία, θα τους έδινε την ελευθερία τους. Το απόγευμα της Τρίτης 27 Ρεγκέμπ (που είναι 20 Αυγούστου) βγήκε έφιππος με ολόκληρο τον χριστιανικό στρατό. Διέταξε να φέρουν μπροστά του όλους τους μωαμεθανούς αιχμαλώτους, που ο Θεός (ο Αλλάχ) είχε ορίσει να μαρτυρήσουν εκείνη την ημέρα. Αριθμούσαν πάνω από τρεις χιλιάδες και ήταν όλοι δεμένοι με σχοινιά. Τότε οι χριστιανοί χίμηξαν όλοι με μιας πάνω τους και τους έσφαξαν εν ψυχρώ με σπαθιά και δόρατα. Οι μωαμεθανοί, βλέποντας τι έκαναν οι χριστιανοί στους αιχμαλώτους, όρμησαν εναντίον τους και πολλοί και από τις δυο πλευρές σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν στη μάχη που κράτησε μέχρι το σούρουπο. Το επόμενο πρωί οι άνθρωποι συγκεντρώθηκαν σε κείνο το σημείο και βρήκαν τους μωαμεθανούς σωριασμένους στο έδαφος, μάρτυρες της πίστης. Μάλιστα, αναγνώρισαν και μερικούς από τους νεκρούς και το θέαμα ήταν πολύ οδυνηρό γι’ αυτούς.”

Απόσπασμα από το ελεύθερο διαδικτυακό μάθημα του Mathesis «Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείο» με διδάσκουσα τη Μαρία Ευθυμίου.
Σύνδεσμος: https://mathesis.cup.gr/courses/course-v1:History+Hist3.2+21D/about

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός