Το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής ονομάζεται «Σάββατο των Ψυχών» ή «Ψυχοσάββατο» ή «Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων» και αποτελεί ένα είδος άκαιρου μνημόσυνου που αναλαμβάνει η ίδια εκκλησία για όσους δεν δύνανται να τελέσουν τα καθιερωμένα μνημόσυνα. Απώτερο και ύψιστο τέλμα η συγχώρεση και η κρίση πάντων κατά την Δευτέρα Παρουσία, ήδη από την ύπαρξη του Αδάμ έως και σήμερα. 

Τίμηση

«Ψυχοσάββατο» είναι η κοινή ονομασία του Σαββάτου πριν από την Κυριακή της Απόκρεω και του Σαββάτου πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής. Τα δύο Ψυχοσάββατα, της Τυρινής και εκείνο της πρώτης εβδομάδας της Σαρακοστής, των Αγίων Θεοδώρων, είναι αφιερωμένα στη μνήμη των νεκρών. Τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες στους φτωχούς, ή αλλιώς «ψυχικό». 

Ορθόδοξη Εκκλησία

Η Χριστιανική Εκκλησία τιμά το σώμα του ανθρώπου ως «ναόν του εν ημίν Αγίου Πνεύματος» και διδάσκει ότι αυτό θα αναστηθεί κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου. Συνεπώς, είναι απορριπτέα η καύση των νεκρών, που θεωρείται ειδωλολατρική συνήθεια, και έτσι υιοθετείται η ταφή των νεκρών.

Μέρα Ρουσαλιού

Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής λέγεται και του Ρουσαλιού, καθώς έλκει την καταγωγή του από τη ρωμαϊκή γιορτή των Ρουσαλίων ή Ροζαλίων. Πρόκειται για την ημέρα, που κατά τη λαϊκή δοξασία, οι ψυχές επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αφού στη διάρκεια της πασχαλινής περιόδου κυκλοφορούσαν ελεύθερα πάνω στη γη. 

Διαβάστε ακόμη:  Οι τρεις βασικοί ρόλοι σε έκαστη ψηφιακή πλατφόρμα

Ωφέλεια

Σύμφωνα με την αγιοπατερική μαρτυρία οι Απόστολοι θέσπισαν τις ευχές για τους νεκρούς. Η ωφέλεια, όμως, έγκειται στο γεγονός της τέλεσης της θείας ευχαριστίας στη μνήμη τους, διότι «ἑνώνονται ἀόρατα μὲ τὸ Θεὸ καὶ ἐπικοινωνοῦν μαζί Του καὶ παρηγοροῦνται καὶ σώζονται καὶ εὐφραίνονται ἐν Χριστῷ».

Σάββατο αφιερωμένο σε Αποθανόντες

Κατά τους καιρούς εκείνους αρκετοί ήταν αυτοί που απέθαιναν σε μικρή ηλικία ή σε απόρθητα μέρη, όπου υπέστησαν «άωρον θάνατον», από λοιμική ασθένεια, πολέμους, παγετούς, σεισμούς και θεομηνίες ή, λόγω πτώχειας, δεν αξιώθηκαν των διατεταγμένων μνημοσυνών, ή ακόμη κάηκαν ή χάθηκαν. 

Έθιμα

Στο Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων, που όμως δεν αναγνωρίζεται από την Εκκλησία, αναφέρεται και η παλαιότερη συνήθεια των ανύπαντρων κοριτσιών να τοποθετούν τα κόλλυβα κάτω από το μαξιλάρι τους και να παρακαλούν τον Άγιο να φανερώσει στον ύπνο τους τον άνδρα που θα παντρεύονταν. Σύμφωνα με τα έθιμα απαγορεύεται η εργασία εκείνη τη μέρα.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός