Προκαταλήψεις και Κοινωνική ταυτότητα

Written by on 22/05/2020

Προκαταλήψεις

Οι προκαταλήψεις υπάρχουν σε όλα τα άτομα μιας κοινωνίας, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης και σε όλους τους πολιτισμούς ανεξαιρέτως. Δημιουργούνται από τις κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις και λειτουργούν στους εσωτερικούς μηχανισμούς κάθε κοινωνίας. Η ηλικία, η φυλή και το φύλο συγκεντρώνουν τις περισσότερες από αυτές και συνδέονται με το σεξισμό, το ρατσισμό και οτιδήποτε παρεκκλίνει από το δόγμα αποδοχής που επικρατεί στους κόλπους της κοινωνίας. Έχουν τρείς άξονες μέσα από τους οποίους εκδηλώνονται τη γνώση, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά, με τα αντίστοιχα κίνητρα που προσδιορίζουν τη στάση των ατόμων απέναντι σε οποιαδήποτε κατάσταση. Αφορά σε παγιωμένες αντιλήψεις ανθρώπων ή κοινωνικών ομάδων που επηρεάζουν στάσεις και συμπεριφορές κυρίως αρνητικά και αποτελούν τροχοπέδη στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Εμποδίζουν την κατανόηση φαινομένων, παρακωλύουν την αφύπνιση και οδηγούν τους ανθρώπους σε αγκυλώσεις και συμπλέγματα που τους καθιστούν δυσλειτουργικούς. Σταδιακά οδηγούνται σε απευαισθητοποίηση και απανθρωποποίηση και είναι σε θέση να λάβουν μέρος σε τεράστια εγκλήματα τόσο ως προς τον συνάνθρωπό τους όσο και προς την ανθρωπότητα. Χάνεται ο ορθολογισμός και όλα εκείνα τα στοιχεία που καθιστούν τα υποκείμενα, ανθρώπους και κινούνται βάσει των προκαταλήψεων στην εκτέλεση οποιασδήποτε ενέργειας χωρίς συναισθηματική εμπλοκή και κριτική ικανότητα. Η προκατάληψη αποτελεί ένα κοινωνικό και ψυχολογικό δίπολο, η εξέταση του οποίου απαιτεί τη μελέτη από την επιστήμη της Κοινωνικής ψυχολογίας. Είναι απαραίτητο να διερευνάται η συναισθηματική και ψυχολογική κατάσταση που οδηγεί τους ανθρώπους να είναι υποχείρια των προκαταλήψεων, καθώς και το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εκδηλώνονται οι διάφορες συμπεριφορές, ιστορικά, χωρικά και χρονικά. Άραγε πόσοι από εμάς αντιλαμβάνονται ότι είναι δέσμιοι κοινωνικών προκαταλήψεων ;

Κοινωνική ταυτότητα      

Η κοινωνική ταυτότητα προσδιορίζεται από την αίσθηση που έχουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους. Ο βαθμός στον οποίο χαρακτηρίζονται οι συμπεριφορές, τα συναισθήματα και τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας είναι αυτό που διέπει την αντιληπτική ικανότητα των ατόμων και οδηγεί στην κατηγοριοποίηση τους. Αρχικά οι άνθρωποι κρίνουν και σχηματίζουν γνώμη με ένα πολύ περιορισμένο πεδίο αντιληπτικότητας που βασίζεται σε εμφανείς πληροφορίες που παρέχει το οποιοδήποτε άτομο και ανάγονται σε κάποια προσωπική βάση δεδομένων που υπάρχει μέσα στον καθένα. Το πρότυπο αυτό συγκεντρώνει όλα τα χαρακτηριστικά που αποτελούν το σημείο αναφοράς τόσο σε κάθε σύγκριση όσο και σε κάθε χαρακτηρισμό. Προσδιορίζουν τα επιμέρους στοιχεία των κατηγοριών και τα ανάγουν ως τη βάση στήριξης αυτών και το απαραίτητο γνώρισμα ομοιοτήτων ή διαφορών ανάμεσα τους. Η κοινωνική ταυτότητα ακολούθως προσιδιάζει στα χαρακτηριστικά κάθε κοινωνικής ομάδας και παρέχει τον άξονα της αντιληπτικής ικανότητας των ατόμων. Με αυτόν τον τρόπο οι διάφορες ομάδες αποκτούν υπόσταση, κύρος, αξιολογική σημασία και εκτίμηση στα υπόλοιπα άτομα. Κάποιες ομάδες αποκτούν περισσότερα θετικά χαρακτηριστικά ενώ κάποιες χαρακτηρίζονται ως λιγότερο θετικές με ότι αυτό συνεπάγεται για την συμμετοχή των ανθρώπων σε αυτές. Η ανάδειξη και ο βαθμός στον οποίο συμβαίνει αυτό προωθεί τόσο τον υγιή ανταγωνισμό όσο και τον αθέμιτο, με διαφορετικές πρακτικές και μεθοδεύσεις για τη μάχη της επικράτησης στον κοινωνικό ιστό.

Η αντίληψη του εαυτού και οι συσχετισμοί που δημιουργούνται ανάμεσα σε διάφορες κοινωνικές κατηγορίες ενισχύει τις διομαδικές σχέσεις και προσδιορίζει την προσωπική και την κοινωνική ταυτότητα. Στην προσωπική ταυτότητα περιλαμβάνονται οι διαπροσωπικές σχέσεις καθώς και οι συμπεριφορές που εκδηλώνονται με βάση την ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου, ενώ στην κοινωνική η συμμόρφωση, η προκατάληψη, τα στερεότυπα και η αλληλεγγύη. Ο αριθμός των ταυτοτήτων ενός ατόμου προκύπτει από την ποσότητα των επιμέρους χαρακτηριστικών και τις περιπτώσεις στις οποίες εκδηλώνεται. Αποτελεί ένα πολύ σημαντικό κοινωνικό γνώρισμα για τα περισσότερα άτομα και επηρεάζει καταλυτικά την αυτό-αντίληψη τους. Συνεπώς, με ποιο τρόπο θα ήταν δυνατό να προσδιορίσουμε ορθότερα την κοινωνική μας ταυτότητα και να απαλλαγούμε από τις προκαταλήψεις;

Γιάννης Κυρίτσης


CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist



Now On Air

Group Therapy

16:00 18:00






Now On Air

Group Therapy

16:00 18:00