Πεντηκοστή, η μεγάλη δεσποτική εορτή της Χριστιανοσύνης, ονομάζεται κατά την Καινή Διαθήκη η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους που συνέβη την 50η ημέρα από την στιγμή που έλαβε χώρα η Ανάσταση του Ιησού Χριστού και δέκα ύστερα από την Ανάληψη Του. Εις ανάμνηση αυτού, κάθε χρόνο και ημέρα Κυριακή, οι Χριστιανοί εορτάζουν με λαμπρότητα και θεολογικά οριοθετείται ως η γενέθλιος μέρα της Εκκλησίας με κεντρική σημασία για τον αγιασμό όλου του κόσμου. 

Πότε

Η τήρηση της λάβαινε χώρα την πεντηκοστή ημέρα μετά τις 16 Νισάν του Ιουδαϊκού ημερολογίου, την ημέρα κατά την οποία η κεφαλή κάθε οικογένειας προσέφερε στον Θεό ένα δεμάτι κριθάρι, που υποδήλωνε την επιθυμία για ειρηνική σχέση μαζί Του. Οι προσφορές για αυτή τη γεωργική γιορτή γίνονταν μέσω του ιερατείου αρχικά στην Σκηνή του Μαρτυρίου, ενώ αργότερα στον Ναό στην Ιερουσαλήμ είτε μαζί με τους Ιουδαίους είτε χωριστά.

Τι συνέβη

Την ημέρα της Πεντηκοστής έλαβε χώρα η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους μαθητές, που ήταν όλοι συγκεντρωμένοι στο ίδιο σπίτι. Σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων, ακούστηκε βουή από τον ουρανό, σαν δυνατός άνεμος, και οι μαθητές έλαβαν το Άγιο Πνεύμα. Κάτι σαν πύρινες γλώσσες στάθηκαν πάνω από τα κεφάλια τους επιτρέποντάς τους την «γλωσσολαλιά», δηλαδή να μιλούν σε ξένες γλώσσες «για τα θαυμαστά έργα του Θεού». Η μορφή είναι μεταφορική δηλώνοντας την δύναμη του λόγου, που δινόταν εκείνη τη στιγμή στους μη γραμματιζούμενους. Ακόμη, δεν πρόκειται για φυσικό πυρ, αλλά για άκτιστη ενέργεια της θεότητας, χάρις του Θεού. Η φωτιά, άλλωστε, υποδηλώνει τη θέρμη πίστεως, κάθαρσης, και φως αληθείας.

Το Άγιο Πνεύμα τους κατέστησε θεοφόρους και θεόπτες, ώστε να μεταδώσουν αυτό που εμπειρικά και χαρισματικά κατανοούσαν πλέον στην πληρότητά του. Όλοι φωτίστηκαν από το Άγιο Πνεύμα -τον Παράκλητο-, που ο Χριστός είχε υποσχεθεί να στείλει στους μαθητές του. Η Πεντηκοστή είναι ακριβώς η εκπλήρωση αυτής της υπόσχεσης. Η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος τους καθάρισε από τις αμαρτίες, τους φώτισε το νου και τους θέρμανε το θείο ζήλο, ώστε να γίνουν αργότερα οι αναμορφωτές της οικουμένης.

Εορτή Εβδομάδων

Το γεγονός αυτό έγινε αντιληπτό από Ιουδαίους προσήλυτους και ποικίλης καταγωγής που ήταν ευσεβείς συγκεντρωμένοι στην Ιερουσαλήμ, από όλα τα μέρη του κόσμου, για να γιορτάσουν την δική τους εβραϊκή γιορτή της Πεντηκοστής, στα εβραϊκά Shavuot, που αντιστοιχεί εκείνη τη μέρα. Η ετήσια εορτή αυτή στις Εβραϊκές Γραφές, Παλαιά Διαθήκη, αποκαλείται Γιορτή του Θερισμού ή Γιορτή των Εβδομάδων, η οποία ήταν εξολοκλήρου γεωργική εορτή με εντελώς διαφορετικό περιεχόμενο. Γιορτάζεται από τους Ισραηλίτες πενήντα ημέρα μετά το Εβραϊκό Πάσχα, σε ανάμνηση της ημέρας που ο Μωυσής έλαβε τις 10 εντολές από τον Θεό στο όρος Σινά. Την ημέρα αυτή πρόσφεραν στο Ναό τα πρωτογεννήματα από τον θερισμό των δημητριακών. Βέβαια, με τη διασπορά των Εβραίων έχασε το γεωργικό της χαρακτήρα  και παρέμεινε ως γιορτή της παράδοσης του Νόμου από το Θεό.

Διαβάστε ακόμη:  Και όμως οι υδατάνθρακες δεν παχαίνουν!

Εορτασμός

Πρόκειται για εβδομαδιαία εορτή και εορτάζεται όλες τις ημέρες της εβδομάδας με ιδιαίτερη έξαρση το Σάββατο. Από τις μεθεόρτιες ημέρες ξεχωρίζει η Δευτέρα που είναι αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα, όπου και επαναλαμβάνεται ομοίως όλη η ακολουθία της προηγούμενης Κυριακής. Κατά την εορτή αυτή γινόταν και η βάπτιση των κατηχουμένων, αφού πληρωθέντες Πνεύμα Αγίου, άρχισαν να κηρύττουν και να καλούν τους ανθρώπους να βαπτισθούν και να λάβουν κι αυτοί την χάρη Του. Τώρα γνωρίζουν ποια είναι η προοπτική της καινής ζωής και που πρέπει να οδηγήσουν το λαό, στο Δείπνο της Ζωής, την Τράπεζα της Θείας Ευχαριστίας, όπου στο εξής θα βρίσκεται συναγμένη η Εκκλησία ως σώμα Χριστού.

Συμπερασματικά

Με την Πεντηκοστή δεν γεννήθηκε η Εκκλησία ως απλός θεσμός, αλλά ως συνεχής παρουσία της χάριτος του Αγίου Πνεύματος, είναι η ζωή της Εκκλησίας, ως η αδιάκοπη κοινωνία του Αγίου Πνεύματος, όπου συντελείται πλέον η ενότητα εντός αυτής, ο αγιασμός και η μεταμόρφωση των ανθρώπων. Η πρώτη χριστιανική Εκκλησία ιδρύθηκε στα Ιεροσόλυμα.

Σήμερα

Τη σήμερον ημέρα, με τον όρο «επιφοίτηση» δεν ερμηνεύεται μόνο ως η επέμβαση του θείου, η θεία φώτιση, αλλά και η πιθανή σάτιρα κάποιου που υποστηρίζει αίφνης πως έχει γνώση, εμπειρία ή σοφία, ενώ δεν έχει μοχθήσει για την απόκτηση όσων ισχυρίζεται.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός