Παναγία Αχειροποιήτου, Θεσσαλονίκη

Written by on 24/11/2021

image_print

Η εκκλησία είναι παλαιοχριστιανική τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με υπερώα στην οδό Αγίας Σοφίας και σώζεται στην ίδια μορφή που κατασκευάστηκε τον 5ο αιώνα, μοναδική στην ανατολική Μεσόγειο. Είναι αφιερωμένη στη Θεοτόκο και οφείλει την ονομασία της στην «αχειροποίητη» λατρευτική εικόνα της Θεοτόκου δεομένης που βρισκόταν στο ναό.

Σύμφωνα με ανασκαφές στο εσωτερικό του αποκαλύφθηκε ότι ο ναός ιδρύθηκε πάνω σε ένα μεγάλο δημόσιο λουτρό (βαλανείο). Έως το 14ο αιώνα το μνημείο αναφέρεται ως «ναός της Παναγίας Θεοτόκου», ενώ η επωνυμία Αχειροποίητος εμφανίζεται για πρώτη φορά σε χρυσόβουλο έγγραφο του αυτοκράτορα Μιχαήλ του Θ’.

Το 1345, σφαγιάστηκαν στο εσωτερικό του ναού Ζηλωτές της Θεσσαλονίκης. Φαίνεται ότι μέχρι τον 14ο και 15ο αιώνα η λιτανευτική πομπή την παραμονή της εορτής του Αγίου Δημητρίου περνούσε από το ναό της Αχειροποιήτου, καθώς η λατρεία του πολιούχου της πόλης ήταν συνδεδεμένη με τη λατρεία της Παναγίας.

Μετά την κατάκτηση της πόλης από τους Οθωμανούς το 1430 έως την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912, η Αχειροποίητος ήταν η πρώτη και η πιο κύρια εκκλησία της πόλης που μετατράπηκε σε τζαμί από τον Μουράτ τον Β’ με το όνομα Eski Camii (Παλαιό Τζαμί).

Το 1917 το μνημείο χρησιμοποιήθηκε ως καταυλισμός των πυροπαθών της μεγάλης πυρκαγιάς που κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της πόλης της Θεσσαλονίκης. Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στέγασε οικογένειες προσφύγων και το 1919 φωτογραφήθηκε από τον Ελβετό φιλέλληνα Φρεντερίκ Μπουασονά ως καταυλισμός προσφύγων. Ενώ αργότερα, το έτος 1922 βρήκαν καταφύγιο στον ναό πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία.

Η ιστορική εικόνα της Παναγίας Ρευματοκρατόρισσας ή Ρευματοκράτειρας μεταφέρθηκε εκεί από τους πρόσφυγες της Ραιδεστού και της Ανατολικής Θράκης.

Όσον αφορά τα ψηφιδωτά, η θεματολογία τους είναι σχετική με τις συμβολικές αλληγορίες του χριστιανικού παραδείσου και της επικράτησης του χριστιανισμού, χρονολογούνται στον 5ο αιώνα και πιστοποιούν την ύπαρξη σημαντικών καλλιτεχνικών εργαστηρίων στη Θεσσαλονίκη εκείνη την εποχή.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

image_print

CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist