Μαροκινή αυτοαίσθηση: λειτουργία νίσμπα

Written by on 13/11/2021

image_print

Μαρόκο: εξωστρεφές, ρευστό, δραστήριο, αρρενωπό, ανεπιτήδευτο ως το έπακρο, ένα μέρος που θυμίζει την Άγρια Δύση, αλλά χωρίς τα σαλούν και τα δρομολόγια των γελαδάρηδων.

Μια κωμόπολη στις παρυφές των λόφων του Μεσαίου Άτλαντα, μία παλιά τοποθεσία, του 10ου αιώνα, έχει τείχη, πύλες και ψηλόλιγνους μιναρέδες που υψώνονται ως εξέδρες για το κάλεσμα των πιστών και διαφαίνεται ένα ακανόνιστο ωοειδές αστραφτερού λευκού, βυθισμένο στο Βαθυπράσινο πέλαγος μιας όασης με λιόδεντρα, καθώς τα βουνά, στο χρώμα της πέτρας και του μπρούντζου, πλαγιάζουν απόκρημνα στο φόντο.

Σύμφωνα με την επίσημη κυβερνητική απογραφή του 1960, η πόλη στεγάζει μία από τις πιο εκπληκτικές συλλογές ατόμων σε ένα μωσαϊκό με Άραβες, Βέρβερους και Εβραίους, ράφτες, βοσκούς και στρατιώτες, ανθρώπους εκτός γραφείων, αγορών, ανεξαρτήτως φυλής πλούσιους, φτωχούς, ντόπιους, μετανάστες.

Πρόκειται για μια παραδοσιακή κοινωνία, στην οποία η αυτοαίσθηση που διαθέτουν οι άνθρωποι θα περίμενε κανείς πως θα ήταν μάλλον συλλογική παρά ατομικιστική. Και όμως ο Geertz υποστηρίζει ότι η μαροκινή αυτοαίσθηση είναι και ατομικιστική και συλλογική.

Όταν ονομάζεται ένα πρόσωπο, η αραβική γλώσσα επιτρέπει τη χρήση μιας τεχνικής που καλείται νίσμπα. Πρόκειται για τη μετατροπή ενός ουσιαστικού σε προσηγορικό. Για παράδειγμα, κάποιος από το Σεφρού θα είναι γνωστός ως Σεφρουινός (εντόπιο τέκνο του Σεφρού). Μέσα στην ίδια την πόλη, το πρόσωπο θα χρησιμοποιεί ένα νίσμπα που τον εντάσσει σε μία συγκεκριμένη ομάδα, για παράδειγμα χαράρι (έμπορος μεταξιού).

Ο Geertz αναφέρει ότι δεν ήξερε κάποια περίπτωση που το πρόσωπο να είναι γνωστό στον ίδιο ή σε κάποιον άλλο χωρίς να γνωρίζει το νίσμπα του. Υποστηρίζει ότι αυτό το σύστημα κουλτούρας λειτουργεί έτσι ώστε να δημιουργεί «συγκειμενοποιημένα πρόσωπα»: οι άνθρωποι «δεν περιπλανιούνται ως περιχαρακωμένες ψυχικές οντότητες, που αποκόπηκαν από τις ρίζες τους και κατονομάστηκαν εξατομικευμένα. Η ταυτότητά τους διαμορφώνεται από τον περίγυρό τους».

Η μελέτη του Geertz για το Σεφρού καταδεικνύει πόσο συνθέτες και λεπτές μπορεί να είναι οι διαφορές ανάμεσα στη δυτική και τη μη δυτική έννοια του εαυτού.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

image_print

CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist