Κριτική καθαρού λόγου -Kant Immanuel

Written by on 13/03/2021

image_print

Η Κριτική του καθαρού λόγου είναι ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της νεότερης ευρωπαϊκής φιλοσοφίας.

Ο Kant αρχίζει με περιγραφή της θέσης του ανθρώπινου λόγου, που δεν δύναται να αποφύγει τα ερωτήματα που του υπαγορεύει η ίδια του η φύση, τα οποία, όμως, στον χώρο της εμπειρίας παραμένουν αναπάντητα. Απεναντίας, γίνεται απόπειρα να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, όταν ο λόγος αναζητεί πίσω από την πολλαπλότητα των εμπειρικών δεδομένων τη συνάφειά τους προσφεύγοντας σε γενικές, θεμελιώδεις αρχές.

Η προσφυγή στις αρχές αυτές οδηγεί τον λόγο σε αντιφάσεις. Αφενός, ο λόγος αποδεικνύει πως ο κόσμος έχει αρχή στον χρόνο, υπάρχει θεός, η βούληση είναι ελεύθερη και η ψυχή αθάνατη, και αφετέρου αποδεικνύει τις ακριβώς αντίθετες θέσεις. Το γνωστικό αυτό εγχείρημα ονομάζεται Μεταφυσική.

Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, η Μεταφυσική συναπαρτίζει μία φυσική καταβολή του ανθρώπου. Ο ανθρώπινος λόγος ωθείται από μία εσωτερική ανάγκη να θέτει μεταφυσικά ερωτήματα, δίχως απαντήσεις, αφού υπερβαίνουν τις δυνατότητές του.

ΚΑΝΤΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Η καντιανή επανάσταση του τρόπου του σκέπτεσθαι στοχεύει στην απελευθέρωση του ανθρώπου από την οπτική του κοινού νου, από τον δογματικό ρεαλισμό. Η θέση του δογματικού ρεαλισμού έγκειται στη γνώση των πραγμάτων ως καθαυτά, ανεξάρτητα από τον άνθρωπο, κάτι που καθιστά κατά τον Kant ακατανόητη τη σχέση υποκειμένου και αντικειμένου. Ο ίδιος περιορίζει τη γνώση στα φαινόμενα, και έρχεται σε αντιδιαστολή με τον Πλάτωνα.

Επομένως, πρόκειται για φαινόμενα στο μέτρο που συγκροτούνται από τις κατηγορίες της νόησης. Ο κριτικός λόγος αυτοπεριορίζεται, διότι δεν γνωρίζει το απόλυτο, αλλά εν γένει τους υπερβατολογικούς όρους της εμπειρίας. Άλλωστε, «από τα πράγματα γνωρίζει a priori μονάχα εκείνο που έκαστος άνθρωπος θέτει εντός αυτών».

Το έργο της κριτικής φιλοσοφίας επαναδιατυπώνεται από τον Kant ως προς το πώς είναι αντικειμενικά έγκυρες οι συνθετικές κρίσεις a priori. Αρχίζει τη διερεύνηση του προβλήματος πραγματοποιώντας μία διάκριση μεταξύ δύο ειδών γνώσης, την καθαρή a priori και την εμπειρική a posteriori.

Συνεχίζει προτείνοντας δύο δυνάμει κριτήρια διάκρισης της a priori γνώσης. Το πρώτο είναι αρνητικό, όπου η γνώση δεν εξαρτάται από την εμπειρία. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνει τις καθαρές έννοιες του νου, τις καθαρές εποπτείες του χώρου και του χρόνου, και τις καθαρές κρίσεις a priori. Το δεύτερο κριτήριο είναι θετικό, όπου μία κρίση είναι a priori, αν είναι αναγκαία και καθολική.

ΣΗΜΑΣΙΑ
Α priori κατά λέξη σημαίνει από πριν. Η ιδιότητα αυτή αποδίδεται, όταν ένα πράγμα προϋπάρχει στην ανθρώπινη νόηση ως όρος για απόκτηση οποιασδήποτε εμπειρικής γνώσης. Κατά τον Καντ ορίζονται ως a priori γνώσεις οι ανεξάρτητες από κάθε εμπειρία.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

image_print

CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist


 



Current show









 



Current show