Καταδρομείς, κουρσάροι και πειρατές του 18ου αιώνα στη Μεσόγειο.

Written by on 12/05/2020

Οι θαλάσσιες μεταφορές στη μεσογειακή σκηνή του 18ου αιώνα ήταν εξαιρετικά προσοδοφόρες και αρκετά επικίνδυνες από τις συνεχείς συγκρούσεις και διαμάχες. 

Σκοπός ήταν η εξάπλωση ή η διατήρηση της κυριαρχίας στη Μεσόγειο και στις αποικίες πέρα από τον Ατλαντικό και τον Ινδικό ωκεανό. 

Από την άλλη, και παράλληλα με τον επίσημο πολεμικό στόλο, τα κράτη μίσθωναν ιδιωτικά εμπορικά πλοία, τα καταδρομικά, ενώ δεν έπαυε η δραστηριότητα των μουσουλμάνων κουρσάρων (Βερβερίνων ή Μπαρμπαρέζων) και των χριστιανών (των Μαλτέζων), πάντα με πλοία εξοπλισμένα για την άμυνα. Άλλωστε, η θάλασσα της Μεσογείου ήταν πυκνή σε επικοινωνία με το ναυτικό να διατρέχει τον κίνδυνο από πολεμικά, καταδρομικά, κουρσάρικα ή πειρατικά πλοία. 

Εάν, όμως, η βία στη θάλασσα ενός κράτους –κατά την υπό εξέταση περίοδο– συνδέεται με τις καθαρά πολεμικές συρράξεις με άλλους κρατικούς πολεμικούς στόλους, η μη κρατική βία στη θάλασσα συνδέεται με το θαλάσσιο εμπόριο. 

Οι κύριοι παράγοντες της εμπορικής διαρπαγής είναι τρεις: 

  • οι καταδρομείς
  • οι κουρσάροι 
  • οι πειρατές

Αρχικά, στο Διεθνές Δίκαιο ως «καταδρομείς» ορίζονται τα πλοία που ανήκουν σε ιδιώτες και πλέουν με άδεια διεξαγωγής πολέμου, που εξουσιοδοτεί το άτομο στο οποίο έχει εκδοθεί η άδεια να ασκήσει οποιουδήποτε είδους εχθροπραξία που είναι μέσα στα επιτρεπόμενα όρια του πολέμου στη θάλασσα. 

Οι καταδρομείς ήταν συνήθως Δυτικοευρωπαίοι και απαιτείτο από αυτούς κάποια δέσμευση που βεβαίωνε ότι θα συμμορφώνονταν με τις οδηγίες της κυβέρνησης της οποίας έφεραν τη σημαία. 

Στη συνέχεια, μια δεύτερη πιο σύνθετη κατηγορία εμπορικής διαρπαγής είναι οι «κουρσάροι» με φλέγον ζήτημα αν πρόκειται αφενός για πειρατές και αφετέρου για καταδρομείς της Μεσογείου. 

Σε έναν αέναο πόλεμο μεταξύ χριστιανισμού και ισλαμισμού, οι κουρσάροι χριστιανοί ή μουσουλμάνοι ήταν εξουσιοδοτημένοι από τα κράτη τους να χτυπούν τα πλοία ανά πάσα στιγμή. Οι καταδρομείς είχαν –μόνο εν καιρώ πολέμου– την άδεια να καταλαμβάνουν πλοία ή να καταστρέφουν τον εχθρό. 

Σύμφωνα με τον Γάλλο ιστορικό Michelle Fontenie, ο κούρσος μπορεί να οριστεί σαν μια θαλάσσια ληστεία, αμοιβαία και διαρκής, μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, κοντά στην πειρατεία, αλλά με την παραδοχή ορισμένων κανόνων και την αποδοχή των συνηθειών της πρακτικής του Ιερού Πολέμου. 

Κλείνοντας, στην τρίτη κατηγορία ανήκει η «πειρατεία». Η πειρατεία, μπορεί να πει κανείς ότι, αποτελείται από πράξεις βίας σε θαλάσσια ή εδαφική ενδοχώρα μέσω της θάλασσας, από σώματα ανδρών που ενεργούν ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πολιτικά οργανωμένη κοινωνία. 

Οι πειρατές διακρίνονται από τους καταδρομείς, εφόσον οι καταδρομείς διαθέτουν την εξουσιοδότηση ενός κράτους να διαπράξουν βία με στόχο τους εχθρούς του. Η πειρατεία αποτελούσε, όμως, μια νόμιμη πρακτική στο νεότερο ευρωπαϊκό κρατικό σύστημα, εφόσον επιφανείς πειρατές έφερναν εισοδήματα στους βασιλείς, αξιωματούχους και ιδιωτικούς επενδυτές στη διάρκεια του 16ου και 17ου αιώνα. 

Συμπερασματικά, συλλήβδην το ζήτημα περί κούρσου, της καταδρομής και της πειρατείας, σχετίζεται με τη νομιμότητα και πώς τα κράτη του 18ου αιώνα αντιμετώπιζαν τις τρεις αυτές όψεις της μη κρατικής βίας στη θάλασσα. 

Σύμφωνα με τον Max Weber, ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά ενός κράτους έγκειται στο γεγονός ότι μονοπωλεί επιτυχώς τη νόμιμη χρήση φυσικής ισχύος για την επιβολή της τάξης. Τα κράτη κατά τον 18ο αιώνα αποφάσιζαν τα ίδια να εξασκήσουν βία ή να την παραχωρήσουν σε μη κρατικούς παράγοντες.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός


CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist



Now On Air

No(w) On Air

16:00 18:00






Now On Air

No(w) On Air

16:00 18:00