Ήξερα ότι κάτι δεν λειτουργούσε σωστά στο κεφάλι μου, όταν κατά τη χρονιά του 2013, στις πανελλήνιες, οι συμμαθητές μου στο μάθημα της λογοτεχνίας χρειάστηκαν μόλις δέκα κόλλες αναφοράς για να αναλύσουν τους εσωτερικούς προβληματισμούς του ”Κρητικού” του Σολωμού, ενώ εμένα δεν μου έφταναν οι είκοσι. Βλέπετε, ο ήρωας μας, είχε βεβαρημένο παρελθόν και είχα την ηθική υποχρέωση, καθώς και την εσωτερική ανάγκη να φτάσω στα έγκατα της ψυχοσύνθεσης του και να αναλύσω τον μικρόκοσμο του εκείνη τη στιγμή, καθώς βίωνε μια κατάσταση πραγματικών γεγονότων, όπου ερχόταν σε σύγκριση με το μεταφυσικό επίπεδο, με αρκετές αναδρομές και μια ιδιάζουσα σκηνοθετική εικονοπλασία. Φυσικά αστεΐζομαι και κάνω αναφορά στο αφηγηματικό ποίημα του Διονύσιου Σολωμού, παίρνοντας αφορμή για να προχωρήσω στο παρόν θέμα, αυτό της υπερανάλυσης, δοσμένο όμως με την αρνητική του σημασία.

Τι σημαίνει λοιπόν ο όρος ”υπερανάλυση” ή αλλιώς αγγλιστί, ”overthinking’‘ που λέμε συχνά; Είναι η αδιάκοπη παραγωγή σεναρίων που μπορεί να πολλαπλασιάζονται πιο γρήγορα και από μικρόβια. Είναι ένα φαινόμενο που απαντάται σε πολλές μορφές. Παραδείγματος χάρη, σε μια ερωτική συζήτηση, οι συνομιλητές προχωρούν σε υπερανάλυση και αναζήτηση κάθε κρυμμένου νοήματος που γράφτηκε η ειπώθηκε, π. χ. , γιατί μου είπε αυτό το πράγμα και τί να σήμαινε, αν είχα πει κάτι άλλο θα απαντούσε κάτι διαφορετικό; Αλλά πριν δύο μέρες μου είχε πει το εξής και πάει λέγοντας. Τα υπάρχοντα εγκεφαλικά κύτταρα υπερλειτουργούν ενώ τα περισσότερα οδεύουν προς τον θάνατο. Καταναλώνεται φαιά ουσία υπέρ του δέοντος κυρίως σε αβάσιμα συμπεράσματα δίχως λογική πολλές φορές.

Ποια είναι τα σημάδια αυτά που σε κάνουν επί της ουσίας ”overthinker” και πως θα τα αναγνωρίσεις; 1) ανασύρεις μνήμες και σκηνές αμηχανίας που έχεις ήδη ζήσει 2) η σκέψη του αν και τι θα γινόταν αν, επικρατεί συνεχώς στο μυαλό σου 3) συνεχόμενη προσπάθεια για αποκρυπτογράφηση νοημάτων, από συζητήσεις με πρόσωπα που σε ενδιαφέρουν 4) αναλώνεις χρόνο και ενέργεια σε σκέψεις για πράγματα και καταστάσεις που δεν περνάνε απ’ το χέρι σου 5) δεν χαλαρώνεις σχεδόν ποτέ και σε διακρίνει μια ασταμάτητη ανησυχία 6) δε δίνεις σημασία στο τι συμβαίνει γύρω σου γιατί συχνά σε απορροφούν οι σκέψεις σου 7) όταν κάποιος λέει η κάνει κάτι που δεν σου αρέσει, εσύ κάνεις ένα replay στο μυαλό σου και διορθώνεις αυτά που θεωρείς ότι έπρεπε να γίνουν διαφορετικά 8) συνειδητά επαναφέρεις λάθη του παρελθόντος στο επίκεντρο και κατηγορείς τον εαυτό σου για την τροπή που πήραν τα πράγματα 9) αναμασάς συζητήσεις στο κεφάλι σου σκεπτόμενος τι έπρεπε η τι δεν έπρεπε να πεις και τέλος 10) έχεις διαταραχές ύπνου, συνήθως έλλειψη, καθώς ο εγκέφαλος δε σταματά να αναλύει και να σκέφτεται.

Διαβάστε ακόμη:  20 κανόνες για να αλλάξετε την ζωή σας σύμφωνα με έναν από τους κορυφαίους ψυχιάτρους του κόσμου

Το overthinking έχει δύο μορφές. Η πρώτη είναι ο μηρυκασμός του παρελθόντος και η δεύτερη η ανησυχία για το μέλλον. Όσο περισσότερο σκέφτεσαι, τόσο το χειρότερο. Πολλοί νομίζουμε ότι με το να φτάσουμε στην υπερανάλυση, θα βρούμε τη λύση στο πρόβλημα μας, αλλά αυτό που καταφέρνουμε στην πραγματικότητα είναι, να το εντείνουμε και να το μεγαλοποιούμε, αφού νιώθουμε όλο και πιο άσχημα για όσα δεν περνούν από τον έλεγχο μας. Το φυσικό επακόλουθο μιας τέτοιας κατάστασης είναι φυσικά η δημιουργία στρες στην καθημερινότητα αλλά είναι δικαιολογημένο. Είναι όμως και η κατηγορία ανθρώπων που ψάχνουν αφορμές να παρατείνουν μια δυσάρεστη κατάσταση ή να δημιουργήσουν καινούριες, γιατί απλά έτσι έχουν μάθει και αρέσκονται στο να βασανίζουν τον εαυτό τους και συνάμα τους γύρω τους.

Έτσι λοιπόν προβάλλουν τη χειρότερη εναλλακτική ως πιθανό αποτέλεσμα, όταν κάτι δεν πηγαίνει σύμφωνα με τα σχέδια τους. Το δράμα τους τρέφει και ζουν μέσα από αυτό. Αν λοιπόν ταυτίστηκες με πολλά απ’ τα παραπάνω και αν ο Φώσκολος μοιάζει ερασιτέχνης και ταπεινός μπροστά στο ταμπεραμέντο σου, τότε καλώς ήρθες στην ομάδα. Είμαι η Γιώτα και είμαι overthinker.

Γιώτα Τηγανίτη