Δολοφονία του Μαρά : Εσύ ακόμα να δεις την παράσταση ;

Written by on 02/01/2022

image_print

Η δολοφονία του Μαρά , ως έργο, δεν είναι απλά ένα κείμενο. Του Πέτερ Βάις συγκεκριμένα. Δεν είναι μια παράσταση , από εκείνες που τρομάζεις στην όψη της αφίσας τους , αγνοώντας το αληθινό μήνυμα που προωθεί , κατατάσσοντας την στην σφαίρας της “ κουλτούρας”.  Σε μετάφραση Μάριου Πλωρίτη, σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη και μουσική Δήμητρας Γαλάνη, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, για πρώτη φορά, ανεβάζει με έναν εξαιρετικό σαρανταμελή θίασο , Πέτερ Βάις. Η παράσταση «Η Δολοφονία του Μαρά» έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή 19 Νοεμβρίου, στις 21.00 στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Μια από εκείνες τις ημέρες που διψάς για γνώση και …θέαμα , βρέθηκα στο κτίριο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών , μαζί με φίλη , για να παρακολουθήσουμε την εν λόγω παράσταση. Δεν ήμουν προετοιμασμένη για το περιεχόμενο – οφείλω να το ομολογήσω . Είχα διαβάσει για τον Πέτερ Βάις , το ύφος του , τον διάσημο Μαρά της Γαλλικής Επανάστασης και ανυπομονούσα να δω επί σκηνεί την δυστυχία του Γαλλικού λαού , 4 χρόνια μετά την Γαλλική Επανάσταση , μέσα από έναν θίασο γεμάτο ηθοποιούς – που όπως ανακάλυψα αργότερα – το ταλέντο τους ξεχείλιζε από τα εκπληκτικά κοστούμια . Δεν συνηθίζω να γράφω διθυράμβους για παραστάσεις , ούτε να ενθουσιάζομαι ιδιαίτερα με όσα βλέπω – φταίει ίσως η ασχετοσύνη μου στον χώρο του θεάτρου , που τώρα εξερευνώ , οι παιδικές παραστάσεις που το σχολείο μας υποχρέωνε να βλέπουμε . Όμως , για την παράσταση αυτή , που τόσο με ενθουσίασε , θα κάνω μια εξαίρεση.

Πρόκειται για μια παράσταση “ θεάτρου , μέσα στο θέατρο”. Τρόφιμοι του ψυχιατρικού ασύλου του Charenton το 1808 , ήρωες της καθημερινότητας που δημιούργησε ο Βάις , υπό την καθοδήγηση του Μαρκησίου Ντε Σαντ , δίνουν ρεσιτάλ με θέμα την δολοφονία του αρχιεπαναστάτη Ζαν Πωλ Μαρά , ενός από τους πρωταγωνιστές της Γαλλικής Επανάστασης. Ποιος ήταν ο Ζαν Πωλ Μαρά ; Γάλλος πολιτικός και αρθρογράφος επαναστατικής εφημερίδας, από τις σημαντικότερες μορφές της Γαλλικής Επανάστασης. Γεννήθηκε στο Μπουντρύ του Νεσατέλ της Ελβετίας. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια. Σπούδασε ιατρική στα πανεπιστήμια του Μπορντό και του Παρισιού. Ως γιατρός ήταν αποτυχημένος και φτωχός, καταλήγοντας μάλιστα σε κάποια φάση της ζωής του να βρίσκει καταφύγιο στους υπονόμους του Παρισιού, όπου απέκτησε μία δερματοπάθεια που τον υποχρέωνε αργότερα σε πολύωρα λουτρά. Επηρεασμένος από τις ιδέες των Γάλλων διαφωτιστών, στράφηκε από τα νεανικά του χρόνια στη μελέτη και στην έρευνα των κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων της εποχής του. Πρώτος καρπός των ερευνών του ήταν δύο μελέτες με τους τίτλους: Φιλοσοφικό δοκίμιο για τον άνθρωπο και Αλυσίδες της δουλείας, τις οποίες δημοσίευσε σε ηλικία 30 ετών. Το 1789 άρχισε να εκδίδει την εφημερίδα «Ο Φίλος του Λαού», από τις στήλες της οποίας στηλίτευε τους αριστοκράτες. Επίσης, έκανε λόγο για ανεπάρκεια των κυβερνητικών παραγόντων.

Ήταν μέλος της περίφημης «Λέσχης των Κορδελιέρων» και αναγκάστηκε πολλές φορές να διακόψει την έκδοση της εφημερίδας του και να καταφύγει στο εξωτερικό (στην Αγγλία) για να αποφύγει τη σύλληψη. Ήταν αδιάλλακτος αντίπαλος του μοναρχικού καθεστώτος και συνέβαλε με την αρθρογραφία του στην καταδίκη και εκτέλεση του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, το 1793. Ο Μαρά αναδείχθηκε σε ηγετική μορφή της «Επιτροπής για Επαγρύπνηση της Κομμούνας». Το τέλος του ; Συγκλονιστικό , όπως ακριβώς και στην παράσταση ! Παρόλο που απολάμβανε της αγάπης του λαού, ως πολιτικός σύντομα κατέληξε σε ακρότητες. Υποστήριζε τη βία ως μέσο για την εξουδετέρωση των συνωμοσιών εναντίον της Επανάστασης και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις «Σφαγές του Σεπτέμβρη». Ως πρόεδρος της «Λέσχης των Ιακωβίνων» απομάκρυνε το Στρατηγό Ντιμουριέ από την ηγεσία των επαναστατικών στρατευμάτων. Συνέβαλε επίσης στην ανατροπή των Γιρονδίνων από την εξουσία (1793). Ένα μήνα αργότερα και ενώ βρισκόταν στο απόγειο της δόξας του, στις 13 Ιουλίου 1793, δολοφονήθηκε από τη νεαρή Σαρλότ Κορντέ. Η Κορντέ τον δολοφόνησε με μαχαίρι στο λουτρό του, όπου ο Μαρά περνούσε πολλές ώρες λόγω της δερματοπάθειάς του. Μετά το θάνατό του, τιμήθηκε ως ήρωας και μάρτυρας, λίγους μήνες όμως μετά, ο γαλλικός λαός τον χαρακτήρισε τέρας και αποκατέστησε τη δολοφόνο του, η οποία είχε εκτελεστεί στη λαιμητόμο, λίγο μετά την πράξη της…

Ο ηθοποιός Δημήτρης Σιακάρας , ως ένας Μαρά της σύγχρονης εποχής , αποδίδει στον ρόλο του την δραματικότητα , την αθλιότητα που περικυκλώνουν τα γεγονότα της ζωής του ήρωα. Η έκφραση ; Άψογη . Εντυπωσιακή , αρτιμελής , μεταφέρει μέχρι και στον τελευταίο θαμώνα του θεάτρου , ψηλά στον εξώστη , το θάρρος του Μαρά , την ανάγκη του να διαλαλεί στον ταλαιπωρημένο λαό , πως τα βάσανα τους , δεν σταματούν με τον αποκεφαλισμό του Λουδοβίκου. Η φωνή του , ως ένας άνθρωπος βασανισμένος ,λόγω της ασθένειας του , η ψυχική και σωματική γύμνια του , μας ανατριχιάζουν , μας προκαλούν συναισθήματα αγωνίας , συμπόνιας , δέους μπροστά στον υπεράνθρωπο του Βάις, σε μια ύστατη προσπάθεια να απευθυνθεί στο πλήθος. Και δεν σταματά εκεί.

Ο εξαιρετικός Κώστας Σαντάς , ως Μαρκήσιος Ντε Σαντ , διεκδικεί την σκηνή , από τα πρώτα 10 λεπτά. Τοποθετημένη φωνή , στο ύψος των ατομικιστικών ιδεών που κραυγάζει ο ήρωας του , καθηλωτικό βλέμμα που παρεμβαίνει σε κάθε σκηνή που ο Ζαν Πολ Μαρά , τολμά , δημόσια , να καταγγείλει ευγενείς , παπάδες και άρχοντες , ως νέοι “δήμιοι “ του λαού , όλα προσανατολισμένα σε μια ευθύγραμμη επιτυχία . Η ηθοποιός Άννη Τσολακίδου , ως Σιμόνη Εβράρ , σαν σκηνή αρχαιοελληνικής τραγωδίας , περιποιείται με ευλάβεια τον εκλεκτό της , Μαρά , μη θέλοντας να αφήσει κανέναν κοντά του , προσδίδοντας στον ρόλο την τρυφερότητα που πηγάζει . Ως Σαρλότ Κορντέ , προσωποποιημένη πέτρα της δυστυχίας , η Μαριάννα Πουρέγκα , με σθένος φωνής , κραυγές , απλανές βλέμμα , τρόμο στα μάτια της καθώς αντικρίζει την κατάσταση στους δρόμους του Παρισιού , ανατρεπτικό ύφος , ξέρει πως να πείσει τον θεατή , πως εκείνη θα κινήσει τα νήματα της ιστορίας . Γνωρίζει , μέσα από την τέχνη πως να παρουσιάζει , με τρόπο πειστικό και καθηλωτικό , τον χαρακτήρα της ηρωίδος. Είναι άλλωστε , εκείνη που προμηνύει το τέλος – ο Μαρά δεν θα γλιτώσει.

Η μουσική ; Η Δήμητρα Γαλάνη , φροντίζει να πλαισιώνει το έργο με σεβασμό και αγάπη , δίνοντας χώρο στον θίασο να δρα , χωρίς ωστόσο να λείπει ο ήχος που συνοδεύει άριστα σκηνές παραφροσύνης εντός ψυχιατρείου , αγωνία για την λύτρωση των ηρώων , σε συνδυασμό με τον ιδιαίτερα προσεγμένο φωτισμό . Το σκοτάδι που απλώνεται στην σκηνή , το φως που σηματοδοτεί την απαρχή του τέλους , την κορύφωση του θεατρικού σανιδιού , όλα δοσμένα αρμονικά υπό το πρίσμα του φωτισμού . Ας μην ξεχνάμε , τα υπέροχα , πομπώδη σκηνικά , που καλλιεργούν , στο μυαλό μας , την αίσθηση πως βρισκόμαστε , παρέα με τους ήρωες , στο ψυχιατρείο , στους δρόμους του Παρισιού , στο λουτρό του Μαρά, σβήνοντας για λίγο την έννοια παρόν , υπογράφοντας με χρυσά καλλιγραφικά γράμματα την επιτυχία. Το κουαρτέτο των Αριστοτέλης Ζαχαράκης, Σοφία Καλεμκερίδου, Νίκος Καπέλιος, Νίκος Κουσούλης , προκαλεί θαυμασμό , με τις φωνές τους να συνδυάζονται αρμονικά και δρουν , κατεβαίνοντας από τον περιορισμένο χώρο της σκηνής , με το κοινό – το αγκαλιάζουν – γίνονται ένα κουβάρι μαζί του – το φροντίζουν ωσάν “θεατρικό παιδί “ τους.

Ο – γεννηθείς στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου – Κοραής Δαμάτης , ο σκηνοθέτης της παράστασης δεν διστάζει να παρουσιάζει , με ρεαλιστικό τρόπο την υπόθεση των γεγονότων, στο κείμενο του Πέτερ Βάις . Ξεγυμνώνει την Σαρλότ , αφήνει τους ηθοποιούς που ενσαρκώνουν τους τρόφιμους τους ψυχιατρείου να ουρλιάζουν , ζητώντας την πολυπόθητη ελευθερίας τους – τολμά να αποδώσει με τρόπο πρωτόγνωρο την βία, τα όργια  που λαμβάνουν χώρα στο Παρίσι και μας υπόσχεται πως θα αφήσουμε για λίγο την πραγματικότητα – έξω από τις πόρτες του θεάτρου . Και το καταφέρνει , με απόλυτη επιτυχία. Όσο για τους ασθενείς του ψυχιατρείου , σε εκείνους , θα ήθελα να σφίξω το χέρι , τελειώνοντας την παράσταση. Συγχρονισμένοι , εκδηλωτικοί , αφανείς ήρωες , πιστοί στον ρόλο τους , μέσω των κραυγών τους , των γέλιων τους , των φωνών τους , καθώς υψώνουν το ανάστημα τους στην αδικία , πετυχαίνουν το απίθανο . Δεν είναι απλά,  οι τρελοί έγκλειστοι του ψυχιατρείου , τα “ ανθρώπινα δακτυλοδεικτούμενα απορρίμματα “ της κοινωνίας . Είναι λαϊκοί , βιοπαλαιστές , ήρωες που ο καθένας κουβαλάει την δική του ιστορία  και μέσα από το ταλέντο τους επιδιώκουν να μας αφυπνίσουν για όσα συνέβησαν εν καιρώ Γαλλικής Επανάστασης. Ένα χειροκρότημα για κάθε μέλος , του θιάσου , αυτό θα ήταν συνετό , θαρρώ.

Η δολοφονία του Μαρά , όπως προαναφέραμε , δεν είναι απλά ένα έργο . Μια ακόμη θεατρική παράσταση που παρακολουθείς , βυθισμένος στο κάθισμα του θεάτρου , ενώ περιμένεις να σε πάρει ο ύπνος . Σε αφυπνίζει , προβληματίζει , δημιουργεί περαιτέρω όρεξη για συζήτηση και εντρύφηση στην Γαλλική Επανάσταση και τους όρους της . Δεν είναι τυχαίο που το Κρατικό Θέατρο επιλέγει την προβολή της . Ένα σύμπλεγμα επιτυχίας , από ταλαντούχους ηθοποιούς , σκηνοθέτη , μουσικό , σκηνογράφο και εν ολίγοις , ολόκληρο θίασο. Το κοινό , έμεινε ευχαριστημένο , η τελείωσις επέρχεται με το χειροκρότημα και η κάθαρσις επιτυγχάνεται σε απόλυτο βαθμό. Είναι άλλωστε καιρός , να δώσουμε χώρο και σε εκείνους που χτίζουν την καριέρα τους και καρτερούν να αναδείξουν το ταλέντο τους , να μας εξηγήσουν , μέσα από την δική τους ματιά , τι εστί τέχνη.

Κατάλληλο για άνω των 16 ετών

Συντελεστές


Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης

Σκηνοθεσία – Κίνηση: Κοραής Δαμάτης

Σκηνικά: Ανδρέας Βαρώτσος

Κοστούμια – Γλυπτικές μάσκες: Άννα Μαχαιριανάκη

Μουσική: Δήμητρα Γαλάνη

Φωτισμοί: Στέλιος Τζολόπουλος

Μουσική διδασκαλία: Χρύσα Τουμανίδου

Α΄ Βοηθός σκηνοθέτη: Αντρέας Κουτσουρέλης

Β΄ Βοηθός σκηνοθέτη: Χριστόφορος Μαριάδης

Βοηθός ενδυματολόγου: Δανάη Πανά

Βοηθός κινησιολόγου: Ευανθία Σωφρονίδου

Επιμέλεια φροντιστηριακού υλικού: Χαρά Αργυρούδη

Βοηθός φωτιστή: Στάθης Φρούσσος

Οργάνωση παραγωγής: Εύα Κουμανδράκη

Φωτογράφιση παράστασης: Τάσος Θώμογλου

Σχεδιασμός δημιουργικού: Σιμώνη Γρηγορούδη

Διανομή


Κώστας Σαντάς: Μαρκήσιος Ντε Σαντ

Δημήτρης Σιακάρας: Ζαν Πωλ Μαρά

Άννη Τσολακίδου: Σιμόνη Εβράρ

Μαριάννα Πουρέγκα: Σαρλόττα Κορντέ

Ορέστης Παλιαδέλης: Ντυπερρέ

Δημήτρης Μορφακίδης: Ζακ Ρου

Θάνος Φερετζέλης: Τελάλης

Δημήτρης Τσιλινίκος: Κουλμιέ

Γιολάντα Μπαλαούρα: Κυρία Κουλμιέ

Τραγουδιστές: Αριστοτέλης Ζαχαράκης, Σοφία Καλεμκερίδου, Νίκος Καπέλιος, Νίκος Κουσούλης

Ασθενείς: Λευτέρης Αγγελάκης, Λουκία Βασιλείου, Μάνος Γαλανής, Ελένη Γιαννούση, Γιάννης Γκρέζιος, Λευτέρης Δημηρόπουλος, Στέλιος Καλαϊτζής, Γιάννης Καραμφίλης, Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη, Χρήστος Μαστρογιαννίδης, Μαρία Μπενάκη, Χρίστος Νταρακτσής, Σταυριάνα Παπαδάκη, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Κατερίνα Σισίννι, Ευανθία Σωφρονίδου, Φωτεινή Τιμοθέου, Νίκος Τσολερίδης


Συμμετέχουν επίσης: Τίμος Αρχοντίδης, Δημήτρης Δανάμπασης, Ευάγγελος Δρούγκας, Κατερίνα Ζησκάτα, Αλέξανδρος Καλτζίδης, Χρυσοβαλάντης Νέστωρας, Θεοχάρης Παπαδόπουλος , Αγγελική Πολίτη

«Αυτό που έχει σημασία είναι να σπρώξετε στα άκρα τον εαυτό σας. Να φέρετε τα μέσα έξω, ώστε να μπορέσετε να δείτε τον κόσμο με καινούρια μάτια» (Ζαν Πωλ Μαρά).

Αριάδνη Εμμανουηλίδου

image_print

CityVibes.gr

Read, Listen, Feel

Current track

Title

Artist


 



Current show

Free Vibes

14:00 15:59









 



Current show

Free Vibes

14:00 15:59