Πολυκυστικές Ωοθήκες και Διατροφή:Τι να τρώτε και τι πραγματικά βοηθά στη διαχείριση του PCOS
Έχω πολυκυστικές ωοθήκες. Τι πρέπει να τρώω; Χρειάζεται να χάσω βάρος; Μπορώ να τρώω υδατάνθρακες; Πρέπει να κόψω τη ζάχαρη;
Το Cityvibes.gr «φιλοξενεί» τη Διαιτολόγο – Διατροφολόγο Ειρήνη Βλαχοκώστα, μέλος της
επιστημονικής ομάδας του Κέντρου Διατροφής & Ολιστικής Υγείας «Θέληση». Η ίδια ασχολείται με την κλινική διατροφή και την εξατομικευμένη διατροφική υποστήριξη, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην υγεία της γυναίκας και την υποστήριξή της σε όλα στάδια ζωής, όπως εφηβεία, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση.
Η προσέγγισή της βασίζεται στην εξατομίκευση και στην επιστημονική τεκμηρίωση, με στόχο η διατροφική παρέμβαση να προσαρμόζεται στις ανάγκες και την καθημερινότητα κάθε ανθρώπου.
Διαβάστε το πλήρες βιογραφικό εδώ
Σύμφωνα με τα όσα μας αναφέρει η ίδια, η διατροφή αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής διαχείρισης του Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS). Ωστόσο, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη «δίαιτα για τις πολυκυστικές ωοθήκες» που να ταιριάζει σε όλες τις γυναίκες.
Η σύντομη απάντηση; Δεν χρειάζεται να κόψετε ολόκληρες ομάδες τροφίμων ούτε να ακολουθήσετε μια αυστηρή δίαιτα. Η έμφαση δίνεται σε έναν υγιεινό, βιώσιμο και εξατομικευμένο τρόπο διατροφής, σε συνδυασμό με σωματική δραστηριότητα και συνολική φροντίδα της υγείας.
Τι είναι το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών;
«Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) είναι μία από τις συχνότερες ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Παρότι συχνά ακούμε τον όρο ”πολυκυστικές ωοθήκες”, το PCOS δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχουν κύστεις στις ωοθήκες. Πρόκειται για ένα σύνθετο σύνδρομο που μπορεί να επηρεάσει τον κύκλο, την ωορρηξία, τις ορμόνες και τη μεταβολική υγεία.»
Ποια είναι τα συμπτώματα του PCOS;
Τα συμπτώματα του PCOS διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- ακανόνιστο εμμηνορυσιακό κύκλο
- αυξημένη τριχοφυΐα
- ακμή και λιπαρότητα
- διαταραχές της ωορρηξίας
- δυσκολία στη σύλληψη
- πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών
- αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλες μεταβολικές διαταραχές.
Το αυξημένο σωματικό βάρος είναι συχνό στο PCOS, δεν αποτελεί όμως απαραίτητη προϋπόθεση για την παρουσία του συνδρόμου.
Γιατί εμφανίζεται το PCOS;
« Η ακριβής αιτία του PCOS δεν είναι πλήρως γνωστή. Στην εμφάνισή του φαίνεται να
συμμετέχουν γενετικοί, ορμονικοί και μεταβολικοί παράγοντες.
Μεταξύ άλλων, έχουν συσχετιστεί:
- η κληρονομικότητα
- η διαταραχή της δράσης της ινσουλίνης
- η αυξημένη παραγωγή ή δράση των ανδρογόνων
- παράγοντες που σχετίζονται με τη μεταβολική υγεία.
Το PCOS, επομένως, δεν προκαλείται από κάποιο συγκεκριμένο τρόφιμο ή από
”λάθος” διατροφή. »
Ποια είναι η αντιμετώπιση του PCOS;
« Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να εξαλείφει οριστικά το PCOS. Υπάρχουν, όμως, αποτελεσματικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της συνολικής υγείας.
Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:
Υγιεινή διατροφή και σωματική δραστηριότητα: Αποτελούν βασικά στοιχεία της διαχείρισης του PCOS και μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, της φυσικής κατάστασης και της ποιότητας ζωής.
Φαρμακευτική υποστήριξη: Ανάλογα με τα συμπτώματα και τους στόχους κάθε γυναίκας, ο θεράπων ιατρός μπορεί να προτείνει κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.
Φροντίδα της ψυχικής υγείας: Το PCOS μπορεί να επηρεάσει την ψυχολογία και την ποιότητα ζωής. Για τον λόγο αυτό, η ψυχική υγεία αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας.»
Συχνές ερωτήσεις για τις πολυκυστικές ωοθήκες και τη διατροφή
- Τι πρέπει να τρώω αν έχω πολυκυστικές ωοθήκες; «Οι διεθνείς οδηγίες δεν υποστηρίζουν έναν συγκεκριμένο τύπο δίαιτας ως ανώτερο για όλες τις γυναίκες με PCOS. Ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο, όπως η Μεσογειακή διατροφή, μπορεί να αποτελέσει μια πολύ καλή βάση. Στην καθημερινή διατροφή μπορούν να περιλαμβάνονται λαχανικά, φρούτα, όσπρια, προϊόντα ολικής άλεσης, ψάρια, αυγά, ελαιόλαδο, ξηροί καρποί και άλλες πηγές πρωτεΐνης.»
- Ποια τρόφιμα πρέπει να αποφεύγω στις πολυκυστικές ωοθήκες;«Δεν υπάρχουν τρόφιμα που απαγορεύονται για όλες τις γυναίκες με PCOS. Ωστόσο, καλό είναι να περιορίζεται η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και συχνών γευμάτων fast food. Ο στόχος δεν είναι οι αυστηρές απαγορεύσεις, αλλά ένα διατροφικό πλάνο που μπορεί να ακολουθηθεί μακροπρόθεσμα.»
- Μπορώ να τρώω υδατάνθρακες αν έχω πολυκυστικές ωοθήκες; «Οι υδατάνθρακες δεν χρειάζεται να αποκλειστούν από τη διατροφή. Προτιμήστε συχνότερα λιγότερο επεξεργασμένες πηγές υδατανθράκων, πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως όσπρια, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης. Μπορείτε επίσης να τα συνδυάζετε με πηγές πρωτεΐνης, λαχανικά και καλά λιπαρά. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να φοβάστε το ψωμί, το ρύζι, τις πατάτες ή τα ζυμαρικά επειδή έχετε PCOS.»
- Πρέπει να κόψω τη ζάχαρη αν έχω PCOS; «Όχι, δεν χρειάζεται να αποκλείσετε εντελώς τη ζάχαρη. Καλό είναι, όμως, να περιορίζεται η συχνή κατανάλωση τροφίμων και ροφημάτων με μεγάλη ποσότητα πρόσθετης ζάχαρης, όπως αναψυκτικά, γλυκά και ορισμένα υπερεπεξεργασμένα σνακ. Στόχος δεν είναι η απαγόρευση, αλλά μια συνολικά ισορροπημένη διατροφή που μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.»
- Μπορώ να χάσω βάρος εάν έχω πολυκυστικές ωοθήκες;
«Η απώλεια βάρους είναι εφικτή και σε γυναίκες με PCOS. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με PCOS χρειάζεται να χάσει βάρος. Η διαχείριση του PCOS δεν πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στη ζυγαριά. Η πρόληψη της αύξησης του βάρους, η βελτίωση της φυσικής κατάστασης και η συνολική μεταβολική υγεία είναι επίσης σημαντικοί στόχοι.» - Μπορεί η διατροφή να βοηθήσει στα συμπτώματα του PCOS;
«Η υγιεινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα και άλλες υγιεινές συνήθειες
μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της μεταβολικής υγείας και της ποιότητας ζωής
και, συνολικά, στη διαχείριση του PCOS. Ωστόσο, ο ακανόνιστος κύκλος, η ακμή, η αυξημένη τριχοφυΐα ή άλλα συμπτώματα χρειάζονται και κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.»
Η διατροφή αποτελεί μέρος της διαχείρισης του PCOS, αλλά δεν αντικαθιστά την ιατρική θεραπεία.
Τι να κρατήσετε
- Δεν υπάρχει μία «μαγική» δίαιτα για το PCOS.
- Δεν χρειάζεται να αποκλείσετε τους υδατάνθρακες.
- Δεν χρειάζεται να απαγορεύσετε τρόφιμα για να διαχειριστείτε το PCOS.
- Η Μεσογειακή διατροφή μπορεί να αποτελέσει μια πολύ καλή βάση για μια ισορροπημένη διατροφή.
- Η τακτική σωματική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής διαχείρισης.
- Η διατροφή και οι στόχοι χρειάζεται να προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε γυναίκας.
Συμπέρασμα
Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών είναι μια σύνθετη κατάσταση που χρειάζεται ολιστική προσέγγιση.
Η σωστή διατροφή, η καθημερινή κίνηση και οι υγιεινές συνήθειες μπορούν να
συμβάλουν ουσιαστικά στη συνολική υγεία και στη διαχείριση του PCOS.
Κάθε γυναίκα είναι διαφορετική και δεν υπάρχει μία λύση που να ταιριάζει σε όλες.
Ένα εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο από διαιτολόγο-διατροφολόγο, σε
συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό όπου χρειάζεται, μπορεί να βοηθήσει ώστε η
διατροφή να προσαρμοστεί στις προσωπικές ανάγκες και τους στόχους κάθε
γυναίκας.
Έχετε PCOS και θέλετε να δείτε τι μπορεί να αλλάξει στη δική σας διατροφή;
Η διατροφική διαχείριση του PCOS δεν χρειάζεται να σημαίνει αυστηρούς περιορισμούς ή μια διαρκή προσπάθεια απώλειας βάρους. Στο Κέντρο Διατροφής & Ολιστικής Υγείας «Θέληση», η διατροφική υποστήριξη για τις πολυκυστικές ωοθήκες προσαρμόζεται στις ανάγκες, τις διατροφικές συνήθειες, τους στόχους και την καθημερινότητα κάθε γυναίκας. Αν έχετε διαγνωστεί με PCOS και θέλετε να οργανώσετε τη διατροφή σας με επιστημονική καθοδήγηση, μπορείτε να ενημερωθείτε για τη διατροφική υποστήριξη και τις συνεδρίες για τις πολυκυστικές ωοθήκες.
Πηγές & επιστημονική τεκμηρίωση
Teede HJ, Tay CT, Laven JJE, et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-
based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. The
Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2023;108(10):2447–2469 Stener-Victorin E, Teede H, Norman RJ, et al. Polycystic ovary syndrome. Nature Reviews Disease Primers. 2024;10:27.
Cowan S, Lim S, Alycia C, et al. Lifestyle management in polycystic ovary syndrome – beyond
diet and physical activity. BMC Endocrine Disorders. 2023;23:14.