Οι νέοι και η καλοσύνη σαν σύμφυτο τους γνώρισμα
Οι νέοι είναι πάντα οπαδοί του καλού και γι’ αυτό υπηρετώντας το καλό μένεις για πάντα νέος!
Η παιδική αθωότητα μοιάζει να είναι εκείνη η Κιβωτός που περιέχει τις όλες τις σπάνιες, αυθεντικές και μοναδικές αρετές, οι οποίες κινδυνεύουν σήμερα με αφανισμό, αν δεν έχουν ήδη εκλείψει από την επικράτηση αυτού του κάλπικου κόσμου που ζητούμενο του είναι το όλο και περισσότερο κέρδος και των δίχως περιεχόμενο υλικών αναζητήσεων μας.
Κι αυτό γιατί στις μαζικές δυτικές κοινωνίες κυριαρχεί πια ο μέσος, ο συνηθισμένος άνθρωπος που έχει μάτια και νου αφιερωμένα μόνο στη συσσώρευση πλούτου.
Ο κόσμος δηλαδή των ενηλίκων δηλαδή που δεν είναι παρά αυτό καθαυτό το σύστημα προσωποποιημένο.
Η μόνη δυνατότητα ουσιαστικής ανυπακοής που μας προσφέρεται, ταυτίζεται με την εφηβεία (την κανονική, την παρατεταμένη, την αιώνια).
Ξεκινώντας τις ζωές μας όλοι έχουμε τις πιο αγνές προθέσεις και απεχθανόμαστε όσο τίποτε άλλο να διαφθαρούμε και να υποχωρήσουμε σε αυτά που θεωρούμε σαν ιερά και δίκαια πιστεύω μας, την ανθρωπιά μας, την αξιοπρέπεια μας και φυσικά το αυτόβουλο της ύπαρξής μας.
Δεν επιθυμούμε να τα ανταλλάξουμε με καμία θέση και για κανένα προνόμιο χρηματικό ή θέσεων,αξιωμάτων και ιεραρχικών αναβαθμίσεων.
Κι ενώ πάντα ξεκινάμε με τις καλύτερες προθέσεις και είμαστε πολύ παθιασμένοι σαν νέοι με την καλοσύνη προμετωπίδα, την αλήθεια φυλακτό μας, την δημιουργικότητα συνοδοιπόρο μας και είμαστε διατεθειμένοι και αποφασισμένοι να μπούμε στον κοινωνικό και οικονομικό στίβο έχοντας στο μυαλό μας τον ηθικότερο, τον ευγενικά και δοτικά προσανατολισμένο χαρακτήρα μας και τον κοινωνικά πιο ωφέλιμο και ανθρωπιστικό τρόπο να εργαζόμαστε.
Πιστεύουμε ότι τα συστατικά εκείνα της ύπαρξής μας που μας διαπερνούν και μας καθορίζουν σαν ανθρώπους, τα χαρακτηριστικά μας γνωρίσματα, τα αδιαπραγμάτευτα θέλω μας και όλα τα τροχειοδεικτικά της αγαθής μας πρόθεσης πράγματα είναι αρκετά και θα αποδειχθούν ικανά για να σταθούμε με αξιοπρέπεια εργαζόμενοι και ταυτόχρονα καταθέτοντας τα πιο εκλεκτά στοιχεία του εαυτού μας.
Θέλουμε να σταθούμε με την συνειδησιακή μας επάρκεια ζώσα και δεν επιθυμούμε επουδενί να μας τα διαβρώσουν, δεν τα διαπραγματευόμαστε με τίποτε…
Με το πέρασμα των χρόνων αλλά και τις νέες συνθήκες και υποχρεώσεις που δημιουργούνται στη ζωή μας όλα αυτά που πριν κάποια χρόνια τα θεωρούσαμε σημαίες που ποτέ δεν θα υποστέλλαμε, τώρα έχει φτάσει η ώρα να τα συζητάμε, έστω για την χαλάρωση τους ή ακόμη και γι’ αυτήν την ακύρωσή τους.
Αυτό γίνεται μέσω των υποχωρήσεων αλλά και διαβρώσεων που καθημερινά μας ζητούνται από τις απαιτήσεις της ζωής ή της εργασίας μας και από τον τρόπο που θεωρούν θεμιτό όσοι άνθρωποι έχουν σχέση με αυτά. π.χ. ο ανώτερος μας,ο προϊστάμενος μας κτλ.
Το παιδί μέσα μας θα αντιστέκεται σθεναρά πολλές φορές και θα θεωρεί ορθώς, αδιανόητα αυτά που μας ζητούνται να πράξουμε προς χάριν του βιοπορισμού μας ή για την κατάκτηση κάποιων αξιωμάτων που μας ανήκουν ούτως η άλλως, σύμφωνα με τις δυνατότητές μας αλλά και την απόδοσή μας…
Άλλη μια φορά στη ζωή μας μια απόπειρα ευτελισμού και δουλοπρέπειας έχει ξεκινήσει και εντός ολίγου θα μας ζητηθεί ευθαρσώς!
Δεν θα αργήσει η ώρα που αυτό θα μας ανακοινωθεί με τον πλέον ψυχρό και κοφτό τρόπο κι είναι ένα δίλημμα του τύπου: μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα… ένα αδιέξοδο…
Να αδιαφορήσουμε και να παραμείνουμε ο εαυτός μας χάνοντας πολλές αν όχι όλες τις προοπτικές ενός άνετου ή έστω ανεκτού βιοπορισμού?
Να ενδώσουμε και να αυτοκαταδικαστούμε από τον ίδιο μας τον εαυτό σε αιώνια απαξίωση και ταυτόχρονα να χάσουμε τον αληθινό εαυτό μας και την αυτοεκτίμηση μας, κερδίζοντας όμως πολλές ευκολίες και ανέσεις για μας τους ίδιους και για τους ανθρώπους για τους οποίους είμαστε υπεύθυνοι κερδίζοντας πόντους στην επαγγελματική μας σκακιέρα κάτι που συνιστά και θα μας επιφέρει μελλοντικά αλλεπάλληλα οφέλη και ευνοϊκές εξελίξεις .
Παραδίδοντας όμως οικειοθελώς την παιδικότητά μας και την αλήθεια μας στον δήμιο της;
Πολύ δύσκολη περίοδος για κάθε άνθρωπο που έχει να διαλέξει ανάμεσα σε αυτές τις δύο επιλογές…
Ταυτόχρονα σκέψεις που θα τις διαβάσεις και θα τις ακούς παντού,όπως: αν δεν είσαι ανεκτικός και ευλύγιστος, σήμερα δεν επιβιώνεις, πρέπει να μάθεις να προσαρμόζεσαι, να ελίσσεσαι…!!!
Σήμερα για να τα πας καλά, ο συμβιβασμός είναι μέσα στη ζωή μας στη σημερινή κοινωνία, η κακώς νοούμενη ευελιξία είναι αρετή.
Ο υποσχόμενος την ανέλιξη μας,ο πιο πάνω ,ο παρακάτω στόχος και σκοπός που έχεις αξίζει έναν συμβιβασμό στο παρόν, θα ψιθυρίσει ο πιο υποτακτικός και συμφεροντολόγος εαυτός σου,που σιγά σιγά ανδρώνεται εντός σου…. και άλλα τέτοια παρόμοια!!!
Δεν θα το πίστευες ποτέ και ποτέ δεν φανταζόσουν ότι μπορεί να βρεθείς σε ένα τέτοιο αδιέξοδο .
Ταυτόχρονα θα σου έρθουν στο νου περιπτώσεις γνωστών σου ή θα συγκρίνεις την κατάσταση κάποιων συμμαθητών σου που απολαμβάνουν μια πιο άνετη και διασκεδαστική ζωή, ενώ εσύ γνωρίζεις πολύ καλά και την ελάχιστη αξία που διαθέτουν και ότι δεν αξίζουν το αξίωμα, τα χρήματα που παίρνουν ή την κοινωνική θέση που τώρα κατέχουν κι απολαμβάνουν…
Αξιολογικά εάν σκέφτεσαι και ταυτόχρονα με κριτήρια αξιοκρατικά και δίκαια μπορείς με άνεση να ξέρεις ποιος και τι αξίζει!!!
Σου είναι αρκετά σαφές!!!
Επιπλέον, μια ακόμη κοινωνική και κατά κύριο λόγο κανονιστική έκφραση της σημερινής κοινωνίας, ο κομφορμισμός (του να μην είσαι διαφορετικός από τους άλλους) κάνει εμφατικά την πιεστικά της εμφάνιση του, είτε μέσα από την οικογένεια, το περιβάλλον σου, την εργασία σου.
Ο πολιτισμός μας ενισχύει αυτήν την λειτουργία και ουσιαστικά καταπνιγεί κάθε αυθόρμητο συναίσθημα μαζί με την ανάπτυξη κάθε αυθεντικής και φυσιολογικής ατομικότητας, στο πλαίσιο της ομογενοποίησης όλων των ανθρώπων, κάτι βέβαια που αρχίζει από πολύ νωρίς, από τα πρώτα στάδια διαπαιδαγώγησης του κάθε σημερινού παιδιού.
Σε αυτό συμμετοχή έχει και η αγχωτική και υπό προϋποθέσεις αγάπης πίεση εκ μέρους της οικογένειάς σου, που όπως κάθε οικογένεια φορτώνει στους απογόνους της όλο το βάρος της γης με δικές τους φιλοδοξίες, παράλογους φόβους και ανεκπλήρωτες προβολές,
Πλέον όλα είναι ξεκάθαρα διατυπωμένα μπροστά σου και περιμένουν την δική σου επιλογή…
Τα αποτελέσματα των οποίων επιλογών κάνεις και αυτά γνωστά εκ των προτέρων!!!
Υπάρχουν όμως πολλές μορφές αλλοτρίωσης:
Αλλοτρίωση του εγώ από τον ίδιο τον εαυτό του. (αυτοαλλοτρίωση)
Όταν ο άνθρωπος γίνεται ένας άλλος, ένας ξένος, διαφορετικός από την αληθινή του ύπαρξη και στην ουσία απομακρύνεται από το είδωλο του από αυτό που στην πραγματικότητα ήθελε να είναι, που το είχε ονειρευτεί
Από παιδί, έρχεται σε ρήξη με τον πρωταρχικό του εαυτό και αποξενώνεται βίαια αποσυρόμενος από τους στόχους, τους σκοπούς και το νόημα που μέχρι πρότινος όριζε τη ζωή του…που αποτελούσε τον κορμό της συνειδήσεως του, το ουσιαστικό δεσμό σχετιζεσθαι με την ύπαρξή του!
Οι ανθρώπινες σχέσεις και η αλλοτρίωση συνδέονται με την εμπορευματοποίηση των πάντων και την χρηματική τους αποτίμηση, επηρεάζοντας φανερά κι αποφασιστικά τις ανθρώπινες σχέσεις .
Έτσι αυτές προσδιορίζονται από καχυποψία, μοναξιά, ιδιοτέλεια, σκληρότητα ή και ελαφρύτητα, επιφανειακή επαφή, αδιαφορία, γιατί όταν κάποιος γνωρίζει ότι τον αντιμετωπίζουν σαν εμπόρευμα κρατά κι αυτός την ανάλογη στάση!
Δεν σχετίζεται ουσιαστικά, ούτε κοινωνικά, ούτε ανθρώπινα και παραμένει αγωνιωδώς και επιφυλακτικά απών σε μια συνεχή αναμονή και σε μια διαρκή παλάντζα στην λογική των ίσων αποστάσεων, μιας αμφίπλευρης,το δυνατόν ισοκατανεμημένης κι εν τέλει ουδέτερης, άχρωμης και κενής πορείας.
Όσο ο άνθρωπος έχει την εργασία του μόνο σαν πηγή βιοπορισμού κι όχι και σαν εξέλιξη του χαρακτήρα του και της ανθρώπινης ολοκλήρωσής του, απομακρύνεται από το προϊόν ή την υπηρεσία της εργασίας του και ξέχνα τα ενδιαφέροντα του, τα ταλέντα του, τις επιθυμίες του,την δημιουργικότητα του.
Δεν αισθάνεται την εργασία σαν κάτι που τον ευχαριστεί, που θα διοχετεύσει τη ενέργεια του και θα αυτοπραγματώνεται μέσα από αυτή αλλά καταντά για αυτόν ένας βασανιστικός φορέας άγχους και άνοιας.
Οι σύγχρονες αιτίες που οδηγούν στον ακρωτηριασμό της νεότητας, της αυθεντικότητας και ενέχουν αλλοτριωτικά για την αυτοεκτίμηση μας στοιχεία είναι κυρίως η επιστημονική εξέλιξη που δημιουργεί νέες απαιτήσεις και το γεγονός ότι η εκπαίδευση γίνεται όλο και πιο τεχνοκρατική και όλο και πιο εξειδικευμένη και πιο συγκεκριμένη η γνώση που μας πασάρεται (επιβάλλεται), μιας και δεν ευνοείται η κριτική σκέψη και η πολύπλευρη καλλιέργεια κάθε προσωπικότητας παρά μόνο η επαναλαμβανόμενη παραγωγή συγκεκριμένου έργου.
Από αυτή την οπτική η μηχανιστική αυτή εκπαίδευση συνεχίσει και στις μέρες μας την “πνευματοκτόνο” της δράση.
Στον τομέα των ηθικών θεμάτων και επιλογών μας ο άκρατος ωφελιμιστικός τρόπος στη ζωής και το ατομικό συμφέρον έχουν επικρατήσει ως άποψη .
Οι ηθικές αρχές ,ο σεβασμός, το καλό και η ανωτερότητα του δικαίου αγνοούνται και παραμερίζονται επιδεικτικά.
Η συνείδηση, η παιδικότητα και η αυθεντικότητα έχουν αλλοιωθεί έως και διαβρωθεί ολοσχερώς…
Έτσι και στις κοινωνικές μας σχέσεις, οι άνθρωποι δεν είναι κοινωνικά και ψυχικά προετοιμασμένοι να αναπτύξουν υγιείς κοινωνικές σχέσεις λόγω του εντατικού ρυθμού ζωής, των στείρων αντιλήψεων, της καχυποψίας, της διάχυτης επιφυλακτικότητας που πρέπει να δείχνουν άλλα κι άλλα να ισχύουν.
Αλλά και της προσαρμογής όλων των κοινωνικών μας σχέσεων σε άμεση σχέση και εξάρτηση με τις χρηματικές αμοιβές και επιδιώξεις μας, δηλαδή την πλήρη εμπορευματοποίηση των σχεσιακών μας οπτικών και προοπτικών.
Την συμπεριφορά βασιζόμενη στη υστεροβουλία σε μια γνωστή κι από όλους μας αποδεκτή σιωπή και υποκριτική τακτική.
Ο Έριχ Φρομ μας αναφέρει ότι κάθε πράξη υποταγής είναι μια μορφή αλλοτρίωσης:
“Ο άνθρωπος γίνεται δούλος της εργασίας του.
Ο εσωτερικός του κόσμος του ανθρώπου αλλοτριώνεται τόσο όσο πιο πολύ ο ίδιος υποτάσσεται στην παραγωγή, τους σκοπούς και τις αξίες της.
Βασικό χαρακτηριστικό αυτής της αποξένωσης του ανθρώπου από τον ίδιο του τον εαυτό είναι η απάθεια και η έλλειψη κοινωνικής ευαισθησίας ”!!!
Ο Φρομ αποδίδει το φαινόμενο στην ολοένα και πιο διαχωρισμένη λειτουργία του ίδιου ανθρώπου: άλλο σκέφτεται με την λογική και νοητική του ικανότητα και εντελώς άλλο με την συναισθηματική και συγκινησιακή του νόηση…
Υπάρχει έτσι χάος ανάμεσα στη σκέψη και το συναίσθημα,στο μυαλό και στην καρδιά,στην αλήθεια και στο πάθος.
Αυτή η αποξένωση του ανθρώπου δεν περιορίζεται μόνο στον εργασιακό του βίο, αλλά επεκτείνεται και σε όλα τα πεδία της ατομικής του ζωής και σε έναν κόσμο στον οποίο δεν βρίσκει κανένα νόημα και κανένα χαρακτηριστικό, που να το αναγνωρίζει σαν δικό του και να τον κάνει να ξεχωρίζει και να ορίζεται σαν ξεχωριστή προσωπικότητα.
Και αυτός ο διχασμός στον ίδιο τον άνθρωπο μονάχα καταστρεπτικός δύναται να είναι.
Μπορεί σε όλο αυτόν τον κυκεώνα αναρωτήσεων να υπάρχουν και απαντήσεις που έχουν να κάνουν με ισορροπίες και εμπειρίες και προσωπικές τακτικές που να έχουν σταθεί εν μέρει επιτυχημένες.
Άλλοι φτάνουν στο άλλο άκρο και για να εξυπηρετήσουν τους εγωιστικούς και πλεονασματικούς στόχους έχοντας ξεπουλήσει εντελώς και διαγράψει οριστικά κάθε σχέση με τον εαυτό τους.
Καθώς όμως ο άνθρωπος αποξενώνεται από τον ίδιο του τον εαυτό και δεν αισθάνεται πλέον δημιουργός των πράξεών του και αφεντικό του εαυτού του, αλλά τρέχει πίσω από ψεύτικες, εφήμερες, επιφανειακές και στρεβλές ανάγκες και καθορίζεται από την εμπορική ανταλλαξιμότητα στην όποια έχει υποβάλει τον εαυτό του, οι ψυχικές και όχι μόνο ασθένειες είναι κάτι αρκετά πιθανό.
Κι όμως αυτή η αποξένωση παρουσιάζεται στις μέρες μας και ως ένα βαθμό σαν να είναι ένα μέσο αυτοπροστασίας!
Και μας προστατεύει λένε από πολλά, εκτός από τον αληθινό και πραγματικό μας εαυτό, γιατί από αυτόν δεν μπορούμε να κρυβόμαστε για πάντα!
Το μόνο σίγουρο είναι ότι όλο αυτό οδηγεί σε οδυνηρά αποτελέσματα και διαταράσσει ανεπανόρθωτα την αλληλουχία,την αρμονία, την φύση της ανθρώπινης εξέλιξης και την ψυχική μας ισορροπία.
Όλοι μας θέλουμε το καλύτερο για μας, την οικογένειά μας και τους δικούς μας ανθρώπους.
Ίσως περισσότερα ονειρευτήκαμε, λιγότερα κάναμε στην πράξη και ανθρώπινα τα λάθη και οι ατέλειες….
Όμως μην ξεχνάμε ότι η παιδική μας ηλικία, η αληθινή πατρίδα όλων μας και τα παιδικά μας όνειρα κάποτε θα πάρουν την εκδίκηση τους…
Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος-Ομαδικός ψυχοθεραπευτής-Οικογενειακός θεραπευτής