Η αυτοφροντίδα αποτελεί έναν θεμελιώδη πυλώνα για τη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής ευεξίας. Στην εποχή μας, όπου οι καθημερινοί ρυθμοί ζωής γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικοί, η ανάγκη για αυτοφροντίδα είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Αφιερώνοντας χρόνο για τον εαυτό μας, επενδύουμε στην προσωπική μας ευημερία και ενισχύουμε την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε στις προκλήσεις της ζωής.

Στο Cityvibes.gr «φιλοξενείται» ο Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Συνθετικός Ψυχοθεραπευτής & Leadership Coach, Παναγιώτης Γεωργάκης.

Περισσότερες πληροφορίες για τον ίδιο μπορείς να αντλήσεις από την ιστοσελίδα του panosgeorgakis.gr .

Τι είναι η αυτοφροντίδα και γιατί είναι σημαντική για την ψυχική υγεία;

«Η αυτοφροντίδα είναι η ικανότητα του ατόμου να φροντίζει τον εαυτό του χωρίς την άμεση
παρέμβαση επαγγελματιών υγείας. Μπορεί να έχει απλές μορφές, όπως η διατήρηση της
συναισθηματικής ισορροπίας, αλλά και πιο σύνθετες, όπως η διαχείριση χρόνιων
παθήσεων ή αναπηριών.
Η αυτοφροντίδα είναι σημαντική για την ψυχική υγεία, διότι ενισχύει την αυτονομία, την
αυτο-αποτελεσματικότητα και την ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε το άγχος και να
προάγουμε την ψυχική μας ευεξία, δίχως να εξαρτόμαστε άμεσα από τρίτους. Ιδιαίτερα
κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, η αυτοφροντίδα αναδείχθηκε ως κρίσιμος
παράγοντας για τη διατήρηση της ψυχικής υγείας, καθώς η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας
ήταν περιορισμένη.»

Ποια είναι τα οφέλη της αυτόφροντίδας;

«Η αυτοφροντίδα έχει μια σειρά από οφέλη που μας βοηθούν να ζήσουμε αρμονικά και να
παραμένουμε αποτελεσματικοί στις καθημερινές προκλήσεις. Τα πιο σημαντικά από αυτά
είναι:

Βελτίωση της σωματικής υγείας: Η τακτική άσκηση, ο επαρκής ύπνος και η υγιεινή
διατροφή ενισχύουν τη σωματική μας υγεία, αυξάνουν τα επίπεδα ενέργειας και
ενδυναμώνουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα.
Ενίσχυση της ψυχικής και συναισθηματικής ευεξίας: Η αυτοφροντίδα βοηθά στη
μείωση του άγχους, της κατάθλιψης και των συμπτωμάτων αυτών, προάγοντας την
ψυχική υγεία.
Αυξημένη παραγωγικότητα και συγκέντρωση: Η αυτοφροντίδα επιτρέπει την
αναζωογόνηση, οδηγώντας σε αυξημένη παραγωγικότητα, βελτιωμένη
συγκέντρωση και καλύτερες ικανότητες επίλυσης προβλημάτων.
Καλύτερες σχέσεις: Όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας, έχουμε περισσότερους
συναισθηματικούς πόρους για να επενδύσουμε στις σχέσεις μας και μας βοηθάει
να παρουσιαστούμε με τον καλύτερο τρόπο στις αλληλεπιδράσεις μας με τους
άλλους.
Αυξημένη αυτοεκτίμηση: Οι πρακτικές αυτοφροντίδας αυξάνουν την αυτοεκτίμηση
και την αυτοαξία μας, καθώς μας ωθούν να βάλουμε σε προτεραιότητα τις ανάγκες
μας και να ασχολούμαστε με δραστηριότητες που μας κάνουν να νιώθουμε καλά.
Πρόληψη εξουθένωσης: Η τακτική αυτοφροντίδα βοηθά στην πρόληψη της
εξουθένωσης, μιας κατάστασης σωματικής, ψυχικής και συναισθηματικής
εξάντλησης που προκαλείται από παρατεταμένο στρες.»

Ποιες είναι οι πρώτες ενδείξεις ότι κάποιος μπορεί να χρειάζεται να επενδύσει
περισσότερο στην αυτοφροντίδα του;

«Οι πρώτες ενδείξεις ότι κάποιος μπορεί να χρειάζεται να επενδύσει περισσότερο στην
αυτοφροντίδα του περιλαμβάνουν:

• Συνεχές αίσθημα κόπωσης ή έλλειψη ενέργειας.
• Αυξημένο άγχος ή καταθλιπτική διάθεση.
• Δυσκολία στη διαχείριση των καθημερινών δραστηριοτήτων.
• Αλλαγές στον ύπνο, όπως αϋπνία ή υπερβολικός ύπνος.
• Μείωση του ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα ήταν ευχάριστες.
• Αυξημένη ευερεθιστότητα ή εκρήξεις θυμού​​.»

Ποια είναι τα κοινά εμπόδια που εμποδίζουν τους ανθρώπους να εφαρμόσουν πρακτικές
αυτοφροντίδας και πώς μπορούν να τα ξεπεράσουν;

«Τα κοινά εμπόδια που εμποδίζουν τους ανθρώπους να εφαρμόσουν πρακτικές
αυτοφροντίδας περιλαμβάνουν:

Έλλειψη χρόνου: Οι πολυάσχολες καθημερινές ρουτίνες μπορεί να καθιστούν
δύσκολη την αφιέρωση χρόνου για αυτοφροντίδα. Μπορεί να βοηθήσει η
προγραμματισμένη ένταξη μικρών χρονικών διαστημάτων για αυτοφροντίδα κατά
τη διάρκεια της ημέρας.
Αίσθημα ενοχής: Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να νιώθουν ένοχοι αν αφιερώνουν
χρόνο στον εαυτό τους. Είναι σημαντικό να κατανοήσουν ότι η αυτοφροντίδα είναι
απαραίτητη για τη συνολική τους ευεξία. Επίσης, μέσα από την φροντίδα του
εαυτού τους θα είναι πιο διαθέσιμοι και ικανοί να φροντίσουν και τους άλλους.
Έλλειψη υποστήριξης: Η έλλειψη υποστήριξης από το κοινωνικό ή οικογενειακό
περιβάλλον μπορεί να δυσκολέψει την εφαρμογή πρακτικών αυτοφροντίδας. Η
επικοινωνία και η αναζήτηση υποστήριξης από φίλους, οικογένεια ή επαγγελματίες
μπορεί να βοηθήσει​​.
Έλλειψη ενημέρωσης: Η ελλιπής ενημέρωση σχετικά με τα πλεονεκτήματα της
αυτοφροντίδας καθώς και για τους κινδύνους της μη εφαρμογής της, μπορεί να
οδηγήσει τα άτομα να παραμελήσουν την αυτοφροντίδα τους. Η ανάγνωση βιβλίων
και άθρων, η παρακολούθηση σχετικών video, καθώς και η ενημέρωση από
ειδικούς είναι οι πιο άμεσες και βοηθητικές λύσεις.»

Πώς επηρεάζει η κακή ψυχική υγεία τη σωματική υγεία και ποια είναι τα σημάδια που
δείχνουν ότι κάποιος πρέπει να δώσει περισσότερη προσοχή στη ψυχική του ευεξία;

«Η κακή ψυχική υγεία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σωματική υγεία μέσω:

• Αυξημένης κόπωσης και αδυναμίας.
• Δυσκολιών στον ύπνο που μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια αϋπνία.
• Αλλαγών στην όρεξη και το βάρος.
• Αυξημένου κινδύνου για καρδιαγγειακά προβλήματα.
• Εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος.

Σημάδια που δείχνουν ότι κάποιος πρέπει να δώσει περισσότερη προσοχή στη ψυχική του
ευεξία περιλαμβάνουν:

• Συνεχές αίσθημα λύπης ή κατάθλιψης. Έντονο άγχος ή κρίσεις πανικού.
• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή στη λήψη αποφάσεων.
• Απομόνωση από κοινωνικές δραστηριότητες.
• Σκέψεις αυτοτραυματισμού ή αυτοκτονίας​​.»

Τρόποι και μορφές αυτοφροντίδας

«Η αυτοφροντίδα μπορεί να έχει διάφορες μορφές και να εφαρμοστεί σε πολλές πτυχές της
ζωής μας. Μερικές ιδέες αυτοφροντίδας είναι:

Σωματική Αυτοφροντίδα:

Άσκηση: Η τακτική άσκηση βοηθά στη μείωση του στρες και τη βελτίωση της
ψυχικής υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) συνιστά 150 λεπτά
άσκησης την εβδομάδα.
Ύπνος: Ένας σταθερός και επαρκής ύπνος είναι κρίσιμος για την ψυχική και
σωματική υγεία. Η επιστημονική έρευνα έδειξε ότι οι βελτιωμένες συνήθειες ύπνου
είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση στην ψυχική ευεξία.

Διατροφή: Μια ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει σημαντικά στην ψυχική υγεία​​.
Συναισθηματική Αυτοφροντίδα
Θετική Αυτοσυζήτηση και Αναστοχασμός: Η ενίσχυση των θετικών σκέψεων και η
αυτοαποδοχή βοηθούν στη μείωση του άγχους.
Χαλάρωση: Δραστηριότητες όπως οι χαλαρωτικά μπάνια και οι περίπατοι στη φύση
συμβάλλουν στη συναισθηματική ευεξία.
Κοινωνικές Συναντήσεις: Προγραμματίστε τακτικές συναντήσεις με φίλους ή
οικογένεια για να διατηρείτε ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς.
Πνευματική Αυτοφροντίδα
Διαλογισμός και Προσευχή: Αυτές οι πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν στην
αναζήτηση της εσωτερικής ηρεμίας και του σκοπού.

Δημιουργία Ευγνωμοσύνης: Κρατήστε ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης και
καταγράψτε καθημερινά τα πράγματα για τα οποία είστε ευγνώμονες.

Πρακτική Αυτοφροντίδα:

Οργάνωση Χρόνου: Η αποτελεσματική διαχείριση του χρόνου σας βοηθά να
μειώσετε το στρες και να αυξήσετε την παραγωγικότητά σας.
Καθημερινές Συνήθειες: Απλές καθημερινές πρακτικές, όπως το στρώσιμο του
κρεβατιού και η προσωπική υγιεινή, μπορούν να συμβάλλουν στην αυτοφροντίδα.»

Πώς μπορούν οι σύγχρονες τεχνολογίες και οι ψηφιακές εφαρμογές να βοηθήσουν στην
αυτοφροντίδα και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας;

«Οι σύγχρονες τεχνολογίες και οι ψηφιακές εφαρμογές μπορούν να βοηθήσουν στην
αυτοφροντίδα και στη βελτίωση της ψυχικής υγείας μέσω:

Εφαρμογές παρακολούθησης υγείας: Εφαρμογές που παρακολουθούν την άσκηση,
τον ύπνο και τη διατροφή μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα να διατηρήσουν
υγιεινές συνήθειες.
Εφαρμογές διαλογισμού και χαλάρωσης: Εφαρμογές όπως το Headspace και το
Calm προσφέρουν καθοδηγούμενες ασκήσεις διαλογισμού και τεχνικές χαλάρωσης.
Online συμβουλευτική και θεραπεία: Πλατφόρμες όπως το hiwellapp και το
clicktotherapy προσφέρουν πρόσβαση σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας μέσω του
διαδικτύου.
Κοινωνικά δίκτυα υποστήριξης: Online κοινότητες και φόρουμ παρέχουν χώρο για
την ανταλλαγή εμπειριών και την υποστήριξη μεταξύ ατόμων με παρόμοια
προβλήματα.
Υπενθυμίσεις και ειδοποιήσεις: Ψηφιακές εφαρμογές μπορούν να στέλνουν
υπενθυμίσεις για τακτικές διαλείμματα αυτοφροντίδας και ενθάρρυνση για την
τήρηση υγιεινών συνηθειών​​.»

Συμπεράσματα

«Η αυτοφροντίδα αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα για τη διασφάλιση της ψυχικής και
σωματικής ευεξίας. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οι πρακτικές αυτοφροντίδας ήταν
πάντα μέρος της καθημερινότητάς μας. Στις μέρες μας, αυτές οι πρακτικές έχουν εξελιχθεί,
διαφοροποιηθεί και προσαρμοστεί στους σύγχρονους ρυθμούς ζωής, προκειμένου να
ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες του σημερινού ανθρώπου.
Είναι σημαντικό να μπορούμε να αναγνωρίζουμε πότε χρειαζόμαστε περισσότερη
αυτοφροντίδα και να ξεπερνάμε τυχόν εμπόδια που μας δυσκολεύουν. Η αξιοποίηση των
σύγχρονων τεχνολογιών και των ψηφιακών εφαρμογών μπορεί να προσφέρει πολύτιμη
υποστήριξη, διευκολύνοντας την παρακολούθηση και τη διαχείριση της υγείας μας. Με
αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να ενισχύσουμε την ευεξία μας και να φροντίσουμε καλύτερα
τον εαυτό μας.
Η προώθηση της αυτοφροντίδας και η εκπαίδευσή μας, αν αυτό απαιτείται, μπορεί να
συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας. Η αυτοφροντίδα δεν
είναι απλώς μια πρακτική, αλλά ένας τρόπος ζωής που ενισχύει την αυτονομία, την ευεξία
και την ποιότητα ζωής μας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η
φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι εγωιστική, αλλά απαραίτητη για να μπορέσουμε να
φροντίσουμε και τους γύρω μας.»

Ιστοσελίδα: panosgeorgakis.gr

Facebook

Instagram

Email: info@panosgeorgakis.gr

„The health gap” Sir M. Marmot

Γιατί το σύστημα υγείας δεν λειτουργεί? 

Για πάρα πολλούς λόγους. Παράδειγμα, οι Αμερικανοί εκπαιδεύονται στο πως να σκέφτονται από μικρή ηλικία, εκπαιδεύονται σε λογική σκέψη, έχουν μια πραγματική ιδέα για τον εαυτό τους – στον κάθε ένας έχει δοθεί ευκαιρία πάνω σε αυτό που είναι καλός να γίνει καλύτερος. 
Από την άλλη πλευρά, εδώ, ο κόσμος δεν μαθαίνει πως να σκεφτεί λογικά, γιατί έχει το «σίγουρο» ότι κάποιος γνωστός θα τον βοηθήσει. Δεν ξέρει τι είναι λογική, γιατί ποτέ δεν την χρειαζόταν. Το χειρότερο, η κάθε Ελληνίδα μάνα νομίζει ότι το παιδί της είναι το πιο λαμπερό μυαλό στο κόσμο και δεν το καθοδηγεί εκεί που πραγματικά είναι καλό, αλλά το οδηγεί στην δικιά της ιδέα για επιτυχία. 

Τώρα, πως αυτό έχει να κάνει με το σύστημα υγείας? Με πάρα πολλά. 

Πρώτον, το σύστημα και όλα τα συστήματα είτε πολιτικά είτε όχι είναι φτιαγμένα από ανθρώπους με ελάχιστη κοινή λογική. Το σύστημα πρέπει να είναι φτιαγμένο να δώσει λύσεις σε προβλήματα, όχι να δημιουργεί παραπάνω προβλήματα για έτοιμες λύσεις. 

Δεύτερον, το ενδιαφέρον δεν είναι στραμμένο προς τον άνθρωπο που χρήζει βοήθεια, αλλά προς το όφελος του συστήματος.  Το σύστημα κάθε αυτού δεν λειτουργεί υπέρ. του κράτους, αλλά υπέρ του ιδίου του συστήματος. 

Υπάρχει ένα απίστευτο βιβλίο στενευμένο σε αυτό το «κενό» στην υγειά, «the health gap”, για οποίος ενδιαφέρεται να δει την πραγματικότητα. 

Δυνατότητες για ισότητα δεν υπάρχουν από την στιγμή που ο κάθε ένας μας αρχίζει από διαφορετικό επίπεδο. Δεν είμαστε ίσοι, και όπως λειτουργεί όλο το σύστημα δεν θα γίνουμε ποτέ. Η υγειά δεν είναι για όλους, γιατί η υγεία δεν είναι μόνο η νοσοκομειακή περίθαλψη, αλλά και οι καταστάσεις πριν και μετά, εκπαίδευση, εισόδημα και διατροφή. Δεν γίνεται να θεραπεύει κάνεις έναν άστεγο να τον στέλνει ξανά στο παγκάκι και να του λέει να μείνει υγιής. Το σύστημα ως σύστημα δεν στοχεύει την υγειά όλων, αλλά μόνο σε αυτούς που έχουν δυνατότητα να τηρούν υγείς καταστάσεις πριν και μετά τη νοσοκομειακή περίθαλψη, που έχουν εκπαιδευθεί και έχουν ένα μέτριο προς υψηλό εισόδημα. 

Υγειά συμπεριλαμβάνει το δικαίωμα του ατόμου να εργαστεί, να εκπαιδευθεί, να είναι ψυχικά υγιές, να τρώει καλά, να έχει σπίτι και νερό. 

 Οποίος γεννιέται σε οικογένεια με μέτριο προς υψηλό εκδόσιμα μπορεί να λάβει καλύτερη εκπαίδευση από άτομα γεννημένα σε οικογένειες με χαμηλό εισόδημα. Η εκπαίδευση από την άλλη οδηγεί σε καλή υγειά. Έχει μελέτες αναφερόμενες στο βιβλίο αυτό που συγκρίνουν χώρες χαμηλού εισοδήματος με την Αμερική. Το ποσοστό των ατόμων με αρρώστια είναι υπερβολικά μεγάλος. Η εκπαίδευση του πολύ χαμηλή. Αλλά το σύστημα είναι φτιαγμένο να προωθεί σε εκπαίδευση και υγειά μόνο άτομα με υψηλότερο εισόδημα. Από την άλλη ο κύκλος δεν τελειώνει εδώ. Οποίος έχει υψηλότερο εισόδημα και καλύτερη εκπαίδευση έχει τη τάση να έχει και καλύτερη υγειά, γιατί προφανώς μπορεί να προσέχει την υγειά του και την ψυχική του ακεραιότητα καλυτέρα. 

Μπορεί να αλλάξει αυτό? Η είναι καταδικασμένη υπόθεση από την στιγμή που η κοινωνία δεν έχει κοινή λογική? Ίσως… Ίσως και όχι. Πως καλύπτονται τέτοια κενά?

Οι Αμερικανοί το προσπαθούν. Θα πει κάνεις ότι έχουν λεφτά. Ναι, αλλά μήπως έχουν λεφτά γιατί προσέχουν το λαό τους να έχει υγειά και εκπαίδευση και ισότητα η τουλάχιστον δυνατότητα για εξέλιξη ?! Πόσοι από σας μπορείτε να εξελιχθείτε εδώ χωρίς γνωριμία ? Πόσοι ? Πόσοι από σας έχετε δυνατότητα να πάτε σε όλους τους γιατρούς που χρειάζεστε χωρίς στο τέλος να χρειαστείτε δάνειο ? Πόσοι ? Πόσοι από σας μπορείτε να φροντίσετε την ψυχική σας υγειά χωρίς να χρειαστεί στο τέλος δάνειο ? Πόσοι? Πόσοι από σας είχατε εκπαίδευση τελείως επαρκής χωρίς φροντιστήριά επί πληρωμής? Πόσοι? Πόσοι από σας έχετε δυνατότητα να καλύψετε την υγεία σας ή/και την υγεία των γονιών σας και να πληρώνετε τα φροντιστήριά των παιδιών σας? Πόσοι? Μάλλον κάτι δεν λειτουργεί….

Alexandrina Nikova

Όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με ψυχολογικά και συναισθηματικά προβλήματα, όπως άγχος και κατάθλιψη ή πένθος, ορισμένες φορές είναι δύσκολο να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στο νου και στο σώμα μας, ειδικά αν δεν έχουμε κάποια άλλη εμπειρία για να το συγκρίνουμε. Η βιβλιοθεραπεία στοχεύει στη γεφύρωση του χάσματος, χρησιμοποιώντας τη λογοτεχνία ως ένα μονοπάτι για να βελτιώσουμε τη ζωή μας, παρέχοντάς μας πληροφορίες, στήριξη και καθοδήγηση με τη μορφή της ανάγνωσης.

Υπάρχουν δύο κατηγορίες βιβλιοθεραπείας:

1. Διαδραστική βιβλιοθεραπεία

Στη Διαδραστική Βιβλιοθεραπεία υπάρχει τριαδική σχέση ανάμεσα στο άτομο, το έργο λογοτεχνίας και τον ειδικό. Η εστίαση δεν αφορά την πράξη της ανάγνωσης, αλλά τα συναισθήματα, τις εικόνες και τους συνειρμούς που γεννά στον ψυχισμό του ατόμου και κυρίως η διεύρυνση αυτών μέσα από ένα επιλεγμένο κείμενο , κατάλληλο οπτικοακουστικό υλικό ή και ένα κείμενο δημιουργικής γραφής που το ίδιο το άτομο έχει συντάξει. Η διερεύνηση των «αντιδράσεων» του ατόμου με τη καθοδήγηση ενός κατάλληλα εκπαιδευμένου ατόμου (facilitator) , μέσα από καθοδηγούμενο διάλογο και κυρίως η αναγνώριση, η επεξεργασία και η επανενσωμάτωση των «αντιδράσεων», θα οδηγήσουν τελικά στην επίτευξη της προσωπικής εξέλιξης και της θεραπευτικής αλλαγής.

2. Αναγνωστική βιβλιοθεραπεία

Η Αναγνωστική Βιβλιοθεραπεία στηρίζεται στην άποψη ότι η ανάγνωση ενός κατάλληλου βιβλίου μπορεί να έχει, από μόνη της, θεραπευτικά οφέλη. Προσέγγιση που εστιάζει καθαρά στη θεραπευτική δύναμη της ανάγνωσης (θεραπευτική ανάγνωση) και στην αλληλεπίδραση που δημιουργείται ανάμεσα στον αναγνώστη και στο κείμενο (δυαδική σχέση). Στην Αναγνωστική Βιβλιοθεραπεία, όταν διαβάζουμε λογοτεχνία, περνάμε από τα τρία στάδια που έχουν περιγραφεί από την Caroline Shrodes, α)την ταύτιση (identification) του αναγνώστη με το έργο και τους χαρακτήρες/πρωταγωνιστές, β) την κάθαρση(catharsis), η οποία αποτελεί μια εμπειρία συναισθηματικής ανακούφισης και λύτρωσης, λόγω της συναισθηματικής εμπλοκής του αναγνώστη και γ) την ενόραση-κατανόηση (insight), όπου το άτομο βρίσκει αναλογίες, ανάμεσα στην ιστορία και στις δικές του εμπειρίες/θέματα.

Περιεχόμενο της βιβλιοθεραπείας

Η ιδέα της ανάγνωσης ως ένας τρόπος διευκόλυνσης της θεραπευτική διαδικασία και της επίτευξης θεραπευτικών στόχων αποτελεί συχνή στρατηγική σε πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Όμως, αυτό που ξεχωρίζει την βιβλιοθεραπεία από άλλες θεωρίες ψυχοθεραπείας, όπως η γνωστική-συμπεριφορική είναι το γεγονός ότι ένας θεραπευτής θα τη χρησιμοποιήσει συμπληρωματικά της συνολικής προσπάθειας και συνεπώς θα την προσαρμόσει στη βασική προσέγγιση που ήδη χρησιμοποιεί.

Είναι κατάλληλη για ενήλικες κάθε ηλικίας, ενώ στα παιδιά και στους εφήβους χρησιμοποιούνται μεν ιστορίες, αλλά με έναν άλλο προσαρμοσμένο στο επίπεδο ανάπτυξής τους τρόπο. Όταν η βιβλιοθεραπεία χρησιμοποιείται στην ομαδική ψυχοθεραπεία, επιτρέπει στα μέλη να λάβουν και να προσφέρουν ανατροφοδότηση σχετικά με τις ερμηνείες της ιστορίας και πώς αυτές συνδέονται με τις προσωπικές τους δυσκολίες. Βελτιώνει επίσης την επικοινωνία και ενθαρρύνει τις εις βάθος συζητήσεις και συνδέσεις με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.

Ο θεραπευτής ή η θεραπεύτρια δίνει την επιλογή του βιβλίου στον θεραπευόμενο, ώστε να υπάρχει κάποια ταύτιση και σχέση με το υφιστάμενο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν μαζί στη θεραπεία. Ένας εκπαιδευμένος θεραπευτής σε αυτή την συμπληρωματική προσέγγιση πιθανότατα να διαθέτει μια λίστα προτεινόμενων βιβλίων που αντιστοιχούν σε διαφορετικές διαταραχές και δυσκολίες.

Πώς βοηθά η βιβλιοθεραπεία

Μέσα από τη χρήση σύντομων ή εκτενών ιστοριών (πραγματικών και μη πραγματικών), ποίησης, τα θεατρικών έργων,και το υλικού αυτοβοήθειας, ο ειδικός μπορεί να μας βοηθήσει να αποκτήσουμε βαθύτερη κατανόηση των ανησυχιών που μας έχουν εξαρχής φέρει στο γραφείο του.

Προσωπικές προκλήσεις

Η βιβλιοθεραπεία μας επιτρέπει να αποκτήσουμε μια πιο πλήρη εικόνα των προσωπικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε και μας βοηθά να αναπτύξουμε στρατηγικές για να διαχειριστούμε τα πιο κρίσιμα ζητήματα. Μπορεί επίσης να προάγει την αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων, την κατανόηση και την αυτεπίγνωση.

Οφέλη και έξω από τη θεραπεία

Συμφωνώντας ο θεραπευόμενος να διαβάσει ένα βιβλίο μέχρι την επόμενη συνεδρία «παίρνει» μαζί του και μια μορφή «εργασίας για το σπίτι». Αυτή η διαδικασία βοηθά στο να εμβαθύνει στο νόημα μιας θεραπευτικής συνεδρίας και να διευκολυνθεί η μάθηση. Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας θεραπευτής να χρησιμοποιεί την βιβλιοθεραπεία είναι μέσω ενός μοντέλου πρόληψης. Σε αυτό, ο θεραπευόμενος μαθαίνει τρόπους διαχείρισης των προκλήσεων που πιθανότατα θα εμφανιστούν στη ζωή του και υιοθετεί πιο υγιείς μεθόδους και στάσεις απέναντι στα προβλήματά του.

Διαφορετικές οπτικές μέσω των ιστοριών

Ένας από τους πιο χρήσιμους λόγους εφαρμογής της βιβλιοθεραπείας είναι ότι μας βοηθά να δούμε πώς οι άλλοι άνθρωποι, οι χαρακτήρες ενός βιβλίου, αναλύουν και διαχειρίζονται παρόμοια ζητήματα. Όταν ταυτιζόμαστε με έναν φανταστικό ή μη φανταστικό χαρακτήρα, ειδικά σε συναισθηματικό επίπεδο, μπορούμε να δούμε καθαρά ότι υπάρχουν κι άλλοι που συναντούν και καλούνται να αντιμετωπίσουν προσωπικά εμπόδια και προκλήσεις.

Ευεργετικές ιδιότητες της στοχευμένης βιβλιοθεραπείας

Αν και η ανάγνωση είναι γενικά ευεργετική για τους περισσότερους, οι ειδικοί αναφέρουν ότι η στοχευμένη βιβλιοθεραπεία μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα βοηθητική στα ακόλουθα προβλήματα:

– Άγχος

– Κατάθλιψη

– Κατάχρηση ουσιών

– Διατροφικές διαταραχές

– Δυσκολίες στις σχέσεις

– Υπαρξιακές ανησυχίες όπως απομόνωση, έλλειψη νοήματος, ελευθερίας και θάνατος

– Ενοχοποίηση συναισθημάτων και υγιή τους έκφραση, όπως ο θυμός και η ενοχή

– Πένθος

– Απόρριψη (ειδικά κατά την εφηβεία)

– Ρατσισμός, σεξισμός

Το παραπάνω άρθρο βασίστηκε στο άρθρο της Sara Lindberg Bibliotherapy: How Stories Can Help Guide the Therapeutic Process – Using Books for Healing και αναφορικά με τα είδη στη μελέτη της  Εύης Κραβαρίτη.

Νένα Ευθυμιάδου

Θεωρητικά, ο χρόνος μπορεί εύκολα να οριστεί. Αποτελεί, σύμφωνα με την επιστήμη αλλά και την κοινή λογική, τη διάρκεια που προσδιορίζεται αντικειμενικά από αστρονομικούς υπολογισμούς. Φαίνεται όμως πως στη ζωή κάθε ανθρώπου βιώνεται παράλληλα και υποκειμενικά, ανάλογα με την ψυχοσύνθεσή του γενικά και την ψυχολογική κατάστασή του ειδικά. Πώς μπορεί, λοιπόν, να μας επηρεάσει αυτός ο υποκειμενικός χαρακτήρας του χρόνου;

Κάθε άνθρωπος σε ορισμένες φάσεις της ζωής του έχει διατυπώσει δύο αντιφατικές μεταξύ τους σκέψεις: «Πόσο γρήγορα περνάει ο καιρός;» και «Πότε επιτέλους θα περάσει ο καιρός;». Τι πραγματικά ισχύει;

Προφανώς και οι δύο προαναφερόμενες σκέψεις είναι σωστές. Κατά το πέρας μιας ημέρας, η αντίληψή μας όσον αφορά στη διάρκειά της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, πρωτίστως δε από τη διάθεσή μας και τις υποχρεώσεις μας. Συνεπώς, αν το ημερήσιο πρόγραμμά μας είναι επιβαρυμένο, η ημέρα φαντάζει ατελείωτη και κοπιαστική. Αντιθέτως, μία ξεκούραστη Κυριακή φαίνεται να περνάει αστραπιαία.

Ο σπουδαιότερος παράγοντας που επηρεάζει το ρόλο του χρόνου στη ζωή του ανθρώπου, όπως ήδη αναφέρθηκε, θεωρείται η ψυχολογία. Ωστόσο, εδώ υποδαυλίζει μία αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στον χρόνο και την ψυχολογία, καθώς ο πρώτος επιδρά στην ψυχική υγεία με διττό τρόπο. Ειδικότερα, όταν συμβαίνει ένα στενάχωρο γεγονός, όπως είναι η απώλεια ενός σημαντικού ανθρώπου ή η διακοπή σχέσεων μαζί του, ο χρόνος σε πρώτο στάδιο καθίσταται εχθρός. Κάθε δευτερόλεπτο μακριά από το συγκεκριμένο άτομο μετατρέπεται σε αβάσταχτο φορτίο στο μυαλό και ο χρόνος βασανιστικά παγιώνεται, αν και θα φάνταζε προτιμότερο να εξαφανιστεί. Εν συνεχεία όμως, η επίδραση του χρόνου είναι ιαματική. Μέρα με τη μέρα, δίχως να γίνεται άμεσα συνειδητό, επέρχεται βελτίωση. Ο πόνος και οι σκέψεις παραμένουν, αλλά το φορτίο μειώνεται και η επιστροφή στην καθημερινότητα χωρίς συστηματικά ξεσπάσματα επιτυγχάνεται σταδιακά. Συμπερασματικά, ο χρόνος λειτουργεί τόσο ως εχθρός όσο κι ως γιατρός.

Στην πραγματικότητα όμως, η απώλεια δεν ξεπερνιέται ποτέ και το κενό παραμένει επ’ αόριστον, εφόσον η σχέση των ατόμων ήταν ουσιαστική. Ο χρόνος δηλαδή θεραπεύει, χωρίς να διαγράφει το γεγονός οριστικά από τη μνήμη. Ίσως καλύτερα έτσι, γιατί όσο και να πονάει, η ανάμνηση μας δίνει δύναμη και κουράγιο να συνεχίσουμε.

Περίεργη, λοιπόν, η επίδραση του χρόνου στη ζωή μας. Αναλαμβάνει πολλούς και διαφορετικούς ρόλους, ενώ σύμφωνα με τη Φυσική παραμένει ένα σταθερό φυσικό μέγεθος.

Νεφέλη Καλογερή

Πολλές φορές ως απότοκο μιας δυσάρεστης κατάστασης ή εμπειρίας μπαίνουμε στη διαδικασία των τυρρανικών, επαναλαμβανόμενων σκέψεων και της ατέρμονης διαδικασίας αναζήτησης του διαφορετικού τρόπου, που θα μπορούσαμε να έχουμε διαχειριστεί τη συγκεκριμένη περίπτωση. Αυτό με τη σειρά του, επιφέρει έντονη αυτοκριτική ενώ πυροδοτεί αισθήματα προσωπικής ευθύνης και θυματοποίησης. Στην πάροδο του χρόνου, οι διαδικασίες αυτές φθάνουν να αφομοιώνονται πλήρως από το ψυχικό όργανο του ανθρώπου και γίνονται τροχοπέδη σε οποιαδήποτε εξελικτική προσπάθεια. Παράλληλα, ο καταιγισμός των αρνητικών και τόσο επιβαρυντικών σκέψεων, δημιουργεί αυξημένο στρες και ψυχική κόπωση τα οποία επηρεάζουν δραματικά, τόσο την κατάσταση και λειτουργία του εγκεφάλου όσο και τη σωματική και ψυχική υγεία. Έτσι τα ενοχικά σενάρια ανακυκλώνονται και προκαλούν συναισθήματα αυτό-ματαίωσης και περιορισμένου ψυχικού δυναμικού.

Η κατανόηση στη δυσκολία της κατάστασης, η αποδοχή του εαυτού μας και των ενδεχόμενων λάνθασμένων χειρισμών καθώς και η συμπόνοια με την οποία πρέπει να τον περιβάλλουμε, θα οδηγήσει σταδιακά στη συγχώρεση. Η συμφιλίωση με τον εαυτό μας, το αίσθημα της συγχώρεσης και της ειλικρινούς μεταστροφής, προκαλεί υγιείς μετασχηματισμούς και φέρνει ισορροπία και δύναμη. Αποτελεί δε το καλύτερο εφαλτήριο για την κατανόηση και βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων, ενώ ταυτόχρονα τις οδηγεί σε μία νέα φάση ζωής απαλλαγμένη από τις αρνητικές εγγραφές του παρελθόντος!

“Το κακό παρελθόν πρέπει να ξεχνιέται, αλλιώς μετατρέπεται σε νεκροθάφτη του παρόντος. Η ικανότητα να θεραπεύουμε τα τραύματα μας, να αναπληρώνουμε αυτό που χάθηκε, να προχωράμε πάρα κάτω είναι βασική δεξιότητα επιβίωσης. Εκείνοι που αρνούνται να συγχωρέσουν, επιμένουν να πενθούν και έτσι η ψυχή τους αιμορραγεί μόνιμα”.

Νίτσε

Γιάννης Κυρίτσης

Είναι γεγονός πως τα περισσότερα άτομα Τρίτης ηλικίας, λόγω ηλικίας διακατέχονται από  φόβους και ανησυχίες. Αυτό διότι τα άτομα παρατηρούν σωματικές αλλαγές, οι οποίες είναι αναπόφευκτες στο χρόνο. Το δέρμα υφίσταται μεταβολές λόγω του γήρατος και υπάρχει σημαντική μείωση ακοής, όρασης και κινητικότητας. Επίσης, υποφέρουν από παθήσεις(οστεοπόρωση, άνοια), γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους. Σημειώνουν αναπνευστικές δυσλειτουργίες, καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς επίσης εντοπίζεται φθορά στο μυϊκό, σκελετικό και κυκλοφοριακό σύστημα.

Η δύσκολη μετάβαση από τη μέση στη Τρίτη ηλικία

Οι βιολογικές αλλαγές μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη ψυχολογία των ατόμων Τρίτης ηλικίας. Οι αλλαγές αυτές “υπενθυμίζουν” πως τα άτομα έχουν φτάσει σε μια μεταγενέστερη περίοδο της ζωής τους και οι συγκεκριμένες αλλαγές είναι μη αναστρέψιμες. Ιδιαίτερα σε κοινωνίες που αναδεικνύονται ως βασικά πρότυπα ομορφιάς άτομα χωρίς ουλές, ραγάδες και στίγματα, οι ψυχολογικές επιπτώσεις είναι εντονότερες. Επιπρόσθετα, στην ηλικία των 65 και άνω, τα άτομα έχουν αποσυρθεί από το πλαίσιο εργασίας, δεν νιώθουν παραγωγικοί και για αυτό αρχίζει να καλλιεργείται η άποψη πως δεν είναι χρήσιμοι στην κοινωνία, εφόσον ισχυρίζονται πως δεν προσφέρουν ουσιαστικά. Η θετική αυτό-εικόνα και η αυτοεκτίμηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ψυχολογική ενδυνάμωση των ατόμων της Τρίτης ηλικίας. Επιπλέον, τα άτομα αυτά σε αυτήν την ηλικία ανατρέχουν στο παρελθόν κάνοντας μια σύντομη ανασκόπηση. Μερικά άτομα δεν νιώθουν ευχαριστημένα, καθώς δεν έχουν συνεισφέρει αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων-ζωής. Βέβαια η αρνητική στάση απέναντι στα κατορθώματα ενίοτε πηγάζει από την υπάρχουσα ψυχολογική κατάσταση. Για παράδειγμα, να σημειωθεί πως τα άτομα μπορεί να βιώνουν κάποια απώλεια, ακόμα και των συντρόφων του, κάτι που αδιαμφισβήτητα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ψυχική και συναισθηματική τους υγεία. Ακόμη, μπορεί να ταλαιπωρούνται από χρόνια νοσήματα, γεγονός που αποτελεί τροχοπέδη στην δυνατότητα προσφοράς και παροχής βοήθειας. Αυτό συνεπάγεται ανάγκη παροχής φροντίδας από το οικογενειακό τους περιβάλλον και η σκέψη πως άλλοι κινητοποιούνται για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους τους απογοητεύει, καθώς θεωρούν πως είναι βάρος. Τέλος, στη περίοδο αυτή αναδύεται ο φόβος του θανάτου, ο οποίος εντείνεται όσο αυξάνονται οι απώλειες και επιδεινώνεται η κατάσταση του οργανισμού του.

Κοινωνική αποστασιοποίηση

Στο κοινωνικό πλαίσιο, είναι αισθητή η διαφορετικότητα μεταξύ νεαρής ηλικία και ηλικίας άνω των 65. Επισημαίνεται πως τα άτομα Τρίτης ηλικίας έζησαν σε άλλες εποχές και για αυτό σήμερα υποστηρίζεται από άτομα  νεότερης ηλικίας πως τα αάτομα μεγαλύτερης ηλικίας διακατέχονται από απαρχαιωμένες αντιλήψεις. Ακόμη, τα άτομα δεν δύναται να συμβαδίζουν με τα νέα δεδομένα που προκύπτουν με την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Αποτραβιούνται από το εργασιακό χώρο λόγω συνταξιοδότησης και αυτό συμβάλλει στη μείωση κοινωνικής αλληλεπίδρασης και κοινωνικοποίησης. Είναι ευρύτατα εδραιωμένη η άποψη πως η εργασία, εκτός από το αίσθημα προσφοράς που παρέχει, δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να αναπτύξουν διαπροσωπικές σχέσεις αποτελώντας βασικό πυλώνα ψυχικής ανάτασης. Τα νέα άτομα είναι σημαντικά γιατί επιδεικνύουν ζήλο και όρεξη για δουλεία, αλλά καθίσταται επιτακτική η ανάγκη συνεισφοράς ατόμων με εμπειρία και με πολυάριθμες γνώσεις.

Ενεργός γήρανση και ποιότητα ζωής στην Τρίτη ηλικία

Ο άνθρωπος που φτάνει στο στάδιο Τρίτης Ηλικίας δεν πρέπει να παραιτείται. Αν όντως επιλέξει να το κάνει, αν καταφέρει να φτάσει στην ηλικία των 90, 20 χρόνια πέρασαν απλά αναμένοντας τον θάνατο. Γιατί; Τα άτομα μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που συντελούν στην αντιμετώπιση χρόνιων ασθενειών. Ακόμα και άτομα με αναπηρικά αμαξίδια μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που συντελούν στην ενδυνάμωση των μυών με απώτερο σκοπό της εξασφάλιση της προστασίας και αυτονομίας τους. Τα άτομα πρέπει να νιώθουν ανεξάρτητα καθώς η συνεχή φροντίδα και εξυπηρέτηση των ατόμων από το κοντινό τους περιβάλλον αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τους ίδιους. Μπορούν να διατηρούν κοινωνικές επαφές, καθώς αποδεικνύεται πως αυτό συμβάλλει στη καταπολέμηση ψυχικών νοσημάτων, όπως κατάθλιψη και νευρωτικό άγχος.

Χρήζει ιδιαίτερης προσοχής αυτό που υποστηρίζεται σύμφωνα με τη ψυχοκοινωνική προσέγγιση της Τρίτης Ηλικίας. Είναι σημαντικό το άτομο να κάνει μία αναδρομή στο παρελθόν και να βλέπει πως η ζωή έχει νόημα. Η ικανοποιητική ανασκόπηση της ζωής του συμβάλει στην απόκτηση μιας αίσθηση πληρότητας. Βασικό στοιχείο στην αίσθηση ακεραιότητας είναι η σοφία, μια αποστασιοποιημένη αλλά και ενεργή ενασχόληση με τη ζωή και το νόημά της (Erikson). Άτομα ανεξαρτήτου ηλικίας, η δύναμη που καθορίζει το πεπρωμένο τους είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι. Ας δώσουμε όλοι εμείς αγάπη στα άτομα Τρίτης Ηλικίας και κίνητρο για ζωή.

Τις τελευταίες μέρες σε όλο τον κόσμο γίνεται εκτενής αναφορά στην πανδημία του Covid-19 (κορωνοϊού). Οι πολλές πληροφορίες σε συνδυασμό με την αλλαγή της καθημερινότητας είναι λογικό να δημιουργούν αναστάτωση, άγχος, θυμό και απογοήτευση στον καθένα από εμάς. Το σημαντικό είναι να θυμάσαι πως δεν είσαι μόνος/ η. Παρακάτω, δίνονται ορισμένες χρήσιμες στρατηγικές, ώστε να σε βοηθήσουν να αντιμετωπίσεις όσο το δυνατόν θετικότερα τη νέα πραγματικότητα.

Φρόντισε τον εαυτό σου

Είναι πολύ σημαντικό να προσέχεις τον εαυτό σου, τόσο σωματικά, όσο και ψυχικά. Προσπάθησε να ακολουθήσεις τις οδηγίες που δίνονται από έγκυρες και επιστημονικές πηγές (π.χ. Ε.Ο.Δ.Υ. και Παγκόσμιος οργανισμός υγείας). Να θυμάσαι ότι με αυτό τον τρόπο προφυλάσσεις όχι μόνο τον εαυτό σου, αλλά και τους συνανθρώπους σου. Η υγιεινή είναι πολύ σημαντική υπόθεση. Μην την αμελείς. Μπορείς να ενημερωθείς σχετικά με τους κανόνες υγιεινής από το διαδίκτυο μέσα από εκπαιδευτικά βίντεο και σχετικά άρθρα.

Οργάνωσε τη μέρα σου

Παρ’ όλες τις υποχρεωτικές αλλαγές στην καθημερινότητα, καλό είναι να εστιάσεις σε τι μπορείς και τι δεν μπορείς να ελέγξεις εσύ ο/ η ίδιος/α. Μπορείς να οργανώσεις το χώρο σου, τακτοποιώντας τα πράγματά σου, καθαρίζοντας το δωμάτιό σου, βοηθώντας τους γονείς σου στις δουλειές του σπιτιού. Επίσης, οργάνωσε το χρόνο σου. Βρες χρόνο για παραγωγικές και δημιουργικές δραστηριότητες που σου τονώνουν το ηθικό και σε κάνουν να νιώθεις ευεξία. Μερικές ιδέες είναι να αποσπάσεις την προσοχή σου από τον καταιγισμό των πληροφοριών για τον Covid-19 μέσα από το διάβασμα ενός βιβλίου, την παρακολούθηση μια θεατρικής παράστασης μέσω διαδικτύου, την ενασχόληση με παζλ. Είναι ίσως και ευκαιρία να ξεκινήσεις μια νέα δραστηριότητα, όπως η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας ή ενός μουσικού οργάνου. Υπάρχουν διαθέσιμες εφαρμογές, καθώς και εκπαιδευτικά βίντεο στο διαδίκτυο. Μην ξεχνάς ότι μέσα στη ρουτίνα σου είναι επίσης σημαντικό να συμπεριληφθεί η κινητική δραστηριότητα ακόμα και μέσα στο σπίτι. Βρες λίγο χρόνο και χώρο μέσα στην ημέρα για ελαφριά κατ’οίκον γυμναστική. Αφιέρωσε λίγο παραπάνω χρόνο σε ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία σε σωματικό και νοητικό επίπεδο. Η γυμναστική γενικώς βοηθάει στην ενίσχυση της χαράς και της θετικής διάθεσης.

Εξωτερίκευσε τα συναισθήματά σου

Είναι πολύ φυσιολογικό να νιώθεις αρνητικά συναισθήματα. Προσπάθησε να μην τα αποφεύγεις με το να τα αρνείσαι. Μίλα σε ένα άτομο εμπιστοσύνης για το φόβο, το θυμό, την πλήξη, την απογοήτευση και το άγχος σου. Αν δε νιώθεις άνετα να μιλήσεις σε κάποιον για τα συναισθήματά σου, τότε μπορείς να τα εξωτερικεύσεις κρατώντας ημερολόγιο σκέψεων και συναισθημάτων, γράφοντας μια ιστορία/ παραμύθι/ γραμμα/ τραγούδι.

Να θυμάσαι πως από την στιγμή που θα αναγνωρίσεις το πώς νιώθεις, θα είναι και πιο εύκολο να διαχειριστείς την κατάσταση.

Μείνε συν-δεδεμένος/ η

Το γεγονός ότι ζούμε με περιορισμούς δε σημαίνει ότι θα απομονωθούμε από τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Μείνε σε τηλεφωνική ή διαδικτυακή επαφή με φίλους, συμμαθητές και συγγενείς. Η ανθρώπινη επικοινωνία ανακουφίζει και διαιρεί την ανησυχία. Προσπάθησε να επικοινωνείς με άτομα που σου δημιουργούν θετικά συναισθήματα και απέφυγε τις επαφές με άτομα που σου ενισχύουν τους φόβους και τις ανησυχίες σου. Οργανώστε ομαδικές κλήσεις και μοιραστείτε τα νέα σας!

Κάνε μια καλή πράξη

Η παροχή βοήθειας στους άλλους βοηθά στην ενίσχυση της ελπίδας και της αισιοδοξίας. Πρόσφερε βοήθεια όπου και αν μπορείς στους γονείς, στους συγγενείς και στους γείτονες. Ενημέρωσε για τη διαθεσιμότητά σου και αν είναι εφικτό προσάρμοσε την παροχή βοήθειας σε καθημερινό επίπεδο. Αν πέσει στην αντίληψή σου ότι κάποιος γνωστός σου συνομήλικος είναι θύμα διαδικτυακού εκφοβισμού, προσπάθησε να τον/την υποστηρίξεις και να αναφέρεις το γεγονός σε κάποιον έμπιστο ενήλικα.

Αναζήτησε βοήθεια

Αν παρόλο που έχεις προσπαθήσει να διαχειριστείς την κατάσταση, αδυνατείς να νιώσεις θετικά συναισθήματα μέσα στην ημέρα, μη διστάσεις να ζητήσεις τη βοήθεια ειδικών ψυχικής υγείας. Οι ειδικοί θα σε καθοδηγήσουν με στόχο να ανακαλύψεις εναλλακτικές στρατηγικές αντιμετώπισης της κατάστασης.

Άρθρο: Κιζιρίδου Γεωργία, Εξελικτική – Σχολική Ψυχολόγος, MSc

Πολλές φορές παρουσιάζονται στο σώμα μας κάποια συμπτώματα τα οποία κατά κοινή ομολογία αλλά και κατόπιν εξέτασης από τον ειδικό γιατρό, τα οποία δεν έχουν καμία απολύτως αιτιολογία σύμφωνα με την επίσημη ιατρική και η εμφάνισή τους δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί,να αιτιολογηθεί  παρόλες τις ενδεδειγμένες για την κάθε περίπτωση εξετάσεις.

 Είναι φυσικό κάτι τέτοιο να μας ανησυχεί και να μας προβληματίζει για την φύση αυτών των συμπτωμάτων και την απροσδιόριστη αιτία τους. 

Ας έχουμε όμως υπόψιν μας ότι από την αρχαιότητα ακόμη ήταν γνωστή η αλληλένδετη λειτουργία της ψυχής και του σώματος!

Ο Πλάτων μας εξηγεί πως “το σώμα είναι ο ναός της ψυχής” και πως “η ψυχή είναι αυτή που δίνει ζωή στο σώμα” αναφέροντας πως η ψυχή του ανθρώπου συνιστά την κινητήρια δύναμη, η οποία εμψυχώνει, δίνει ζωή στο υλικό και αισθητό σώμα, είναι η ζωή του ορατού σώματος. Σήμερα η επιστήμη τείνει προς την βεβαιότητα πως ψυχή και σώμα αλληλοεπηρεάζονται και πως συνδέονται άρρηκτα αποτελώντας μια ολότητα.

Έτσι πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι το σώμα μας είναι άμεσα συνδεδεμένο και εξαρτώμενο από την ψυχή δηλαδή με τις σκέψεις, τα συναισθήματα μας, τις αγωνίες και τα άγχη μας. Την λέξη ψυχοσωματικά όλοι μας την έχουμε ακούσει και φυσικά αναφέρεται στις περιπτώσεις εκείνες όπου ένα σύμπτωμα ή μια πάθηση με την βιολογική της μορφή έχει τις αιτίες της σε δυσκολίες της ψυχής και είναι έκφραση καταπιεσμένων θέλω, σκέψεων και συναισθημάτων.

Και δεν είναι λιγότερο αληθινές οι παθήσεις αυτές από τις άλλες! 

‘Όταν ένας άνθρωπος δεν βρίσκει την δύναμη να εκφραστεί και να επικοινωνήσει τα                        καταπιεσμένα, συσσωρευμένα συναισθήματά του, όλα αυτά που τον απασχολούν και δεν τα βγάζει προς τα έξω, κάποια πράγματα που τον δυσκολεύουν και τον ταλαιπωρούν στην διαχείρισή τους σωματοποιούνται και εκδηλώνονται, φανερώνονται με την μόρφη κάποιας ασθένειας ή κάποιου συμπτώματος στο σώμα μας.

 Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε ευθαρσώς να διατυπώσουμε την άποψη ότι το σώμα μας έχει την αντιληπτική εκείνη ικανότητα “να μιλάει “ και “να θυμάται” και όπου εκείνο κρίνει αναγκαίο να μεταφέρει το μήνυμα της ψυχής. 

Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει επιτακτική ανάγκη να λυθούν κάποια θέματα ενός ανθρώπου τα οποία δυσκολεύουν αφάνταστα την ομαλή πορεία και εύρυθμη λειτουργία του οργανισμού του..

Κι αυτό το κάνει γνωστό μέσω των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων και ασθενειών. 

Εκεί δηλαδή, όπου το άτομο δεν βρίσκει την δύναμη να εκφράσει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για την ομαλή ύπαρξή του, είτε λόγω κάποιων συνθηκών κοινωνικών, είτε λόγω του κλειστού χαρακτήρα του, είτε επειδή νιώθει ενοχικά και σκέφτεται στερεοτυπικά για κάτι, το σώμα επιλέγει τον δρόμο της ασθένειας για να το κάνει.(Να μιλήσει αντ΄ αυτού) 

Καλό θα ήταν λοιπόν να τολμάμε να ακούμε το σώμα μας που μας μιλά και μας λέει αυτά που δεν τολμάμε να πούμε εμείς στον εαυτό μας!

Το σώμα πάντα θα μιλά και θα μας υπενθυμίζει με τον τρόπο του για το τι έχουμε πραγματικά ανάγκη. 

Σε όλη αυτή την δυνητικά παθολογική κατάσταση είναι εξίσου σημαντικό η ελευθερία έκφρασης των συναισθημάτων που μας πνίγουν να μην παρακωλύεται, να μην ποινικοποιείται και δεν είναι άλλωστε τυχαίο αυτό που αναφέρουν όσοι ασχολούνται επαγγελματικά με την ψυχική υγεία: “Ότι η ελευθερία είναι θεραπευτική”.

Εννοώντας αυτό που οι γιαγιάδες μας έλεγαν προσπαθώντας να μας ενθαρρύνουν και να μας νουθετήσουν πως είναι καλύτερο να βγάζουμε έξω αυτό που μας απασχολεί για να ξαλαφρώσουμε! 

Στις ψυχοσωματικές ασθένειες το σώμα αναλαμβάνει σαν μεσολαβητής και σαν εργαλείο ανίχνευσης και επίλυσης των ενδογενών μας συγκρούσεων, καθηλώσεων και δυσκολιών καθώς θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχει ταύτιση, συμπόρευση και ισορροπία μεταξύ των ψυχικών και των σωματικών εκδηλώσεων στον άνθρωπο.

Ειναι η λεγόμενη και πολυπόθητη ομοιόσταση! 

      ΄Ετσι το σώμα πολύ  συχνά αποτελεί τον καθρέφτη της ψυχής μας αλλά και της ψυχολογικής μας κατάστασης, η οποία όντας εγκλωβισμένη  μπορεί να εκφραστεί μέσω του σώματος μας                                                               (άλλωστε η γλώσσα του σώματός πολλές φορές προδίδει αυτό που νιώθουμε). 

Ψυχή και σώμα αποτελούν μια ολότητα που είναι επιθυμητό να βρίσκονται σε αρμονία έτσι ώστε ο άνθρωπος να νιώθει ισορροπημένος και υγιής και που αμφίπλευρα αλληλοεπηρεάζονται και αλληλεπιδρούν.

Η ολιστική και ψυχοσωματική θεραπεία είναι ότι πιο ενδεικνυόμενο σε τέτοιες περιπτώσεις και τα τελευταια χρόνια έχει αποκτήσει τη θέση που της αρμόζει στις επιστημονικές θεωρήσεις. Επιθυμητό είναι, είτε με την βοήθεια ενός ειδικού, είτε μέσω των κοντινών μας προσώπων και των καλών μας φίλων να εκφράζουμε τις ενδόμυχες σκέψεις μας, κάποια θέματα που μας απασχολούν φορτικά και επίμονα κι έτσι να μπορούμε μέσω του μοιράσματος να ελαφρυνθούμε απο το βαρύ τους φορτίο που έχει εγκατασταθεί μέσα μας και που το κουβαλάμε υποφέροντας σε κάθε μας κοινωνική σχέση και συνύπαρξη, πριν βέβαια αυτό ξεχειλίσει και εκραγεί γιατί τότε οι συνέπειες θα είναι ανυπολόγιστα πιο δύσκολες και πιθανότατα μη αναστρέψιμες. 

Μπορούμε να φροντίσουμε και να τακτοποιούμε, όσο αυτό είναι δυνατό, τις σκέψεις,να καταπιανόμαστε με τις δυσεπίλυτες συγκρούσεις και τα αμφιλεγόμενα συναισθήματα μέσα μας, ώστε να μπορέσουμε να τα αντιμετωπίσουμε ρεαλιστικά για να δρούμε πιο λειτουργικά στις καθημερινές μας προκλήσεις με τις οποίες φυσικά ερχόμαστε αντιμέτωποι και σε συνεχή σύγκρουση. 

Οι Ειδικοί Ψυχικής Υγείας με τους κατάλληλους χειρισμούς μπορούν να θεραπεύσουν μέσα από την πεποίθηση ότι ανακουφίζοντας το ψυχικό τραύμα, το οποίο υπάρχει ανεκδήλωτο και μπλοκάρει πολλές από τις σημαντικότερες  μας λειτουργίες.

Θα ακολουθήσει και το σώμα στη βάση  της ολότητας και της ισορροπίας μεταξύ ψυχής και σώματος. 

Εμείς από την μεριά μας δίχως να μείνουμε άπρακτοι δυνάμεθα να έχουμε μια εξαιρετική ως προς την σύλληψη και τρομερά ευεργετική ως προς το προσδοκώμενο αποτέλεσμα πρακτική και ιδέα…Αυτή της συναισθηματικής αποτοξίνωσης!                                                  

Αυτό σημαίνει με δική μας πρωτοβουλία να προσπαθήσουμε να καθαρίσουμε το μυαλό και την ψυχή μας από αρνητικές και επιβλαβείς σκέψεις, φόβους, ψεύτικες πεποιθήσεις που οδηγούν τον καθέναν μας σε χαμηλή αυτοπεποίθηση, μειωμένες προσδοκίες και ένα διαρκές αίσθημα κατωτερότητας, το οποίο πολλές φορές πέρα από ψέμα είναι δημιούργημα άλλων ανθρώπων, οι οποίοι μας ξέρουν κι  έχουν επισημάνει αυτή μας την αδυναμία…

Με το να καθαρίσουμε την ψυχή μας και να ακούμε απρόσκοπτα  τα κελεύσματα της, αποκτούμε το πλεονέκτημα να βελτιώσουμε απεριόριστα τη ζωή μας και να φέρουμε την δημιουργική αρμονία ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα μας. 

Οι ιδεοληψίες, η καθήλωση στις αρνητικές κριτικές που δηλητηριάζουν την ψυχή μας και παραλύουν το μυαλό μας μέσα από τις τοξικές σκέψεις και σχέσεις που επωάζονται μέσα μας και αργά ή γρήγορα αλλα σίγουρα σταθερά θα προσβάλουν το σώμα μας κι αυτό θα μας χτυπήσει το καμπανάκι του κινδύνου μέσω κάποιου συμπτώματος.

Αντίδοτο σε αυτό το βάλτωμα είναι οι θετικοί  και δημιουργικά ανήσυχοι άνθρωποι που πάντοτε διατυπώνουν εναλλακτικές και που θα μας παρασύρουν σε μια πιο ουσιαστική και αισιόδοξη πορεία. 

Πολύ φοβάμαι ότι οι προκλήσεις, τα άγχη, οι θλίψεις, το στρες και τα μηνύματα του σώματος που μας ειδοποιούν για κάποιες συναισθηματικές μας εκκρεμότητες θα συνεχίσουν να πληθαίνουν στην εποχή μας. 

Είναι λοιπόν μια υποχρέωση που έχουμε στον εαυτό μας να φροντίσουμε έτσι ώστε κάθε δυσκολία και δυσχέρεια να μην φτάνει στο μη παραπέρα.

 Η εξωτερίκευση των συναισθημάτων μας, αυτό που σοφά προσδιορίζει ο λαός μας σαν “έξω καρδιά” είναι ένα πανίσχυρο ανοσοποιητικό και πρακτικά επιθυμητό μοντέλο δράσης και αποτελεί την ουσιαστικότερη μέριμνα ως προς την ευημερία του εαυτού μας.

.Σε κάποιους ανθρώπους μπορεί να είναι γνώρισμα του χαρακτήρα τους να είναι πιο κλειστοί και κάποιοι άλλοι πιο εξωστρεφείς.

Σε κάθε προσωπικό γνώρισμα μπορούν να προσαρμοστούν ανάλογες πρακτικές ή  και ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις. 

Όμως,επειδή δεν πιστεύω πως οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν με τα μόνιμα ιδιαίτερά τους γνωρίσματα, θέλω εδώ να τονίσω πως είναι δουλειά και υποχρέωση των γονιών αλλά και των δασκάλων , να μας μάθουν απ΄ όταν είμαστε παιδιά να έχουμε την δύναμη και το σθένος να αντιδρούμε και να εξωτερικεύουμε τα αρνητικά φορτισμένα βιώματα και σκέψεις μας γιατί μονάχα αν τα φέρουμε στο φως όλα αυτά μπορούν να εξαλειφθούν.

Μέσα στο αποστειρωμένο, είτε από θετικά και υπερπροστατευτικά αλλά κυρίως μέσα από αρνητικά περιβάλλοντα και με την καθηλωτική συνήθεια της ποινικοποίησης στην εξωτερίκευση των συναισθημάτων πάντα με την επαπειλούμενη ντροπή ως προς την έκφρασή τους, αυτοκαταστρεφόμαστε…  

Μέσα από τέτοιες ευνουχιστικού τύπου συμπεριφορές που παρακινούνται συνήθως από άτομα του κοντινού μας περιβάλλοντος δημιουργούνται ενήλικες δυστυχισμένοι, ανέκφραστοι και ανίκανοι να δώσουν και να πάρουν αγάπη!!! 

Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος-Ομαδικός ψυχοθεραπευτής-Οικογενειακός θεραπευτής

Tα παιδιά που έχουν σκύλο ως κατοικίδιο πριν από την ηλικία των 12 ετών έχουν μικρότερο κίνδυνο σχιζοφρένειας.

Μια νέα μελέτη από το Johns Hopkins University School of Medicine αναφέρει κάποια ευρήματα σχετικά με τη σχέση μεταξύ ιδιοκτησίας ενός σκύλου και της ανθρώπινης ψυχικής υγείας, τα οποία είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρα αλλά και κάπως αινιγματικά.

Έχει καθιερωθεί ότι η κατοχή ενός κατοικίδιου σκύλου βελτιώνει την ψυχική ευεξία και μειώνει τον κίνδυνο των ψυχικών νοσημάτων. Συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που έχουν σκύλο είναι λιγότερο πιθανό να υποφέρουν από προβλήματα που σχετίζονται με το άγχος και την κατάθλιψη. Ωστόσο, αυτή η νέα μελέτη δείχνει ότι όσο πιο μικροί ερχόμαστε σε επαφή με τους τετράποδους φίλους, τόσο πιο πολύ μειώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης της σχιζοφρένειας.

Ένας λόγος για τον οποίο αυτό το αποτέλεσμα είναι τόσο σημαντικό οφείλεται στη φύση της σχιζοφρένειας. Αρχικά, η σχιζοφρένεια πρόκειται μάλλον για ένα πρόβλημα όπου οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν την πραγματικότητα, δεν μπορούν να σκεφτούν λογικά και να συμπεριφέρονται κατάλληλα σε κοινωνικές καταστάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να χάνουν ακόμη και τη δυνατότητά τους να χρησιμοποιούν τη γλώσσα με συνεκτικό τρόπο ή να επικοινωνούν με νόημα. Οι ασθενείς με σχιζοφρένεια παρουσιάζουν μειωμένη μακροζωία και πολύ αυξημένη πιθανότητα αυτοκτονίας. Τα αποτελέσματα είναι αρκετά σημαντικά ώστε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας να κατατάσσει τη σχιζοφρένεια ως μία από τις 10 πιο δύσκολες ασθένειες που μπορεί να υποφέρουν οι άνθρωποι.

Για τους ψυχολόγους, μια ιδιαίτερα ανησυχητική πτυχή της σχιζοφρένειας είναι ότι είμαστε ακόμα μακριά από το να έχουμε μια θεραπεία. Είναι μια δια βίου ασθένεια, και παρόλο που ακραία ψυχωτικά συμπτώματα μπορεί να έρθουν και να φύγουν, τα αρνητικά συναισθηματικά συμπτώματα και οι γνωστικές διαταραχές είναι εξαιρετικά επίμονες. Σύμφωνα με το εγχειρίδιο διαγνωστικού συμπτώματος της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας για τα άτομα που πάσχουν από σχιζοφρένεια η πλήρης ανάκαμψη είναι ασυνήθιστη. Οι εκτιμήσεις είναι ότι μόνο το 15 με 20 τοις εκατό των ανθρώπων με σχιζοφρένεια έχουν ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα. Επιπλέον, η συχνότητα της σχιζοφρένειας είναι εκπληκτικά μεγάλη και μπορεί να επηρεάσει 1 στους 100 ανθρώπους παγκοσμίως.

Δεδομένης της περίεργης φύσης της σχιζοφρένειας, είναι σχετικά υψηλός ο επιπολασμός στην κοινωνία μας και η αδυναμία μας να την αντιμετωπίσουμε επιτυχώς, υποδηλώνει πως οποιοδήποτε μέσο που μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου είναι σημαντικό.

Ο επικεφαλής ερευνητής στην παρούσα μελέτη είναι ο Robert Yolken του τμήματος Παιδιατρικής Νευροβιολογίας στο Παιδικό Κέντρο John Hopkins. Η λογική αυτής της έρευνας προέρχεται από το γεγονός ότι σε προηγούμενη έρευνα ο Yolken και οι συνάδελφοί του βρήκαν μια σύνδεση μεταξύ σοβαρών ψυχολογικών διαταραχών (συγκεκριμένα σχιζοφρένειας ή διπολικής διαταραχής ) και έκθεσης σε περιβαλλοντικές πτυχές στην πρώιμη ζωή, που μπορεί να επηρεάσουν το ανοσοποιητικό σύστημα του αναπτυσσόμενου παιδιού. Υπάρχουν πολλά δεδομένα που επιβεβαιώνουν ότι η κατοχή ενός σκύλου κατά την πρώιμη παιδική ηλικία μπορεί να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα ενός παιδιού.

Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να έχει ορατά οφέλη, όπως χαμηλότερη συχνότητα αλλεργιών στη μετέπειτα ζωή. Εάν το κατοικίδιο ζώο επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να εμπλέκεται στην εμφάνιση ψυχολογικών προβλημάτων, ο Yolken και οι συνεργάτες του υποστήριξαν ότι μπορεί να αξίζει να εξετάσουμε τη σχέση μεταξύ της έκθεσης ενός παιδιού σε ένα κατοικίδιο και τον κίνδυνο διάγνωσης σχιζοφρένειας ή διπολικής διαταραχής αργότερα ως ενήλικας.

Σύμφωνα με τα πρότυπα των περισσότερων κλινικών ερευνών, αυτή ήταν μια μεγάλη μελέτη που αφορούσε 1.371 άτομα ηλικίας 18 έως 65 ετών. Είναι δύσκολο να συγκεντρωθούν μεγάλοι αριθμοί ασθενών με διαγνώσεις για συγκεκριμένες ψυχολογικές διαταραχές, ωστόσο αυτή η ερευνητική ομάδα κατάφερε να ελέγξει 396 άτομα με σχιζοφρένεια και 381 με διπολική διαταραχή. Αυτοί οι ασθενείς στη συνέχεια συγκρίθηκαν με 594 άτομα ελέγχου χωρίς προβλήματα. Μεταξύ άλλων πληροφοριών που ελήφθησαν, όλοι οι συμμετέχοντες στη μελέτη ρωτήθηκαν αν είχαν ένα κατοικίδιο σκύλο ή γάτα κατά τα πρώτα 12 χρόνια της ζωής τους.

Όπως συχνά συμβαίνει σε τέτοιες μελέτες, οι στατιστικές αναλύσεις ήταν εκτεταμένες και συχνά δύσκολο να ερμηνευθούν, ωστόσο τα κυριότερα ευρήματα είναι αρκετά σαφή. Αρχικά, η κατοχή μιας γάτας φαίνεται ότι δεν έχει στατιστικά σημαντική επίδραση στον κίνδυνο σχιζοφρένειας ή διπολικής νόσου. Τα κατοικίδια ζώα επίσης δεν έχουν καμία επίδραση στον κίνδυνο διπολικής διαταραχής.

Ωστόσο, όταν εξετάζουμε τη σχέση μεταξύ ιδιοκτησίας σκύλου και μεταγενέστερου κινδύνου σχιζοφρένειας, τα αποτελέσματα έχουν αρκετό ενδιαφέρον. Τα άτομα που εκτίθενται σε σκύλο πριν από τα 13α γενέθλιά τους είχαν λιγότερες πιθανότητες να διαγνωστούν αργότερα με σχιζοφρένεια. Για τα παιδιά που είχαν σκύλο κατά τη γέννηση τους ή που είχαν εκτεθεί για πρώτη φορά σε σκύλο πριν από την ηλικία των 3 ετών, η μείωση του κινδύνου σχιζοφρένειας μπορεί να φτάσει το 50%.

Αν μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι αναλογίες κινδύνου που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση είναι ακριβείς, τότε περίπου 840.000 των κρουσμάτων σχιζοφρένειας (δηλαδή 24% των 3.500.000 ανθρώπων που διαγνώστηκαν με τη διαταραχή στις ΗΠΑ) δεν θα έπασχαν από τη νόσο, εάν απλώς είχαν σκύλο στο σπίτι τους όταν ήταν μικρά παιδιά. Θυμηθείτε ότι η πρόληψη είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε σήμερα να καταπολεμήσουμε τη συχνότητα της σχιζοφρένειας, διότι είναι πολύ δύσκολο να θεραπευτεί.

Υπάρχουν αρκετές εύλογες εξηγήσεις για την πιθανή αυτή προστατευτική επίδραση από την επαφή με σκύλους – ίσως κάτι στο μικροβιοκτόνο του σκύλου που μεταδίδεται στον άνθρωπο και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα ή υποβαθμίζει μια γενετική προδιάθεση στη σχιζοφρένεια.

Η καλύτερη εικασία αυτών των επιστημόνων είναι ότι ο σκύλος μεταφέρει ορισμένες ουσίες στο αναπτυσσόμενο παιδί με το γλείψιμο. Αυτές οι ουσίες ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού και αυτό, με τη σειρά του μειώνει τον κίνδυνο της μεταγενέστερης εξέλιξης της σχιζοφρένειας.

Προφανώς, τέτοια αποτελέσματα είναι τόσο σημαντικά ώστε η μελέτη αυτή πρέπει να αναπαραχθεί, έτσι ώστε όλο και περισσότεροι άνθρωποι να αγαπήσουν τα ζώα και να έχουν κατοικίδια στο σπίτι τους. 

Πηγή