Ξεκινώντας να απαριθμήσεις όσα σου προκάλεσε μια προηγούμενη σχέση, τα δάκρυα σου αρχίζουν και κυλούν , με αργό και σταθερό ρυθμό στο μάγουλο σου. Είναι το αρχικό στάδιο της συνειδητοποίησης . Το στάδιο όπου καταλαβαίνεις ότι δεν βγήκες αλώβητη από αυτό το συναισθηματικό δέσιμο , κατανοείς τι σου κόστισε και τι αποκόμισες φεύγοντας. Το στάδιο της εξομολόγησης , που ίσως σου επιφέρει και λίγο πόνο . Πόνο για όσα έζησες και δεν τα ζεις πλέον , πόνο για αυτά που πιέζεσαι να κάνεις , ανάγκη να ξεσπάσεις . Δύσκολο πράγμα , όταν δύο καρδιές χωρίζουν . Δεν είμαστε εδώ όμως για κλάψες και χαρτομάντιλα. Ήρθε ο καιρός της συνειδητοποίησης. 10 καταστάσεις που ίσως σε κάνουν να σκεφτείς καλύτερα αν αξίζει να τον σκέφτεσαι και αν αξίζει να περνάς τις ώρες σου βασανιστικά περιμένοντας ένα ελπιδοφόρο μήνυμα επανένωσης. 10 απλές φράσεις που ενδεχομένως σε βοηθήσουν να αισθανθείς ότι πρέπει να τις αλλάξεις , να τις μετατρέψεις . 10 λέξεις – κλειδιά που περιγράφουν απόλυτα την φάση που βρίσκεσαι τώρα και θα ενεργήσουν ως αρωγός για την βελτίωση της συναισθηματικής σου υπόστασης. Με απλά λόγια , σου δίνουμε 10 καταστάσεις που σου δείχνουν ότι η σχέση σου ….μάλλον δεν ήταν όσο ονειρική φαινόταν και σου προξένησε αμέτρητες πληγές !

1. Φοβάσαι το άγνωστο

Ο καιρός περνάει , η ζωή τα φέρνει πάνω κάτω και γνωρίζεις ένα νέο , φρέσκο πρόσωπο που αναζητά την πολυπόθητη θύρα της καρδιάς σου. Και εσύ ; Κάθεσαι και κοιτάς αμέτοχη γιατί ξέρεις ότι δεν μπορείς να δοθείς . Να αισθανθείς στο έπακρο ! Και ο λόγος : φοβάσαι. Η προηγούμενη σου σχέση δεν είχε μάλλον τόσο καλή κατάληξη , σωστά δεν τα λέω ; Τρέμεις το άγνωστο , νιώθεις ότι βουλιάζεις σε βαθιά νερά . Και ας τον έχεις ξεπεράσει , ας μην έχεις πλέον ανάγκη την αγκαλιά του. Φοβάσαι όμως να δεχτείς πως κάποιος άλλος μπορεί να πάρει την θέση που είχε , αγωνιάς μήπως δεν αξίζει την ευκαιρία αυτή που δίνεις . Οι πληγές σου δεν σου αφήνουν περιθώρια χαλάρωσης , η ατμόσφαιρα διακατέχεται από αυτοσυγκράτηση και πειθαρχία. Για νέα σχέση ; Ούτε λόγος . Παραμένεις στο φλερτ , κολακεύεσαι , τον /την γουστάρεις αλλά μόλις σοβαρέψει το πράγμα , κάνεις βήματα προς τα πίσω . Μήπως να αλλάξεις την στάση σου απέναντι στο καινούριο ;

2. Στην καρδιά μου … βάζω αμπάρες!

Παρτάρεις μέχρι πρωίας με τους φίλους , δεν σε νοιάζει κανένας και τίποτα και διασκεδάζεις απόλυτα μακριά του. Και τσουπ να τη η νέα κατάκτηση ! Εσύ δεν θέλεις να ακούσεις τίποτα . Κλείνεσαι συνεχώς στον εαυτό σου και όσο προχωράει η κατάσταση απορρίπτεις κάθε επαφή με το αντίθετο φύλο. Και πέφτουν βροχή τα μπλοκ επειδή δεν μπορείς να χειριστείς τα φλερτ που έχεις , και η ξινίλα μέχρι το πάτωμα . Και άμα πετύχεις τον εαυτό σου να χαζεύει τον απέναντι κούκλο ξανθό που σε έχει φάει με τα μάτια του , σου έρχονται αμέσως σκηνές από τον πρώην σου να σου σπάει την καρδιά σε χίλια κομμάτια . Και ευθύς , η διάθεση πέφτει τα χαμόγελα σβήνουν και αποτραβιέσαι διακριτικά. Σε κρατάει πίσω το έχεις καταλάβει ; Δεν θες να ακούς για συναισθήματα , για ρομάντζα για έρωτες και για αγάπες . Διαγράφεις τα καψουροτράγουδα στην λίστα του κινητού σου και κάνεις ό,τι είναι δυνατόν για να μην ξανά νιώσεις όπως ένιωσες για  εκείνον / εκείνη . Σε κάθε τακ που η καρδιά σου κάνει , για κάποιον , μαζεύεσαι και εύχεσαι να είναι περαστικό , να μην υπάρξει κάτι . Η καρδιά μας όμως , έχουμε να σου πούμε , δεν είναι ντουλάπι για να την κλειδώνεις όποτε θέλεις . Όσα λουκέτα και αν προσπαθήσεις να βάλεις , αυτή μόλις βρει τον κατάλληλο άνθρωπο θα ανοίξει και ας χτυπιέσαι για το αντίθετο . Καιρός να το πάρεις απόφαση , ο έρωτας θα σου ξαναχτυπήσει την πόρτα και ας τον διώξεις !

3. Έχεις μια μόνιμη έκφραση αδιαφορίας

Δεν τολμάνε να σε πλησιάζουν . Το ύφος σου τα λέει όλα . Μην ενοχλείτε . Μονίμως στον δικό σου κόσμο ,όπου δεν χωρούν οι άλλοι . Βλέμμα κενό , απλανές. Αν δεν τον έχεις ξεπεράσει , ακόμα χειρότερα τα πράγματα . Πολλές φορές γίνεσαι ξινή στους άλλους χωρίς λόγο , έτσι επειδή δεν θέλεις να σου μιλάνε . Μην αγχώνεσαι σε νιώθω. Άλλωστε , πολλές φορές , δεν γουστάρουμε να μας μιλάνε , θέλουμε την ησυχία μας και αυτή επιζητούμε. Προσφέρεται κάποιος να σου πιάσει την κουβέντα , γιατί του αρέσεις . Δεν χρειάζεται να περιγράψω την συνέχεια . Το ύφος σου του δίνει την απάντηση . Περιέχει λέξεις όπως : φύγε , δεν θέλω , φοβάμαι , μην με πλησιάζεις. Το νέο σου μότο θα γίνει αυτό . Και όλα αυτά επειδή κάποιος σε πλήγωσε . Και αμύνεσαι. Όσο περνάει ο καιρός , κλείνεσαι στο μικρό κάστρο που έχεις φτιάξει για πάρτη σου.  Και ας βαράνε οι απέξω την πόρτα . Δεν ανοίγεις , όσο και αν χτυπάνε. Και η διάθεση δεν αλλάζει , ούτε όταν ανακαλύπτεις ότι η καρδιά σου ίσως αρχίσει να χτυπά ξανά για κάποιον άλλον. Αδιαφορία και πάλι αδιαφορία .

4. Αρνείσαι κατηγορηματικά κάθε επαφή

Όχι , όχι και πάλι όχι . Δεν θέλεις να σε αγγίζουν , να σε ακουμπούν να σε αγκαλιάσουν. Γιατί ; Γιατί είχες συνηθίσει άλλο άγγιγμα , ιδού η απάντηση . Δεν θέλεις το σώμα σου να νιώσει την αφή ενός άλλου ανθρώπου και μπορούμε να σε νιώσουμε. Λένε πως το σώμα μας, κάθε 7 χρόνια αλλάζει εντελώς όλα τα κύτταρα του οργανισμού . Σπουδαία τα νέα, φίλη μου ! Έπειτα από 7 χρόνια , το σώμα σου θα μπορέσει επιτέλους να ξεχάσει τα αγγίγματα που απέβησαν … εγκαύματα. Ο οργανισμός σου θα έχει αποβάλλει κάθε κύτταρο που συγκλόνισε στο πέρασμα του ο θυελλώδης έρωτας που γνώρισες . Όμως αυτό δεν είναι δικαιολογία να για βγάζεις φτερά κάθε φορά που κάποιος σε αγγίζει . Στο κάτω κάτω δεν θα περιμένεις και 7 χρόνια για πάρτη του . Ό,τι γέγονε γέγονε. Μην αρπάζεσαι , ξέρω πόσο δύσκολο είναι . Όχι όμως και ακατόρθωτο. 

5. Για όλα φταίει το αντίθετο φύλο!

Από την ώρα που σταμάτησες να κλαις , μετέτρεψες την πληγή σου σε δικαιολογία για να τους μισείς όλους . Μήπως φταίνε οι άντρες που εσύ άργησες να ξυπνήσεις σήμερα ; Μονίμως η ίδια ατάκα , αυτοί φταίνε. Αυτοί πληγώνουν , αυτοί παρατάνε αυτοί δεν έχουν συναισθήματα , αυτοί , αυτοί , αυτοί . Και όμως δεν είναι έτσι ! Δεν φταίνε πάντα οι άντρες στο χωρισμό ,ούτε είναι αναίσθητοι . Καλά για αυτό δεν παίρνουμε και όρκο …  Υπάρχουν άνδρες εκεί έξω που θα έκαναν για πάντα για την εκλεκτή της καρδιάς τους . Και γυναίκες αντίστροφα . Δεν φταίνε λοιπόν όλοι οι άνδρες επειδή αυτός που εσύ γνώρισες αποδείχθηκε λίγο κατώτερος των περιστάσεων . Δεν είναι η αιτία αυτός να μειώσεις το αντίθετο φύλο και την αξία του. Ο πόνος , πολλές φορές μας αποσπά από την πραγματική αιτία και μας παρασύρει σε μονοπάτια θυμού και ανασφάλειας . Σκέψου τον πατέρα σου , τα αδέρφια σου αν έχεις . Έτσι συμπεριφέρονται και εκείνοι; Μήπως τελικά ο ένας διαφέρει από τον άλλον ; Μήπως τελικά να μην τους βάζαμε όλους στο ίδιο σακί ; Αναρωτήσου αν όλες σου οι σχέσεις κατέληξαν έτσι . Σίγουρα θα μοιράστηκες και καλές στιγμές με άλλα άτομα του αντίθετου φύλου . Εκείνοι δεν ήταν τόσο γουρούνια όσο νομίζεις ότι είναι όλοι εεε;

6. Όλοι οι άνδρες είναι ίδιοι !

Καλά και ποια γυναίκα δεν το έχει πει αυτό! Ατάκα -καραμέλα που την πετάμε κυριολεκτικά έπειτα από κάθε χωρισμό . Χωρίς να λογαριάσουμε ότι μπορεί ο άνθρωπος μας να ήταν αυτό που αναζητούσαμε , απλώς οι συγκυρίες δεν βοήθησαν να ευδοκιμήσει αυτή η σχέση . Έτσι και τώρα ξέρω πως την ξεστόμισες αυτήν την κουβέντα και ίσως να την εννοείς . Θεωρούμε πως είχαμε το καλύτερο παιδί στα χέρια μας και μόλις μας βγει σκάρτος , κατευθείαν να ισοπεδώσουμε και τους υπόλοιπους ! Δεν είναι ίδιοι όλοι οι άνδρες και στο λέω εγώ αυτό. Δεν πληγώνουν όλοι και για να σου το αποδείξω αρκεί να σου πω να κοιτάξεις γύρω σου αυτήν την στιγμή και θα δεις στο διάβα σου ζευγάρια ευτυχισμένα , γεμάτα αγάπη και αλληλοκατανόηση , οικογένειες με παιδιά , ηλικιωμένα ζευγάρια που μετά από τόσα χρόνια είναι μαζί ! Αυτοί δηλαδή δεν πληγώθηκαν ; Δεν υπήρξε κρίση ανάμεσα τους ; Και αν όλοι οι άνδρες ήταν ίδιοι , τότε δεν θα είχαμε ευτυχισμένα ζευγάρια , χαμόγελα να στολίζουν τα φωτεινά τους πρόσωπα . Κανένας δεν θέλει να πληγώνεις τον άλλον , όταν υπάρχει σεβασμός και αφοσίωση σε αυτό που χτίζουν από κοινού . Και αν ο επόμενος σου βγει το ίδιο με τον προηγούμενο , δεν σημαίνει ότι δεν θα βρεις κάποτε αυτό που αναζητάς και που δεν θα σε πληγώσει . Όλα στην ζωή για κάποιο λόγο γίνεται , που λέγανε και οι παλιοί .

7. Χρειάζεσαι χώρο και χρόνο

Την λένε όλοι οι ψυχολόγοι αυτήν την έκφραση. Και είναι μαγική . Χώρο και χρόνο . Τι ακριβώς σημαίνει ; Στο νέο αυτό σου ξεκίνημα , χωρίς τον άνθρωπο που είχες στο πλάι σου τόσο καιρό , χρειάζεσαι χρόνο να συνηθίσεις . Να επανέλθεις στις παλιές σου συνήθειες , στα χόμπι σου , στις δραστηριότητες σου , στο ύψος των περιστάσεων. Ο χρόνος συνιστά φάρμακο και γιατρεύει τις πιο βαθιές πληγές . Με τον καιρό όλα περνούνε και όλα γλυκαίνουν , βρίσκεις κάτι καινούργιο να σε συναρπάσει, μαθαίνεις να προχωράς μόνος μπροστά . Οι φίλοι διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτό το διάστημα. Και η οικογένεια σου φυσικά . Αν δεν σε στηρίξουν αυτοί τότε ποιος άλλος ; Ο χώρος εδώ συμπληρώνει τον χρόνο . Έχεις ανάγκη να μείνεις λίγο μόνος, να σκεφτείς να αφουγκραστείς τα θέλω σου και το μυαλό σου , να δεις τι κρατάς και τι αφήνεις από όλα όσα έζησες. Αν ο χρόνος επουλώνει τραυματικές καταστάσεις , ο χώρος δίνει τον απαραίτητο εξοπλισμό για να αποσυνδεθείς τελείως από το άρμα του έρωτα που είχες καβαλήσει τόσο καιρό . Καλοί και οι έξοδοι , καλοί και οι φίλοι , αλλά το να περνάς χρόνο με τον εαυτό σου και στον προσωπικό σου χώρο αποτελεί ίσως το κλειδί για να φύγεις από αυτήν την μεταβατική φάση της ζωής σου. Στηλώσου στα πόδια σου και δες την ζωή με άλλο μάτι , από άλλη σκοπιά . Άσε τον χρόνο να κυλάει και που ξέρεις . Τα νομίσματα πάντοτε έχουν δύο όψεις ….

8 .Μαχαίρι … στο παρελθόν

Το πες και το ‘κανες ! Κομμένες οι επαφές μαζί του , ούτε να τον δεις δεν θέλεις πλέον . Από την μια είναι καλό διότι όσο αποστασιοποιείσαι , παρατηρήσεις καλύτερα πράγματα που πριν δεν τα έβλεπες με αυτόν τον τρόπο. Από την άλλη , για να ξεπεράσεις τελείως κάποιον θα πρέπει να τον κοιτάξεις κατάματα και χωρίς ίχνος συναισθήματος να τον προσπεράσεις . Εκεί καταλαβαίνεις ποτέ πραγματικά δεν χρειάζεται να είναι στην ζωή σου . Ωστόσο το να μην επιζητάς επαφές με τον πρώην σύντροφό σου , είναι κάτι πολύ φυσιολογικό όταν νιώθεις πολύ πληγωμένος . Μην σου φανεί παράξενο , οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πάρε δώσε γιατί έτσι θυμούνται τον πόνο που τους προκάλεσαν . Αποφεύγεις τα στέκια που συχνάζει , τους δρόμους που οδηγούν στο σπίτι του , τα αγαπημένα του μέρη . Και αν κατά λάθος σε ξεβγάλει ο δρόμος εκεί , αγωνιάς μήπως τον πετύχεις σε καμία γωνία και αναγκαστείς να τον χαιρετήσεις . Είναι καλύτερα όμως ο καθένας να μένει στον δικό του χώρο , εκείνον που αυτός ορίζει. Και αν αποφασίσει ότι νιώθει έτοιμος να περπατήσει ξανά στα ίδια σοκάκια που περπατούσαν χέρι – χέρι τότε έχει αποδεχτεί πλέον όλα όσα έχουν συμβεί. 

9. Αδυνατείς να αποδεχτείς αυτά που έχουν συμβεί

Ο οργανισμός σου έχει υποστεί ένα σοκ από όλες αυτές τις καινούριες πληροφορίες και ο εγκέφαλος σου αρνείται να συνεργαστεί. Είναι απολύτως νορμάλ , μην μου αγχώνεσαι. Ο άνθρωπος γενικότερα προσαρμόζεται εύκολα στο περιβάλλον που διαλέγει κάθε φορά να συμβιώσει , όμως αν πρόκειται για αλλαγές γρήγορες και έντονες , τα πράγματα αλλάζουν . Δεν μπορείς να αποδεχτείς ότι κάποιος σε έχει πληγώσει. Και το πιστεύουμε. Άλλωστε κανένας μας δεν θα ήθελε να του συμβεί και δεν αγνοεί προφανείς καταστάσεις εκτός αν συμπαρασύρεται από τον τυφλό έρωτα. Εδώ βοηθάει ο χώρος και ο χρόνος που αναφέραμε προηγουμένως. Με τον καιρό θα αλλάξουν όλα . Τι γίνεται όμως μέχρι τότε ; Ο εκάστοτε άνθρωπος χρειάζεται κάποιο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα για να μπορέσει να αποδεχτεί ένα γεγονός και αυτό εξαρτάται από εσένα . Πόσο χρόνο θα δώσεις για να μπορέσεις να καταλάβεις τι έγινε , πόση αξία θα δώσεις σε ένα ζήτημα , πόσο σε πλήγωσε κτλ. Σίγουρα υπάρχουν και μεγαλύτερες απώλειες , όπως ο θάνατος που εκεί κάνουμε πίσω . Όμως ο χωρισμός αφήνει κατάλοιπα και επιφέρει διάφορα συναισθήματα : θυμό , εκδίκηση , αγανάκτηση , πόνο , λύπη . Η σωστή διαχείριση είναι η λύση στο πρόβλημα . Αν όμως νιώθεις ότι δεν μπορείς να ανταπεξέλθεις στην διαδικασία αυτή , δεν πειράζει , συμβαίνει σε όλους μας. Η ψυχική σου ηρεμία είναι το παν και οφείλεις να την τοποθετήσεις ως προτεραιότητα. Προσπάθησε να τα σκεφτείς ψύχραιμα , με λογική και σύνεση. Ο χρόνος θα σε βοηθήσει σιγά σιγά να συμβιβαστείς με τα γεγονότα και τα αποτελέσματα αυτής της σχέσης.

10. Έλλειψη εμπιστοσύνης

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται εύκολα τον κοινωνικό τους περίγυρο και περιμένουν να δουν έμπρακτα όσα υπόσχονται , προκειμένου να τους εκμυστηρευτούν ορισμένα πράγματα. Στην περίπτωση σου , δυσκολεύει το ζήτημα. Όταν πληγώνεσαι άσχημα από κάποιον , χάνεις πάσα ιδέα περί αγάπης και εμπιστοσύνης. Βρίσκεις συνεχώς τροχοπέδη στην διαδικασία αυτή και συνεχώς το αναβάλλεις. Θέλοντας και μη , κάποια στιγμή θα πρέπει να προχωρήσεις και να εμπιστευτείς ξανά . Και εκεί είναι το δύσκολο κομμάτι μιας καινούργιας σχέσης . Εντούτοις, δεν θα πρέπει να σε φοβίσει . Όσο για τώρα , είναι κατανοητό ότι δεν μπορείς ξαφνικά να αφεθείς στα χέρια οποιουδήποτε. Ακόμα και αν είναι κάποιος κοντινός σου . Η αίσθηση της προδοσίας επηρεάζει αισθητά, εκτός από την καθημερινότητα μας και τις αξίες μας . Κλονίζονται βασικά θεμέλια προτύπων που είχες στο μυαλό σου , όπως η εμπιστοσύνη , η αγάπη , η συναισθηματική πληρότητα. Εδώ πάλι ο χρόνος θα κάνει το θαύμα του και θα μπορέσει να σου αποκαταστήσει όλα αυτά που τώρα δεν θεωρείς πλέον δεδομένα . Οπλίσου με υπομονή και κατανόηση , ο χρόνος θα κάνει τον κύκλο του και θα βρεθείς πάλι στην αρχική σου κατάσταση , πριν συμβούν όλα αυτά .

Φυσικά υπάρχουν αμέτρητα συναισθήματα και σκέψεις που μπορεί ένας άνθρωπος να βιώσει , κατά το μεταβατικό αυτό στάδιο , από τον χωρισμό στην λύτρωση. Το μυαλό μας παίζει ιδιαίτερα παιχνίδια αυτές τις ώρες και μας τοποθετεί σε μια από τις 10 αυτές καταστάσεις που μόλις σου περιγράψαμε. Αν ταυτίζεσαι με κάποια , καταλαβαίνεις πλέον ότι δεν είσαι μόνη που τα περνάς αυτά και σίγουρα υπάρχουν και άλλοι τύποι σαν και σένα εκεί έξω που το παίρνουν κατάκαρδα . Αν πάλι όχι , μην αγχώνεσαι , δεν αντιμετωπίζουν όλοι οι άνθρωποι τον πόνο του χωρισμού με τον ίδιο τρόπο . Οι πληγές διαφέρουν από άτομο σε άτομο και πόσο μάλλον οι προϋποθέσεις που κάθε άτομο ορίζει ως πληγές . Φυσικά , η συνειδητοποίηση μπορεί να αρκεστεί σε λίγες μόλις γραμμές ενός προχειρογραμμένου άρθρου έως μια ολόκληρη μέρα ψυχαναλυτικής συνεδρίας με την κολλητή σου ! Όπως και να έχει , φίλη μου , βάστα γερά και να θυμάσαι τούτο – έχει ο καιρός γυρίσματα !

Αριάδνη Εμμανουηλίδου

Αυτή τη στιγμή υπάρχει μια παρατεταμένη αβεβαιότητα για το μέλλον. Πρέπει να απελευθερωθούμε από το φόβο. Ο φόβος δεν είναι μια αίσθηση προσωρινή, είναι μια μεγάλη μάχη που πρέπει να κερδίσουμε. Ο φόβος είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη ζωή. Είναι μια άσχημη συνθήκη που περιτυλίγει, παραμορφώνει και καθορίζει την καθημερινότητα μας. Επιπλέον είναι ένας τρόπος να γίνουν οι άνθρωποι υπάκουοι.

Με την πανδημία, προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε την βιολογική μας επιβίωση, αλλά αυτό δεν λέγεται ζωή.

Έχει δημιουργηθεί το αίσθημα του πανικού στον πληθυσμό. Διαλύονται ζωές νέων ανθρώπων εξαιτίας του φόβου μη νοσήσουν με αποτέλεσμα να αυτοκαταστρέφονται. Υπάρχουν νέοι άνθρωποι οι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Επικρατούν έντονες αντιπαραθέσεις και ένταση μεταξύ φίλων και συγγενών λόγω της πόλωσης του θέματος της πανδημίας, αύξηση κατανάλωσης αγχολυτικών, ναρκωτικών και αλκοόλ. Αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας. Τα μικρά παιδιά, οι νέοι άνθρωποι και οι γέροι είναι τρομοκρατημένοι. Άνθρωποι υγιείς κλεισμένοι στα σπίτια τους αφήνοντας την ψυχή τους να αρρωσταίνει.

Περιμένουμε όλοι μας να ζήσουμε μετά την πανδημία τη ζωή που νιώθουμε ότι χάνουμε κι ενώ παράλληλα η ζωή μας κυλάει κανονικά, εμείς το βαφτίζουμε διάλειμμα.

Κλείνουμε έναν χρόνο από αυτό το διάλειμμα που φαίνεται να μην έχει τέλος, που πάγωσε τα όνειρα και τα σχέδια μας. Περιμένουμε να ζήσουμε όλοι σε κάποια στιγμή στο μέλλον, σε ένα μέλλον που δεν ξέρουμε πότε θα έρθει.

Μέσα σε όλα αυτά δεν υπάρχει το πλαίσιο για να επικοινωνήσουμε την σκέψη μας. Σε αυτή την πανδημία δεν υπάρχει κοινωνική αντιμετώπιση, ο καθένας είναι μόνος του. Όλοι έχουν κλειστεί στον εαυτό τους και στα «δικά τους». Σου λένε «κάνε σεμινάρια αυτό-βελτίωσης, πήγαινε για ψυχοθεραπεία γιατί εσύ είσαι το πρόβλημα».

Αυτό που έχει αποκτήσει πολύ μεγάλες διαστάσεις στην εποχή μας είναι ο ατομικισμός, που παίρνει τεράστιες διαστάσεις, ακραίες, γιατί τα μέτρα υγειονομικής προφύλαξης για τη πανδημία περιλαμβάνουν το κλείσιμο στο σπίτι, την κοινωνική αποστασιοποίηση. Η ρίζα σχεδόν όλων των ψυχικών προβλημάτων, όποια μορφή και αν παίρνουν, είναι κοινωνική. Με αυτό τον τρόπο ζωής που μας επιβλήθηκε φτάνουμε σε σημείο να είμαστε απομονωμένοι και ατομικιστές και αυτό γίνεται ο εφιάλτης μας, γιατί σημαίνει ότι ζούμε στην πλήρη ρήξη του κοινωνικού θεσμού. Υπάρχει ανθρωπολογική κρίση και ο άνθρωπος πάσχει ψυχικά. Η ρίζα των περισσότερων ψυχικών προβλημάτων των ανθρώπων είναι το κοινωνικό πρόβλημα και όχι το εσωτερικό πρόβλημα απαραίτητα, γιατί ο άνθρωπος είναι κοινωνικό όν. Θα πρέπει να αναζητήσουμε την λύση αλλού, δηλαδή στην συλλογικότητα. Μας λένε «μείνε έγκλειστος, μην ακουμπήσεις τον άλλον, μην του δώσεις το χέρι». Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος που έτσι κι αλλιώς ένιωθε μοναξιά, ο άνθρωπος του σήμερα που είναι ένας μοναχικός άνθρωπος, χωρίς δεσμούς, τώρα καταδικάζεται και επίσημα στην απομόνωση, να μείνει εστιασμένος στο «εγώ» του. Σε ένα «εγώ» που ουσιαστικά είναι χωρίς περιεχόμενο γιατί το περιεχόμενο του ψυχισμού μας είναι οι σχέσεις μας με τους άλλους.

Πολλοί άνθρωποι αντιστέκονται σε αυτό που συμβαίνει και αυτή η αντίσταση παίρνει τη μορφή της κοινωνικής αλληλεγγύης. Ευτυχώς, υπάρχουν άνθρωποι που δείχνουν δείγματα αλτρουισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης, τα οποία μας δείχνουν έναν δρόμο. Τέτοιους ανθρώπους δεν θα τους δεις εύκολα να είναι θλιμμένοι και σκυφτοί γιατί κάνουν ένα μεγάλο λειτούργημα. Δεν γυρνούν την πλάτη στους ανθρώπους που πάσχουν, βλέπουν την ιδιαιτερότητα του καθένα, τις ανάγκες του και με πολύ σεβασμό συμπαραστέκονται. Κι έτσι απαλύνουν τον πόνο κάνοντας τους ανθρώπους που πάσχουν να πιστέψουν ξανά στον εαυτό τους, κάνοντας τους να ξεπεράσουν την στάση της παθητικής ενατένισης του προβλήματος, αλλάζοντας τον τρόπο ζωής τους σε κάτι δυναμικό.

Γνωρίζουμε τη γνωστή έρευνα για την ψυχοπαθολογία του φόβου, της πείνας και του άγχους στον καιρό της κατοχής. Στην κατοχή κατάφεραν να γλιτώσουν από προβλήματα ψυχικής υγείας όσοι άνθρωποι μπήκαν στην αντίσταση. Υπάρχει δρόμος και αυτός είναι η συλλογική δράση και αντίσταση. Για να μπορέσουμε να υπερασπιστούμε το υπέρτατο δικαίωμα της ελευθερίας θα πρέπει να μπούμε μέσα στη κοινωνική πραγματικότητα και να δράσουμε συλλογικά.

Όσο νομίζουμε ότι είμαστε μικροί και προσωρινοί, μπορούν να αναπτυχθούν όλοι οι φόβοι. Πρέπει να βγούμε έξω από την μίζερη κατάσταση φυτοζωίας. Έχουμε την επιλογή να κινούμαστε από αγάπη, από ελευθερία και από χαρά. Η ζωή πρέπει να περιβάλλεται από αγάπη και όχι από φόβο. Υπάρχουν δυο τρόποι να ζήσεις: να κυβερνά την ζωή σου αγάπη ή να την κυβερνά ο φόβος. Ο άνθρωπος γεννιέται, δημιουργεί και φεύγει. Όταν ο άνθρωπος γεννιέται, γεννιέται ως ένας ελεύθερος άνθρωπος και συνεχίζει τη ζωή του περπατώντας σε έναν δρόμο που σημαίνει ότι έχει κάποια αναφαίρετα δικαιώματα στην ζωή. Δεν πρέπει να αφήνουμε την ζωή μας να πηγαίνει χαμένη. Δικαιώματα στην υγεία, στην έκφραση. Να μην περιορίζεται πάρα μόνο από τον εαυτό του. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν δίδονται από κάποιον τρίτο, είναι δικαιώματα ζωής. Για να διατηρηθούν αυτά τα δικαιώματα έχουν χυθεί ποτάμια αίματος σε όλη τη διαδρομή της ανθρώπινης ιστορίας.

Δεν πρέπει να μένουμε μόνοι και θεατές της ανθρώπινης δυστυχίας, που στον καθένα μας εκφράζεται με διαφορετικό τρόπο. Τα προβλήματα δεν θα τα λύσουν κάποιοι άλλοι, θα τα λύσουμε εμείς μαζί με τους άλλους.

Nα θυμηθούμε όλοι τα λόγια του Επίκουρου: «Μη φοβάστε τις ασθένειες, μη φοβάστε τον θάνατο, να φοβάστε μόνο το φόβο, γιατί ο φόβος είναι η φυλακή. Η φυλακή του μυαλού σας».

Αντελίνα Παπαδοπούλου

 “Το να φοβάται ή γενικά να διστάζει κάποιος να αναλάβει ευθύνες! “

Δεν μπορεί , και εσείς κάποια στιγμή στη ζωή σας , συναντήσατε ανθρώπους που όπου ευθύνη και αυτοί μακριά . Είτε στην προσωπική ζωή είτε σε επαγγελματική ζωή μας , πάντα υπάρχει αυτός ο κάποιος που θα στρίβειν δια της ευθύνης του και των δύσκολων καταστάσεων. Δεν είναι απλά μία συνήθεια κακιά, είναι μία ασθένεια . Ναι , και αυτό υπόκειται στα σύνδρομα που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος και λέγεται σύνδρομο φυγής .

Που το συναντάμε…

Άνθρωποι που στην πρώτη δυσκολία , στην ευθύνη των πράξεων τους , την κάνουν με ελαφρά , άτομα που δεν τους χωράει ο τόπος τους, ακόμα και η ίδια η χώρα τους, το σπίτι τους, το οικείο περιβάλλον τους , είναι άνθρωποι όπου θεωρούν πως μακριά από όλα αυτα θα βρουν την ηρεμία και την ησυχία τους. Όλα τα παραπάνω τους φαίνονται “μικρά” και περιοριστικά και περιορισμένα. Για κάποιους άλλους πιθανόν να είναι τρόπος ζωής, για άλλους εκτόνωση ή και αναγκαιότητα.

Γιατί το συναντάμε …

Ένα ψυχολογικό ερώτημα που διαφοροποιεί την υγιή από την παθολογική τάση φυγής , έχει να κάνει με την σοβαρότητα του κινδύνου όσο και με την συχνότητα που ένα άτομο διαλέγει την φυγή από το να αντιμετωπίσει κατάματα την πραγματικότητα του. Είναι για πολλούς ένας τρόπος να αντιμετωπίζουν τις ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες τους . Οι άνθρωποι αυτοί λοιπόν διαλέγουν την φυγή απο την πραγματικότητα και ουσιαστικά διαλέγουν να μην παλέψουν , να μην αγωνιστούν .

Ο τρόπος ζωής μας , και όλες αυτές οι δυσκολίες που υπάρχουν τα τελευταία χρόνια όπου έχουν αντίκτυπο στη προσωπική μας ζωή αλλά και στην επαγγελματική, μας φέρνει αντιμέτωπους με τις αποτυχίες μας . Οι αποτυχίες είναι ένα μεγάλο κόστος για όλους μας, για κάποιους ανθρώπους όμως είναι απίστευτα οδυνηρή , οπότε και επιλέγουν να αποσυρθούν χωρίς αγώνα ούτε καν μία προσπάθεια.

• 

Τα άτομα αυτά , λοιπόν, θα τα συναντήσουμε να έχουν τάσεις επιθετικής συμπεριφοράς αλλά υπάρχουν και στιγμές τους που η αντίδραση θα είναι πιο συνεσταλμένη , πιο μαζεμένη. Αυτό γίνεται , λοιπόν σε άτομα που δεν αισθάνονται άνετα με τον εαυτό τους, έχουν συμπλέγματα κατωτερότητας κι ανασφάλειας, με αποτέλεσμα να μένουν έρμαια του άγχους προσαρμογής τους στις απαιτητικές συνθήκες της σύγχρονης ζωής μας.

Πως θα αντιμετωπιστεί….

Απλό! Όταν κάτι το αναβάλεις , και το αποφεύγεις δεν σημαίνει πως αυτό έχει φύγει. Είναι εκεί , και θα εμφανιστεί ξανά , και ξανά εως ότου διογκωθεί και εν τέλει σε κατασπαράξει. Γι’αυτο η καλύτερη και μοναδική αντιμετώπιση είναι η ίδια η αντιμετώπιση των προβλημάτων μας. Αποδεχόμαστε την αποτυχία μας , αποδεχόμαστε ποιοί είμαστε , θέλεις να κάνεις και μία ανάλυση του εγώ σου ; Κάνε! Το πρόβλημα θα είναι εδώ και θα περιμένει την λύση του. Αφού λοιπόν είσαι έτοιμος , λύστο και πήγαινε στο επόμενο και να είσαι σίγουρος πως κάθε φορά θα είναι και καλύτερα. Κάθε φορά ,θα είναι και λιγότερα. Κάθε φορά , θα είσαι και πιο ελεύθερος!

To ωραίο φύλο,το αδύναμο φύλο,οι γυναίκες πρέπει να είναι όμορφες να ελκύουν τους άντρες, να είναι γλυκές, να μην βρίζουν δεν τους ταιριάζει, πρέπει να είναι σεμνές αλλά και sexy, να έχουν ωραίο σώμα, να είναι ευτυχισμένες και να φροντίζουν τον άντρα τους,να κάνουν παιδιά γιατί αυτός είναι ο προορισμός τους. Όλα αυτά πρέπει να τα κάνουν και να τα έχουν οι γυναίκες,οι άντρες τι πρέπει να κάνουν;

Γεννηθήκαμε σε έναν κόσμο που αντικειμενοποιεί το γυναικείο φύλο στον έσχατο βαθμό. Από τη μουσική βιομηχανία μέχρι και το ίδιο του το σπίτι. Γι’αυτό βλέπουμε κορίτσια σχεδόν γυμνά σε όλα τα βίντεο κλιπ να χορεύουν απολαμβάνοντας τα άσχημα λόγια που λέει ο εκάστοτε τραγουδιστής για εκείνες, για όλες μας. Πώς μπορούμε να ακούμε τραγούδια που μας υποτιμούν και μας εξευτελίζουν; Είναι άλλο να ντύνεσαι όπως επιθυμείς και να συμπεριφέρεσαι όπως θέλεις και να είσαι ελεύθερη να το κάνεις και άλλο να ξεπουλάς εσένα την ίδια. Γιατί αν δεν σεβόμαστε πρώτα εμείς τον εαυτό μας, ας μην περιμένουμε να μας σεβαστεί κανένας.

Υπάρχει το πρότυπο της χαζής ξανθιάς, αλλά πανέμορφης γυναίκας που ό,τι έχει καταφέρει το οφείλει στην ομορφιά της. Δηλαδή ομορφιά και εξυπνάδα δεν μπορούν να συνυπάρξουν;Και πώς είναι η ομορφιά στην τελική; Ποιός την καθορίζει;

Είναι πολλά τα θέματα που θίγονται μέσα από αυτά τα ερωτήματα.

Επί χρόνια σιγά,σιγά χτίζονται τα στερεότυπα,τα αφομοιώνουμε,τα κάνουμε κτήμα μας και εν τέλει μας φαίνεται πως αυτό είναι το φυσιολογικό. Όλοι είμαστε μάρτυρες αυτής της κατάστασης θύτες και θύματα σε έναν φαύλο κύκλο αιώνες τώρα. Πότε θα δοθεί ένα τέλος και από ποιόν;

Απαιτούμε ισότητα, δικαιούμαστε ισότητα, όμως δεν μπορούμε να την διατηρήσουμε. Παντού σχολιαζόμαστε για το ντύσιμο, τα μαλλιά, αλλά αφήνουμε στην άκρη τις ικανότητες. Κατα καιρούς έχουν βγει στη δημοσιότητα διάφορα σκάνδαλα, που αφορούν ισχυρούς άνδρες πεπεισμένοι πως έχουν το δικαίωμα να παρενοχλούν και να ζητάνε ανταλλάγματα απο γυναίκες για να ”ανέβουν” στον εκάστοτε τομέα. Πάντα όμως όλα μαθαίνονται κατόπιν εορτής ή κάποιες φορές γίνεται το εξής χειρότερο όλοι ξέρουν, αλλά κανείς δεν μιλά <<κοινό μυστικό>>.

Ο φόβος και η ντροπή είναι ο μεγαλύτερος σύμμαχος του κάθε θύτη που γνωρίζει πως δεν θα μιλήσεις για ό,τι σου έκανε τρέμοντας μην στιγματιστείς.

Χρόνια τώρα δίνονται μάχες για την ισότητα των δύο φύλων και έχουν ευτυχώς επιτευχθεί πολλά, όμως στις μέρες μας στην γιορτή της γυναίκας πίνουμε ποτάρες με φίλες σε κάποιο μπαρ χωρίς να γνωρίζουμε γιατί υπάρχει αυτή η μέρα και τι συνέβη πριν 111 χρόνια. Δεν είμαστε αυτό που μας κάνουν να πιστεύουμε πως είμαστε,είμαστε πολλά παραπάνω!

Και τι κατάλαβες μετά απο όλα αυτα; Είπες να κάνεις την αρχή του τέλους . Είπες να διορθώσεις όλα τα λάθη σου . Ήρθε η στιγμή σου , να παραδεχτείς , αποδεχτείς ότι ήταν λάθος για σένα μέχρι τώρα . Ό, τι σε έκανε να είσαι το τώρα ! Μα πώς; Πάλι με ψέματα ;

Ψέματα ! Και πρώτα σε εσένα τον ίδιο . Με ψέματα μωρό μου δεν διορθώνονται όλα . Όχι! Το να κρύψεις την αλήθεια έιναι και αυτό ψέμα . Το να πείς απο μέσα σου την αλήθεια σου και να ξεκινήσεις απο το μηδέν είναι μεγάλη υπόθεση , κανείς δεν το αρνήτε. Το να πείς όμως ψέματα σε αυτους που σε στήριξαν , σε πίστεψαν και πολέμησαν για σένα , χρόνια τώρα δαίμονες και τέρατα , δεν κάνεις καμία νέα αρχή!

• 

Λύνεις ένα πρόβλημα , δημιουργόντας ένα μεγαλύτερο ! Πόσο λάθος την πήρες την απόφαση! Πόσο λάθος σε συμβούλεψαν ! Πόσο λάθος σε υποκίνησαν ! Πόσο λάθος να πιστέψεις πώς ο κύκλος που κλείνει , θα κλείνει για πάντα με τον ίδιο τρόπο;! Όλοι οι κύκλοι της ζωής κλείνουν εκεί που ξεκίνησαν , αλλά πάντα κάτι σου παίρνουν και κάτι σου αφήνουν. Αν είσαι τυχερός και το παιχνίδι σου το έπαιξες σωστά και δίκαια μάλλον πήρες αυτο που ήθελες. Αν πάλι όχι , τότε η ρουλέτα περιμένεις να σταματήσει για να δεις τι τυχερό αριθμό πέτυχες! Και ξέρεις κάτι…στο άδικο παιχνίδι μια κερδίζεις χίλιες χάνεις.

Και δεν θα ήταν πιο ωραίο , πιο τίμιο και αξιοπρεπές να πείς την αλήθεια;! Αυτήν , που τόσα γράφονται και τόσα έχουν ειπωθεί , μα ελάχιστοι την λένε , ελάχιστοι την αντέχουν , ελάχιστοι την αποδέχοντε. Φαντάσου , με το να κρύψεις την μισή αλήθεια , να περιμένεις απο τον άλλον να την αποδεχτεί και να πάει παρακάτω , τι θα είχες καταφέρει λέγοντας όλη την αλήθεια. Φαντάσου , πόσο λυτρωτικό θα ήταν για σένα. Πόσο πόνο θα έδινες; Ναι, ισχύει , μα θα ήταν αυτό και τίποτα άλλο! Μένει μόνο η αποδοχή. Κανένα ερωτιματικό , καμία άνω τελεία. Και ξέρεις κάτι; Τον έχεις κερδίσει , αν μέχρι τώρα δεν το είχες καταφέρει , πίστεψε με θα γίνει τώρα.

• 

Σε έναν κόσμο τόσο επιφανειακό , τι πιο ωραίο να είσαι εσύ ένας απο τους λίγους αυθεντικούς! Δεν κουράστηκες μωρέ , να κυνηγάς να καλύψεις το ένα ψέμα με το άλλο , και πάλι απο την αρχή; Δεν θέλεις να είσαι ένας απο αυτούς που ομόρφηναν πραγματικά και ουσιαστικά αυτον τον κόσμο ;

Γιατί να σου πώ την αλήθεια , έχουμε ανάγκη κάτι τέτοιους τύπους. Αυθεντικούς! Έχουμε ανάγκη τα καθαρά μάτια ! Ο κόσμος μας έχει ανάγκη απο την αλήθεια των ματιών . Μάθαμε να χαμογελάμε για να κρύψουμε την αλήθεια. Μάθαμε να λέμε ένα ¨καλά είμαι ¨ γιατί δεν θέλουμε να ξέρει ο κόσμος… μα δεν μας νοιάζει και τι θα πεί! Πείσαμε τους εαυτούς μας πως είμαστε ένας κόσμος χωρίς ταμπού και το πρώτο που κάνουμε είναι να κρυβόμαστε με την δικαιολογία , δεν θέλω να δώσω δικαιώματα ! Μα καρδιά μου τα έδωσες τα δικαιώματα, σε κάθε λέξη , σε κάθε κίνηση , σε κάθε άρνηση ! Και στην τελική , εσύ δεν είσαι απο αυτούς που δε σε νοιάζει τι θα πεί ο κόσμος ; Τι έγινε τώρα; Τι έγινε τότε;

Φόβος… θα έλεγα εγώ! Φοβόμαστε μην χάσουμε κάτι και κάνουμε πάντα το ίδιο και το ίδιο λάθος. Λέμε ψέματα! Φόβος!

Ώρες ολόκληρες συζητούσαμε με την αδελφή μου ένα Σάββατο βράδυ. Μιλούσαμε για διάφορα θέματα ,λέγαμε αστεία και γελούσαμε μέχρι δακρύων. Αργότερα η συζήτηση πήρε πιο σοβαρές διαστάσεις. Αρχίσαμε να αναλύουμε τους προβληματισμούς μας. Τότε την ρώτησα” “Τι φοβάσαι πιο πολύ”; “Τον θάνατο “μου απάντησε. “Φοβάμαι να μην πεθάνω εγώ ή κάποιος που αγαπώ. Ας μιλήσουμε για κάτι άλλο”..

Η αλήθεια είναι πως αυτός ο φόβος ζει πάντα μέσα μας. Αποφεύγουμε να μιλάμε για αυτό .Δεν μας είναι ευχάριστο. Ειδικά τώρα που οι καιροί είναι δύσκολοι και πρέπει να προσέχουμε πολύ για την υγεία μας η έννοια του θανάτου μας ανησυχεί συχνά. Ανησυχούμε συνεχώς από την στιγμή που θα φέρουμε την ιδέα του θανάτου στο μυαλό μας γιατί δεν ξέρουμε τι υπάρχει μετά από αυτό. Είναι όντως το τέλος ή μήπως όχι; Πώς θα είναι η ζωή μας μετά την απώλεια των αγαπημένων μας;

Τέτοιου είδους απώλειες επηρεάζουν πολύ έντονα τον άνθρωπο. Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε περιπτώσεις ανθρώπων που πέφτουν σε κατάθλιψη, στρέφονται στο αλκοόλ, ή αλλάζουν την συμπεριφορά τους, γίνονται δηλαδή πιο απότομοι ή λιγομίλητοι όταν χάνουν δικά τους άτομα. Αυτό που πονάει πιο πολύ είναι πως δεν έχουμε την δυνατότητα να κάνουμε κάτι για να αλλάξει αυτή η κατάσταση. Είναι πάνω από τον άνθρωπο, πάνω από κάθε δύναμη και δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτό πέρα από το να το αποδεχτούμε.
Αφού λοιπόν δεν μπορούμε να ανατρέψουμε τον θάνατο καθώς αθάνατος δεν είναι κανείς, μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την ιδέα του θανάτου ώστε να μην ανησυχούμε συνεχώς για την στιγμή που θα εγκαταλείψουμε τον επίγειο κόσμο.

Η έννοια του θανάτου είναι κάτι που απασχόλησε πολύ τους αρχαίους φιλοσόφους, αλλά και πιο σύγχρονους συγγραφείς και διανοούμενους. Κάποια γνωμικά που εξέφρασαν για το συγκεκριμένο θέμα συμβάλουν στο να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε και να δούμε τον θάνατο με άλλο μάτι ,αρκεί να τα εμπεδώσουμε και στην καθημερινότητα μας. Να τα κάνουμε δικά μας.
Ας δούμε μερικά από αυτά:

• Ο καθένας φεύγει απ’ τη ζωή, σαν να ‘ρθε τώρα μόλις.
• Ο θάνατος δεν είναι τίποτε για μας, γιατί αυτό που αποσυντίθεται δεν έχει αισθήσεις και ό,τι είναι χωρίς αισθήσεις δεν είναι τίποτε για μας.
• Μια φορά υπάρχουμε, δεν υπάρχει τρόπος να υπάρξουμε δυο φορές και μάλλον δεν θα υπάρξουμε ξανά ποτέ. Κι εσύ που δεν εξουσιάζεις το αύριο, αναβάλλεις τη χαρά. Και η ζωή πάει χαμένη με τις αναβολές και ο καθένας πεθαίνει απασχολημένος.
• Ο θάνατος δεν θα πρέπει να μας απασχολεί, επειδή όταν εμείς υπάρχουμε, ο θάνατος δεν είναι παρών και όταν ο θάνατος είναι παρών, εμείς δεν υπάρχουμε.
• Για εκείνον που κατανόησε πραγματικά ότι δεν υπάρχει τίποτε το φρικτό στο να μη ζει, δεν υπάρχει τίποτε το φριχτό στο να ζει. Επομένως, είναι ανόητος όποιος λέει ότι φοβάται το θάνατο, όχι επειδή θα υποφέρει όταν έρθει ο θάνατος, αλλά επειδή υποφέρει στη σκέψη ότι θα έρθει.
-Επίκουρος

• Νομίζω πως ο θάνατος δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο διαχωρισμός δύο πραγμάτων, του ενός από το άλλο, δηλαδή της ψυχής από το σώμα.
• Συμφωνούμε λοιπόν, ότι οι ζωντανοί απ’ αυτούς που έχουν πεθάνει προέρχονται, όπως κι αυτοί που έχουν πεθάνει από τους ζωντανούς.
-Πλάτων

• Ό,τι πεθαίνει δεν πέφτει έξω από τον κόσμο.
-Μάρκος Αυρήλιος

• Καλύτερα να πεθάνουμε μια φορά παρά να υποφέρουμε άσχημα όλες τις μέρες.
-Αισχύλος

• Είναι όμως ο θάνατος ο έσχατος θεραπευτής των κακών.
–Σοφοκλής

• Μη φοβάστε τόσο πολύ τον θάνατο, όσο μια ανεπαρκή ζωή.
-Μπέρτολτ Μπρεχτ

• Το μόνο πράγμα που μας διδάσκει ο θάνατος είναι πως είναι επείγον να αγαπήσουμε.
-Eric-Emmanuel Schmit

• Το να είσαι ο πλουσιότερος άνθρωπος στο νεκροταφείο δεν έχει καμιά σημασία για εμένα.
• Το να έχεις στο μυαλό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, είναι ο καλύτερος τρόπος που ξέρω για να αποφεύγεις την παγίδα να σκέπτεσαι ότι έχεις κάτι να χάσεις.
-Steve Jobs

• Το πότε θα πεθάνεις είναι σαν το μεγάλο δάκτυλο του ποδιού σου… Δεν είναι στο χέρι σου.
-Αρκάς

• Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε.
-Νίκος Καζαντζάκης

Αυτός ο φόβος για τον θάνατο μας κρατάει πίσω και μας απομακρύνει από το να απολαύσουμε τον χρόνο που μας απομένει. Δεν ξέρουμε αν είναι πολύς ή λίγος ,αλλά αρκεί για να ζήσουμε μια ζωή όπως μας αρέσει.
Αν ρυθμίσουμε το μυαλό μας να σκέφτεσαι πιο θετικά και αν ενστερνιστούμε τα παραπάνω γνωμικά, οι έγνοιες μας θα είναι λιγότερες και η λαχτάρα μας για ζωή όλο και περισσότερη.

Το πρόσφατο ξέσπασμα της πανδημίας του κορονοϊού (κορονοβαριους, covid-19 ) μας αναγκάζει να αναθεωρήσουμε κάποιες από τις προσωποπαγείς μαθημένες συμπεριφορές μας και αδιάσειστες σταθερές μας! 

Πάντα σε καταστάσεις αβεβαιότητας και όσο υφίστανται  διφορούμενες  πληροφορίες ή επικρατούν πρωτόγνωρες καταστάσεις οι άνθρωποι χάνουν την εμπιστοσύνη στον διπλανό τους και  ο καθένας συνηθίζει να κοιτάει μόνο την πάρτι του. Αυτή είναι μια πολυπαντημένη και αναμενόμενη συμπεριφορά που άλλη μια φορά καλούμαστε, αυτή τη φορά επιτακτικά, να τροποποιήσουμε. Ας το πάρουμε όλοι χαμπάρι! Η ασφάλεια η δική μας αλλά και της οικογένειας μας, των δικών μας ανθρώπων, με την εξασφάλιση για ένα σίγουρο αύριο  δεν περνούν, όσο τουλάχιστον επαιρόμασταν από τα χέρια μας!

Ναι μάλιστα πολύ καλά ακούσαμε!

Όλα αυτά για τα οποία χαλάσαμε τις καρδιές μας με κάποιους, αδικήσαμε φρικτά άλλους, φερθήκαμε σκληρά κι απάνθρωπα σε πρόσωπα που γνωρίζαμε ή μη…

Όλα ήταν τελικά δίχως αντίκρισμα! Τις στιγμές που χωρίς δισταγμό, χωρίς καμία αιδώ παραδώσαμε οικειοθελώς την ψυχή μας στον διάολο για χατίρι μιας κάποιας σιγουριάς και μιας οικογενειακής ευμάρειας επίπλαστης και έωλης όπως αποδεικνύεται περίτρανα σήμερα τόσο πολύ όσο ποτέ άλλοτε. Κι ότι αυτή η προσωπική μας παραχώρηση και εγωιστική μας καταχώρηση μας “ανταμείβει” με το ίδιο νόμισμα, αυτό ακριβώς που αξίζαμε…

Με μια αόρατη σιγουριά και μια χάρτινη ασφάλεια!!!

Αυτές τις στιγμές που λόγω της έκτακτης κατάστασης του κορονοϊού, covid-19 είμαστε κλεισμένοι στο σπίτι μας δεν μπορούμε να μοιραστούμε την ενοχή μας με άλλους ενδυόμενοι την αθωότητα του αγώνα της καθημερινότητας κι ούτε μπορούμε να την βάλουμε στο αλεστικό χωνευτήρι του “έτσι κάνει κι άλλος κόσμος”. Με την δυστοπική αυτή συνθήκη έχουμε όλοι μας τον χρόνο να σκεφτούμε το μάταιο της εγωκεντρικής μας συμπεριφοράς και την ευκαιρία να τροποποιήσουμε τις βεβαιότητες στρέφοντας την σκέψη μας προς τα μέσα μας! Εκεί θα βρούμε πολλά!!! Κι όχι οπωσδήποτε θετικά!!!

Υπάρχει όμως κι άλλη μια εύκολη κι εν πολλοίς άκριτη κατηγορία που στρέφουμε εναντίον όλων αυτών που έχουν νοσήσει, όπως βέβαια θα μπορούσε να συμβεί στον καθέναν μας. Ένας άλλος ιός το ίδιο πιθανά επικίνδυνος είναι αυτός του εύκολου στιγματισμού σε όσους νοσούν. Με δεδομένη την επιρρεπή συμπεριφορά μας σε αυτόν αλλά και τον επιπολασμό του την κοινωνία είμαστε ικανοί να καταστρέψουμε ανθρώπινες ζωές που απλά έτυχε να έχουν μια περιστασιακή ίωση.

Ας αποτελέσει αυτή η κρίσιμη κατάσταση αφορμή για αναστοχασμούς του τύπου “όλοι έχουμε ανάγκη όλους” κι ότι η ιδιωτεία δεν φέρνει την ευτυχία!!! (από εκεί οι Αγγλοσάξωνες επινόησαν το idiot=χαζός).

Σημασία έχει ο καθένας μας να αποκτήσει αυτήν την ατομική ευθύνη και ότι η δική μας συνειδητοποιημένη στάση επηρεάζει όλους τους υπόλοιπους συνανθρώπους μας!

Όχι ότι τούτο αν το σκεφτεί κανείς καλά δεν συμβαίνει καθημερινά στο μικρό Παγκόσμιο χωριό μας!
Μπορούμε να μετατρέψουμε την κρίση σε ευκαιρία προσεγγίζοντας τον διπλανό μας και συναισθανόμενοι ότι: “Μοναχός σου ούτε στον παράδεισο “, όπως σημειώνει ο θυμόσοφος λαός μας!!!

Μάνθος Μυριούνης
Ψυχολόγος-Ομαδικός ψυχοθεραπευτής-Οικογενειακός θεραπευτής

Υπάρχει πληθώρα λόγων – ψυχολογικοί και πρακτικοί – οι οποίοι καθιστούν δύσκολο έως αδύνατο το εγχείρημα του να απομακρυνθεί από μια κακοποιητική σχέση ένα άτομο που υπόκειται κακοποίηση. (Στο παρόν άρθρο μιλώ για γυναίκες αλλά αυτά που λέω ισχύουν και για άντρες που υπόκεινται κακοποίηση.)

Για να καταλάβουμε το γιατί δε φεύγει μια γυναίκα από μια κακοποιητική σχέση πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη φύση της κακοποιητικής σχέσης κι έπειτα την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά.

Ας ξεκινήσουμε με τη φύση της κακοποιητικής σχέσης. Όσοι αναρωτιούνται «Μα γιατί δε φεύγει, εγώ στη θέση της θα έφευγα μόλις έπεφτε το πρώτο χαστούκι» δεν καταλαβαίνουν πως η κακοποίηση δεν ξεκινά με τον έντονο τρόμο και την πιθανή βία τα οποία το θύμα βιώνει στο σήμερα μετά από χρόνια σχέσης. Η κακοποίηση ξεκινά σχεδόν πάντα με «άκακα» λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα. Ένας «αθώος» καγχασμός/μορφασμός εν είδει αστείου όταν η γυναίκα μιλά για ένα της επίτευγμα, σχόλια του τύπου «Πώς είσαι έτσι, μωρέ» όταν η γυναίκα φορέσει τα καινούργια ρούχα που αγόρασε, ή «άσε να το χειριστώ εγώ, ξέρουμε πως δεν είσαι και η πιο έξυπνη» ειπωμένα δήθεν χαριτωμένα, είναι αυτά που βιώνει η γυναίκα λίγο μετά το ξεκίνημα της σχέσης. Φυσικά αυτά τα λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα συνοδεύονται από πληθώρα γλυκών εκδηλώσεων αγάπης, που σε συνδυασμό με τα συναισθήματα της γυναίκας προς τον σύντροφό της, θολώνουν την κρίση της μπερδεύοντάς τη, και τα παραβλέπει. Αυτό που όμως δεν μπορεί να αντιληφθεί είναι πως όλες αυτές οι λεκτικές και μη συμπεριφορές σιγά-σιγά δηλητηριάζουν και εν τέλει διαβρώνουν τον ψυχισμό της. Η γυναίκα αρχίζει να χάνει την αυτοπεποίθησή της, αρχίζει να νιώθει ανασφάλεια για την προσωπικότητά της και τον χαρακτήρα της, και αρχίζει να πιστεύει πως αυτό που της λέει ο σύντροφός της για την ίδια και την αξία της μάλλον είναι αλήθεια δεδομένου πως, όπως λέει, την αγαπά και θέλει το καλό της. Με αυτόν τον τρόπο σιγά-σιγά ο σύντροφος αποκτά πάτημα για να προχωρά σε όλο και χειρότερες λεκτικές και μη συμπεριφορές (ύβρεις και χειροδικία).

Ένα καλό παράδειγμα/παρομοίωση για να καταλάβουμε πως λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός, είναι να σκεφτούμε την καρέκλα που έχουμε όλοι στο σπίτι μας (συνήθως στο υπνοδωμάτιο) η οποία είναι γεμάτη ρούχα. Τις πρώτες μία, δύο, τρεις φορές που θα πετάξουμε ένα ρούχο μας πάνω στην καρέκλα, όλα είναι εντάξει. Η καρέκλα έχει τρία μπλουζάκια πάνω. Προτού όμως το καταλάβουμε η καρέκλα έχει μια στοίβα ρούχα πάνω της και απορούμε πως έφτασε το πράγμα σε αυτό το σημείο! Πως ξέφυγε. Εμείς μόνο ένα μπλουζάκι πετάξαμε πάνω στην καρέκλα!

Η κακοποίηση έχει παρόμοια, ύπουλη εξέλιξη. Ξεκινά με ένα μισο-αστείο, μισο-υποτιμητικό σχολιάκι και πριν το καταλάβεις βρίσκεσαι στο πάτωμα, μετά από καυγά, έχοντας φάει ένα χαστούκι, με τον σύντροφό σου να κλαίει και να ορκίζεται πως σε αγαπά, πως δε θα το ξανακάνει ποτέ, πως θόλωσε, του είπες κι εσύ εκείνο το πράγμα που τον εξαγρίωσε (ωπ να την και η μετάθεση ευθύνης για το χαστούκι που μόλις έφαγες), αλλά καταλαβαίνει το λάθος του και δε θα το επαναλάβει. Παρατηρούμε πως ακόμη και τη στιγμή που ο θύτης απολογείται, πλημμυρίζοντας το θύμα με δηλώσεις αγάπης και μεταμέλειας, θα φροντίσει να προσθέσει ένα φευγαλέο μικρό σχόλιο για την ευθύνη που φέρει η ίδια η γυναίκα για το ξέσπασμά του, που οδήγησε στο χαστούκι που της έριξε. Η μετάθεση της ευθύνης στο θύμα της κακοποίησης είναι μια συνήθης πρακτική η οποία αποδυναμώνει ακόμα περισσότερο τη γυναίκα διότι ενισχύει την πεποίθηση πως το φταίξιμο γι’ αυτό που της συμβαίνει είναι δικό της. Η ενοχή είναι κάτι που νιώθει κατεξοχήν το θύμα και όχι ο θύτης. Η ενοχή που νιώθει η γυναίκα μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια προσπάθεια του θύματος να βγάλει ένα χρήσιμο συμπέρασμα από την καταστροφή την οποία μόλις έζησε (την κακοποιητική συμπεριφορά) και να ανακτήσει μια αίσθηση δύναμης και ελέγχου. Το να πιστέψει πως θα μπορούσε να είχε κάνει εκείνη κάτι διαφορετικά και καλύτερο ώστε να υπήρχε καλύτερη έκβαση στον καυγά (όχι χαστούκι) μπορεί να είναι πιο υποφερτό σαν σκέψη από το να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, που είναι πως είναι αβοήθητη.

Το αίσθημα ανημποριάς της γυναίκας εντείνεται λόγω της αποσύνδεσής της από ένα υποστηρικτικό, φιλικό ή συγγενικό, περιβάλλον. Πολύ συχνά ο σύντροφος κάνει κινήσεις οι οποίες οδηγούν στην αποκοπή της γυναίκας από τους φίλους και τους συγγενείς της. Στην αρχή αυτές οι κινήσεις μοιάζουν άκακες («ας δούμε τους δικούς μου συγγενείς/φίλους αντί για τους δικούς σου») έως και κολακευτικές («ας βγαίνουμε πάντα μαζί», «δε μου αρέσει να βγαίνεις μόνη σου, θέλω να είμαστε πάντα μαζί»). Σύντομα όμως η γυναίκα βρίσκει τον εαυτό της χωρίς ένα δίκτυο ανθρώπων στο οποίο να μπορεί να στραφεί στην ώρα ανάγκης της για ψυχολογική, ηθική, ή και πρακτική υποστήριξη.

Για να αντιληφθούμε την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά, πρέπει να εστιάσουμε στις πράξεις του θύτη. Αυτό που κάνει ο θύτης ξεκινώντας με άσχημα, ύπουλα σχολιάκια και καταλήγοντας ενίοτε στη βία, είναι να ασκεί ψυχολογικό έλεγχο και εξουσία. Οι μέθοδοι καθιέρωσης ελέγχου πάνω σε ένα άτομο είναι βασισμένες στη συστηματική, επαναλαμβανόμενη πρόκληση ψυχολογικού τραύματος. Πρόκειται για πράξεις που προκαλούν αποδυνάμωση, τρόμο, και αίσθημα ανημποριάς. Ο θύτης μπορεί να μην χρειάζεται καν την πρόκληση βίας ως εργαλείο χειρισμού της γυναίκας. Η απειλή θανάτου ή πρόκλησης τραυματισμού της γυναίκας ή των παιδιών της είναι αρκετά για να κρατήσουν το θύμα σε μία μόνιμη κατάσταση τρόμου. Οι απειλές είναι πολύ συχνότερες από την βία επί του πρακτέου. Σκεφτείτε να ζείτε, να περπατάτε, να ψωνίζετε, να συζητάτε, έχοντας έναν μόνιμο φόβο, που δεν μπορείτε να ξεχάσετε, πως κάτι θα συμβεί σε εσάς ή τα παιδιά σας.

Ο κακοποιητικός σύντροφος όμως δεν μεταδίδει στη γυναίκα μόνο τον φόβο του θανάτου ή της βίας, αλλά επιπλέον την κάνει να νιώθει ευγνωμοσύνη που της επέτρεψε να γλιτώσει τον θάνατο ή τη βία. Επιζώντες κακοποίησης έχουν δηλώσει πως πολλές φορές πίστευαν πως θα πεθάνουν (χωρίς καν να τους ασκηθεί βία, μόνο με την απειλή!) και πως τους χαρίστηκε η ζωή την τελευταία στιγμή. Μετά από πολλές επαναλήψεις αυτού του κύκλου (πίστεψα πως θα πέθαινα-μου χάρισε τη ζωή), το θύμα μπορεί να βιώσει το παράδοξο να βλέπει τον θύτη της ως τον σωτήρα της που της χάρισε την ευκαιρία να ζήσει.

Επιπρόσθετα της πρόκλησης φόβου, ο θύτης επιδιώκει να καταστρέψει την αυτονομία του θύματος. Αυτό επιτυγχάνεται με έλεγχο του τι φορά το θύμα («αυτή η φούστα είναι πρόστυχη μην την φορέσεις», «στρινγκ φοράνε μόνο οι πόρνες»), πότε θα μιλήσει («τώρα μιλάνε οι άντρες, πήγαινε στην κουζίνα σου»), και πως θα διαχειριστεί το σώμα της («τώρα είσαι μαζί μου δε χρειάζεται να βάφεσαι/φτιάχνεις τα μαλλιά σου/βάφεις τα νύχια σου/κάνεις αποτρίχωση στα γεννητικά όργανα», «σταμάτα να τρως αυτές τις αηδίες», «σταμάτα να πίνεις αλκοόλ, η γυναίκα που είναι σε σχέση με μένα δεν θα πίνει αλκοόλ»). Ακόμη κι αν οι βασικές σωματικές ανάγκες του θύματος (ένδυση, τροφή κλπ) ικανοποιούνται, αυτή η προσβολή της σωματικής της αυτονομίας την ντροπιάζει και σιγά-σιγά της καταστρέφει το ηθικό και την αυτοπεποίθηση.

Και φτάνουμε στην ντροπή. Η οποία, μαζί με την ενοχή, είναι κάτι που βιώνει έντονα το θύμα (αντί για τον θύτη). Διότι παρά τον ψυχολογικό τραυματισμό που υπόκειται, η γυναίκα νιώθει πως αυτό που της συμβαίνει αποτελεί παραβίαση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητάς της. Και νιώθει ντροπή και ενοχές διότι σκέφτεται πώς φέρει όλη την ευθύνη η ίδια γι’ αυτό που της συμβαίνει. Η γυναίκα όμως δεν μπορεί να κάνει μια δίκαιη, σωστή εκτίμηση της κατάστασής της μέχρι να φτάσει στο σημείο να καταλάβει πέραν πάσης αμφιβολίας πως καμία πράξη εκ μέρους της δεν απαλλάσσει τον σύντροφό της από την ευθύνη των κακοποιητικών πράξεών του.

Επομένως μπορούμε να καταλάβουμε πως όταν μιλάμε για μια γυναίκα η οποία βρίσκεται σε μια σχέση στην οποία υπάρχει λεκτική ή/και μη-λεκτική κακοποίηση, δεν μιλάμε για μια γυναίκα με ακέραιο ψυχισμό αλλά για μια γυναίκα της οποίας ο ψυχισμός έχει διαταραχθεί, που έχει υποστεί αργό και σταθερό ψυχολογικό τραυματισμό, αποδυνάμωση της προσωπικότητάς της και της αυτοπεποίθησής της, αποσύνδεσή της από υποστηρικτικό (φιλικό ή συγγενικό) περιβάλλον, η οποία ζει σε καθεστώς μόνιμου τρόμου, με φόβο για τη σωματική της ακεραιότητα και τη σωματική ακεραιότητα των παιδιών της, ακόμα κι αν δεν της ασκείται συχνά βία. Κοινώς, μιλάμε για μία γυναίκα παγιδευμένη.

Αυτή η κατάσταση «ομηρίας» εξαιτίας της κατακερματισμένης ψυχολογίας της γυναίκας εντείνεται λόγω των πρακτικών εμποδίων που την δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο να ξεφύγει.

Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο πολλές γυναίκες δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τον γάμο/σχέση τους είναι η έλλειψη οικονομικής ανεξαρτησίας. Είτε λόγω επαγγελματικής απειρίας είτε εξαιτίας πίεσης από τον σύντροφο, η γυναίκα δεν έχει δική της δουλειά και κατ’ επέκταση δικά της χρήματα. Αυτό την κάνει ευάλωτη καθώς η επιβίωσή της (και η επιβίωση των παιδιών της) εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τον σύντροφο. Ακόμη κι αν έχει όμως δική της δουλειά είναι πολύ πιθανό πως ο σύντροφος έχει απόλυτη εξουσία και έλεγχο επί της διαχείρισης των οικονομικών (όπως και σε κάθε άλλο τομέα της ζωής της) καθιστώντας την εξαρτημένη από εκείνον.

Ακόμα κι αν σχηματιστεί η ιδέα της φυγής από το κακοποιητικό περιβάλλον, η αμέσως επόμενη σκέψη της γυναίκας είναι «Πού θα πάω;». Πολλές γυναίκες στερούνται ενός ασφαλούς μέρους στο οποίο μπορούν να πάνε μόνες ή με τα παιδιά τους. Δεν έχουν ένα πατρικό/μητρικό σπίτι στο οποίο να μπορούν να επιστρέψουν, κι ακόμη κι αν έχουν μπορεί να μην νιώθουν πως θα είναι ασφαλείς από τον κακοποιητικό σύντροφο σε αυτό το σπίτι. Ο τρόμος πως όπου κι αν πάνε ο σύντροφος θα τις βρει και θα τις βλάψει είναι βαθιά εμποτισμένος μέσα τους.

Φυσικά υπάρχουν πολλές γυναίκες οι οποίες καταφέρνουν και ξεφεύγουν από τις κακοποιητικές τους σχέσεις. Το να φτάσει όμως η γυναίκα να κάνει το βήμα να φύγει από την κακοποιητική σχέση είναι κάτι δύσκολο, και η προτροπή «απλά φύγε» ή «απλά εγκατέλειψέ τον» είναι πολύ δυσκολότερη απ’ όσο ακούγεται. Απαιτούνται πολλά «στάδια προετοιμασίας» (δημιουργία σταθερού υποστηρικτικού περιβάλλοντος-άνθρωποι που θα ακούσουν τη μαρτυρία της γυναίκας για την κακοποίησή της και θα την πιστέψουν, εύρεση ασφαλούς καταλύματος για την ίδια και τα παιδιά της, νομικά βήματα για εξασφάλιση της σωματικής της ακεραιότητας και των παιδιών της στο μέγιστο δυνατό βαθμό κ.α.) που μπορούν να συζητηθούν σε ένα άλλο άρθρο με λεπτομέρεια.

Για την ώρα ας αρκεστούμε στο ότι η πραγματικότητα μιας γυναίκας που ζει σε καθεστώς κακοποίησης είναι σκληρή και δύσκολη, και είναι κρίμα να την μειώνουμε με μια σκληρή, ανίδεη, κακοποιητική ερώτηση όπως «μα γιατί δε φεύγεις;».

Νάσια Μετόκη

Πηγή