Ο φόβος της αποτυχίας είναι ένα συναίσθημα που όλοι οι άνθρωποι (σχεδόν) έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με αυτόν. Δυστυχώς, ο φόβος αυτός μας αποτρέπει από το να κάνουμε πράξη αυτό που πραγματικά επιθυμούμε με το σκεπτικό ότι η ιδέα μας δεν μπορεί να γίνει εφικτή.

Ο τρόπος για να ξεπεράσουμε το φόβο της αποτυχίας είναι να αντιμετωπίσουμε αυτόν τον φόβο χωρίς περιστροφές αλλά συνειδητά, αλλάζοντας στάση απέναντι στον εαυτό μας. Το ιδανικό θα ήταν να σταματήσουμε να περιμένουμε να συμβεί το χειρότερο αλλά να αρχίσουμε να σκέφτομαστε θετικά και να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε γι’ αυτό.

Όμως, οι σκέψεις τρέχουν ασταμάτητα στο μυαλό μας και πραγματικά, τόσο ο φόβος της αποτυχίας όσο και η επιθυμία μας για μια πιθανή επιτυχία, δεν είναι κάτι άλλο πέρα από σκέψεις καθώς το καλό και το κακό, διαρκώς είναι στο μυαλό μας.

«Το να τολμάς είναι σαν να χάνεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου για μια μόνο στιγμή. Το να μην τολμάς είναι ταυτόσημο με το να χάνεις τον ίδιο σου τον εαυτό» (Søren  Kierkegaard)

Ο φόβος της αποτυχίας μπορεί να μας επηρεάσει με διάφορους τρόπους, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί. Μπορούμε να το βιώσουμε, λοιπόν, με τους εξής τρόπους:

1. Πιστεύοντας ότι δεν έχουμε τις δεξιότητες ή τις γνώσεις για να πετύχουμε κάτι.
2. Αναβάλλοντας κάτι στο βαθμό που να επηρεάζεται η απόδοση ή η ικανότητα μας για να το ολοκληρώσουμε εγκαίρως.
3. Λέγοντας στους άλλους ότι πιθανότατα θα αποτύχουμε, ώστε οι προσδοκίες να παραμείνουν χαμηλές.
4. Υποτιμώντας τις ικανότητές μας για να αποφύγουμε το να αισθανθούμε απογοητευμένοι στη συνέχεια.
5. Ανησυχώντας ότι οι ατέλειες μας και οι αδυναμίες μας θα κάνουν τους άλλους να σκεφτούν αρνητικά για εμάς.
6. Ανησυχώντας ότι θα απογοητεύσουμε τους άλλους εάν αποτύχουμε.

Παράλληλα, κάποιοι λόγοι που ενισχύουν τον φόβο της αποτυχίας είναι οι ακόλουθοι:

1. Η ανατροφή από τους γονείς μας, δηλαδή η σκληρή κριτική στα παιδιά έχει ως αποτέλεσμα αρκετές φορές να ορίζουν κανόνες οι οποίοι έχουν ως βάση τον φόβο. 
2. Η τελειομανία.
3. Η ανασφάλεια.

Βέβαια, υπάρχουν ορισμένες τεχνικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να μειώσουμε τα συναισθήματα του φόβου για αποτυχία. Συγκεκριμένα:

1. Εντοπίζουμε την πηγή του φόβου.
2. Βάζουμε στόχους.
3. Εστιάζουμε στα πράγματα που μπορούμε να ελέγξουμε.
4. Βρίσκουμε εναλλακτικό σχέδιο.
5. Επαναπροσδιορίζουμε την αποτυχία.

Ας μην ξεχνάμε, όμως, πως η επιτυχία έρχεται συχνά μέσω μιας σειράς προοδευτικών αποτυχιών που οδηγούν σε νέες πληροφορίες, δεξιότητες και στρατηγικές.

«Ο άνθρωπος ποτέ δεν γνωρίζει τι μπορεί να καταφέρει, πριν το προσπαθήσει» (Charles Dickens)

Αναστασία Κακλαμάνου

Σίγουρα οι εποχές έχουν αλλάξει, και οι μέρες κυλάνε διαφορετικά. Άλλες προτεραιότητες, άλλες ανησυχίες. Τα αρνητικά συναισθήματα όπως και οι αρνητικές σκέψεις χρειάζονται και αυτά για να μην καβαλάμε το καλάμι και περάσουμε τα όρια που θα μας οδηγήσουν σε επιπόλαιες αποφάσεις. Το καλό και το κακό αντίστοιχα υπάρχουν για να υπάρχει μια ισορροπία, μιας και ο άνθρωπος εύκολα παρασύρεται.

Δεν είμαι υποστηρικτής του φόβου, αλλά ακόμη και αυτό πρέπει να υπάρχει, γιατί είναι το κυρίως συναίσθημα που σε βάζει σε σκέψεις, σε φρενάρει πριν να είναι πολύ αργά. Το πρόβλημα με αυτό το συναίσθημα είναι ότι καμιά φορά του δίνουμε περισσότερο χώρο στο μυαλό και στην ζωή μας, με συνέπεια να χάνουμε και ευκαιρίες και ανθρώπους. Εννοείται όμως όσοι άνθρωποι είναι να είναι δίπλα μας πάντα θα είναι ασχέτως αν εμείς τους απομακρύνουμε ή όχι.   

Όσο μεγαλώνουμε αλλάζουν και τα θέλω μας, πέραν των βασικών μας  στόχων , που σημαίνει ότι αλλάζει και ο τρόπος σκέψεις μας πάνω σε κάποια ζητήματα, όπως η απόκτηση οικογένειας. Για άλλους είναι μια απλή διαδικασία, μια φυσιολογική εξέλιξη στην ζωή, χωρίς περαιτέρω σκέψη. Για άλλους όμως είναι μια πιο βαθυστόχαστη απόφαση, ειδικότερα όταν οι δικές τους ηθικές αξίες έρχονται σε αντιπαράθεση με εκείνα της τωρινής κοινωνίας. Εκείνοι που δεν μπαίνουν σε τέτοιου είδους προβληματισμούς είναι και εκείνοι που έχουν και τις περισσότερες πιθανότητες να γίνουν μέτριοι γονείς, αλλά και μέτριοι σύντροφοι, μιας και ο συναισθηματικός κόσμος των γύρο του δεν έχει τόση πολύ σημασία σε σύγκριση με τον υλικό κόσμο, που πιστεύουν ότι αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία.

 Οι άνθρωποι που αφήνουν στα χέρια της τύχης τον συναισθηματικό κόσμο του παιδιού, βασιζόμενοι στα δικά τους παιδικά τραύματα ότι εν τέλει όλοι τα ξεπερνάμε με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αντί να φέρει στον κόσμο μια ευτυχισμένη ψυχή, αυτοί ήδη το έχουν καταδικάσει να ταλαιπωρηθεί. Η μεγαλύτερη αμαρτία, τα δικά τους τραύματα να μην τους έχουν γίνει μάθημα, και αντιθέτως να τα μεταφέρουν στις επόμενες γενιές, με την δικαιολογία και τι έγινε μωρέ θα στρώσει, έτσι όπως έστρωσα και γω. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους που όσο πλησιάζει αυτή η σκέψη τόσο τους πιάνει ένα σφίξιμο στο στομάχι, ένας φόβος τους κυριεύει αν θα είναι αρκετοί, αν θα είναι σωστοί, αν θα μπορέσουν να ισορροπήσουν τις δικές τους ηθικές με εκείνα της κοινωνίας, αλλά κυρίως αν θα μπορέσουν να τα μεταδώσουν όλα αυτά σε αυτήν την καινούργια ψυχή που προφανώς θα είναι κάτι ενδιάμεσο του παλιού και του μελλοντικού.

 Ο φόβος σε αυτήν την περίπτωση είναι καλός μέχρι ένα σημείο, γιατί έτσι σκέφτεσαι και διαλύεις τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες σου πριν ακόμα έρθει εκείνη η ώρα που θα κρατήσεις εκείνο το πλασματάκι στα χέρια σου και πέραν των απροόπτων και εξωτερικών παραγόντων έχεις αποφασίσει ότι θα δώσεις τον καλύτερο σου εαυτό. Επίσης όταν ήδη έχεις φιλτράρει εκείνα που είδες στην ανατροφή ενός παιδιού από άλλους γονείς και αποφάσισες ότι δεν σου αρέσουν, δεν θα έπρεπε να σε φοβίζει αν θα είσαι αρκετά καλός, γιατί εσύ ήδη διάκρινες τι είναι σωστό και τι λάθος. Οπότε μόνο και μόνο από αυτό είσαι σίγουρα πιο έτοιμος γονιός, γιατί αυτό δείχνει επίσης ότι ξέρεις ποιος είσαι, γνωρίζεις τον εαυτό σου, ξέρεις τι ζητάς και το κυριότερο δεν θα προσπαθείς απλά για το καλύτερο, αλλά θα ψάχνεις και για τον πιο σωστό τρόπο για να κάνεις το καλύτερο. Οπότε μην φοβάσαι, σε αυτό ο φόβος είναι σύμμαχος σου, ακολούθα τον και θα βγεις νικητής.

Ιωάννα Γκαβριλίου

Θέλω… τέσσερα γράμματα με βάρος ενός αστεροειδούς. Από τις πρώτες λέξεις που μαθαίνουμε. Η αρχή της κάθε πρότασης, σαν τον πρωινό καφέ για να ξεκινήσει η μέρα μας. Σε μικρή ηλικία, την χρειαζόμαστε αυτήν την λέξη, για να αρχίσουμε να επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και για να δείξουμε τι ζητάμε, τι χρειαζόμαστε. Μας γίνεται καραμέλα και επειδή χαιρόμαστε όταν αποκτάμε αυτό που ζητήσαμε, καταγράφεται στο μυαλό σαν μια σημαντική λέξη. Περνάνε τα χρόνια, μεγαλώνουμε και ξεκινάει σιγά-σιγά να χάνει την αξία της, μιας και πλέον αντιλαμβανόμαστε ότι η περίοδος χάριτος ξεθώριασε, και πλέον εκείνο το εύκολο θέλω έγινε δική μας ευθύνη. 

Ήταν πιο εύκολο όταν ζητούσαμε κάτι, και δεν χρειαζόταν να κάνουμε εμείς κάτι για αυτό, τότε ήταν όλα πιθανά. Σαν το λυχνάρι, το αγγίζεις και σου δίνει ότι ζητάς, χωρίς να σου πει αν είναι δύσκολο, ακατόρθωτο ή απίθανο. Όταν έφτασε εκείνη η ώρα να πραγματοποιήσουμε εμείς τα θέλω μας, μόνο τότε καταλάβαμε την βαρύτητα της λέξης, και κυρίως το περιεχόμενο των επιθυμιών μας. Σε πραγματικό χωροχρόνο τα θέλω μας από την σκέψη μέχρι την πράξη μπορεί να διαρκέσει και μια ζωή δρόμος. Όσο μεγαλώνουμε όμως  χάνουμε εκείνη την σπίθα, ότι όλα είναι δυνατά και αφήνουμε τους εαυτούς μας και τα θέλω μας, σαν έρμαια στα χέρια του μεγαλύτερου τιτάνα, το κοινωνικό σύστημα.

Από εκείνη την στιγμή και μετά οι δρόμοι γεμίζουν με μισοχτισμένες προσωπικότητες και πληγωμένες καρδιές. Ραγισμένα όνειρα και ανασφαλείς ημίθεους. Παύουμε να πιστεύουμε ότι, ότι και αν ζητήσουμε είναι στο χέρι μας αν θα το αποκτήσουμε ή όχι. Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι τα εμπόδια είναι ένα είδους θεϊκής παρέμβασης ότι εκείνο που θέλουμε δεν είναι για εμάς. Δεν θέλουμε να δούμε ότι υπάρχει καλό και σε κάθε κακό. Δεν θέλουμε να ανοίξουμε τα μάτια μας, γιατί πλέον ο φόβος είναι εκείνο που καθοδηγεί την ζωή μας και όχι τα θέλω μας. Δεν θέλουμε να δούμε ότι οι φόβοι μας, έχουν πάρει αποφάσεις για εμάς πριν ακόμη εμείς αποφασίσουμε αν κάτι το θέλουμε ή όχι.

Οι εξωτερικοί παράγοντες που προφανώς δεν είναι στο δικό μας χέρι, μας κατέβασαν ταχύτητα, άλλοτε μας βάζουν και σε νεκρά. Η αποτυχία, η απογοήτευση ή η καθυστέρηση είναι όμως ένα μέσον να ελέγξουμε, να δούμε αν όντως θέλουμε αυτό που ζητάμε. Αν είναι όντως, είναι μια ευκαιρία να ανασυγκροτηθούμε και να δούμε και από άλλη οπτική γωνία και το θέλω μας, αλλά και τον τρόπο υλοποίησης του. Όλα έρχονται όταν είμαστε έτοιμοι για αυτό που ζητάμε. Αλλά και να εμφανιστεί όταν δεν είμαστε έτοιμοι, λόγο μη ύπαρξης εμπειρίας, είτε δεν θα το δούμε, είτε θα το καταστρέψουμε και φυσικά χωρίς να αντιληφθούμε ότι εκείνο ήταν ένα θέλω που εμείς οι ίδιοι ζητήσαμε. Όπως λέει και ένας φίλος, είμαστε ακριβώς εκεί που πρέπει να είμαστε, είτε μας αρέσει, είτε όχι. Το κάθε τι που βρίσκεται στο παρόν μας, και μπορεί να μην είμαστε ευχαριστημένοι με αυτό, είναι εκεί όμως για να μας διδάξει κάτι, απλά εμείς πρέπει να κρατάμε τα μάτια μας ανοιχτά και το μυαλό συγχρονισμένο με τα θέλω μας.  Ότι θέλεις μπορεί να γίνει δικό σου!!!

Ιωάννα Γκαβριλίου