Ο όρος «ευ ζην» ακούγεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια. Συχνά, όμως, παρερμηνεύεται ως ένας τρόπος ζωής που απαιτεί χρόνο, χρήματα και ριζικές αλλαγές. Στην πραγματικότητα, το ευ ζην δεν έχει να κάνει με την τελειότητα ούτε με ακραίες επιλογές. Έχει να κάνει με μικρές, συνειδητές αποφάσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητά μας, σωματικά και ψυχικά.

Σε έναν κόσμο που κινείται γρήγορα και απαιτεί συνεχώς περισσότερα, το ευ ζην λειτουργεί ως αντίβαρο. Μας καλεί να ζήσουμε καλύτερα, όχι απαραίτητα περισσότερο.

Τι σημαίνει πραγματικά ευ ζην

Το ευ ζην δεν περιορίζεται στη σωματική υγεία. Είναι μια ολιστική προσέγγιση ζωής που περιλαμβάνει:

• ψυχική ισορροπία
• σωματική ευεξία
• ποιοτικές σχέσεις
• αίσθηση νοήματος
• καθημερινή ικανοποίηση

Δεν αφορά μόνο το πώς τρώμε ή αν γυμναζόμαστε, αλλά το πώς σκεφτόμαστε, πώς ξεκουραζόμαστε και πώς σχετιζόμαστε με τους άλλους και τον εαυτό μας.

Η παγίδα της συνεχούς πίεσης

Πολλοί άνθρωποι ζουν σε μια μόνιμη κατάσταση βιασύνης. Η μέρα γεμίζει υποχρεώσεις, ειδοποιήσεις, deadlines και προσδοκίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ξεκούραση συχνά θεωρείται πολυτέλεια ή ένδειξη τεμπελιάς.

Όμως, η χρόνια κόπωση δεν είναι φυσιολογική κατάσταση. Είναι ένδειξη ότι το σώμα και το μυαλό χρειάζονται επαναφορά. Το ευ ζην ξεκινά από την αναγνώριση των ορίων μας.

Η σημασία της ξεκούρασης και του ύπνου

Ο ύπνος είναι θεμέλιο της ευεξίας. Παρ’ όλα αυτά, είναι από τα πρώτα πράγματα που θυσιάζουμε. Η έλλειψη ποιοτικού ύπνου επηρεάζει τη διάθεση, τη συγκέντρωση, το ανοσοποιητικό και τη συναισθηματική σταθερότητα.

Το ευ ζην δεν απαιτεί ριζικές αλλαγές στο πρόγραμμα, αλλά σταθερότητα: σταθερή ώρα ύπνου, απομάκρυνση από οθόνες πριν τον ύπνο και σεβασμό στην ανάγκη του σώματος για ξεκούραση.

Διατροφή χωρίς ενοχές

Η σωστή διατροφή αποτελεί σημαντικό κομμάτι του ευ ζην, όχι όμως με τη μορφή αυστηρών κανόνων και ενοχών. Το να τρώμε ισορροπημένα δεν σημαίνει να στερούμαστε την απόλαυση.

Η συνειδητή διατροφή — το να ακούμε το σώμα μας, να αναγνωρίζουμε την πείνα και τον κορεσμό — βοηθά στη δημιουργία υγιούς σχέσης με το φαγητό. Το ευ ζην δεν τιμωρεί, αλλά φροντίζει.

Κίνηση ως φροντίδα, όχι υποχρέωση

Η άσκηση συχνά αντιμετωπίζεται ως αγγαρεία. Στο πλαίσιο του ευ ζην, όμως, η κίνηση δεν είναι τιμωρία για το σώμα, αλλά τρόπος σύνδεσης μαζί του.

Ένας περίπατος, λίγες διατάσεις, χορός στο σπίτι ή ήπια άσκηση μπορούν να έχουν τεράστια οφέλη για την ψυχική διάθεση. Δεν χρειάζεται ένταση ή διάρκεια — χρειάζεται συνέπεια.

Ψυχική υγεία και καθημερινότητα

Το ευ ζην δεν αγνοεί τα δύσκολα συναισθήματα. Αντίθετα, τα αναγνωρίζει. Άγχος, θλίψη, θυμός και απογοήτευση είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας.

Η ψυχική φροντίδα περιλαμβάνει:

• χρόνο για τον εαυτό μας
• όρια στις απαιτήσεις των άλλων
• ειλικρίνεια με τα συναισθήματά μας
• αναζήτηση βοήθειας όταν χρειάζεται

Το να ζητάμε στήριξη δεν είναι αδυναμία, αλλά πράξη αυτοσεβασμού.

Οι σχέσεις ως καθρέφτης ευ ζην

Οι ανθρώπινες σχέσεις επηρεάζουν βαθιά την ποιότητα ζωής. Σχέσεις που βασίζονται στην επικοινωνία, τον σεβασμό και την αποδοχή ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα.

Αντίθετα, τοξικές σχέσεις εξαντλούν συναισθηματικά. Το ευ ζην περιλαμβάνει τη συνειδητή επιλογή ανθρώπων που μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια και όχι διαρκή ένταση.

Μικρές καθημερινές συνήθειες με μεγάλο αποτέλεσμα

Το ευ ζην δεν απαιτεί αλλαγή ζωής από τη μια μέρα στην άλλη. Μικρές συνήθειες μπορούν να φέρουν μεγάλη διαφορά:

• λίγα λεπτά σιωπής κάθε μέρα
• επαφή με τη φύση
• περιορισμός της υπερβολικής χρήσης social media
• ένα απλό «όχι» όταν κάτι μας πιέζει

Η ποιότητα ζωής χτίζεται στα μικρά.

Ευ ζην και σύγχρονη κοινωνία

Σε μια κοινωνία που προβάλλει συνεχώς την επιτυχία, την παραγωγικότητα και τη σύγκριση, το ευ ζην είναι πράξη αντίστασης. Είναι η επιλογή να ζούμε με βάση τις ανάγκες μας και όχι τις προσδοκίες των άλλων.

Δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να ζεις καλά. Υπάρχει μόνο ο τρόπος που σε κάνει να νιώθεις πιο ήρεμος, πιο παρών και πιο αληθινός.

Συμπέρασμα

Το ευ ζην δεν είναι προορισμός, αλλά διαδικασία. Δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά επίγνωση. Όταν αρχίζουμε να ακούμε τον εαυτό μας και να τον φροντίζουμε με συνέπεια, η ζωή δεν γίνεται απαραίτητα πιο εύκολη — γίνεται όμως πιο ουσιαστική.

Και αυτό, τελικά, είναι το μεγαλύτερο κέρδος.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας αποτελεί ένα αυτοάνοσο νόσημα το οποίο επηρεάζει τη λειτουργία του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, ενώ παράλληλα επιφέρει σημαντικές αλλαγές, τόσο στη σωματική όσο και στην κοινωνική και ψυχική κατάσταση του ατόμου. Σε αρκετές περιπτώσεις και ιδιαίτερα σε ασθενείς που δεν έχουν αντιμετωπίσει τη νόσο στα πρώτα στάδια εκδήλωσης της, παρατηρείται μείωση της ποιότητας ζωής τους μέσα από τον αντίκτυπο στην κινητική τους κατάσταση, τα συμπτώματα κατάθλιψης, τη δυσκολία για εργασία, το κόστος της θεραπείας και τη δυσκολία κατανόησης και στήριξης από τους άλλους ανθρώπους.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ποιότητα ζωής κάθε ανθρώπου είναι μία έννοια που συνάδει με τις αξίες του, τις προσδοκίες του, τα πρότυπα του, την κουλτούρα του και τη θέση που τοποθετεί τον εαυτό του μέσα στον κόσμο. Η ποιότητα ζωής είναι διαφορετική για τον καθένα και εντελώς υποκειμενική, ενώ εξετάζεται πάντοτε μέσα στο πλαίσιο κοινωνικών, περιβαλλοντικών και πολιτισμικών συνθηκών. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι οι συνθήκες διαβίωσης, η κατάσταση της υγείας, οι γνωστικές λειτουργίες και η κοινωνική ζωή. Οι συναισθηματικές, γνωστικές και άλλες διαταραχές που εμφανίζουν τα άτομα με ΣΚΠ, επηρεάζουν την ποιότητα ζωής τους με αποτέλεσμα να βιώνουν αρνητικά αρκετά από τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά.

Σε ότι αφορά στη σωματική κατάσταση των ατόμων, η απώλεια μυελίνης σε σημεία του ΚΝΣ που εκδηλώνονται οι φλεγμονές, έχει ως αποτέλεσμα τη δυσλειτουργία οπτικών και κινητικών λειτουργιών, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζεται η νοητική και συναισθηματική κατάσταση των ασθενών. Τα σωματικά συμπτώματα σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα που εκδηλώνονται, εξαναγκάζουν το άτομο να αλλάξει τις συνήθειές του στην προσπάθεια, να ανακτήσει τη λειτουργικότητα του και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του. Η κόπωση αποτελεί το κυριότερο σύμπτωμα και μαζί με την κατάθλιψη που τη συνοδεύει, επηρεάζει καταλυτικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς.  Η μειωμένη κινητικότητα και η σπαστικότητα σε κάποιες περιπτώσεις, δυσχεραίνουν πολύ τη ζωή των πασχόντων, ενώ η ανάπτυξη της αυτονομίας τους και της αυτοεκτίμησης τους επιδρούν ευεργετικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.  

Στον ψυχολογικό τομέα, παρατηρείται συχνά ευφορία και αλεξιθυμία ως παράγωγο της νόσου όπου ο ασθενής, είτε διακατέχεται από μία γενικότερη ευεξία, είτε αδυνατεί να εκφράσει με λέξεις τα συναισθήματα του και να κάνει όνειρα. Παράλληλα αναπτύσσονται διαταραχές συμπεριφοράς που σχετίζονται με τα μνημονικά στοιχεία και τον προφορικό λόγο. Τα άτομα εμφανίζουν συχνότερα θυμό, αυξημένη αυτοκριτική, ευερεθιστότητα και κατάθλιψη, ενώ βιώνουν έντονα ψυχοπιεστικά συμπτώματα και δυσκολία στη συναισθηματική αντισταθμιστική ανάταση. Η αβεβαιότητα για την πορεία της νόσου και την εκδήλωση των συμπτωμάτων, αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με ενημέρωση, συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη.

Η διαταραχή σεξουαλικότητας, το οικονομικό κόστος και η επιρροή στις κοινωνικές σχέσεις του ατόμου, αποτελούν στρεσογόνους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα ζωής του, ωστόσο είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν αποδοτικά μέσω γνωστικών και συμπεριφορικών αλλαγών.

Είναι φανερό ότι υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων με ΣΠΚ όμως μέσω της εκπαίδευσης των εμπλεκομένων στη φύση της νόσου, της έγκαιρης διάγνωσης και της υποστήριξης κατά την πορεία της ασθένειας, είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί το παρόν και το μέλλον των πασχόντων με αισιοδοξία και καλύτερους όρους προσαρμογής στην καθημερινότητα.

Γιάννης Κυρίτσης