Η Άννα, ο Λάρι, ο Νταν και η Άλις δείχνουν ανοιχτοί να έρθουν κοντά, πλησιάζοντας ο ένας τον άλλον ασφυκτικά, αχόρταγα, χωρίς καμία αναστολή. Μοιραία, μέσω του πλησιάσματος της σάρκας, θα ενσαρκωθεί και το αιώνιο παράδοξο του έρωτα: όσο πιο κοντά θα πλησιάζουν ο ένας τον άλλον, τόσο πιο έντονα θα βιώνουν τις παγίδες, τα ρίσκα, τα συναισθηματικά κενά, τα αδιέξοδα, τις ματαιώσεις και το βαθύ ανικανοποίητο τού μαζί. Ο πόθος, η έλξη, η σεξουαλική ορμή, ο εθισμός, τα σκοτεινά πάθη, οι ανασφάλειες, η περηφάνεια, η ζήλια, η απόγνωση, η προδοσία, η προσποίηση, η εκδίκηση – τίποτα δεν θα μείνει ανέγγιχτο σε αυτό το αιχμηρό ερωτικό τετράγωνο, που παραμένει διαρκώς και με τις τέσσερις πλευρές ανοιχτές.

Το πολυβραβευμένο έργο του Μάρμπερ παίρνει σάρκα και οστά , επάνω στο σανίδι και καθηλώνει τον θεατή , βρισκόμενος σε μια μάχη αέναου έρωτα και προδοσίας . Τι είναι άραγε προδοσία ; Είναι να γνωρίζεις πως το έτερον ήμισυ σου πολιορκείται από κάποιον δικό σου , παραδιδόμενο σε μια πύρινη κόλαση αλήθειας ; Ή μήπως δεν είναι στα αλήθεια , το άλλο μας μισό , είναι μια φράση που ολότελα μισοτελειωμένη , σε αφήνει απροσάρμοστο στην εκδοχή της θλίψης ; Το Closer είναι ένα δραματικό έργο του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Πάτρικ Μάρμπερ. Έκανε την πρεμιέρα του στο Cottesloe Theatre του Βασιλικού Εθνικού Θεάτρου στο Λονδίνο το 1997 και έκανε το ντεμπούτο του στη Βόρεια Αμερική στο Music Box Theatre στο Μπρόντγουεϊ στις 25 Ιανουαρίου 1999.   Γνώρισε τεράστια επιτυχία και κέρδισε σημαντικά βραβεία του αγγλόφωνου θεάτρου, όπως Laurence Olivier Award for Best New Play (1998), New York Drama Critics’ Circle Award for Best Foreign Play (1999) και άλλα. Το 2004 , το κείμενο γίνεται ευρέως γνωστό , μέσα από την τηλεοπτική ενσάρκωση των χαρακτήρων του , με τους Τζούλια Ρόμπερτς, Τζουντ Λο, Νάταλι Πόρτμαν και Κλάιβ Όουεν , σε σκηνοθεσία Μάικ Νίκολς . Στο ελληνικό θέατρο ,  ο δικός μας Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος σκηνοθετεί ένα sold out αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης , μεταφέροντας στο ακροατήριο , τον συναισθηματικό διχασμό των πρωταγωνιστών . Η ερμηνεία των διαλόγων απογειώνεται από τους καταξιωμένους ηθοποιούς που συμμετέχουν στην παράσταση και προσδίδουν την αίσθηση της απόλυτης κυριαρχίας στα βλέμματα των θεατών . Ο θεατής παρακολουθεί τα ζευγάρια να εναλλάσσονται , επί σκηνής και βιώνει φανερά τον πόνο που αποτυπώνεται στα πρόσωπά τους , ζει μέσα από το φοβισμένο χαμόγελο τους , ανίκανοι να αντιμετωπίσουν την ευτυχία που τους αρμόζει και γνωρίζει ξανά την κοινωνική κατασκευή του , καθώς και τα θεμέλια από τα οποία αποτελείται η σημερινή καθημερινότητα. Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Αγιοπετρίτης-Μπογδάνος λέει για την παράσταση: «Η αναζήτησή της ευτυχίας είναι εναγώνια, η υπέρβαση της μοναξιάς καθίσταται αδύνατη και η ανθρώπινη προσέγγιση, ζωώδης. Απομένει μόνο η ευθραυστότητα της επαφής. Ήρωες νησίδες που ταξιδεύουν ανερμάτιστοι και εν πολλοίς ορφανοί. Ανικανοποίητοι και λαίμαργοι. Το Closer του Πάτρικ Μάρμπερ παραμένει ένα διαχρονικά επίκαιρο close-up στην ανθρώπινη αγωνία για σύνδεση. Στην θεατρική του εκδοχή οι ηλεκτρισμένοι, καταιγιστικοί διάλογοι, η έντονη χημεία, και οι περισσότερες από μία κορυφώσεις, αφήνουν να αιωρείται η υπόνοια ότι οι πρωταγωνιστές ενεργούν με κίνητρο τον συναισθηματικό πόνο και την αυτοκαταστροφή, παρά τη γνήσια σύνδεση. Αν “closer” σημαίνει πλησίασμα, τελικά ερχόμαστε πιο κοντά στις απαντήσεις ή πιο στην απομάκρυνση;» Η κάθαρσις της απόλυτης διαστρέβλωσης του έρωτα , ρέει άφθονη μέσα από τις φράσεις που επιλέγουν οι ηθοποιοί για να περιγράψουν , αυτό που πραγματικά τους συμβαίνει .

Σχέσεις αναλώσιμες , σχέσεις φθηνές και τιποτένιες . Μέσω της θεατρικής γλώσσας , το ακροατήριο παρατηρεί εξόφθαλμα τέσσερις ανθρώπους , μπλεγμένους σε έναν σχηματισμό πολύπλοκων ερωτικών σχέσεων . Η τρυφερότητα των συναισθημάτων καταρρίπτεται από την ωμή απεικόνιση των σεξουαλικών διεργέσεων , χρησιμοποιώντας ένα έντονα ακατάλληλο φραστικό περιεχόμενο . Ερχόμαστε σε αυτήν την ζωή μόνοι , ακάθαρτοι χωρίς φιλοδοξίες . Αποχωρούμε από αυτήν την ζωή , με τιμές και δόξα , χωρίς κανείς να μας κρατά το χέρι . Το βαθύ αίσθημα της μοναχικότητας διατρέχει όλο το έργο , οραματίζεσαι την απόλυτη εξαθλίωση της ζωής σου , σε απαριθμημένα δευτερόλεπτα και ας σε κοιτούν κατάματα , πρωταγωνιστές ερωτευμένοι . Το έργο αυτό , με τους εξαιρετικούς Μιχάλη Λεβεντογιάννη , Βίκυ Παπαδοπούλου , Σπύρο Σταμούλη και Ναταλία Swift ταράζει συθέμελα τα γλυκά νερά της ψυχής μας και ταυτόχρονα γαληνεύει τις αναταραχές των σκέψεων μας . Η σκηνοθετική μαεστρία και οι εκρηκτικές σχέσεις που αντανακλώνται στην παράσταση , μας κάνει να απορούμε τελικά , πόσο κοντά μπορούν να βρεθούν δυο ανθρώπινα σώματα ; Οι ήρωες θα μπορέσουν να συναντηθούν ή δεν μπορούν να έρθουν κοντά ούτε με τον εαυτό τους; Τελικά «Closer» σημαίνει «πιο κοντά μεταξύ μας» ή «πιο κλεισμένα μέσα μας»; Επηρεασμένη βαθύτατα από τα χρόνια της πανδημίας και τον εσωτερικό εγκλεισμό μας  , η παράσταση επιδίδεται σε μια εναλλαγή μεταξύ αυταπάτης και πραγματικότητας , ένα φιάσκο ανάμεσα στην αληθινή αγάπη και στην καπήλευση της . Τι είναι αγάπη ; Τι είναι αυτό που μας κάνει να αισθανόμαστε αγάπη στα σωθικά μας και γιατί τα πυρπολούμε , ευθύς μόλις το αντιληφθούμε ; Πως νιώθουμε όταν κάποιος μας αγαπά ; Πως νιώθουμε όταν εμείς τον αγαπάμε ; Γιατί ενώ αγαπούμε κάποιον , αναζητούμε πρόχειρες λύσεις των συμπεριφορών μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ; Γιατί ερεθιζόμαστε από την εικόνα και όχι από την πραγματική υφή που μας προσφέρει ο άνθρωπος μας ; Καθώς απολαμβάνουμε την παράσταση , εφαρμόζεται μια πάλη , μέσα μας , μεταξύ ενοχής και τρόμου . Τι είναι αυτό που πραγματικά επιθυμούμε από τους άλλους ; Γιατί τους πλησιάζουμε , γιατί επιδιώκουμε να έρθουμε κοντά τους ; Ποια αρχέγονα ένστικτα ξυπνούν , όταν συνάπτουμε σχέσεις με το πεπρωμένο μας ; Το Closer είναι ένα έργο που θα σε κάνει να αναρωτηθείς την πραγματική αιτία των ανθρώπινων σχέσεων , γιατί φεύγουμε , γιατί τρέχουμε , γιατί καταδικάζουμε τις ψυχές μας , σε ισόβια δεσμά , ελεύθεροι πολιορκημένοι των αναγκών μας , δεσμώτες των τραυμάτων μας και είλωτες των πράξεων μας . Αυτό το αέναο κυνήγι αυτοπροσδιορισμού , μέσα από τα μάτια του άλλου , φθείρει την κακοτράχηλη υπομονή που διαθέτουμε και μας μετατρέπει σε πολιτικά παίγνια , στα χέρια στρατηλατών – μη έχοντας επιλογή να αντισταθούμε . Το τραγούδι που συνοδεύει την αλλαγή των σκηνικών αποτελεί ένα σπαρακτικό δείγμα αφοσίωσης της καλλιτεχνικής διεύθυνσης ακόμα και στις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες!

Μέσα στο ερωτικό σχήμα που διαφαίνεται καθόλη την διάρκεια της παράστασης , οι πρωταγωνιστές εκδικούνται ο ένας τον άλλον , ή έτσι περισσότερο νομίζουν , μπλέκοντας ακόμα περισσότερο τις ερωτικές τους έλξεις . Η αποτύπωση των ενδεχόμενων σεξουαλικών πράξεων γίνεται με απόλυτη πειστικότητα . Το σεξ , η βία , ο έρωτας , η θλίψης , είναι θέματα που διαπερνά σταθερά το έργο , βάζοντας κάποιες φορές τον θεατή στην θέση του αμερόληπτου δικαστή . Ποιος έχει δίκιο σε αυτές τις περιπτώσεις που δεν καλύπτεσαι πια από σου έχει προσφέρει ως τώρα , ο ερωτικός σου παρτενέρ ; Κατά πόσο έχουμε αποδομημοποιήσει την έννοια των σεξουαλικών ορμών και πως αυτές δικαιολογούνται στο πλαίσιο της κοινωνίας ; Σε τι διαφέρουμε τελικά από το ζωικό βασίλειο , τι μας κάνει ανώτερα όντα , αν καταρρίψουμε τον αστικό μύθο των συνευρέσεων ; Με ένα ανατρεπτικό τέλος , η συγκεκριμένη παράσταση βυθίζει το ακροατήριο στην απόλυτη σιωπή και συνιστά τροφή για σκέψη , αφήνοντας πίσω σου τις κλειστές πόρτες του θεάτρου . Ο χώρος των σκηνικών και κοστουμιών , που έχει επιμεληθεί με ιδιαίτερη προσοχή η παραγωγή , δημιουργεί ένα κλίμα κορύφωσης που αναδεικνύει ακόμα περισσότερο την λυρικότητα του έργου . Φυσικά , οι ερμηνείες μιλούν από μόνες τους . Ο υπέροχος Μιχάλης Λεβεντογιάννης , ο αγαπημένος μας εισαγγελέας από την σειρά Παγιδευμένοι , που προβάλλεται στον ΑΝΤ1 , υποδύεται έναν από τους τέσσερις εκρηκτικούς χαρακτήρες που συμμετέχουν στο ερωτικό τετράγωνο που εξελίσσεται και ομορφαίνει ακόμα περισσότερο την σκηνική παρουσία του έργου , με το υποκριτικό του ταλέντο . Η πολυτάλαντη Βίκυ Παπαδοπούλου , που γνωρίσαμε καλύτερα μέσα από την επιτυχημένη σειρά – Έτερος Εγώ -, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσαφούλια , δεν αργεί παρά να μπλεχθεί στα δίχτυα του έρωτα , προσπαθώντας να στοιβάξει τα ερωτικά συναισθήματα με το αστείρευτο ταλέντο της , ενώ η φοβερή Ναταλία Σουίφτ ,το αστέρι της σειράς Milky Way , που ολοκλήρωσε τα γυρίσματα του στο κανάλι MEGA , ενσαρκώνοντας έναν πολύπαθο γυναικείο χαρακτήρα στην παράσταση , μας έχει ότι τονίσει ότι  «Κάθε φορά που παίζω αυτόν τον ρόλο, συνειδητοποιώ πόσο ανεξερεύνητο παραμένει το σύμπαν του έρωτα. Σαν ένα άλυτο μυστήριο, που ο καθένας το προσεγγίζει με τον δικό του τρόπο». Τέλος , μια ξεχωριστή μνεία στον γοητευτικό Σπύρο Σταμούλη , τον εισαγγελέας μας από την σειρά Άγριες Μέλισσες , που κατακτά την ερμηνεία του ρόλου του , με μεγάλη άνεση , χαρίζοντας μας , έναν κρυφό πόθο αμαρτίας για τον χαρακτήρα που υποδύεται .Οι 4 ήρωες , βαθιά πληγωμένοι από τις εγωιστικές συμπεριφορές τους δεν διστάζουν να τολμήσουν το άπιαστο – να αγγίξουν την ευτυχία με κάθε κόστος . Παρακολουθώντας με αμείωτο ενδιαφέρον την παράσταση , χωρίς πραγματικά να κλείσω βλέφαρα , θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά τους ηθοποιούς και τους συντελεστές της παράστασης , για αυτήν την φαντασμαγορική εμπειρία !

Το Closer είναι μια παράσταση – μπέρδεμα . Σου γεννά απορίες , σου αποκαλύπτει τους πιο ευφάνταστους προβληματισμούς σου , ανακατεύει αρκετά χρώματα της εικαστικής παλέτας , ώστε να βγει ένα αριστούργημα . Είναι η παράσταση που οφείλεις να κλείσεις εισιτήριο γιατί τα sold out πέφτουν βροχή ! Αν ψάχνεις μια εναλλαγή των δραστηριοτήτων σου , μη έχοντας λύσεις , τότε το Closer σε περιμένει να εξερευνήσεις τους πολυδιάστατους χαρακτήρες που παρουσιάζει και ένα τέλος που σίγουρα …. δεν είναι αυτό που έχεις στο μυαλό σου ! Αν θέλεις να ακολουθήσεις τα χνάρια τεσσάρων ανθρώπων , που μοιάζουν ολότερα διασκορπισμένοι στην λήθη των προβλημάτων τους , αν θέλεις απολαυστικό χιούμορ που πάντα πλαισιώνει τις σκηνές και μια δόση ειρωνείας για την ανθρώπινη εξιλέωση , τότε σου προτείνουμε να παρακολουθήσεις την συγκεκριμένη παράσταση , απολαμβάνοντας τους πρωταγωνιστές σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη . Ένα ιδιαίτερο καλοδουλεμένο θέαμα , με μια αξιόλογη διανομή ρόλων , κερδίζει ακόμα και τον πιο αυστηρό κριτή  ! Μια παράσταση με ιδιαίτερα βωμολοχικό περιεχόμενο , κατάλληλο για άνω των 18 ετών . Ποιοι είμαστε και πως βαδίζουμε προς το άγνωστο ; Ποιες ανώτερες δυνάμεις καταστρέφουν την πηγή των δυνατοτήτων μας και ποιος τελικά μας στερεί τον έρωτα ; Πως είναι να αγαπάς βαθιά και ανεπηρέαστα κάποιον ; Πως νιώθεις τον παλμό του , κάτω από τα ιδρωμένα χέρια σου και πόσο το αξίζεις ; Πόσο αξίζουν οι ζωές μας , με τίμημα την προδοσία ; Και τελικά , τι είναι προδοσία ; Γιατί εκδικούμαστε αυτόν , που στην πραγματικότητα μισούμε ; Πως βιώνουμε το αίσθημα της προδοσίας από τον σύντροφο μας ; Είναι το σεξ , η πλήρης διαύγεια των ανθρώπινων επιλογών μας ; Τι είναι αυτό που μας τραβάει πίσω , απομακρύνοντας την σκέψη μας από την εκάστοτε πτυχή του έρωτα ; Πόσο πονάει τελικά , η ατίμωση από το ζευγάρι μας ;  Τι είναι αυτό που τελικά μας φέρνει κοντά με την αγάπη ;Πως νιώθεις , όταν διαβάζεις στα χείλη μου , την λέξη έρωτας και πόσο θα με τιμωρήσεις που την είπα ;  Υπάρχει αυτό που αισθανόμαστε και αν ναι , γιατί δεν το ανακαλύπτουν όλοι ; Ερωτήματα που παρακολουθώντας την παράσταση , καλύπτονται διαδοχικά , αφήνοντας μια επίγευση οικειότητας στα χείλη του θεατή . Και να θυμάσαι πάντα κάτι . Το θέατρο δεν  σε προδίδει ποτέ . Όσο και αν έχεις συνηθίσει . Το θέατρο είναι πάντα εκεί , για να καλύψει τις πιο βαθιές πληγές !

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Κείμενο Πάτρικ Μάρμπερ

Σκηνοθεσία Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος

Δραματουργική επεξεργασία Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος

Μετάφραση Θωμάς Μοσχόπουλος

Σκηνογράφος Λίνα Πηγαδιώτη

Σχεδιασμός Φωτισμών Σάκης Μπιρμπίλης

Ενδυματολόγος Βασιλική Σύρμα

Μουσική Δανάη Νίλσεν

Βοηθός ενδυματολόγου Λίλη Ζωγραφάκη

Βοηθός σκηνοθέτη Νάλια Ζήκου

Φωτογραφίες Πάτροκλος Σκαφίδας

Ερμηνεία Μιχάλης Λεβεντογιάννης, Βίκυ Παπαδοπούλου, Ναταλία Σουίφτ, Σπύρος Σταμούλης

Μακιγιάζ Διονυσία Κωνσταντίνου

Επιμέλεια κομμώσεων/περούκες Διονυσία Κωνσταντίνου

Σύμβουλος δραματουργίας Τζιάνα Τσαϊλακοπούλου

Αριάδνη Εμμανουηλίδου

Αφού ολοκλήρωσε τον πρώτο κύκλο της για τη φετινή σεζόν στο θέατρο Αλάμπρα, η «Λωξάντρα» συνεχίζει την επιτυχημένη της πορεία στο «Μεταξουργείο». Η Άννα Βαγενά, σ’ ένα ρεσιτάλ ερμηνείας, μας ταξιδεύει στην Πόλη, στα ήθη και τα έθιμα των Ρωμιών,τότε που οι ανθρώπινες σχέσεις ήταν ζωντανές, οι οικογένειες συναντιόντουσαν στις γιορτές και γλεντούσαν όλοι μαζί. Στην Πόλη, όπου έζησε η θρυλική Λωξάντρα, μια άξια και πολύδυναμική γυναίκα

«Λωξάντρα»
Μονόλογος βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου
Ερμηνεία: Άννα Βαγενά
Από Τετάρτη 20 Δεκεμβρίου 2023 και κάθε Τετάρτη έως 10 Ιανουαρίου 2024 στις 19:30
Στο θέατρο «Μεταξουργείο»

Προπώληση: more.com και στο ταμείο του θεάτρου
Εισιτήρια: Από 18 € (γενική είσοδος), 15 € (μειωμένο)
Προσφορά προπώλησης (έως 20 Δεκεμβρίου): 12 €
Διάρκεια: 90’ (με διάλειμμα)
Δείτε το μήνυμα της Άννας Βαγενά προς το κοινό

Ένας συγκλονιστικός μονόλογος
Η «Λωξάντρα», ένα από τα πιο αγαπημένα βιβλία της ελληνικής λογοτεχνίας, διαβάστηκε με πάθος από πολλές γενιές Ελλήνων, ενώ έγινε σήριαλ για την ελληνική τηλεόραση με πρωταγωνίστρια την Μπέτυ Βαλάση. Το 2016 η Άννα Βαγενά διασκεύασε το μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου και από τότε το παρουσιάζει προσφέροντας ρίγη συγκίνησης σε χιλιάδες θεατές.

Η Λωξάντρα, πρόσωπο υπαρκτό, έζησε στην Κωνσταντινούπολη από το 1824 που γεννήθηκε, έως το 1914 που πέθανε. Μέσα από τη ζωή της, βλέπουμε στην παράσταση, το ήθος και τον πολιτισμό των Ρωμιών της Πόλης, τότε που κυριαρχούσαν σε αυτήν.
Ένα γοητευτικό ταξίδι στην κοσμοπολίτικη Πόλη της καρδιάς μας, την Κωνσταντινούπολη εκεί όπου έσμιγε η Δύση με την Ανατολή και οι λαοί συμβίωναν ειρηνικά. Ένας ύμνος στη χαρά της ζωής και τη δύναμη της γυναίκας.

Μια παράσταση γεμάτη γέλιο, συγκίνηση, νοσταλγία και τρυφερότητα. Με πλούσια σκηνικά και υπέροχες μουσικές και τα τραγούδια επιλεγμένα από τον Λάμπρο Λιάβα.

Μια από τις πιο καθοριστικές στιγμές στην πορεία της παράστασης, η 6η Οκτωβρίου του 2016 όταν και παρουσιάστηκε στην Κωνσταντινούπολη στον πλαίσιο των εορτασμών για τα 25 χρόνια από την ενθρόνιση του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου. Ο Παναγιότατος τίμησε με την παρουσία Του την παράσταση και στο τέλος της βραδιάς εκφώνησε λόγο, όπου, μεταξύ άλλων, είπε: «Κυρία Βαγενά, επί δύο ώρες κρεμόμασταν από τα χείλη σας».

Έγραψαν για την παράσταση:
Τα τρία πιο σημαντικά στοιχεία μιας θεατρικής παράστασης, κείμενο, σκηνοθεσία και ερμηνεία, υπογράφει η Άννα Βαγενά. Βαθμολογώντας δε και τα τρία, δεν ξέρεις πού να βάλεις 10, πού 10’ και πού 10’’. Μονόλογος, λέει, η Λωξάντρα. Πείτε μου τώρα εσείς γιατί εγώ έβλεπα δύο εκπληκτικές γυναίκες πάνω στη σκηνή. Τη Λωξάντρα και την Άννα Βαγενά.”
Τάκης Γιαννούτσος, Pepper

Μια από τις καλύτερες παραστάσεις που έχω δει ως τώρα για τη φετινή σεζόν είναι αυτή της “Λωξάντρας” της Μαρίας Ιορδανίδου, με την σπουδαία Κυρία του θεάτρου Άννα Βαγενά στον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Γιώργος Λιναρίτης, Art Magazino

Με αφορμή την παράσταση “εμείς οι ημιανθρωποι του πουθενά” στο θέατρο “από μηχανής” ήρθαμε σε επικοινωνία με τον Νίκο Γιαλελή ο οποίος δέχτηκε να μας απαντήσει σε κάποιες ερωτήσεις.

1. Ποιο ήταν το ερέθισμα σου για να ασχοληθείς με την υποκριτική;

Η οικογένεια και το Σχολείο. Είχα την τύχη να έχω κάποιους πολύ ξεχωριστούς δασκάλους στο δημοτικό και καθηγητές στο γυμνάσιο και το λύκειο, όπου υπήρχε θεατρική ομάδα. Εκεί ανακάλυψα το ενδιαφέρον μου, που γρήγορα οδήγησε στο να αναζητώ να βλέπω παραστάσεις, κυρίως του ΚΘΒΕ, στη Θεσσαλονίκη όπου μεγάλωσα. Η μητέρα μου επίσης προσπαθούσε να μας πηγαίνει στο θέατρο όσο πιο συχνά μπορούσε, ήδη από τα χρόνια του δημοτικού, οπότε το Σχολείο βρήκε εύφορο έδαφος.

2. Πρωταγωνιστείς για τελευταίες παραστάσεις αυτή την εβδομάδα στο “εμείς οι ημιανθρωποι του πουθενά”. Γιατί αυτός ο τίτλος; Τι μας κάνει άραγε ημιανθρωπους;

Ο τίτλος είναι φράση από το μυθιστόρημα «Φιλέλληνες- είκοσι τέσσερα γράμματα μιας Οδύσσειας» της Μιμίκας Κρανάκη, διασκευή του οποίου είναι η παράσταση μας. Η φράση αυτή μάλιστα ακούγεται και μέσα στην παράσταση. Την Κρανάκη φαίνεται να απασχόλησε πολύ το ζήτημα του πώς φτάνει να αισθάνεται κανείς ξένος, είτε στην ξενιτιά είτε και στον ίδιο του τον τόπο. Αυτό τον καθιστά «μισό» άνθρωπο, άνθρωπο που κάτι του λείπει, άνθρωπο που δεν ανήκει πουθενά. Νομίζω ότι η σύγχρονη μας πραγματικότητα, τουλάχιστον στο μέρος του κόσμου που έτυχε να ζούμε, του οποίου η ρευστότητα και η αβεβαιότητα αποτελούν δομικά στοιχεία, μας καθιστά όλους, δυνάμει αλλά και όχι μόνο, «ημιανθρώπους του πουθενά».

3. Τελικά τι σημαίνει “καταστρέφεται ο κόσμος;” Υλικά μόνο; Ή και πνευματικά; Ποσο το ένα επηρεάζει το άλλο;

Τα τελευταία χρόνια η ανθρωπότητα, η οποία έχει όλο και περισσότερη πληροφορία, φαίνεται να παρακολουθεί «ενημερωμένη» και εντελώς αμέτοχη την κλιματική αλλαγή, τον τρόπο που αυτή γίνεται δικαιολογία ή πρόσχημα, την καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους πολέμους σε πολλές μεριές του κόσμου, την ανάδυση γενικότερα ενός μάλλον δυστοπικού παρόντος και μέλλοντος: πιθανολογούμενη κλιματική μετανάστευση, τέλος των φυσικών πόρων, ανεξέλεγκτη και θολή χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, μεγαλύτερος κρατικός έλεγχος και καταστολή γίνονται ανεκτά ή και δεκτά ως μάλλον «φυσική» εξέλιξη την οποία παρακολουθούμε από τον καναπέ μας. Νομίζω ότι σ αυτό το περίεργο και μάλλον σκοτεινό σπιράλ εξελίξεων, υλική και πνευματική «καταστροφή» βαδίζουν χέρι-χέρι.

4. Πώς είναι η συνεργασία σου με τη σκηνοθέτη και τους ηθοποιους;

Πρόκειται για μια ομάδα ανθρώπων με τους οποίους έχω τη χαρά να γνωρίζομαι χρόνια και με τους περισσότερους είτε έχω ξανασυνεργαστεί επαγγελματικά στο παρελθόν, είτε γνωριζόμαστε μέσω της εκπαιδευτικής διαδικασίας, σεμιναρίων ή δραματικής σχολής. Η Ελένη Μποζά συγκρότησε μια ομάδα αποτελούμενη από τις/τους επτά ηθοποιούς και, βέβαια, τις συντελεστριες, τόσο στην Παραγωγή όσο και σε εικαστική, μουσική και φωτιστική δραματουργία, που λειτουργεί, για μένα, με συγκινητικά υποδειγματικό για το θέατρο τρόπο: με συνεκτικό στοιχείο την συνάντηση γύρω από το θέμα της παράστασης, συνάντηση που αποτελεί προϋπόθεση ώστε, ως μια φωνή αποτελούμενη από πολλές, να συναντήσουμε τους θεατές.

Επιμέλεια συνέντευξης: Γεώργιος Παναγιώτης Μαλέκας

Επεξεργασία κειμένου: Δέσποινα Πολιτάκη

Η δολοφονία του Μαρά , ως έργο, δεν είναι απλά ένα κείμενο. Του Πέτερ Βάις συγκεκριμένα. Δεν είναι μια παράσταση , από εκείνες που τρομάζεις στην όψη της αφίσας τους , αγνοώντας το αληθινό μήνυμα που προωθεί , κατατάσσοντας την στην σφαίρας της “ κουλτούρας”.  Σε μετάφραση Μάριου Πλωρίτη, σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη και μουσική Δήμητρας Γαλάνη, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, για πρώτη φορά, ανεβάζει με έναν εξαιρετικό σαρανταμελή θίασο , Πέτερ Βάις. Η παράσταση «Η Δολοφονία του Μαρά» έκανε πρεμιέρα την Παρασκευή 19 Νοεμβρίου, στις 21.00 στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Μια από εκείνες τις ημέρες που διψάς για γνώση και …θέαμα , βρέθηκα στο κτίριο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών , μαζί με φίλη , για να παρακολουθήσουμε την εν λόγω παράσταση. Δεν ήμουν προετοιμασμένη για το περιεχόμενο – οφείλω να το ομολογήσω . Είχα διαβάσει για τον Πέτερ Βάις , το ύφος του , τον διάσημο Μαρά της Γαλλικής Επανάστασης και ανυπομονούσα να δω επί σκηνεί την δυστυχία του Γαλλικού λαού , 4 χρόνια μετά την Γαλλική Επανάσταση , μέσα από έναν θίασο γεμάτο ηθοποιούς – που όπως ανακάλυψα αργότερα – το ταλέντο τους ξεχείλιζε από τα εκπληκτικά κοστούμια . Δεν συνηθίζω να γράφω διθυράμβους για παραστάσεις , ούτε να ενθουσιάζομαι ιδιαίτερα με όσα βλέπω – φταίει ίσως η ασχετοσύνη μου στον χώρο του θεάτρου , που τώρα εξερευνώ , οι παιδικές παραστάσεις που το σχολείο μας υποχρέωνε να βλέπουμε . Όμως , για την παράσταση αυτή , που τόσο με ενθουσίασε , θα κάνω μια εξαίρεση.

Πρόκειται για μια παράσταση “ θεάτρου , μέσα στο θέατρο”. Τρόφιμοι του ψυχιατρικού ασύλου του Charenton το 1808 , ήρωες της καθημερινότητας που δημιούργησε ο Βάις , υπό την καθοδήγηση του Μαρκησίου Ντε Σαντ , δίνουν ρεσιτάλ με θέμα την δολοφονία του αρχιεπαναστάτη Ζαν Πωλ Μαρά , ενός από τους πρωταγωνιστές της Γαλλικής Επανάστασης. Ποιος ήταν ο Ζαν Πωλ Μαρά ; Γάλλος πολιτικός και αρθρογράφος επαναστατικής εφημερίδας, από τις σημαντικότερες μορφές της Γαλλικής Επανάστασης. Γεννήθηκε στο Μπουντρύ του Νεσατέλ της Ελβετίας. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια. Σπούδασε ιατρική στα πανεπιστήμια του Μπορντό και του Παρισιού. Ως γιατρός ήταν αποτυχημένος και φτωχός, καταλήγοντας μάλιστα σε κάποια φάση της ζωής του να βρίσκει καταφύγιο στους υπονόμους του Παρισιού, όπου απέκτησε μία δερματοπάθεια που τον υποχρέωνε αργότερα σε πολύωρα λουτρά. Επηρεασμένος από τις ιδέες των Γάλλων διαφωτιστών, στράφηκε από τα νεανικά του χρόνια στη μελέτη και στην έρευνα των κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων της εποχής του. Πρώτος καρπός των ερευνών του ήταν δύο μελέτες με τους τίτλους: Φιλοσοφικό δοκίμιο για τον άνθρωπο και Αλυσίδες της δουλείας, τις οποίες δημοσίευσε σε ηλικία 30 ετών. Το 1789 άρχισε να εκδίδει την εφημερίδα «Ο Φίλος του Λαού», από τις στήλες της οποίας στηλίτευε τους αριστοκράτες. Επίσης, έκανε λόγο για ανεπάρκεια των κυβερνητικών παραγόντων.

Ήταν μέλος της περίφημης «Λέσχης των Κορδελιέρων» και αναγκάστηκε πολλές φορές να διακόψει την έκδοση της εφημερίδας του και να καταφύγει στο εξωτερικό (στην Αγγλία) για να αποφύγει τη σύλληψη. Ήταν αδιάλλακτος αντίπαλος του μοναρχικού καθεστώτος και συνέβαλε με την αρθρογραφία του στην καταδίκη και εκτέλεση του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, το 1793. Ο Μαρά αναδείχθηκε σε ηγετική μορφή της «Επιτροπής για Επαγρύπνηση της Κομμούνας». Το τέλος του ; Συγκλονιστικό , όπως ακριβώς και στην παράσταση ! Παρόλο που απολάμβανε της αγάπης του λαού, ως πολιτικός σύντομα κατέληξε σε ακρότητες. Υποστήριζε τη βία ως μέσο για την εξουδετέρωση των συνωμοσιών εναντίον της Επανάστασης και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στις «Σφαγές του Σεπτέμβρη». Ως πρόεδρος της «Λέσχης των Ιακωβίνων» απομάκρυνε το Στρατηγό Ντιμουριέ από την ηγεσία των επαναστατικών στρατευμάτων. Συνέβαλε επίσης στην ανατροπή των Γιρονδίνων από την εξουσία (1793). Ένα μήνα αργότερα και ενώ βρισκόταν στο απόγειο της δόξας του, στις 13 Ιουλίου 1793, δολοφονήθηκε από τη νεαρή Σαρλότ Κορντέ. Η Κορντέ τον δολοφόνησε με μαχαίρι στο λουτρό του, όπου ο Μαρά περνούσε πολλές ώρες λόγω της δερματοπάθειάς του. Μετά το θάνατό του, τιμήθηκε ως ήρωας και μάρτυρας, λίγους μήνες όμως μετά, ο γαλλικός λαός τον χαρακτήρισε τέρας και αποκατέστησε τη δολοφόνο του, η οποία είχε εκτελεστεί στη λαιμητόμο, λίγο μετά την πράξη της…

Ο ηθοποιός Δημήτρης Σιακάρας , ως ένας Μαρά της σύγχρονης εποχής , αποδίδει στον ρόλο του την δραματικότητα , την αθλιότητα που περικυκλώνουν τα γεγονότα της ζωής του ήρωα. Η έκφραση ; Άψογη . Εντυπωσιακή , αρτιμελής , μεταφέρει μέχρι και στον τελευταίο θαμώνα του θεάτρου , ψηλά στον εξώστη , το θάρρος του Μαρά , την ανάγκη του να διαλαλεί στον ταλαιπωρημένο λαό , πως τα βάσανα τους , δεν σταματούν με τον αποκεφαλισμό του Λουδοβίκου. Η φωνή του , ως ένας άνθρωπος βασανισμένος ,λόγω της ασθένειας του , η ψυχική και σωματική γύμνια του , μας ανατριχιάζουν , μας προκαλούν συναισθήματα αγωνίας , συμπόνιας , δέους μπροστά στον υπεράνθρωπο του Βάις, σε μια ύστατη προσπάθεια να απευθυνθεί στο πλήθος. Και δεν σταματά εκεί.

Ο εξαιρετικός Κώστας Σαντάς , ως Μαρκήσιος Ντε Σαντ , διεκδικεί την σκηνή , από τα πρώτα 10 λεπτά. Τοποθετημένη φωνή , στο ύψος των ατομικιστικών ιδεών που κραυγάζει ο ήρωας του , καθηλωτικό βλέμμα που παρεμβαίνει σε κάθε σκηνή που ο Ζαν Πολ Μαρά , τολμά , δημόσια , να καταγγείλει ευγενείς , παπάδες και άρχοντες , ως νέοι “δήμιοι “ του λαού , όλα προσανατολισμένα σε μια ευθύγραμμη επιτυχία . Η ηθοποιός Άννη Τσολακίδου , ως Σιμόνη Εβράρ , σαν σκηνή αρχαιοελληνικής τραγωδίας , περιποιείται με ευλάβεια τον εκλεκτό της , Μαρά , μη θέλοντας να αφήσει κανέναν κοντά του , προσδίδοντας στον ρόλο την τρυφερότητα που πηγάζει . Ως Σαρλότ Κορντέ , προσωποποιημένη πέτρα της δυστυχίας , η Μαριάννα Πουρέγκα , με σθένος φωνής , κραυγές , απλανές βλέμμα , τρόμο στα μάτια της καθώς αντικρίζει την κατάσταση στους δρόμους του Παρισιού , ανατρεπτικό ύφος , ξέρει πως να πείσει τον θεατή , πως εκείνη θα κινήσει τα νήματα της ιστορίας . Γνωρίζει , μέσα από την τέχνη πως να παρουσιάζει , με τρόπο πειστικό και καθηλωτικό , τον χαρακτήρα της ηρωίδος. Είναι άλλωστε , εκείνη που προμηνύει το τέλος – ο Μαρά δεν θα γλιτώσει.

Η μουσική ; Η Δήμητρα Γαλάνη , φροντίζει να πλαισιώνει το έργο με σεβασμό και αγάπη , δίνοντας χώρο στον θίασο να δρα , χωρίς ωστόσο να λείπει ο ήχος που συνοδεύει άριστα σκηνές παραφροσύνης εντός ψυχιατρείου , αγωνία για την λύτρωση των ηρώων , σε συνδυασμό με τον ιδιαίτερα προσεγμένο φωτισμό . Το σκοτάδι που απλώνεται στην σκηνή , το φως που σηματοδοτεί την απαρχή του τέλους , την κορύφωση του θεατρικού σανιδιού , όλα δοσμένα αρμονικά υπό το πρίσμα του φωτισμού . Ας μην ξεχνάμε , τα υπέροχα , πομπώδη σκηνικά , που καλλιεργούν , στο μυαλό μας , την αίσθηση πως βρισκόμαστε , παρέα με τους ήρωες , στο ψυχιατρείο , στους δρόμους του Παρισιού , στο λουτρό του Μαρά, σβήνοντας για λίγο την έννοια παρόν , υπογράφοντας με χρυσά καλλιγραφικά γράμματα την επιτυχία. Το κουαρτέτο των Αριστοτέλης Ζαχαράκης, Σοφία Καλεμκερίδου, Νίκος Καπέλιος, Νίκος Κουσούλης , προκαλεί θαυμασμό , με τις φωνές τους να συνδυάζονται αρμονικά και δρουν , κατεβαίνοντας από τον περιορισμένο χώρο της σκηνής , με το κοινό – το αγκαλιάζουν – γίνονται ένα κουβάρι μαζί του – το φροντίζουν ωσάν “θεατρικό παιδί “ τους.

Ο – γεννηθείς στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου – Κοραής Δαμάτης , ο σκηνοθέτης της παράστασης δεν διστάζει να παρουσιάζει , με ρεαλιστικό τρόπο την υπόθεση των γεγονότων, στο κείμενο του Πέτερ Βάις . Ξεγυμνώνει την Σαρλότ , αφήνει τους ηθοποιούς που ενσαρκώνουν τους τρόφιμους τους ψυχιατρείου να ουρλιάζουν , ζητώντας την πολυπόθητη ελευθερίας τους – τολμά να αποδώσει με τρόπο πρωτόγνωρο την βία, τα όργια  που λαμβάνουν χώρα στο Παρίσι και μας υπόσχεται πως θα αφήσουμε για λίγο την πραγματικότητα – έξω από τις πόρτες του θεάτρου . Και το καταφέρνει , με απόλυτη επιτυχία. Όσο για τους ασθενείς του ψυχιατρείου , σε εκείνους , θα ήθελα να σφίξω το χέρι , τελειώνοντας την παράσταση. Συγχρονισμένοι , εκδηλωτικοί , αφανείς ήρωες , πιστοί στον ρόλο τους , μέσω των κραυγών τους , των γέλιων τους , των φωνών τους , καθώς υψώνουν το ανάστημα τους στην αδικία , πετυχαίνουν το απίθανο . Δεν είναι απλά,  οι τρελοί έγκλειστοι του ψυχιατρείου , τα “ ανθρώπινα δακτυλοδεικτούμενα απορρίμματα “ της κοινωνίας . Είναι λαϊκοί , βιοπαλαιστές , ήρωες που ο καθένας κουβαλάει την δική του ιστορία  και μέσα από το ταλέντο τους επιδιώκουν να μας αφυπνίσουν για όσα συνέβησαν εν καιρώ Γαλλικής Επανάστασης. Ένα χειροκρότημα για κάθε μέλος , του θιάσου , αυτό θα ήταν συνετό , θαρρώ.

Η δολοφονία του Μαρά , όπως προαναφέραμε , δεν είναι απλά ένα έργο . Μια ακόμη θεατρική παράσταση που παρακολουθείς , βυθισμένος στο κάθισμα του θεάτρου , ενώ περιμένεις να σε πάρει ο ύπνος . Σε αφυπνίζει , προβληματίζει , δημιουργεί περαιτέρω όρεξη για συζήτηση και εντρύφηση στην Γαλλική Επανάσταση και τους όρους της . Δεν είναι τυχαίο που το Κρατικό Θέατρο επιλέγει την προβολή της . Ένα σύμπλεγμα επιτυχίας , από ταλαντούχους ηθοποιούς , σκηνοθέτη , μουσικό , σκηνογράφο και εν ολίγοις , ολόκληρο θίασο. Το κοινό , έμεινε ευχαριστημένο , η τελείωσις επέρχεται με το χειροκρότημα και η κάθαρσις επιτυγχάνεται σε απόλυτο βαθμό. Είναι άλλωστε καιρός , να δώσουμε χώρο και σε εκείνους που χτίζουν την καριέρα τους και καρτερούν να αναδείξουν το ταλέντο τους , να μας εξηγήσουν , μέσα από την δική τους ματιά , τι εστί τέχνη.

Κατάλληλο για άνω των 16 ετών

Συντελεστές

Μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης

Σκηνοθεσία – Κίνηση: Κοραής Δαμάτης

Σκηνικά: Ανδρέας Βαρώτσος

Κοστούμια – Γλυπτικές μάσκες: Άννα Μαχαιριανάκη

Μουσική: Δήμητρα Γαλάνη

Φωτισμοί: Στέλιος Τζολόπουλος

Μουσική διδασκαλία: Χρύσα Τουμανίδου

Α΄ Βοηθός σκηνοθέτη: Αντρέας Κουτσουρέλης

Β΄ Βοηθός σκηνοθέτη: Χριστόφορος Μαριάδης

Βοηθός ενδυματολόγου: Δανάη Πανά

Βοηθός κινησιολόγου: Ευανθία Σωφρονίδου

Επιμέλεια φροντιστηριακού υλικού: Χαρά Αργυρούδη

Βοηθός φωτιστή: Στάθης Φρούσσος

Οργάνωση παραγωγής: Εύα Κουμανδράκη

Φωτογράφιση παράστασης: Τάσος Θώμογλου

Σχεδιασμός δημιουργικού: Σιμώνη Γρηγορούδη

Διανομή

Κώστας Σαντάς: Μαρκήσιος Ντε Σαντ

Δημήτρης Σιακάρας: Ζαν Πωλ Μαρά

Άννη Τσολακίδου: Σιμόνη Εβράρ

Μαριάννα Πουρέγκα: Σαρλόττα Κορντέ

Ορέστης Παλιαδέλης: Ντυπερρέ

Δημήτρης Μορφακίδης: Ζακ Ρου

Θάνος Φερετζέλης: Τελάλης

Δημήτρης Τσιλινίκος: Κουλμιέ

Γιολάντα Μπαλαούρα: Κυρία Κουλμιέ

Τραγουδιστές: Αριστοτέλης Ζαχαράκης, Σοφία Καλεμκερίδου, Νίκος Καπέλιος, Νίκος Κουσούλης

Ασθενείς: Λευτέρης Αγγελάκης, Λουκία Βασιλείου, Μάνος Γαλανής, Ελένη Γιαννούση, Γιάννης Γκρέζιος, Λευτέρης Δημηρόπουλος, Στέλιος Καλαϊτζής, Γιάννης Καραμφίλης, Αναστασία Ραφαέλα Κονίδη, Χρήστος Μαστρογιαννίδης, Μαρία Μπενάκη, Χρίστος Νταρακτσής, Σταυριάνα Παπαδάκη, Παναγιώτης Παπαϊωάννου, Κατερίνα Σισίννι, Ευανθία Σωφρονίδου, Φωτεινή Τιμοθέου, Νίκος Τσολερίδης

Συμμετέχουν επίσης: Τίμος Αρχοντίδης, Δημήτρης Δανάμπασης, Ευάγγελος Δρούγκας, Κατερίνα Ζησκάτα, Αλέξανδρος Καλτζίδης, Χρυσοβαλάντης Νέστωρας, Θεοχάρης Παπαδόπουλος , Αγγελική Πολίτη

«Αυτό που έχει σημασία είναι να σπρώξετε στα άκρα τον εαυτό σας. Να φέρετε τα μέσα έξω, ώστε να μπορέσετε να δείτε τον κόσμο με καινούρια μάτια» (Ζαν Πωλ Μαρά).

Αριάδνη Εμμανουηλίδου