• Προσωπικότητα: Η αυτογνωσία για τα ενδιαφέροντα, τις προτιμήσεις, τις κλίσεις, τα ταλέντα, τα επιτεύγματα και τις αξίες του εκάστοτε ατόμου. Αναμφίβολα, ο ενδιαφερόμενος, προκειμένου να πραγματοποιήσει σωστή επιλογή σπουδών θα πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι και τι θέλει να κάνει. Στη συνέχεια να διερευνήσει τις γενικές και ειδικές δεξιότητές του, ώστε να προσανατολιστεί με μεγαλύτερη σιγουριά προς την κατεύθυνση που τον ενδιαφέρει. Οι επιδόσεις στο σχολείο και στα επιμέρους μαθήματα σαφώς αποτελούν κριτήριο επιλογής, αλλά αν αποτελέσουν το μοναδικό κριτήριο για τον υποψήφιο, ενδεχομένως η απόφαση που θα ληφθεί να μην οδηγεί απαραίτητα σε επιτυχία. Δηλαδή, υπάρχουν και άλλα στοιχεία που κατά περίπτωση θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, όπως η συναισθηματική νοημοσύνη και ισορροπία, η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η λογική, η εξωστρέφεια και οι φιλοδοξίες του ατόμου. Για την συγκέντρωση και κατά προέκταση αξιοποίηση των παραπάνω απαραίτητων πληροφοριών είναι καίριας σημασίας η διαδικασία της συμβουλευτικής σταδιοδρομίας, μέσω της οποίας παρέχονται οδηγίες και υποβοήθηση σε σχέση με την λήψη απόφασης για σπουδές.

Πιο συγκεκριμένα, να διαπιστώσει τις προοπτικές των επαγγελμάτων στην τοπική, στην εγχώρια και στην παγκόσμια πραγματικότητα, στα πλαίσια της σημερινής εποχής της εργασιακής ανασφάλειας και των συνεχών αλλαγών στην τεχνολογία και στην οικονομία. Είναι γεγονός ότι η πλειονότητα των νέων σήμερα επιλέγει σπουδές με βασικό κριτήριο την επαγγελματική αποκατάσταση και ασφάλεια. Όμως, όσο ισχυρό και αν είναι το κριτήριο αυτό, δεν πρέπει να είναι το μοναδικό. Θα πρέπει να προκύπτει «ταίριασμα» των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας (αυτογνωσία) με τις συνθήκες που επικρατούν στην οικονομία και την κοινωνία (κοινωνιογνωσία). Βέβαια, οι ειδικές αυτές παράμετροι αξιολογούνται με διαφορετική βαρύτητα από κάθε άνθρωπο.

• Οικογενειακό περιβάλλον: Οι συγκεκριμένος παράγοντας αναμφίβολα επηρεάζει τις επιλογές. Είναι γεγονός ότι αρκετοί γονείς επιχειρούν, λόγω δικών τους απωθημένων, να επιβάλουν στα παιδιά τους τις δικές τους επιθυμίες για επιλογή σπουδών, με αποτέλεσμα να τελευταία να πιέζονται υπέρμετρα. Σε περίπτωση μάλιστα που ο γονέας είναι ιδιοκτήτης επιχείρησης, θα προσπαθήσει να παρουσιάσει στο παιδί του την ανάληψή της ως την ασφαλέστερη επιλογή. Ενώ σίγουρα δεν πρέπει να παραγνωρίζεται το συγκεκριμένο «προβάδισμα» σε μια άκρως ανταγωνιστική αγορά, μια υπερπροστατευτική καταπιεστική συμπεριφορά ενδεχομένως να οδηγήσει στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο.

• Κοινωνικοί παράγοντες: Θεωρητικά, η επιλογή κατεύθυνσης είναι ελεύθερη. Η ελευθερία όμως αυτή μετριάζεται όταν εξετάζεται σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, όπου πραγματοποιείται η κοινωνικοποίηση, δηλαδή: η αποκρυστάλλωση των κοινωνικών ρόλων, η εσωτερικοποίηση των κοινωνικών νορμών, η διαμόρφωση προτύπων και αξιών, η σφυρηλάτηση προσωπικών στάσεων, αξιών και ρόλων στις διάφορες ομάδες ένταξης του αναπτυσσόμενου ανθρώπου.

Όλα αυτά τα στοιχεία σχετίζονται άμεσα με την ανάπτυξη των επαγγελματικών ενδιαφερόντων του ατόμου και τα κίνητρα που το ωθούν να επιλέξει μια συγκεκριμένη εκπαιδευτική κατεύθυνση, δημιουργώντας πολλές φορές στερεότυπα, για τα οποία θα γίνει λόγος παρακάτω. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε απλώς να αναφέρουμε ότι κάποια αντικείμενα σπουδών θεωρούνται από πολλούς ότι έχουν περισσότερο γόητρο (prestige) από κάποια άλλα. Η άποψη αυτή, η οποία πολλές φορές ενισχύεται από τα πρότυπα που προβάλλονται από τα Μ.Μ.Ε., επιδρά στις προτιμήσεις σπουδών των ατόμων στον ίδιο βαθμό περίπου με τις υποσχόμενες οικονομικές απολαβές του αντίστοιχου επαγγέλματος.

• Εκπαιδευτικά δεδομένα: Η δομή του εκπαιδευτικού συστήματος, το επίπεδο σπουδών, το εξεταστικό σύστημα και η τυχόν επιρροή που μπορεί να ασκήσει ένας καθηγητής στο μαθητή του, σε συνδυασμό με τις επιδόσεις του τελευταίου, συμβάλλουν καθοριστικά στην επιλογή σπουδών.

• Τυχαία γεγονότα: Ο άνθρωπος έχει περιορισμένες δυνατότητες να ελέγξει το περιβάλλον του, επομένως καλείται πολλές φορές να προσαρμοστεί όσο το δυνατόν πιο ανώδυνα σε αυτό. Δεν είναι πάντα απόλυτα προγραμματισμένες οι επιλογές σπουδών, καθώς συγκυριακοί παράγοντες ενδέχεται να επιδράσουν στη διαδικασία επιλογής.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Μία ακόμη μεγάλη έξοδος μπροστά μας και το τι είδαν τα μάτια μας στους δρόμους είναι απλά εγκληματικό.

Είναι καθημερινό φαινόμενο, αλλά σε μία μαζική έξοδο γίνετε ακόμη πιο έντονο. Για τι μιλάμε;

Για τα παιδιά στο αυτοκίνητο.

• Παιδιά στο πίσω κάθισμα να χοροπηδάνε ανεξέλεγκτα.
• Να βγάζουν τα κεφαλάκια τους από τα παράθυρα εν κινήση.
• Μανάδες συνοδηγοί να κρατάνε τα μωρά τους αγκαλιά.
• Πατεράδες οδηγοί, με τους κανακάρηδες στα πόδια τους, να τους “μαθαίνουν!!!!” οδήγηση.
• Παιδικά καθίσματα; Είτε ανύπαρκτα, είτε διακοσμητικά (για τα μάτια της αστυνομίας).
• Παιδιά σε μηχανάκια χωρίς κράνος.

Και η λίστα δυστυχώς δεν έχει τέλος

Όλοι χαρούμενοι με το μυαλό τους στην όμορφη μέρα που έχουν μπροστά τους.

Μέχρι να έρθει το απότομο φρενάρισμα.
Και η χαρούμενη εκδρομή να γίνει τραγωδία.
Γιατί δεν χρειάζεται σύγκρουση για να γίνει το κακό. Αρκεί και ένα απότομο φρενάρισμα.
Αν ρωτήσεις όλους αυτούς τους γονείς, αν αγαπάνε τα παιδιά τους, θα σε απαντήσουν ότι τα λατρεύουν. Και δεν λένε ψέμματα.

Γιατί όμως τότε τα εκθέτουν καθημερινά σε θανάσιμο κίνδυνο;
Δεν το γνωρίζουν;
Αμφιβάλλω.
Δεν τους νοιάζει η ασφάλεια των παιδιών τους;
Το αποκλείω.
Δεν έχουν χρήματα για καθισματάκι;
Όταν πρόκειται για την ασφάλεια και τη ζωή των παιδιών μας νομίζω το οικονομικό δεν πρέπει να είναι ποτέ ζήτημα. Εξάλλου υπάρχουν πλέον πολύ οικονομικά καθισματάκια αλλά και τρόποι χρηματοδότησης απόκτησης τους, που δεν μπορεί να είναι κάτι τέτοιο δικαιολογία.
Γιατί λοιπόν;
Σίγουρα (όπως για πολλά άλλα πράγματα στην Ελλάδα) η έλλειψη παιδείας.
Ίσως και γιατί το “σιγά μην γίνει σε μένα” είναι μία νοοτροπία που δεν έχουμε καταφέρει να αποβάλλει από μέσα μας.
Ίσως και γιατί -δυστυχώς- ζούμε ακόμη με τη λογική του “μάγκα” που πάει κόντρα στα πρέπει και δεν θα γίνουμε ποτέ οι “φλώροι” που υπακούν στους κανόνες.

Και πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο;
Μακροχρόνια, η αναπλήρωση του ελλείμματος παιδείας θα ήταν η ιδανική λύση. Αλλά το “μακροχρόνια” στην Ελλάδα το σπείραμε και δεν φύτρωσε σε πάρα πολλά άλλα και το συγκεκριμένο ζήτημα κοστίζει σε ζωές και θέλει άμεση παρέμβαση.
Άρα τι κάνουμε;
Εφαρμόζουμε το μόνο -δυστυχώς- τρόπο που καταλαβαίνει ο Έλληνας.
Την τιμωρία.

Εξοντωτικά πρόστιμα, θα ήταν μία αρχή. Αλλά -αν θέλετε την προσωπική μου άποψη- νομίζω πως η προσωρινή αφαίρεση επιμέλειας (και ίσως και η οριστική σε περίπτωση επανάληψης) είναι το πιο σωστό μέτρο.
Θα με πείτε υπερβολικό.
Συγχωρέστε με αλλά δεν είμαι. Ο τρόπος που “αφήνουμε” τα παιδιά μας στο αυτοκίνητο ή σε άλλα οχήματα είναι μία ξεκάθαρη περίπτωση έκθεσης ανηλίκου σε κίνδυνο, η οποία σε άλλες περιπτώσεις τιμωρείτε με την ίδια “ποινή”. Γιατί όχι και εδώ;

Είναι ωραίο να λες “Τα παιδιά μου είναι η ζωή μου”, αλλά θα πρέπει να το δείχνεις με πράξεις και όχι μόνο με λόγια. Γι΄ αυτό ας κάνουμε την αρχή.

Τα παιδιά στο καθισματάκι.

Ζώνη ασφαλείας.

Κράνος και για το παιδί στη μηχανή.

Και καλό μας ταξίδι

Ύστερα από τα γεγονότα που εξακολουθούν να κεντρίζουν το ενδιαφέρον του κόσμου παγκοσμίως και το φόβο που κυριάρχησε στις ψυχές μας μετά το άκουσμα του πολέμου στην Ουκρανία, δεν θα γινόταν να μην ασχοληθούμε με τον τρόπο που θα εξηγήσουμε σε ένα παιδί για τον πόλεμο και ό,τι συνεπάγεται με αυτό.

Τα παιδία έχουν πολλές απορίες και ανησυχίες για το τι συμβαίνει και για το τι θα συμβεί στο μέλλον. Εύλογες απορίες που δυστυχώς κανείς μας δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Ωστόσο, μπορούμε να τα προφυλάξουμε και να τα καθησυχάσουμε.

Ο βασικός κανόνας για όλες τις ηλικίες είναι όχι στην υπερβολική πληροφόρηση, όχι στον καταιγισμό εικόνων και όχι στην υπερβολική απόκρυψη που οδηγεί στην αποστείρωση των παιδιών. Τα παιδιά πρέπει να έχουν πρόσβαση στην πληροφορία ανάλογα με την ηλικία τους.

Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας δεν έρχονται συνήθως σε επαφή με την πληροφορία, αν δεν τους τη δώσουμε εμείς. Επομένως, δεν εξηγούμε σε ένα παιδί του νηπιαγωγείου που δεν μας ρώτησε τι συμβαίνει με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα παιδιά του δημοτικού, του γυμνασίου και του λυκείου σίγουρα γνωρίζουν ό,τι συμβαίνει είτε από συμμαθητές, είτε από συζητήσεις δασκάλων, είτε από τα social media, είτε από το ίδιο τους το σπίτι. 

Σε γενικές γραμμές, όμως, προσπαθούμε να δίνουμε λίγες πληροφορίες, χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες και προσπαθούμε να απαντάμε στις απορίες τους με τρόπο καθησυχαστικό και ήρεμο.

Επίσης, απάνταμε με ειλικρίνεια όσα γνωρίζουμε χωρίς να τα τρομοκρατήσουμε. Αν δεν γνωρίζουμε κάτι, δεν είναι κακό να πούμε πως δεν ξέρουμε.

Τέλος, αγκαλιάζουμε το παιδί για να ηρεμήσει και αποφεύγουμε να βλέπει τη τηλεόραση κυρίως δελτία ειδήσεων προκειμένου να μην δει εικόνες που μπορεί να το τραυματίσουν.

Αναστασία Κακλαμάνου

Έχετε σκεφτεί ποτέ τι ακριβώς συμβαίνει στην ψυχή και το μυαλό ενός παιδιού όταν του φωνάζουμε; Κάποιες φορές είναι αναπόφευκτο θα μου πείτε, και ούσα μάνα και η ίδια, θα συμφωνήσω μαζί σας. Ή μάλλον, θα συμφωνούσα μαζί σας μέχρι πριν λίγο που διάβασα τι σκέψεις ενός παιδιού, ενώ του φώναζαν:

«Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να σε φοβάμαι…

Ενώ εσύ μου φώναζες, τραυμάτιζες την αυτοπεποίθηση μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν είχα αξιοπρέπεια επειδή ήμουν μικρός…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να μην τολμάω, να μη δοκιμάζω, να μην προσπαθώ να ανακαλύπτω, να μην παίρνω πρωτοβουλίες, για να μη θυμώνεις…

Ενώ εσύ μου φώναζες, με έκανες να νιώθω ασήμαντος και αδύναμος…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου έδειχνες ότι δεν μπορούσα να σε εμπιστεύομαι…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν μπορούσα να σου μιλήσω αν είχα κάποιο πρόβλημα ή κάποιος μου έκανε κακό, γιατί φοβόμουν πώς θα αντιδρούσες…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι όταν αγαπάμε κάποιον, έχουμε δικαίωμα να του φερόμαστε άσχημα…

Ενώ εσύ μου φώναζες, η φωνή σου δεν με άφηνε να σκεφτώ τα λόγια σου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, ίδρωνα, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, το στομάχι και τα αυτιά μου πονούσαν…

Ενώ εσύ μου φώναζες,, θύμωνα που δεν νοιαζόσουν για αυτά που ήθελα να σου πω

Ενώ εσύ μου φώναζες, αναρωτιόμουν που πήγε ο μπαμπάς μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να φωνάζω κι εγώ…

Ενώ εσύ μου φώναζες, ήμουν μόνος μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, σκεφτόμουν ότι δεν μ’ αγαπάς πια…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι επιτρέπεται να φέρομαι άσχημα σε κάποιον πιο αδύναμο από μένα…

Ενώ εσύ μου φώναζες,  μου μάθαινες πώς να φερθώ στα παιδιά μου όταν μεγαλώσω…

Ενώ εσύ μου φώναζες, δεν φανταζόσουν τον αγώνα που πρέπει να δώσω τώρα που μεγάλωσα, για να μη γίνω σαν εσένα…

 Κατερίνα Μάλλιου».

Πριν βάλετε τις φωνές, κάντε κάτι που σας αποφορτίζει

Όσο δύσκολο κι αν φαίνεται κάποιες φορές να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, υπάρχει τρόπος. Μια βόλτα, λίγα λεπτά στο μπαλκόνι ή να μετρήσουμε από μέσα μας μέχρι το εκατό είναι κάποιοι πρόχειροι τρόποι για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας για να μην ξεσπάσουμε στο μικρό μας. 

Αν βάλετε τις φωνές, ζητήστε συγνώμη

Ακόμα όμως κι αν αυτό συμβεί, όμως, ας προσπαθήσουμε να επανορθώσουμε. Μία συγνώμη, μια μεγάλη αγκαλιά και ίσως μία ειλικρινής εξήγηση στο παιδί μας: «Συγνώμη, δεν έφταιγες εσύ, ήμουν νευριασμένη με τη δουλειά. Πώς ένιωσες; Μπορώ να επανορθώσω;». 

Τα παιδιά νιώθουν, σκέφτονται και αισθάνονται ακριβώς όπως και εμείς οι ενήλικοι και αξίζουν την καλύτερη συμπεριφορά μας. Και μην ξεχνάτε, πως τα παιδιά μας είναι οι καθρέφτες μας…  

Πηγή

Τι είναι τα όρια; Γιατί υπάρχουν; Ποια η διαφορά με την τιμωρία και πως βάζουμε όρια στη συμπεριφορά των παιδιών;

Βάζοντας όρια

Ας σκεφτούμε τα όρια όχι σαν τιμωρία αλλά σαν “φράχτη” που προστατεύει τα παιδιά στην αυλή: Όταν δεν υπάρχει, τα παιδιά είναι εκτεθειμένα σε διάφορους κινδύνους γιατί δεν θα ξέρουν μέχρι που μπορούν να κινηθούν. Όταν ο φράχτης είναι πολύ μικρός, τα παιδιά περιορίζονται και ασφυκτιούν  Όταν όμως ο φράχτης αφήνει χώρο στα παιδιά να παίξουν και να κινηθούν ελεύθερα όσο πρέπει, τότε τα παιδιά είναι ασφαλή και χαρούμενα. Έτσι , βάζουμε όρια για να ξέρουν τα παιδιά μέχρι που μπορούν να κινηθούν και να νιώθουν ασφάλεια, ώστε να  μην περιορίζονται αλλά και να μην βρίσκονται σε συνεχή ένταση και άγχος χωρίς αυτά. Για να μπουν τα όρια, οι γονείς θα πρέπει να συμφωνούν μεταξύ τους ώστε να υπάρχει μια κοινή γραμμή και να είναι σταθεροί, δηλαδή να μην υποχωρούν όταν αποφασίσουν να βάλουν όρια σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Βασική προϋπόθεση είναι , ότι οι γονείς ως ενήλικες μπορούν να γνωρίζουν τα όρια τους εαυτού τους και των άλλων ατόμων και να αναγνωρίζουν πότε αυτά παραβιάζονται ώστε να επεμβαίνουν κατάλληλα.

Ανταμείβουμε την καλή συμπεριφορά

Πολλές φορές δίνουμε περισσότερη σημασία στις αρνητικές και όχι στις θετικές συμπεριφορές, ενώ θα έπρεπε να ενισχύουμε και να επιβραβεύουμε τις θετικές συμπεριφορές και να αγνοούμε τις αρνητικές , έτσι ώστε το παιδί κάποια στιγμή να συνδέσει την επιβράβευση με την θετική συμπεριφορά. Δεν λέμε ποτέ: «Αν είσαι καλό παιδί, θα σε αγαπάω». Είναι δεδομένο ότι αγαπάμε το παιδί και βέβαια το παιδί είναι πάντα καλό! Λέμε όμως ότι η συμπεριφορά αυτή δεν είναι καλή/σωστή/αποδεκτή κ.τ.λ και ότι θα πρέπει να την αλλάξει.  Δεν ικανοποιούμε ποτέ την ανάγκη ενός παιδιού να πάρει αυτό που θέλει, όταν γκρινιάζει, ή χτυπιέται και γενικά όταν δεν έχει μάθει να περιμένει. Οι κανόνες και τα όρια που θέτουν οι γονείς πρέπει να τηρούνται εξ αρχής και από τους δύο και βεβαίως να είναι αδιαπραγμάτευτα.

Από την άλλη πλευρά , στερούμε μικρά προνόμια που έχουν συμφωνηθεί από πριν ή/και αφήνουμε το παιδί να βιώσει τις συνέπειες των πράξεων του: «Θα τελειώσεις τα μαθήματά σου και μετά μπορείς να πας να παίξεις με τους φίλους σου ή να πάμε βόλτα» κ.τ.λ. Αν λοιπόν, δεν τελειώσει τα μαθήματά του, θα στερηθεί το παιχνίδι με τους φίλους. «Δεν μπορείς να χτυπάς τα άλλα παιδιά όταν παίζετε γιατί δεν θα θέλουν να ξαναπαίξουν μαζί σου». Ή «Αν τα χτυπάς, λυπάμαι αλλά θα πρέπει να φύγουμε π.χ από ένα πάρτυ γενεθλίων . Φυσικά όταν λέμε σε ένα παιδί ότι θα φύγουμε από κάπου γιατί δεν συμπεριφέρεται σωστά, τότε θα πρέπει να το κάνουμε, διαφορετικά το παιδί δε θα καταλάβει τη συνέπεια της πράξης του και θα το επαναλάβει.

Γενικά τα όρια πρέπει να είναι ανάλογα της ηλικίας του παιδιού, ώστε να μπορεί να τα καταλαβαίνει. Η στέρηση προνομίων ή ή επανόρθωση θα πρέπει να είναι αντίστοιχη της πράξης του παιδιού: Π.χ Δεν στερούμε για μια εβδομάδα την έξοδο επειδή έσπασε ένα αντικείμενο. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί θα πρέπει να μαζέψει τα κομμάτια ή/και ακόμη, ένα παιδί μεγαλύτερης ηλικίας θα πρέπει αν μπορεί με το χαρτζιλίκι του να βοηθήσει στην αντικατάσταση του αντικειμένου. Επιπλέον, δεν επιβάλουμε στο παιδί την παραμονή του σε ένα χώρο πχ στο δωμάτιο με χρόνο ανάλογο της ηλικίας του, (π.χ ένα παιδί 5 ετών, να παραμείνει στο δωμάτιο για 5 λεπτά!!!) γιατί απλώς δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει τη συμπεριφορά του με τέτοιου είδους τιμωρίες!!!

Με αυτό τον τρόπο, παράλληλα, διδάσκουμε την έννοια του συμβιβασμού στα παιδιά: «Θα διαβάσουμε ένα παραμύθι και μετά θα κοιμηθείς», «θα μαζέψουμε τα παιχνίδια και μετά θα πάμε βόλτα» , «Θα διαβάσεις και μετά θα πας να παίξεις».

Δεν απειλούμε το παιδί

«Περίμενε να έρθει το βράδυ ο πατέρας σου και θα δεις!», γιατί με αυτό τον τρόπο, δημιουργούμε άγχος στο παιδί και φυσικά το παιδί μπορεί να φοβηθεί τον πατέρα του αλλά όχι να αλλάξει τη συμπεριφορά του.

Διδάσκουμε στο παιδί εναλλακτικές λύσεις:

Βοηθήστε τα παιδιά να αναγνωρίσουν και να επιλέξουν μόνα τους λύσεις για μικρά καθημερινά ζητήματα που δεν είναι σοβαρά, βρίσκοντας τις θετικές και τις αρνητικές συνέπειες κάθε λύσης.

Παράδειγμα: «Μου λες ότι ο φίλος ο Γιώργος δεν παίζει μαζί σου τώρα. Τι θα μπορούσες να κάνεις;». Μη δίνετε έτοιμες τις λύσεις σε παιδιά από 4 ετών και πάνω. Ρωτήστε τα τι μπορούν να κάνουν σε μια δύσκολη περίπτωση, αλλά η επιλογή που θα κάνουν σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να οδηγεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα για τον γονιό. Π.χ Αν το παιδί ζητάει από τη μαμά να κοιμηθεί μαζί του, η επιλογή του γονιού δε θα είναι αυτή. Η επιλογή που θα δώσει στο παιδί είναι: «Θέλεις να κάτσω δίπλα σου, να διαβάσουμε μια ιστορία ή δε θες τίποτα και θα κοιμηθείς κατευθείαν; Η μαμά θα κοιμηθεί στο κρεβάτι της.»

Βοηθάμε τα παιδιά να αναγνωρίσουν τις συνέπειες των πράξεών τους

«Αν χτυπήσεις τον φίλο σου, θα πονέσει», «Αν χτυπάς τα παιδιά, δε θα θέλουν να παίξουν μαζί σου», «Αν χαλάσεις το παιχνίδι, δε θα μπορείς να παίξεις ξανά με αυτό» κ.τ.λ.

Δεν υποχωρούμε σε προκλητικές συμπεριφορές

Η επιβολή ορίων, κάποια στιγμή μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες συμπεριφορές του παιδιού, όπως γκρίνια, φωνές, κλάματα συνήθως χωρίς δάκρυα αλλά και χτυπήματα προς το γονιό. Δίνουμε το μήνυμα στο παιδί ότι αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι επιτρεπτές και σε καμιά περίπτωση δεν υποχωρεί από την αρχική του στάση, γιατί δεν μπορούμε να τις αντέξει ή γιατί φοβάται τα επικριτικά βλέμματα των άλλων.

Αλλάζουμε τη δική μας συμπεριφορά

Το πιο σημαντικό όλων όμως, αυτό το οποίο δυσκολευόμαστε συχνά να αποδεχθούμε, είναι οι αλλαγές που πρέπει να κάνουμε στη δική μας συμπεριφορά, την οποία τα παιδιά μακροπρόθεσμα θα μιμηθούν. Το παιδί βέβαια δεν είναι απλώς παθητικός δέκτης των επιδράσεων των γονέων.  Το ίδιο το παιδί, με την ιδιοσυγκρασία του επηρεάζει και διαμορφώνει τη συμπεριφορά των γονιών και αυτό είναι μια συνεχής διαδικασία. (π.χ. Όταν γκρινιάζει, παίρνει αυτό που θέλει. Αν οι ενήλικες δεν το σταματήσουν εξ αρχής, τότε και η δική τους απάντηση στη γκρίνια θα είναι η άμεση ικανοποίηση στα θέλω του παιδιού και αυτό θα συνεχίζεται.) .

Παρόλαυτα δεν μπορούμε να αρνηθούμε το προφανές: η ανάπτυξη των θετικών και των αρνητικών συμπεριφορών στα παιδιά, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μίμηση και μάθηση των αντίστοιχων δεξιοτήτων και συμπεριφορών των ενηλίκων.

Δεν αρκεί απλώς να πούμε ποιο είναι το σωστό, αλλά θα πρέπει και να το εφαρμόζουμε: Τα παιδιά μας παρατηρούν προσεχτικά, απορροφώντας το πώς φερόμαστε μεταξύ μας, σε εκείνα, στους φίλους, στους συγγενείς και στους ξένους. Τα παιδιά θα μιμηθούν αυτά που βλέπουν, αυτά που λέμε και κάνουμε.

Έτσι, για να  γίνει η θετική αλλαγή, θα πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αξιολογήσουμε πρώτα τις δικές μας δεξιότητες και τη δική μας συμπεριφορά:

– Ποιες είναι οι δικές μας κοινωνικές δεξιότητες όταν θέλουμε π.χ να επιλύσουμε μια διαφωνία ή όταν απλώς συζητάμε;

– Μήπως χρησιμοποιούμε επιθετικούς τρόπους επικοινωνίας, δηλαδή μήπως υψώνουμε τον τόνο της φωνής για να επιβληθούμε;

– Ή αντίθετα, μήπως χρησιμοποιούμε παθητικούς τρόπους συμπεριφοράς; Δηλαδή, δεν εκφράζουμε στον άλλο πως νιώθουμε για μια κατάσταση που μας αφορά, δεν λέμε τη γνώμη μας γιατί φοβόμαστε ότι κάποιος μπορεί να πληγωθεί ή να θυμώσει.

– Με αυτό τον τρόπο, μήπως ανεχόμαστε τις αρνητικές συμπεριφορές του παιδιού χωρίς να επεμβαίνουμε κι έτσι τις ενισχύουμε;

Οι επιθετικές συμπεριφορές εκδηλώνονται καθημερινά γύρω μας: Συχνά συμπεριφερόμαστε επιθετικά ακόμη και χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε (π.χ. στο αυτοκίνητο οδηγώντας). Πολλές φορές επιβάλλουμε τη γνώμη μας στα παιδιά χωρίς να εξηγούμε γιατί πρέπει να κάνει κάτι. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να αφήνουμε τα παιδιά να λειτουργούν ελεύθερα χωρίς καμία καθοδήγηση ενώ παράλληλα απαιτούμε μια τέλεια μαθησιακή επίδοση χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τις δυνατότητές τους.

Η έκφραση της επιθετικότητας είναι μια εγγενής, ανθρώπινη τάση. Όταν η έκφραση αυτή, πραγματοποιείται με υγιείς και κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους, η συναισθηματική υγεία των παιδιών,  των γονιών αλλά και ολόκληρης της οικογένειας, αναπτύσσεται φυσιολογικά. Στην αντίθετη περίπτωση, είναι δυνατόν να εκδηλωθούν ακόμη σε πολύ μικρή ηλικία, συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες, οι οποίες χρήζουν την παρέμβαση του ειδικού όχι μόνο στο παιδί αλλά και σε ολόκληρη την οικογένεια.

Στεργιανή Γ. Μαντζιούρα, Ψυχολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Παιδιού & Οικογένειας – ΚΕ.Ψ.Υ.Π.Ο Αταλάντης

Πηγή

Το αίσθημα της αγάπης είναι τόσο όμορφο, γλυκό αλλά και σημαντικό. Νιώθουμε αγάπη για πολλά πράγματα γύρω μας και τα παιδιά λαμβάνουν από πολύ μικρή ηλικία το συναίσθημα αυτό. Όμως, δεν γίνεται να εκφράσουν εύκολα πάντα αυτά που νιώθουν, καθώς η εξέλιξη της ομιλίας των παιδιών σχετίζεται με την ηλικία και τα ερεθίσματα που δέχονται από το περιβάλλον τους.

Στα παιδιά οφείλουμε να μιλάμε για τα συναισθήματα με απλό τρόπο και με παραδείγματα προκειμένου να τα κατανοήσουν εύκολα, ακόμη και να ζητήσουμε από τα ίδια να εκφράσουν την αγάπη με το δικό τους τρόπο όπως το έχουν στο μυαλό τους. Αρκετές φορές, βέβαια, τα λόγια των παιδιών περί αγάπης μας σοκάρουν όταν έχουν ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη.

Οφείλουμε να μάθουμε στα παιδιά μας πως η αγάπη μπορεί να εκδηλωθεί με ποικίλλους τρόπους, όπως με το να αφιερώνουμε χρόνο στους ανθρώπους που αγαπάμε, να τους αποδεχόμαστε όπως είναι, με μια αγκαλία, ένα φιλί ή ένα χαμόγελο.

Ο καλύτερος τρόπος να μιλήσουμε για το συναίσθημα αυτό στα παιδιά είναι μέσα από τα παιδικά βιβλία. Διαβάζοντας ξεχωριστές ιστορίες στα βιβλία, τα παιδιά θα ανακαλύψουν τι είναι πραγματικά η αγάπη αλλά και τα είδη αγάπης που υπάρχουν (γονική αγάπη, αδερφική, ερωτική, φιλική, η αγάπη μεταξύ συγγενών).

Κάθε σχέση αγάπης, προσφέρει μια μοναδική εμπειρία και ποικιλία συναισθημάτων. Μέσω αυτών αναπτύσσονται συναισθηματικά και κοινωνικά οι άνθρωποι. Τα παιδιά μαθαίνουν να σχετίζονται με τους συνανθρώπους τους, αποκτούν αυτοπεποίθηση, αισιοδοξία και αναπτύσσουν προσαρμοστικές συμπεριφορές.

Ας δούμε, λοπόν, κάποια παιδικά βιβλία για την αγάπη:

1. Η κυρία Άιφελ

2. Τη μέρα που μεταμορφώθηκα σε πουλί

3. Η παράξενη αγάπη του αλόγου και της λεύκας

4. Ερωτόκριτος, ο πρώτος μου Κορνάρος

Αναστασία Κακλαμάνου

Ο θυμός είναι ένα έντονο συναίθημα που προκαλείται συνήθως από κάποια προσβαλή, ταραχή ή και άρνηση. Όπως όλοι οι άνθρωποι θυμώνουν, το ίδιο συμβαίνει και στα παιδιά. Συνηθώς παρουσίαζεται ως άμυνα ενάντια σε βαθύτερα συναισθήματα όπως ο φόβος, η απογοήτευση, η ζήλια και ο πόνος. 

Τα παιδιά μαθαίνουν και έρχονται σε επαφή καθημερινά με ερεθίσματα από το κοντινό τους περιβάλλον, δηλαδή την οικογένεια και τους φίλους. Χάρη σε αυτούς, μπορούν αβίαστα να διδαχθούν μέσω της υπομονής και της απόκτησης συναισθηματικής νοημοσύνης να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους, όπως για παράδειγμα το θυμό.

Για να θεωρήσουμε ορθή την αντιμετώπιση του θυμού από τα παιδιά, σημαίνει πως έχουν καταφέρει:

1. να ελέγχουν μια επιθετική συμπεριφορά,
2. να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τι συναισθήματα κρύβονται πίσω από το θυμό τους και
3. να επιλύουν τα προβλήματα τους με εποικοδομητικό τρόπο.

Όμως, τι πρέπει να κάνουμε όταν το παιδί βιώνει έντονο θυμό; Πώς να το βοηθήσουμε να διαχειριστεί και να κατανοήσει τα έντονα αυτά συναισθήματα; Ας δούμε κάποιες πρακτικές που θα μας βοηθήσουν!

1. Όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά. Μόνο οι πράξεις πρέπει να περιορίζονται.

2. Προσπαθήστε να βάλετε όρια. Επιτρέποντας το συναίσθημα δεν σημαίνει πως επιτρέπονται και οι καταστροφικές πράξεις, π.χ το να χτυπάει. Υπενθυμίστε στο παιδί ότι η βία δεν είναι λύση.

3. Παραμείνετε κοντά στο παιδί όταν είναι αναστατωμένο, σας χρειάζεται! Είναι εντάξει να ζητάνε βοήθεια διότι όταν κλείνονται στον εαυτό τους πιθανόν δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνα τους το πρόβλημα που τους απασχολεί. Γι’ αυτό ενθαρρύνετε τους να σας ζητήσουν υποστήριξη.

4. Προσπαθήσετε να είστε ήρεμοι. Τα παιδιά θα προσπαθήσουν να υιοθετήσουν τη συμπεριφόρα σας καθώς έχουν την τάση να μιμούνται συμπεριφορές κυρίως από το οικογενειακό τους περιβάλλον.

5. Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή να χειρίζεται το θυμό του πιο εποικοδομητικά. Κάντε το να νιώθει ασφάλεια να εκφράσει το συναίσθημα που το κατακλύει.

Ορισμένες φορές, για να βοηθήσουμε την κατάσταση είναι αναγκαίο το παιχνίδι με σκοπό, βέβαια, τη διαχείρηση του θυμού. Ενδεικτικά:

1. Το «θυμόμετρο»

Αρχικά, αναφερόμαστε στα στάδια του θυμού (ηρεμία-εκνευρισμός-θυμός-οργή). Επιλέγουμε ένα χρώμα για κάθε στάδιο (π.χ. για την οργή το κόκκινο γιατί όταν θυμώνουμε πολύ κοκκινίζει το πρόσωπό μας) ενώ για τις διακυμάνσεις του θυμού στα πλαίσια του ίδιου σταδίου χρησιμοποιούμε τις διαβαθμίσεις του αντίστοιχου χρώματος (π.χ. για την οργή χρησιμοποιούμε το κόκκινο, για το ανώτερο στάδιο από αυτήν προσθέτουμε στο κόκκινο λίγο μαύρο και για το προηγούμενο από αυτήν στάδιο προσθέτουμε στο κόκκινο λευκό). Με αυτόν τον τρόπο για την έντονη οργή έχουμε σκούρο κόκκινο και για την ήπια οργή ανοιχτό κόκκινο. Τέλος, συζητάμε για τα συναισθήματα και τι ήταν αυτό που μας προκάλεσε το συναίσθημα αυτό. Αν το παιδί δυσκολεύεται, μπορεί να εκφραστεί και μέσω της ζωγραφικής.

2. Το κουτί της «Ηρεμίας»

Είναι σημαντικό να φτιάξουμε ένα κουτί στο οποίο θα βάλουμε πράγματα που μας βοηθάνε να ηρεμήσουμε, όπως ένα μουσικό όργανο που ακούγοντάς το ηρεμούμε ή κάποιο αγαπημένο παιχνίδι.

Παρ’ όλα αυτά, κάποια παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείρηση θυμού. Σε μια τέτοια περίπτωση, η θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να τα βοηθήσει να επεξεργαστούν τα βαθύτερα συναισθήματα που κρύβονται κάτω από το θυμό και να αναπτύξουν την ικανότητα να διαχειρίζονται όλα τους τα συναισθήματα. Προλαμβάνοντας και αντιμετωπίζοντας το συσσωρευμένο θυμό του παιδιού σας μέσω μιας θεραπευτικής παρέμβασης, το βοηθάτε να γίνει ένας πιο ισορροπημένος ενήλικας.

Αναστασία Κακλαμάνου

Τα αγόρια που παίζουν συχνά βιντεοπαιχνίδια στην ηλικία των 11 ετών, είναι λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν κατάθλιψη μετά από τρία χρόνια, δείχνει μια νέα διεθνής επιστημονική έρευνα. Από την άλλη, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, τα κορίτσια που περνάνε περισσότερες ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εμφανίζουν συχνότερα συμπτώματα κατάθλιψης.

Οι ερευνητές από τη Βρετανία, τη Σουηδία (ιατρικό Ινστιτούτο Καρολίνσκα Πανεπιστημίου Στοκχόλμης) και την Αυστραλία, με επικεφαλής τον ‘Ααρον Κάντολα του Τμήματος Ψυχιατρικής του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL), οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ψυχολογικής ιατρικής “Psychological Medicine”, ανέφεραν πως τα ευρήματα δείχνουν ότι ο χρόνος μπροστά σε μια οθόνη μπορεί να επηρεάσει είτε θετικά είτε αρνητικά την ψυχική υγεία των παιδιών.

«Μολονότι δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι τα βιντεοπαιχνίδια πραγματικά βελτιώνουν την ψυχική υγεία, δεν φαίνεται το παίξιμο τους να είναι βλαβερό και μάλιστα μπορεί να έχει μερικά οφέλη. Ιδιαίτερα στη διάρκεια της πανδημίας τα βιντεοπαιγνίδια αποτελούν μια σημαντική κοινωνική πλατφόρμα για τους νέους. Είναι όντως ανάγκη να μειωθεί ο χρόνος που τα παιδιά -και οι ενήλικες- περνάνε καθιστοί, τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία τους, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η χρήση μιας οθόνης είναι εγγενώς επιβλαβής», δήλωσε ο Κάντολα.

Η μελέτη, η οποία αφορούσε συνολικά 11.341 παιδιά και εφήβους, βρήκε ότι τα αγόρια που έπαιζαν βιντεοπαιγνίδια τις περισσότερες μέρες, είχαν κατά μέσο όρο 24% λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης μετά από μία τριετία, σε σχέση με τα αγόρια που έπαιζαν βιντεοπαιγνίδια λιγότερο από μια φορά το μήνα. Κάτι ανάλογο δεν παρατηρήθηκε στα κορίτσια.

Από την άλλη, τα κορίτσια (αλλά όχι τα αγόρια) που έκαναν τη συχνότερη χρήση των social media, είχαν 13% περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης μετά από τρία χρόνια, σε σχέση με τα συνομήλικα κορίτσια που χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο λιγότερο από μια φορά το μήνα. Η μέτρια χρήση των social media δεν φάνηκε να αυξάνει την πιθανότητα κατάθλιψης. Προηγούμενες μελέτες έχουν βρει παρεμφερή ευρήματα και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η πολύ συχνή ενασχόληση με τα social media επιβαρύνει την ψυχική υγεία των παιδιών, ιδίως των κοριτσιών.

Όπως έδειξε και η νέα μελέτη, τα αγόρια παίζουν βιντεοπαιγνίδια συχνότερα από τα κορίτσια, ενώ τα τελευταία κάνουν χρήση των social media συχνότερα από τα αγόρια. Η έρευνα δεν βρήκε κάποια σαφή συσχέτιση ανάμεσα στη γενική χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά και στην κατάθλιψη.

«Η σχέση ανάμεσα στο χρόνο μπροστά από μια οθόνη και στην ψυχική υγεία είναι πολύπλοκη και θα χρειαστεί περισσότερη έρευνα για να την κατανοήσουμε», ανέφερε ο επίκουρος καθηγητής ψυχιατρικής επιδημιολογίας Ματς Χάλγκρεν του Ινστιτούτου Καρολίνσκα. Πρόσθεσε ότι «σε κάθε περίπτωση, πρέπει να ενθαρρύνουμε τους νέους να είναι πιο δραστήριοι σωματικά και να διακόπτουν τις παρατεταμένες περιόδους καθισιού μπροστά από μια οθόνη, κάνοντας έστω ελαφριά σωματική δραστηριότητα».

Πηγή

Είναι κοινά παραδεκτό πως στις μέρες μας η «παράδοση του οικογενειακού τραπεζιού» σε καθημερινή βάση τείνει να εγκαταληφθεί. Οι λόγοι είναι πολλοί που μας απομακρυνούν από αυτόν το «θεσμό», διαφορετικές ώρες εργασίας ή εξωσχολικές δραστηριότητες είναι οι κυριότεροι. Όμως, είναι τόσο σημαντικοί αυτοί οι λόγοι ώστε να εγκαταληφθεί αυτός ο «θεσμός» οριστικά;

Αρχικά, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως τα τελευταία χρόνια πολλές είναι οι επιστημονικές μελέτες που έχουν τονίσει την αξία των οικογενειακών γευμάτων για τη σωματική ανάπτυξη και την προαγωγή της ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών.

Ειδικότερα, όταν οι γονείς εφαρμόζουν την αρχή της ισορροπημένης διατροφής, φαίνεται ότι η οικογενειακή διατροφή βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες. Όσο γευματίζουν οικογενειακά, είναι λιγότερο πιθανό να καταναλώσουν ακατάλληλα τρόφιμα, διότι οι γονείς μπορούν να ελέγξουν τόσο την ποιότητα όσο και την ποσότητα των τροφών. 

Επίσης, τα αποτελέσματα μελετών έδειξαν ότι τα παιδιά που τρώνε συχνά με την οικογένειά τους, έχουν κατά 50% λιγότερες πιθανότητες να υποφέρουν από άγχος, ενώ παράλληλα είναι πιο ευτυχισμένα και πιο υγιή διανοητικά.

Οι γιορτινές μέρες, λοιπόν, είναι η ευκαιρία να βρεθούμε ξανά με την οικογένεια μας και να φάμε όλοι μαζί!

Ορισμένοι λόγοι για να εκτιμήσουμε ξανά την αξία ενός οικογενειακού γεύματος, πόσο μάλλον κατά την περιόδο των Χριστουγέννων, είναι οι εξής:

1. Δημιουργούμε όμορφες οικογενειακές αναμνήσεις.
2. Ενισχύονται οι οικογενειακοί δεσμοί.
3. Περνάμε καθορισμένο κοινό χρόνο με τα μέλη της οικογένειας.
4. Ευκαιρία για επικοινωνία.
5. Ισχυροποίηση του δεσμού της οικογένειας.
6. Ενισχύεται η αντίληψη της ομαδικότητας, της ισότητας μεταξύ των μελών και η αίσθηση του “ανήκειν” σε μια ευρύτερη ομάδα.
7. Ευκαιρία για την οικογένεια να συζητήσει, να μοιραστεί την καθημερινότητα τους, να ακούσουν οι γονείς τα προβλήματα των παιδιών τους και όπου κρίνουν σημαντικό να τους βοηθήσουν.
8. Το φαγητό με παρέα βοηθά τα παιδιά να μάθουν να μοιράζονται και να σκέφτονται και τους άλλους. 
9. Μειώνει το αίσθημα μοναξιάς ή της απομόνωσης και θέτει τις βάσεις για μια πιο υγιεινή ζωή.
10. Βοηθά στο γέλιο, την χαρά και την αισιοδοξία.

Ας καθιερώσουμε στο πρόγραμμα μας, λοιπόν, αυτή τη τόσο σημαντική συνήθεια για την οικογένειας μας και ιδίως αυτές τις γιορτινές μέρες!

Αναστασία Κακλαμάνου

Τι είναι η αγκαλιά;

Εν αρχή, ας δώσουμε έναν ορισμό στην έννοια της αγκαλιάς τόσο πρακτικού όσο και πιο συναισθηματικού περιεχομένου. Η δύναμη της αγκαλιάς είναι πολύ ισχυρή. Eίναι αυτό που τυλίγεις τα χέρια σου γύρω από το σώμα του άλλου και τον ακουμπάς στον κορμό σου. Στην ουσία  κρατάς την ψυχή του και εκείνος τη δική σου. Είναι το μέρος όπου κάθε συναίσθημα φόβου, θλίψης, πόνου, μοναξιάς και ανασφάλειας δεν χωρούν. Είναι ένα είδος σιωπηλής, αμφίπλευρης επικοινωνίας. Ο πιο σωστός τρόπος έγκειται στο ότι το αριστερό μάγουλο μας θα πρέπει να ακουμπά το αριστερό του ατόμου που αγκαλιάζουμε, καθώς είναι η πλευρά της καρδιάς και έτσι πρόκειται πλέον για μια αγκαλιά αγάπης ή από “καρδιάς”.

Τι δείχνουμε παίρνοντας κάποιον αγκαλιά;

Όλο αυτό συμπληρώνεται από ένα χάδι, την απαλή κίνηση του χεριού στην πλάτη του ατόμου που αγκαλιάζουμε, σε ένδειξη τρυφερότητας και αγάπης. Με την αγκαλιά εκφράζονται τα πιο ζεστά και θετικά συναισθήματα μας.

Μέσα από μια “ειλικρινή” αγκαλιά μπορούν να ειπωθούν αλήθειες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να εκφραστούν λεκτικά. Ποια μητέρα μπορεί να ξεχάσει την πρώτη αγκαλιά που πήρε το νεογέννητο μωρό της; Ποιο βρέφος δεν ωφελήθηκε από αυτήν την πρώτη αγκαλιά και τον χτύπο της καρδιάς της μητέρας του; Ποιο παιδί δεν περιμένει τον γονιό του να γυρίσει από τη δουλειά για να του χαρίσει ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά; Αλλά και ο ίδιος ο γονιός νομίζετε πως δεν έχει ανάγκη από μια αγκαλιά;

Η αγκαλιά κατά τη βρεφική ηλικία

Το βρέφος ήδη από την περίοδο της κύησης μαθαίνει στη σωματική επαφή με τη μητέρα μέσα από την κοιλιά, οπότε η ανάγκη για επαφή συνεχίζεται και μετά τη γέννηση του. Η ανάγκη για αγκαλιά του βρέφους τόσο από τη μητέρα όσο και από τον πατέρα είναι σημαντική διότι συντελεί στην συναισθηματική και νοητική του ανάπτυξη. Ορισμένες φορές είναι βάλσαμο για τους πόνους τους, όπως είναι οι κολικοί. Ευρύτερα βοηθάει στο να τεθούν ισχυρά θεμέλια για την ανάπτυξη της αίσθησης ασφάλειας, προστασίας και φροντίδας.

Η αγκαλιά κατά την παιδική ηλικία

Στην μετέπειτα και καθόλη τη διάρκεια ανάπτυξης του παιδιού, η αγκαλιά αποκτά επιπλέον νόημα, καθώς στο παιδί πλέον η αγκαλιά δημιουργεί:

– Aίσθημα του “ανήκειν” σε ένα πλαίσιο που αποτελείται από μέλη που το αγαπούν

– Tο αποδέχονται και το υποστηρίζουν.

– Tονώνει την αυτοπεποίθηση του και ενισχύει θετικά την εικόνα του εαυτού του.

– Tο βοηθάει στο να μάθει πως να δημιουργεί υγιείς σχέσεις

Η αγκαλιά κατά την εφηβική ηλικία

Μεγαλώνοντας, ωστόσο μπορεί να παρατηρηθούν σημάδια αποφυγής αγκαλιάς από τα παιδιά.

Αυτό μπορεί  να οφείλεται στην ηλικία του παιδιού και στην ανάγκη για επαφή με συνομηλίκους και στην εικόνα που θέλουν να επιδείξουν τα παιδιά σε αυτούς. Συνήθως τα σημάδια αυτά είναι φανερά κατά τη σχολική ηλικία και είναι πιθανόν να αυξηθούν κατά την προεφηβεία και εφηβεία.

Τι κάνουμε σε αυτή τη περίπτωση;

Στην περίπτωση αυτή το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι:

– Να προσαρμοστούμε στην ηλικία του παιδιού.

– Να επιδιώκουμε τη σωματική επαφή με έναν πιο διακριτικό τρόπο.

– Να προσπαθούμε να μην τα πνίγουμε στις αγκαλιές και πιέζοντας τα.

Ένα είναι το σίγουρο πως η σωματική επαφή δεν πρέπει να χαθεί και να επαναπαυτούμε στο ότι ίσως να μην μας χρειάζεται πια διότι μεγαλώνει. Ναι μεγαλώνει αλλά η αγκαλιά μας θα πρέπει να είναι πάντα εκεί έτοιμη να το κρατήσει όταν την έχει ανάγκη, διότι πάντα θα την χρειάζεται και δε θα πρέπει να του τη στερούμε.

Η επίδραση της αγκαλιάς στους ενήλικες

Για τη μητέρα

Μια αγκαλιά, ωστόσο, δεν έχουν ανάγκη μόνο τα παιδιά αλλά και οι ενήλικες-γονείς. Μια μητέρα που έφερε στον κόσμο το παιδί της έχει ανάγκη μια αγκαλιά από τον σύντροφο της, προσφέροντας έτσι την αίσθηση μιας ικανής και άξιας μάνας.

– Της δίνει κουράγιο πως “όλα θα πάνε καλά” και ασφάλεια.

– Μια αγκαλιά βοηθάει στο να σταθεί πάλι στα πόδια της και να συνεχίσει να εξελίσσεται ως άνθρωπος,σύζυγος και μητέρα.

Για τον πατέρα

Μια αγκαλιά και για τον πατέρα είναι ύψιστης σημασίας. Βλέποντας τη ζωή του να αλλάζει και νοιώθοντας πως έχει το ρόλο του “θεατή” μπροστά σε αυτές τις μεταβολές, έχει ανάγκη μια αγκαλιά για να μπορέσει να ανακουφιστεί και να αποκαλύψει τη δική του αλήθεια. Στο σημείο αυτό, η σύντροφος του θα πρέπει να τον ενισχύσει στον πατρικό του ρόλο. Έτσι ενεργοποιείται και εκείνος και αποκτά το αίσθημα του ότι τα καταφέρνει περίφημα και ως σύζυγος και ως πατέρας.

Η αγκαλιά δεν είναι ένδειξη αδυναμίας αλλά το πιο ισχυρό όπλο που έχει ο άνθρωπος για υπάρχει και να συνυπάρχει με τους υπόλοιπους.

Πως εξηγείται βιολογικά η ανάγκη μας για αγκαλιά;

Στο σημείο αυτό χρήσιμο θα ήταν να αναφέρουμε τη νευροβιολογική βάση της αγκαλιάς. Όταν αγκαλιάζουμε απελευθερώνεται μια συγκεκριμένη ορμόνη, η λεγόμενη ωκυτοκίνη ή αλλιώς η “ορμόνη της αγκαλιάς”. Αυτή η χημική ουσία του οργανισμού σχετίζεται με τους κοινωνικούς δεσμούς και δημιουργεί το αίσθημα εμπιστοσύνης και δέσμευσης.

H έκκριση των εν λόγω ορμονών βοηθάει στην μείωση της αρτηριακής πίεσης και στη ρύθμιση των καρδιακών παλμών. Δηλαδή ενεργοποιούνται οι υποδοχείς πίεσης και μέσω του αίματος μεταφέρονται σήματα στο πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο είναι υπεύθυνο για την ευρύτερη αρτηριακή πίεση.

Επίσης, η αγκαλιά αυξάνει την αιμογλοβύνη στο αίμα συντελώντας στη μείωση της εμπειρίας των φόβων (Huber,2005) και δρα επίσης ως φυσικό αγχολυτικό καθώς μειώνει την κορτιζόλη στο σώμα μας. Αυτή σχετίζεται σχετίζεται με το άγχος, στέλνοντας κατασταλτικά σήματα στον εγκέφαλο.

Τέλος, η ωκυτοκίνη φαίνεται να έχει ευεργετική επίδραση σε κομμάτια της λειτουργίας του εγκεφάλου. Σχετίζεται με πολλές και διάφορες ψυχικές και κοινωνικές δυσλειτουργίες, οι οποίες αφορούν στον αυτισμό και τη σχιζοφρένεια.

Καταληκτικά, η Virginia Satir, σημαντική οικογενειακή θεραπεύτρια σημειώνει πως χρειαζόμαστε 4 αγκαλιές την ημέρα για να επιβιώσουμε, 8 αγκαλιές την ημέρα για συντηρηθούμε και 12 για να αναπτυχθούμε.

Δεν είναι επιτακτικό να ξεκινήσετε με αυτά τα νούμερα αγκαλιάς. Απλά να δίνετε και να δέχεστε αρκετές αγκαλιές ημερησίως είναι ένα καλό φάρμακο για τον οργανισμό και την ψυχική μας υγεία. Ωστόσο, σε κάθε αγκαλιά δεν είναι απαραίτητο να σφίγγουμε τον άλλον. Θεωρητικά όλοι γνωρίζουμε τι είναι και πως γίνεται μια αγκαλιά, στην πράξη της όμως έχει μεγαλύτερη αξία και σημασία.

Πηγή