Με αφορμή την Παράσταση, «Τιμάνδρα», η Νάνα Παπαδάκη δίνει τη δική της οπτική για το έργο, σε μια σύντομη συνέντευξη που παραχώρησε στον cityvibes.gr και τον Γιώργο Μαλέκα:

Το έργο “Τιμάνδρα” εξερευνά πολύπλοκα θέματα όπως ο έρωτας, ο πόλεμος και η γυναικεία σεξουαλικότητα μέσα από το αρχαίο σκηνικό του. Ως ηθοποιός, πώς προσεγγίσατε την ενσάρκωση ενός τόσο ιστορικά και συναισθηματικά φορτισμένου χαρακτήρα;

Όπως σωστά λέτε, το έργο εξερευνά τον έρωτα, τον πόλεμο, τη γυναικεία σεξουαλικότητα, αλλά, κυρίως, αναφέρεται στην πολιτική και κοινωνική σύνδεσή τους και για αυτό το επέλεξα. Επειδή, ακριβώς, δεν περιορίζεται σε μια, ακόμη, ερωτική ιστορία, και στη «φόρτιση» που αυτή επιφέρει, αλλά, μέσω αυτής, ανοίγεται στη μεγάλη εικόνα, η οποία ξεκινά απ’ τα βάθη της ιστορίας και φτάνει ως τις μέρες μας. Άρα δεν στέκομαι τόσο στον χαρακτήρα, δεν παίζουμε ψυχολογικό θέατρο, αλλά στην «Ιδέα», δηλαδή σε κάτι που, συνήθως, προσπερνούμε, κυρίως, όταν πρόκειται για μια γυναίκα. Εστίασα, λοιπόν, στη γυναίκα, ως φορέα ιστορικών, κοινωνικών, πολιτικών ζυμώσεων πάνω στο ίδιο της το σώμα και, φυσικά, το μυαλό, μιας και πρόκειται για εταίρα, δηλαδή γυναίκα ερωτική και καλλιεργημένη, δηλαδή ερωτική, επί της ουσίας. Και, κυρίως, ανοιχτή να βαδίσει, με όλο της το είναι, πάνω στο έδαφος της αμφιβολίας. Εκεί εντοπίζω τη δική μου ενσάρκωση της Τιμάνδρας. Ακόμη και «χωροταξικά» βρίσκομαι, επί σκηνής, σε ένα «άδειο» κέντρο,  δίχως κανένα κράτημα από θεατρικό φροντιστήριο, κατευθείαν απεύθυνση στο κοινό ή χορογραφημένη κίνηση. Πάνω σε αυτό το έδαφος καλούμαι να υπάρξω. Η κάθε ενσάρκωση της Τιμάνδρας έχει τη δική της δυσκολία. Στη δική μου εντοπίζω την πύκνωση γύρω από έναν ιστορικό και φιλοσοφικό λόγο που αρθρώνεται πάνω σ’ ένα ανεξερεύνητο έδαφος.  

Άνθρωποι, απ’ όλη την ηθική και πνευματική γκάμα, ζούσαν και στην αρχαιότητα. Υπήρχαν προδότες, ηλίθιοι, έξυπνοι, κουτοπόνηροι, ανοιχτά μυαλά, κλειστά μυαλά, πολιτικοί με όραμα, πολιτικάντηδες, λαοπλάνοι, άνθρωποι έντιμοι, άνθρωποι φοβισμένοι, άνθρωποι τρυφεροί. Τα ίδια όπως και τώρα.

Νάνα Παπαδάκη

Δεδομένου του φιλοσοφικού βάθους του έργου, ποιες προσωπικές ιδέες ή σκέψεις σας επηρέασαν περισσότερο κατά τη διάρκεια της ενσάρκωσης της Τιμάνδρας;

Με απασχόλησε το «συλλογικό όριο» πάνω στο οποίο κινείται η ψυχή και η σκέψη αυτής της γυναίκας. Το όνομά της, που σημαίνει «αυτή που τιμά τον άνδρα», είναι, προφανώς, ειρωνικό, γιατί ποιο άλλο όνομα θα έδιναν οι άντρες σε μια εταίρα, παρά το ότι τους τιμά! Ούτε, επίσης, αποτελεί μια ηρωίδα της αρχαιότητας. Δεν ήταν ηρωίδα, εταίρα ήταν. Και για μένα αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί συνήθως βλέπουμε την «αρχαιότητα» μέσα από ένα «ηρωικό» πρίσμα. Άνθρωποι, απ’ όλη την ηθική και πνευματική γκάμα, ζούσαν και στην αρχαιότητα. Υπήρχαν προδότες, ηλίθιοι, έξυπνοι, κουτοπόνηροι, ανοιχτά μυαλά, κλειστά μυαλά, πολιτικοί με όραμα, πολιτικάντηδες, λαοπλάνοι, άνθρωποι έντιμοι, άνθρωποι φοβισμένοι, άνθρωποι τρυφεροί. Τα ίδια όπως και τώρα. Δεν ήταν ανώτεροι, επειδή κάποια σπουδαία μυαλά έζησαν, τότε, ανάμεσά τους, ούτε είμαστε εμείς ανώτεροι, επειδή κατεβάζουμε καινούριες εφαρμογές στο κινητό μας. Αλλού είναι το θέμα και το έργο, που συνδυάζει τη γυναίκα, τη φιλοσοφία, το χιούμορ και τον έρωτα, ήταν το πιο κατάλληλο για να μιλήσω για πράγματα που θα έπρεπε, κατά τη γνώμη μου, να είναι αυτονόητα και τα οποία ο συγγραφέας του Θοδωρής Καλλιφατίδης θίγει με απαράμιλλη γλαφυρότητα και μαεστρία. Άλλωστε ο ίδιος, ως καθηγητής φιλοσοφίας, αλλά και σπουδαστής του Θεάτρου Τέχνης, ήταν ο πλέον κατάλληλος για να συνδυάσουμε, επί σκηνής, θέατρο και φιλοσοφία, κάτι που για εμένα είναι ζητούμενο, στην εποχή που ζούμε. Η εμπλοκή μου με την παράσταση ξεκίνησε απ’ την αρχική ιδέα, προχώρησε στην παραγωγή και έφτασε μέχρι την ενσάρκωση μίας εκ των τριών εκδοχών της Τιμάνδρας, κάτι που είχαμε συμφωνήσει με τον συγγραφέα εξαρχής. Η ματιά του Καλλιφατίδη με εκφράζει απόλυτα γιατί είναι πρωτότυπη, βαθιά, πολιτική. Η δραματουργία που μας κατακλύζει δεν δίνει στη γυναίκα τον ρόλο που της αξίζει και, πρωτίστως, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Δεν γίνεται πάνω στο σώμα μας να εκφράζεται μόνο η απατημένη σύζυγος, η αδίστακτη ερωμένη, η αφοσιωμένη μάνα και άλλα στερεότυπα που προφανώς αφορούν, αντίστοιχα, και στους άντρες. Ούτε γίνεται όταν λέμε σώμα να εννοούμε μόνον το γυναικείο. Και οι άντρες έχουν σώμα, δεν είναι ασώματοι. Στο έργο του Καλλιφατίδη βρήκα μια γυναίκα όμορφη, καλλιεργημένη, δυνατή. Πιο σύγχρονη από πολλές άλλες σύγχρονες εκδοχές της.

Το έργο θίγει επίσης θέματα όπως η ελευθερία και η ουσία της ζωής. Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας πώς αυτά τα θέματα βρίσκουν απήχηση στο σύγχρονο κοινό, από τη δική σας οπτική γωνία;

Θα μιλήσω πάλι απ’ την οπτική γωνία της δικής μου «ενσάρκωσης» της Τιμάνδρας, που είναι αρκετά σύνθετη. Ας πούμε, σ’ ένα σημείο, αναφέρεται το αν είναι προτιμότερο να έχει κανείς πολλές επιλογές όπως π.χ. να ζει στην Αθήνα ή στο αυστηρό καθεστώς της Σπάρτης. Σκέφτομαι, επηρεαζόμενη απ’ όσα ζούμε, ότι, πλέον, έχουμε φτάσει στο σημείο όλες οι επιλογές που έχουμε να αποτελούν, επί της ουσίας, την ίδια μία και μοναδική επιλογή, αυτή που δεν θα ταράξει τα λιμνάζοντα νερά της κοινωνίας. Όλες οι δραματουργίες τείνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Δεν ξέρω λοιπόν και εγώ εάν είμαι ελεύθερη, όπως νομίζω, ή εάν η πληθώρα επιλογών είναι η ίδια, μία και απαράλλακτη, επιλογή που συμφέρει την υπάρχουσα κατάσταση και απλά αλλάζουμε σκηνικά και ρούχα, από θέατρο σε θέατρο, από σκηνή σε σκηνή, αγοράζουμε το ίδιο προϊόν, σε πολλές, φαινομενικά, διαφορετικές εκδοχές, σκεφτόμαστε και κάνουμε όλοι τα ίδια. Επίσης, η ουσία της ζωής, για εμένα, είναι η υπέρβαση και εάν το θέατρο απομακρυνθεί από αυτή του τη λειτουργία, τότε δεν επιτελεί τον ρόλο του, απλά συντηρείται και συντηρεί.  

Την επόμενη φορά που θα επισκεφτεί ένα μνημείο (σ.σ. το κοινό) να σκεφτεί ότι όλοι οι άνθρωποι που ζούσαν τότε και για τους οποίους περηφανεύεται δεν ήταν όλοι ευφυείς, υπήρχαν και «αρχαίοι» βλάκες.

Νάνα Παπαδάκη

“Τι πιστεύετε ότι πρέπει να πάρει το κοινό από την παράστασή σας και το έργο στο σύνολό του;”

Ένα έναυσμα για να δει κανείς την πολύπαθη «αρχαιότητα» διαφορετικά, μέσα απ’ την κοινωνική και πολιτική της σκοπιά, τη γυναίκα ως φορέα «Ιδεών», να δει και, κυρίως, να ακούσει μια όμορφη ιστορία, αρκετά σύνθετη είναι αλήθεια, να αναρωτηθεί αν υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να «συγκινείται» στο θέατρο. Την επόμενη φορά που θα επισκεφτεί ένα μνημείο να σκεφτεί ότι όλοι οι άνθρωποι που ζούσαν τότε και για τους οποίους περηφανεύεται δεν ήταν όλοι ευφυείς, υπήρχαν και «αρχαίοι» βλάκες. Να δει τη χώρα ως έναν ζωντανό οργανισμό εν εξελίξει και όχι ως τελειωμένη υπόθεση. Χρειάζεται απ’ όλους μας καθημερινή εγρήγορση. Και πιστεύω ότι έργα που φέρνουν τη φιλοσοφία στη σκηνή είναι εξαιρετικά χρήσιμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σε ευχαριστούμε πολύ!
Επιμέλεια Συνέντευξης: Γιώργος Μάλεκας

«Τιμάνδρα», του Θοδωρή Καλλιφατίδη | Από 6 Απριλίου στο θέατρο ΕΛΕΡ.

📌 Τοποθεσία: Θέατρο ΕΛΕΡ, Φρυνίχου 10, Πλάκα (Σταθμός μετρό: Ακρόπολη)
📅 Ημερομηνία: Πρεμιέρα: Σάββατο 6 Απριλίου 2024, ώρα έναρξης: 21.00
Παραστάσεις: Παρασκευή, Σάββατο στις 21.00, Κυριακή στις 19.00.
Έως 26/05/24
Διάρκεια: 90’
ℹ️ Πληροφορίες-Κρατήσεις: Τηλ.: 211 735 3928
💵 Τιμές εισιτηρίων: 15€ κανονικό, 10€ μειωμένο, φοιτητικό, ανέργων, άνω των 65, ατέλεια
Προπώληση: Ticketservices.gr

«Ζούμε λάθος ζωή, μα πώς να το πεις;»

Η συγκλονιστική «Τιμάνδρα» του πολυβραβευμένου Έλληνα συγγραφέα που διαμένει μόνιμα στη Σουηδία Θοδωρή Καλλιφατίδη θα παρουσιάζεται από τις 6 Απριλίου και κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, για λίγες μόνο παραστάσεις, σε σκηνοθεσία Χρύσας Καψούλη, με πρωταγωνίστριες τις Δήμητρα Χατούπη, Νάνα Παπαδάκη και Βάλια Παπαχρήστου στο θέατρο ΕΛΕΡ – Ελένη Ερήμου (Φρυνίχου 10, Πλάκα).

Πρόκειται για ένα έργο που ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας του έχει βραβευτεί με σημαντικά διεθνή βραβεία, όπως το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος, Βραβείο Σουηδικής Ακαδημίας, Βραβείο Τιμής της Στοκχόλμης, Ελληνικό Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας, Χρυσό Μετάλλιο του Κύκλου των Καλών Τεχνών της Μαδρίτης κ.ά. Πρόσφατα βραβεύτηκε από την Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με το Βραβείο Πολιτισμού και Τεχνών της Διεθνούς Ένωσης «Αργώ» Δικτύου Ελλήνων των Βρυξελλών.

Ο νομπελίστας Μάριο Βάργκας Λιόσα έχει γράψει για τον συγγραφέα: «Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης έχει την ικανότητα να αφηγείται μια ιστορία με φυσικότητα, δηλαδή σαν να έχει εκτυλιχθεί αβίαστα, χωρίς να ασφυκτιά μέσα στον ψυχολογικό κατακλυσμό ενός ανθρώπου που στην πραγματικότητα αγωνίζεται να επιβιώσει».

Η παράσταση αντλεί τη θεματική της από μια εταίρα της αρχαιότητας και τη σχέση της με τον Αλκιβιάδη, όμως θίγει απόλυτα σύγχρονα ζητήματα, όπως ο έρωτας, ο πόλεμος, η εξουσία, αλλά και η γυναικεία σεξουαλικότητα φωτίζοντας με απρόσμενο τρόπο ακόμη και το πλατωνικό Σπήλαιο και άλλα θέματα που συνήθως αντιμετωπίζουμε με έναν συμβατικό τρόπο.

Οι τρεις γυναίκες που ενσαρκώνουν την Τιμάνδρα, σε διαφορετικές στιγμές της ζωής της, προσεγγίζουν το σώμα, τη σκέψη και τη συνείδησή της από μιαν άλλη οπτική, ώσπου να ενωθούν σε μια κοινή μοίρα και να διασχίσουν την ιστορία, αλλά και τον εαυτό τους.  

Λίγα λόγια για το έργο

Η «Τιμάνδρα» αποτελεί μια διαχρονική ματιά στη γυναίκα, τον έρωτα, τον πόλεμο, τη φιλοσοφία και την εξουσία. Το σώμα και η ευφυΐα της γυναίκας παίρνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο και προσφέρουν ένα άλλο βλέμμα στην ιστορία, αυτή τη φορά, μέσα απ’ τα μάτια μιας εταίρας, της Τιμάνδρας, μητέρας της περίφημης Λαΐδας, ερωμένης του Αλκιβιάδη.

Η Τιμάνδρα εξιστορεί τη ζωή της ξεκινώντας από τρεις διαφορετικές αφετηρίες μες στον χρόνο. Κατά τη διάρκεια της πλοκής τους ξετυλίγεται ο πρώτος εμφύλιος σπαραγμός των Ελλήνων, η συναναστροφή της με μεγάλες προσωπικότητες της εποχής και, φυσικά, ο έρωτάς της με τον αντισυμβατικό Αλκιβιάδη.  

Κομβικά ιστορικά γεγονότα, συγκρούσεις, απώλειες και προδοσίες την οδηγούν στην αφιλόξενη γη της Φρυγίας, καθώς τη δημοκρατία του Περικλή διαδέχεται η τυραννία και η Τιμάνδρα καλείται να αντιμετωπίσει τη μοίρα και τον ίδιο της τον εαυτό.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης γεννήθηκε στους Μολάους Λακωνίας, το 1938, παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σπούδασε υποκριτική στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν κι αφού ολοκλήρωσε τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, έφυγε μετανάστης στη Σουηδία. Τα πρώτα χρόνια του εκεί ήταν αρκετά δύσκολα και χρειάστηκε να κάνει διάφορες δουλειές για να παρέχει στον εαυτό του τα απαραίτητα. Ταυτόχρονα σπούδαζε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, όπου αργότερα δίδαξε ως καθηγητής. Έχει εκδώσει μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές, ταξιδιωτικά δοκίμια, θεατρικά έργα· έχει γράψει σενάρια για τον κινηματογράφο και έχει σκηνοθετήσει μια ταινία. Επί τέσσερα χρόνια διηύθυνε το λογοτεχνικό περιοδικό «Μπόνιερς Λιττερέρα Μαγκαζίν». Έχει διατελέσει, επίσης, διευθυντής της Σουηδικής Τηλεόρασης. Από το 1976 ζει αποκλειστικά από το γράψιμο. Σε πολλά  μυθιστορήματά του προσεγγίζει το θέμα του μέσα από διαφορετικές οπτικές, γωνίες και πρόσωπα και έχει μια φιλοσοφική διάθεση και διάσταση. Έχει τιμηθεί με σημαντικά διεθνή βραβεία για το έργο του και σχεδόν όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν σε είκοσι γλώσσες.

Σκηνοθετικό Σημείωμα

Η πρώτη μου επαφή με την «Τιμάνδρα» του Θοδωρή Καλλιφατίδη ήταν όταν πήρα στα χέρια μου το κείμενο. Κι όσο προχωρούσε η δραματουργική επεξεργασία του κειμένου, μπορώ να πω ότι συγκινούμουν όλο και περισσότερο. Πρόκειται για ένα κείμενο που μιλάει για την μνήμη, τον θάνατο, αλλά και για την αθανασία. Θα έλεγε κανείς ότι τελικά είναι ένας τρόπος να μιλήσει σήμερα για την αρχαιότητα, την ιστορία, την φιλοσοφία και τον πόλεμο.

Η «Τιμάνδρα» αποτελεί ένα έργο βαθιά φιλοσοφικό, ιστορικό αλλά και υπαρξιακό ταυτόχρονα. Θίγει με ένα μοναδικό τρόπο ζητήματα όπως την ελευθερία, το νόημα της ζωής, την αλήθεια, τον έρωτα, τον πόλεμο, τον χρόνο, την ουσία, εν τέλει, της ίδιας της Ζωής, μέσα απ’ τα μάτια, όμως, μιας γυναίκας, η οποία διαπερνά τα όρια της εποχής της και φτάνει στο σήμερα ζωντανεύοντας κάθε πτυχή της σκέψης και των σύγχρονων προβληματισμών και αναζητήσεών μας.

Η εταίρα Τιμάνδρα μέσα από την συνεχή της πάλη για επιβίωση προσπαθεί να βρει τον εαυτό της και να τον τοποθετήσει στην κοινωνία, μια κοινωνία ανδροκρατούμενη, που δεν διαφέρει και τόσο πολύ από την σύγχρονη κοινωνία που ζούμε. Συνοδοιπόρος της, ο Αλκιβιάδης. Ο ευφυής Αθηναίος στρατηγός που αγαπήθηκε αλλά και μισήθηκε ταυτόχρονα όσο ποτέ κανείς άλλος στην ιστορία. Μέσα από αυτή την περιήγηση της Τιμάνδρας στο χρόνο και στον χώρο, παρατηρούμε τις σχέσεις που αναπτύσσει με τα πρόσωπα που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα της. Πρόκειται για μια συνεχή μετατόπιση και μετακίνηση που δίνει την ευκαιρία στους θεατές να βιώσουν ιστορικά γεγονότα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια ιστορία. Η πραγματικότητα, η ιστορία, η φιλοσοφία αλλά και η μυθοπλασία συναντιούνται σε όλες τις στιγμές του έργου, προκαλώντας συνεχώς το ενδιαφέρον των θεατών.

Είναι μεγάλη πρόκληση να διαχειρίζεσαι το εύρος, από πολλές πλευρές, ενός κειμένου σαν κι αυτό. Προσπάθησα να αφουγκραστώ, με πολλή επιμονή, το κείμενο μέσα από την ροή της σκηνικής πράξης και μέρα με τη μέρα να το παρατηρώ να αναπτύσσεται και σιγά-σιγά να εγκαθίσταται μέσα από τα σώματα των ηθοποιών.

Χρύσα Καψούλη

Λίγα λόγια για την Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Μαλντορόρ

Η Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Μαλντορόρ λειτουργεί υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της ηθοποιού, σκηνοθέτιδος και συγγραφέως Νάνας Παπαδάκη. Έχει παρουσιάσει, μέχρι στιγμής, Πλάτωνα, Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Γιάννη Ρίτσο,  Νίκη Τριανταφυλλίδη, σε παραστάσεις που έχουν παιχτεί, μεταξύ άλλων, στην Αθήνα, στην Ελευσίνα, στη Σκιάθο και στις Βρυξέλλες. Πιο πρόσφατη θεατρική παραγωγή της η «Νίκη, απόψε στο πάρτι» σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη. Τα δικαιώματα του έργου του Θοδωρή Καλλιφατίδη «Τιμάνδρα» παραχωρεί ο διεθνής εκδοτικός οίκος του συγγραφέα Galaxia Gutenberg, με έδρα στην Ισπανία.

Ταυτότητα παράστασης

Συγγραφέας: Θοδωρής Καλλιφατίδης
Δραματουργία: Χρύσα Καψούλη, Γιάννης Τσαπαρέγκας
Σκηνοθεσία: Χρύσα Καψούλη
Σκηνικά – Κοστούμια: Άση Δημητρολοπούλου
Σχεδιασμός Φωτισμών: Γιώργος Αγιαννίτης
Επιμέλεια κίνησης: Βάλια Παπαχρήστου
Βοηθός Σκηνοθέτη/ Μουσική επιμέλεια: Κατερίνα Κέντρου
Φωτογραφίες/Βίντεο: Κατερίνα Τζιγκοτζίδου
Γραφιστική επιμέλεια: Άρης Σομπότης
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας (Cont Act)
Διεύθυνση Παραγωγής: Γιάννης Γκουντάρας
Οργάνωση και Εκτέλεση Παραγωγής: Γιώργος Ζορμπάς
Παραγωγή: Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Μαλντορόρ

Πρωταγωνιστούν: Δήμητρα Χατούπη,  Νάνα Παπαδάκη, Βάλια Παπαχρήστου

Η παράσταση επιχορηγείται απ’ το Υπουργείο Πολιτισμού και πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμούκαι του Σουηδικού Ινστιτούτου Αθηνών.