Το ποιμενικό δράμα αποτελεί ένα είδος θεατρικής παράστασης που επικεντρώνεται στις δραματοποιημένες αφηγήσεις των ποιμένων και των αγροτικών κοινωνιών. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία απλών, φυσικών χαρακτήρων που συνήθως ζουν σε απομονωμένα ή φυσικά περιβάλλοντα, όπως οι αγροτικές περιοχές ή οι χωρικοί κόσμοι. Στην παράδοση της λογοτεχνίας και του θεάτρου, το ποιμενικό δράμα έχει τις ρίζες του στους αρχαίους ελληνικούς και ρωμαϊκούς χρόνους, ωστόσο έχει εξελιχθεί και προσαρμοστεί σε διάφορες πολιτιστικές και ιστορικές περιόδους. Η ενσωμάτωσή του στη λογοτεχνία και το θέατρο ως ειδικό υποείδος δραματικής τέχνης αποτελεί ένα ενδιαφέρον πεδίο μελέτης για τη διαπλοκή του με την κοινωνία, την πολιτική και τις κοινωνικές αξίες.

Ιστορική Αναδρομή

Το ποιμενικό δράμα εμφανίζεται για πρώτη φορά στην αρχαία Ελλάδα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις «Βάκχες» του Ευριπίδη, όπου οι χαρακτήρες της δράσης ζουν σε αγροτικές περιοχές και η ζωή τους είναι στενά συνδεδεμένη με τη φύση και τα ζωικά στοιχεία. Στην κλασική αρχαιότητα, τα ποιμενικά δράματα συχνά είχαν συμβολικό χαρακτήρα και επικεντρώνονταν σε θέματα, όπως η ανατροπή της τάξης, η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και οι ανθρώπινες αδυναμίες.

Με την πάροδο των αιώνων, το ποιμενικό δράμα εξελίχθηκε και ενσωματώθηκε σε διαφορετικούς πολιτιστικούς χώρους. Στη Ρώμη, οι ποιμενικές κωμωδίες που συνέθεταν συγγραφείς, όπως ο Πλαύτος και ο Τερέντιος, περιλάμβαναν συχνά αγροτικούς χαρακτήρες και καταστάσεις που αναδείκνυαν τη σύγκρουση ανάμεσα στην απλότητα της φύσης και την πολύπλοκη ζωή των πόλεων.

Κύρια Χαρακτηριστικά του Ποιμενικού Δράματος

Το ποιμενικό δράμα ενσωματώνει αρκετά θεματικά και αισθητικά χαρακτηριστικά. Ο πρώτος και πιο σημαντικός παράγοντας είναι η σύνδεση του δράματος με τη φύση, η οποία αποτελεί το κεντρικό στοιχείο της υπόθεσης. Οι χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν σε αυτά τα δράματα είναι συχνά αγρότες ή ποιμένες, οι οποίοι ζουν σε ήρεμες και ιδανικές φυσικές περιοχές, όπου εκφράζονται συναισθηματικά και προσωπικά, αλλά συγχρόνως έρχονται αντιμέτωποι με τις κοινωνικές και πολιτικές τους προκλήσεις.

Η κατασκευή του κόσμου μέσα στο ποιμενικό δράμα συχνά παρουσιάζει τη φύση ως ένα ιδανικό περιβάλλον, το οποίο δεν είναι απαραίτητα ελεύθερο από συγκρούσεις και αντιφάσεις. Οι χαρακτήρες συχνά αναζητούν τη λύτρωση και την ισότητα, ενώ ταυτόχρονα αντιτίθενται στη διαφθορά και την ανισότητα που συναντούν στην κοινωνία τους.

Λογοτεχνικά Παραδείγματα

Τα ποιμενικά δράματα αναπτύχθηκαν περαιτέρω στην αναγεννησιακή και μεταγενέστερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία, όπως για παράδειγμα στα έργα του Σαίξπηρ, ο οποίος ενσωμάτωσε στοιχεία ποιμενικής κωμωδίας στα έργα του, όπως στο «Όπως σας αρέσει» (As You Like It). Εδώ, η σύνδεση της φύσης με τις ανθρώπινες σχέσεις αναδεικνύει τη γλυκύτητα της αγροτικής ζωής, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζεται η κοινωνική κριτική.

Στη σύγχρονη λογοτεχνία και στο θέατρο, η παραδοσιακή έννοια του ποιμενικού δράματος έχει εξελιχθεί και επαναπροσδιοριστεί, με τον όρο να χρησιμοποιείται για να αναφέρεται όχι μόνο σε έργα που εστιάζουν σε αγροτικούς χαρακτήρες, αλλά και σε παραστάσεις που εξετάζουν τη σύγκρουση του ανθρώπου με την εξουσία και την κοινωνία.

Σύγχρονα Θέματα και Ανάγνωση

Στη σύγχρονη εποχή, τα ποιμενικά δράματα εξετάζουν τα θέματα της πολιτικής εξουσίας, της οικολογίας και της ανατροπής των κοινωνικών τάξεων. Η σύνδεση της φύσης με την κοινωνία δεν είναι πια μια ειδυλλιακή εικόνα, αλλά ένα πεδίο σύγκρουσης και κατανόησης της ανθρώπινης φύσης και των κοινωνικών συνθηκών. Η φύση ως σκηνικό για τις ανθρώπινες σχέσεις παραμένει κεντρικό στοιχείο, αλλά η κατανόησή της ως αμετάβλητη και ιδανική έχει αντικατασταθεί από μια κριτική θεώρηση.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

---

• Braund, S. (2002). The Roman Theatre and its Audience. Routledge.
• Cuddon, J. A. (2013). The Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. Penguin.
• Glover, R. (2011). The Poetics of the Shepherd: Greek Pastoral and the Early Modern Theatre. Oxford University Press.
• Shakespeare, W. (2005). As You Like It (R. A. Foakes, Ed.). Arden Shakespeare.
• Whitaker, A. (1995). Pastoral Drama: The Rhetoric of the Greek Stage. Cambridge University Press.

Η λογοτεχνία με τρόπο ευχάριστο και όχι κουραστικό, χωρίς να επιβάλλει την αμέριστη προσοχή του αναγνώστη, όπως ένα επιστημονικό βιβλίο, τέρπει, ενημερώνει, διδάσκει, προβάλλει νέες ιδέες, προκαλεί, συγκινεί.

Όταν ένα ιστορικό γεγονός γίνεται θέμα λογοτεχνικής αφήγησης εντυπώνεται στο νου πολύ εντονότερα από ότι μέσω μιας απλής παράθεσης των σχετικών στοιχείων. Για παράδειγμα, το δράμα του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου με τις μάχες των χαρακωμάτων στα πεδία της Ευρώπης και τα εκατομμύρια νεκρών στρατιωτών αποδόθηκε ανάγλυφα και συναρπαστικά σε μυθιστορήματα, όπως το Ουδέν νεότερο από το Δυτικό Μέτωπο του Έριχ Μαρία Ρέμαρκ και Η ζωή εν τάφω του Στράτη Μυριβήλη, που έμειναν αξέχαστα στο νου και την ψυχή των αναγνωστών.

Η διαφορά της λογοτεχνικής από τις άλλες αφηγήσεις έγκειται στο ό,τι απευθύνεται στο συναίσθημα και προκαλεί συγκίνηση στον αναγνώστη, ενώ ανάγει τα ατομικά βιώματα των λογοτεχνικών ηρώων σε πανανθρώπινα παραδείγματα και δημιουργεί αλησμόνητες εικόνες ζωής, κυρίως μέσα από την αισθητική απόλαυση. Επιπλέον, όπως πρόσφατα είπε ο Ιταλός συγγραφέας.

Στο λογοτεχνικό χειρισμό ενός ιστορικού θέματος μπορούμε να διακρίνουμε τρία στοιχεία που σχετίζονται με τις προθέσεις του κάθε συγγραφέα.

Αντόνιο Ταμπούκι

1.               Η διατήρηση στη μνήμη

2.               Ο ιδεολογικός χρωματισμός

3.               Η Ιστορία ως απλό περίγραμμα/πλαίσιο

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Γιορτάζουν

Δεν συναντώνται γιορτές σήμερα.

Γεγονότα ανά τον κόσμο

– Ο σύζυγος της Λίζας Γκεραρντίνι, πλούσιος έμπορος από τη Βενετία, μισθώνει τις υπηρεσίες του Λεονάρντο Ντα Βίντσι για να ζωγραφίσει το πορτρέτο της γυναίκας του. Ο ιταλός μετρ θα δημιουργήσει το αριστούργημά του, που θα μείνει στην ιστορία ως Μόνα Λίζα.

–1817 Ανοίγει στο Μόντρεαλ του Κεμπέκ η Bank of Montreal, η παλαιότερη τράπεζα του Καναδά.

–1838 Ιδρύεται η εφημερίδα The Times of India, η μεγαλύτερη σε κυκλοφορία αγγλόφωνη εφημερίδα μεγάλου σχήματος στον κόσμο, με το όνομα The Bombay Times and Journal of Commerce.

–1839 Ο σουλτάνος Μαχμούτ Β’ ξεκινά την προσπάθεια εκσυγχρονισμού της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που θα μείνει γνωστή ως «Τανζιμάτ».

–1867 Ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι ηττάται στη μάχη της Μεντάνα και αποτυγχάνει να τερματίσει την κοσμική εξουσία του Πάπα στη Ρώμη.

–1954 Προβάλλεται για πρώτη φορά στην Ιαπωνία η πρώτη ταινία της σειράς «Γκοτζίλα».

–1955 Πρεμιέρα στο Μπρόντγουεϊ του μιούζικαλ «Μάγκες και Κούκλες» με το Μάρλον Μπράντο και το Φρανκ Σινάτρα.

–1955 Πραγματοποιείται η πρώτη κρυσταλλοποίηση ιού.

–1957 Εκτοξεύεται το σοβιετικό «Σπούτνικ 2» (μέσα σε αυτό βρίσκεται το πρώτο ζώο που τέθηκε σε τροχιά στο Διάστημα: η σκυλίτσα Λάικα).

–1957 Ο Έλληνας καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Ι.Σπυρόπουλος εκλέγεται μέλος του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης.

–1978 Οι Αμερικανοί The Cars φτάνουν στο Λονδίνο με σκοπό να προωθήσουν το πρώτο τους single με τίτλο Just What I Needed. Θα πραγματοποιήσουν μίνι περιοδεία στη Μεγάλη Βρετανία. Το τραγούδι θα φτάσει μέχρι την δέκατη έβδομη θέση των Βρετανικών pop charts ενώ στην πατρίδα τους θα σκαρφαλώσουν μέχρι την εικοστή έβδομη θέση του Billboard.

–1992 Το Αμερικάνικο rock συγκρότημα Bon Jovi κυκλοφορεί το πέμπτο του στούντιο άλμπουμ με τίτλο Keep The Faith. Τέσσερα χρόνια μετά την κυκλοφορία του προηγούμενου άλμπουμ New Jersey, το συγκρότημα αφήνει πίσω του το glam metal και κάνει στροφή προς ένα πιο κλασικό rock ήχο.

–2002 Η Σοφία Πουμπουρίδου κερδίζει χρυσό μετάλλιο στα 51 κιλά στην πάλη στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Γυναικών, που ολοκληρώνεται στην Κάνηθο της Χαλκίδας (είναι η μεγαλύτερη επιτυχία για την ελληνική γυναικεία πάλη).

Γεννήσεις

–1500 Μπενβενούτο Τσελίνι, Ιταλός γλύπτης, συγγραφέας, γλύπτης μεταλλίων,αυτοβιογράφος, σχεδιαστήςκαι χρυσοχόος. (Θαν. 13/2/1571)

–1801 Βιντσέντζο Μπελίνι, Ιταλός συνθέτης όπερας. Στη γενέτειρά του υπάρχει σπουδαίος μαρμάρινος ανδριάντας του, περιβαλλόμενος στη βάση με τέσσερις ανδριαντοποιήσεις των περίφημων έργων του, του Πειρατή, της Ξένης, της Υπνοβάτιδος και της «Νόρμας». (Θαν. 23/9/1835)

–1901 Αντρέ Μαλρώ, Γάλλος συγγραφέας, ιστορικός τέχνης και πολιτικός. Πιο γνωστά έργα του είναι:«Η κατάσταση του ανθρώπου», «Αντιαπομνημονεύματα», «Ελπίδα») (Θαν. 23/11/1976)

Η ανθρώπινη ζωή δεν είναι τίποτα, μα δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο ανώτερο από την ανθρώπινη ζωή.

Αντρέ Μαρλό | Πηγή: San Simera.gr

---

Έφυγαν από τη ζωή αλλά το έργο τους έμεινε στην αιωνιότητα.

–1869 Ανδρέας Κάλβος, Έλληνας ποιητής, ένας από τους επιφανέστερους έλληνες ποιητές. Το ποιητικό του έργο συνοψίζεται στις «Ωδές» του, στις οποίες έψαλε τις αρετές και το έπος του ‘21.(Γέν. 3/1792)

–1954 Ανρί Ματίς, Γάλλος ζωγράφος και γλύπτης. Σημαντικά έργα του: το Το τραπέζι του δείπνου, 1897 και Ο χορός, Αγία Πετρούπολη, Ερμιτάζ κ α. (Γεν. 31/12/1869)

• 

• 

–1957 Βίλχελμ Ράιχ. Αυστριακός ψυχαναλυτής, που μαθήτευσε κοντά στον Σίγκμουντ Φρόιντ. Υπήρξε εισηγητής της αμφισβητούμενης θεωρίας σύμφωνα με την οποία οι νευρώσεις εμφανίζονται ως αποτέλεσμα καταπιεσμένων σεξουαλικών τάσεων. Ένα πασίγνωστο έργο του είναι το Άκου Ανθρωπάκο! (Γεν. 24/3/1897)

Πηγές

Σαν σήμερα

Σαν σήμερα music is life

Εορτολόγιο.net

Lifo.gr

Η ποίηση είναι
σαν τα μαύρα βράχια σε κάποιο γκρεμνό
στέκει εκεί, σταθερή, ακόμα και αν κανείς δεν την βλέπει
και αν κανείς δεν τολμάει να πάει κοντά της

Είναι σαν τ’ αστέρια στον ουρανό
φωτίζει όταν δεν βλέπει ο κόσμος
απόμακρη και κάποιες φορές νεκρώσιμη
μα τόσο κοντινή που θαρρείς πως θα την πιάσεις αν απλώσεις τα χέρια σου

είναι σαν το φως το πρωί που σε ξυπνάει και σε ταλαιπωρεί μα αργότερα σε ζεσταίνει με έναν τρόπο ανεξήγητο και όταν φεύγει όμως ησυχάζεις

είναι σαν την μύγα το καλοκαίρι
που σου χαλάει τον μεσημεριανό σου ύπνο
που δεν σε αφήνει σε ησυχία
που την κυνηγάς να σταματήσει να σε βασανίζει

είναι η ποίηση φορτίο
εμείς απλό μουλάρι που κάποιος μας την φόρτωσε
αν είμαστε τυχεροί πολύτιμο το φορτίο
αλλιώς απλή φύρα σε χέρι άπληστων

είναι σαν το πολυκαιρισμένο σου μπουφάν
που είναι γεμάτο τρύπες, μπαλώματα σκισμένες τσέπες
που πια δεν σου κάνει
αλλά σε ζεσταίνει με ένα μοναδικό τρυφερό τρόπο τα ξημερώματα

είναι περίεργο πράγμα
σαν τα σκουλήκια στην γη, την πεταλούδα
σαν την γλώσσα του φιδιού
και την γιατρική γλώσσα του σκύλου

Όμορφο πράγμα η ποίηση, τρομαχτικό,
κανείς δεν το κατέχει
και όποιος νομίζει το αντίθετο ποτέ δεν την αγάπησε
ποτέ εραστής δεν ήτανε

Είναι εκείνα τα στραβά δόντια
στο στόμα που θέλεις να φιλήσεις στα όνειρα σου
εκείνο το κορμί που βλέπεις στα όνειρα σου
που έχει πρόσωπο όλους όσους αγάπησες ποτέ σου

Είναι στα κόκαλα σου μέσα το μεδούλι
το αίμα μέσα στις φλέβες
η ψυχή μες στο κορμί
η φωτιά μέσα στα κάρβουνα της ζωής σου
Και αν πότε την ανταμώσεις
μην πας να τις μιλήσεις
τον έξυπνο μην κάνεις
αν θέλει αυτή μονάχη θα σε βρει αγάπη μου

Άγγελος Καρανικόλας

ΚΟΥΛΤΟΥΡΙΑΡΗΔΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ που δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη γνώση και την πληροφόρηση και λιγότερη στο αίσθημα και το βίωμα. 

Ό,τι έμαθαν ή δεν έμαθαν έχει γι` αυτούς μεγαλύτερη αξία από τη σκέψη. Κουλτουριάρηδες βρίσκονται σ` όλες τις εποχές. Στην αρχαία Ελλάδα τούς κοροϊδεύει πολύ άσχημα ο Αριστοφάνης επειδή χρησιμοποιούσαν πάντα καινούριες και παράξενες λέξεις για να ξιπάσουν τον κόσμο. Και οι σοφιστές ήταν ένα είδος κουλτουριάρηδων της εποχής τους, γιατί έδωσαν πολλή σημασία στη γνώση και όχι στη σωστή κρίση.

ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ, ΟΤΑΝ ΛΕΓΑΜΕ «ΟΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ» ή «οι άνθρωποι των γραμμάτων», νιώθαμε κάτι σαν δυσφορία και ενόχληση, γιατί καταλαβαίναμε ότι αυτοί οι άνθρωποι είχαν ξεφύγει πολύ από τη ζωή εν ονόματι δήθεν της τέχνης. Αυτοί νομίζανε ότι, επειδή ήτανε άνθρωποι των γραμμάτων, έπρεπε να μιλούν με ειδικό λεξιλόγιο, να καταλαβαίνονται μεταξύ τους, κι ας μην τους καταλαβαίνουν οι άλλοι.

ΣΕ ΤΕΛΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΟΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΙΑΡΗΔΕΣ είναι ψευτομορφωμένοι. Μόνο ένας ψευτομορφωμένος μπορεί να χρησιμοποιεί λεξιλόγιο που ξιπάζει και ξαφνιάζει, ή να μεταχειρίζεται ωραίες λέξεις και φράσεις για να κάνει εντύπωση, ενώ κατά βάθος δεν κατέχει τη γλώσσα και δεν τη χρησιμοποιεί σωστά.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΑΠΟΚΑΛΟΥΜΕ γλώσσα των κουλτουριάρηδων είναι ένα κουρκούτι από νεόκοπες λέξεις, από ξένες αμετάφραστες λέξεις και από λέξεις παρμένες από διάφορες επιστήμες, λ.χ. «η μεταστοιχείωση της ντεμί νομενκλατούρας». Μ` ένα τέτοιο κουρκούτι στο τέλος δεν βγάζουν νόημα ούτε αυτοί, ούτε φυσικά κι εμείς. Ας πάρουμε για παράδειγμα τη λέξη «δομή» που αναφέρεται στον χώρο, ενώ η λέξη «διαδικασία» αναφέρεται στον χρόνο. Τι θα λέγατε όμως αν ξαφνικά διαβάζατε «δομικές διαδικασίες» ή «διαδικαστικές δομές»;

ΡΩΤΗΘΗΚΑΝ ΚΑΠΟΙΟΙ ΝΑ ΤΙΣ ΕΞΗΓΗΣΟΥΝ, μα δεν μπόρεσε κανείς. Γιατί όπως καταλαβαίνετε, πρόκειται για μπαρούφες. Τι μπορεί λοιπόν να σημαίνουν οι δύο αυτές φράσεις, όταν στην καθεμία το επίθετο αναιρεί το ουσιαστικό; Αλλά τι θα λέγατε αν αυτή η φράση γινόταν ολόκληρη πρόταση; Διαβάστε λοιπόν: «Όταν οι δομικές διαδικασίες λειτουργούν ανασταλτικά μέσα στον χώρο του μεταμοντέρνου…». Τι να πρωτοσχολιάσει κανείς σ` αυτή τη φράση; Πρώτα πρώτα πόσοι ξέρουν τον όρο «μεταμοντέρνο»; Κι έπειτα, τι ακριβώς συμβαίνει μέσα στον χώρο του «μεταμοντέρνου», εάν λειτουργήσουν ή δεν λειτουργήσουν οι «δομικές διαδικασίες»;

ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΑΤΑΝΟΗΤΑ ΚΑΙ ΓΙ’ ΑΥΤΟΝ ΠΟΥ ΤΑ ΓΡΑΦΕΙ και γι` αυτόν που τα διαβάζει. Είναι αλαμπουρνέζικα. Και σκεφτείτε ότι σαν κι αυτή τη φράση υπάρχουν χιλιάδες, που επαληθεύουν τα τρία χαρακτηριστικά των κουλτουριάρηδων: Πρώτον ότι δεν γνωρίζουν καλά τις λέξεις και τις έννοιές τους (κάποιος έγραφε τη λέξη «ενδιαίτημα» και εννούσε «ένδυμα»!), δεύτερον θέλουν να ξιπάσουν τους άλλους με διάφορες ακαταλαβίστικες λέξεις και τρίτον, δεν έχουν χωνέψει καλά αυτό που λένε. Χώρια που δεν τα καταφέρνουν ούτε και με το συντακτικό και μπερδεύονται.

ΒΕΒΑΙΑ ΤΟ ΜΠΕΡΔΕΜΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΩΤΑ στο μυαλό. Πάντως μ` αυτά και μ` αυτά, καταφέρνουν να κομπλεξάρουν πολλούς, και καμιά φορά όλους, ενώ συντελούν στο να πάει η γλώσσα μας κατά διαόλου.

ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΝΑΡΩΤΗΘΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ, ότι αφού αποδεχόμαστε την ερμητική γραφή ορισμένων ποιητών, γιατί να μην αποδεχτούμε και τον δυσνόητο τρόπο γραφής των κουλτουριάρηδων; Από μία άποψη, κι ο ποιητής θα έπρεπε, οποιαδήποτε τεχνοτροπία κι αν ακολουθεί, να γράφει κατά τρόπο κατανοητό, για να μπορεί ο αναγνώστης να τον καταλαβαίνει. Γιατί, τι να την κάνουμε την οποιαδήποτε ποίηση, όταν έχει κοπεί η γέφυρα της επικοινωνίας; Τι να τα κάνουμε τα ερμητικά ποιήματα, όταν δεν τα καταλαβαίνει κανείς; Κι αφού δεν μας λένε τίποτε, πώς είναι δυνατόν να μας συγκινήσουν;

ΒΕΒΑΙΑ Ο ΠΟΙΗΤΗΣ ΕΧΕΙ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΑ ΟΤΙ γράφει για να εκφράσει τον εαυτό του, αν και πάλι θα μπορούσε να πει κανείς ότι ένας ποιητής που εκφράζεται ερήμην του αναγνώστη, τι σόι ποιητής είναι; Και αν ο σουρεαλισμός στην πρώτη φράση το παραξήλωσε, τι να πούμε για τους σημερινούς σουρεαλιστές της αρπακόλλας, που γράφουν ό,τι τους κατέβει; Πάντως ο στοχαστής, επειδή δεν έχει καν τη δικαιολογία της έμπνευσης κι επειδή ο στόχος του είναι η συζήτηση με τον αναγνώστη, δεν θα έπρεπε να είναι ακαταλόγιστος σαν τους μοντέρνους ποιητές.

ΚΑΠΟΙΟΙ ΙΣΧΥΡΙΖΟΝΤΑΙ ΠΩΣ ΕΤΣΙ ΕΜΠΛΟΥΤΙΖΕΤΑΙ η γλώσσα μας, ενώ η απλότητα και η σαφήνεια διατηρούν τη γλώσσα στάσιμη. Αν όμως ο εμπλουτισμός της γλώσσας γίνεται αιτία για να θριαμβεύσει η ακατανοησία, μήπως θα έπρεπε να προτιμήσουμε κάποιες φυλές της Αφρικής που συνεννοούνται μόνο με τριακόσιες λέξεις;

Η ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΟΥ οφείλεται όχι μόνο στην ημιμάθεια των περισσότερων κουλτουριάρηδων αλλά και στον εγωισμό τους. Δεν θα μπορέσουν ποτέ οι άνθρωποι αυτοί να ακούνε περισσότερο απ` όσο μιλάνε, να σκέφτονται περισσότερο απ` όσο γράφουν, και να περνούν κάθε πληροφορία από το κόσκινο της κρίσης.

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ ΑΥΤΟ, ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑΠΕΙΝΟΣ, να μη νομίζει πως αυτός τα ξέρει όλα και κανείς άλλος. Να μη λέει διαρκώς «εγώ νομίζω», «εγώ πιστεύω», «έχω τη γνώμη» και τα συναφή. Μέσα σ` αυτό το βραχυκύκλωμα ημιμάθειας και εγωισμού, χωρούνε αριστεροί και δεξιοί, εφημερίδες και τηλεόραση, και ορθόδοξοι και νεο-ορθόδοξοι.