Κριτική σκέψη και γλωσσική εκπαίδευση

Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης αποτελεί θεμελιώδη στόχο της γλωσσικής εκπαίδευσης, καθώς συμβάλλει στην ενίσχυση της ικανότητας των μαθητών να αναλύουν, να αξιολογούν και να ερμηνεύουν πληροφορίες με βάθος και εγκυρότητα (Ennis, 2011). Η γλώσσα ως μέσο επικοινωνίας και έκφρασης διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων, δεδομένου ότι η επεξεργασία και παραγωγή λόγου προϋποθέτει αναστοχασμό και κριτική ανάλυση.

Σύμφωνα με τον Paul και Elder (2008), η κριτική σκέψη περιλαμβάνει την αναγνώριση των δομών και των λογικών σχέσεων μέσα σε ένα κείμενο, την αξιολόγηση των επιχειρημάτων και τη διάκριση μεταξύ γεγονότος και γνώμης. Στο πλαίσιο της γλωσσικής εκπαίδευσης, η ενσωμάτωση δραστηριοτήτων που προάγουν την κριτική ανάγνωση και γραφή ενισχύει την ικανότητα των μαθητών να διερευνούν νοήματα, να διαμορφώνουν τεκμηριωμένες απόψεις και να επιλύουν προβλήματα (Facione, 2015).

Η διδακτική πρακτική που ενθαρρύνει το διάλογο, την ερώτηση και τη συζήτηση μέσα στην τάξη δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι μαθητές μαθαίνουν να αμφισβητούν και να αναστοχάζονται, στοιχεία κρίσιμα για την κριτική σκέψη (Brookfield, 2012). Επιπλέον, η χρήση πολυτροπικών κειμένων και η ενσωμάτωση τεχνολογικών μέσων προσφέρουν ποικιλία ερεθισμάτων που εμπλουτίζουν τη μαθησιακή διαδικασία (Leu et al., 2013).

Η αξιολόγηση των αναλυτικών δεξιοτήτων πρέπει να στοχεύει πέρα από την απομνημόνευση, εστιάζοντας στην ικανότητα ερμηνείας, ανάλυσης και σύνθεσης πληροφοριών (King, Goodson, & Rohani, 1998). Με αυτόν τον τρόπο, η γλωσσική εκπαίδευση μετατρέπεται σε εργαλείο ανάπτυξης ολιστικής σκέψης, απαραίτητης στην εποχή της πληροφορίας.

Η ενίσχυση της κριτικής σκέψης στη γλωσσική εκπαίδευση προϋποθέτει τη συστηματική εφαρμογή παιδαγωγικών πρακτικών που καλλιεργούν την αναστοχαστική μάθηση, την ενεργό συμμετοχή και την διαθεματική προσέγγιση, προετοιμάζοντας τους μαθητές για αποτελεσματική επικοινωνία και κριτική πρόσληψη της γνώσης.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός


  • Brookfield, S. D. (2012). Teaching for critical thinking: Tools and techniques to help students question their assumptions. Jossey-Bass.
  • Ennis, R. H. (2011). The nature of critical thinking: An outline of critical thinking dispositions and abilities. Philosophy of Education, 1–18.
  • Facione, P. A. (2015). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight Assessment.
  • King, A., Goodson, L., & Rohani, F. (1998). Active learning in college science. Allyn & Bacon.
  • Leu, D. J., Kinzer, C. K., Coiro, J., & Cammack, D. W. (2013). Toward a theory of new literacies emerging from the Internet and other information and communication technologies. In R. R. Hawkins (Ed.), Theoretical models and processes of reading (6th ed., pp. 1570–1613). International Reading Association.
  • Paul, R., & Elder, L. (2008). Critical thinking: The art of Socratic questioning. Foundation for Critical Thinking.



Βιντεοπαιχνίδια και κριτική σκέψη: Πώς τα διαδραστικά μέσα εκπαιδεύουν το μυαλό

Τα βιντεοπαιχνίδια έχουν εξελιχθεί πολύ πέρα από το απλό μέσο ψυχαγωγίας, μετατρέποντας τη διαδραστική εμπειρία σε εργαλείο ανάπτυξης νοητικών δεξιοτήτων. Ιδιαίτερα, η σχέση τους με την κριτική σκέψη – την ικανότητα ανάλυσης, αξιολόγησης και δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων – αποτελεί αντικείμενο πολλών σύγχρονων ερευνών.

Η κριτική σκέψη προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή του ατόμου, την αξιολόγηση πληροφοριών και τη λήψη αποφάσεων υπό αβεβαιότητα (Facione, 2011). Τα βιντεοπαιχνίδια, με τον διαδραστικό τους χαρακτήρα, προωθούν τέτοιες νοητικές διεργασίες, καθώς οι παίκτες καλούνται να αναλύσουν πολύπλοκες καταστάσεις, να προσαρμοστούν σε νέες συνθήκες και να αναπτύξουν στρατηγικές για να προχωρήσουν στο παιχνίδι (Granic, Lobel & Engels, 2014).

Έρευνες δείχνουν ότι ορισμένα είδη παιχνιδιών, όπως τα στρατηγικής και τα παιχνίδια ρόλων, ενισχύουν τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και την αναλυτική σκέψη (Green & Bavelier, 2008). Μέσα από τη συνεχή πρόκληση και την ανάδραση, οι παίκτες μαθαίνουν να σκέφτονται «έξω από το κουτί» και να αξιολογούν εναλλακτικές λύσεις, γεγονός που ενισχύει τη δημιουργικότητα και τη λογική σκέψη (Boot et al., 2008).

Επιπλέον, η αλληλεπίδραση με πολύπλοκα αφηγηματικά περιβάλλοντα, όπως σε παιχνίδια με έντονο στοιχείο αφήγησης, ενισχύει την κριτική κατανόηση, καθώς οι παίκτες αναλύουν κίνητρα χαρακτήρων και συνέπειες ενεργειών (Squire, 2011). Αυτό προσφέρει μια πλατφόρμα για την εξάσκηση της μεταγνωστικής σκέψης – δηλαδή της ικανότητας να σκέφτεται κανείς για τη σκέψη του (Flavell, 1979).

Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι τα οφέλη εξαρτώνται από το είδος του παιχνιδιού, το χρόνο έκθεσης και την ποιότητα του περιεχομένου (Granic et al., 2014). Επίσης, η κατεύθυνση της μάθησης μπορεί να ενισχυθεί με τη σωστή παιδαγωγική καθοδήγηση και την ένταξη των παιχνιδιών σε εκπαιδευτικά προγράμματα (Gee, 2007).

Συνεπώς, τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να λειτουργήσουν ως δυναμικά εργαλεία ενίσχυσης της κριτικής σκέψης, παρέχοντας ερεθίσματα για ενεργητική μάθηση και νοητική πρόκληση. Η αξιοποίηση τους στην εκπαίδευση και την προσωπική ανάπτυξη υπόσχεται να προωθήσει δεξιότητες απαραίτητες για τον 21ο αιώνα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός


  • Boot, W. R., Kramer, A. F., Simons, D. J., Fabiani, M., & Gratton, G. (2008). The effects of video game playing on attention, memory, and executive control. Acta Psychologica, 129(3), 387–398.
  • Facione, P. A. (2011). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight Assessment.
  • Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental inquiry. American Psychologist, 34(10), 906–911.
  • Gee, J. P. (2007). What video games have to teach us about learning and literacy. Palgrave Macmillan.
  • Granic, I., Lobel, A., & Engels, R. C. (2014). The benefits of playing video games. American Psychologist, 69(1), 66–78.
  • Green, C. S., & Bavelier, D. (2008). Exercising your brain: A review of human brain plasticity and training-induced learning. Psychology and Aging, 23(4), 692–701.
  • Squire, K. (2011). Video games and learning: Teaching and participatory culture in the digital age. Teachers College Press.



Είδαμε το Closer του Πάτρικ Μάρμπερ και το συστήνουμε ανεπιφύλακτα !

Η Άννα, ο Λάρι, ο Νταν και η Άλις δείχνουν ανοιχτοί να έρθουν κοντά, πλησιάζοντας ο ένας τον άλλον ασφυκτικά, αχόρταγα, χωρίς καμία αναστολή. Μοιραία, μέσω του πλησιάσματος της σάρκας, θα ενσαρκωθεί και το αιώνιο παράδοξο του έρωτα: όσο πιο κοντά θα πλησιάζουν ο ένας τον άλλον, τόσο πιο έντονα θα βιώνουν τις παγίδες, τα ρίσκα, τα συναισθηματικά κενά, τα αδιέξοδα, τις ματαιώσεις και το βαθύ ανικανοποίητο τού μαζί. Ο πόθος, η έλξη, η σεξουαλική ορμή, ο εθισμός, τα σκοτεινά πάθη, οι ανασφάλειες, η περηφάνεια, η ζήλια, η απόγνωση, η προδοσία, η προσποίηση, η εκδίκηση – τίποτα δεν θα μείνει ανέγγιχτο σε αυτό το αιχμηρό ερωτικό τετράγωνο, που παραμένει διαρκώς και με τις τέσσερις πλευρές ανοιχτές.

Το πολυβραβευμένο έργο του Μάρμπερ παίρνει σάρκα και οστά , επάνω στο σανίδι και καθηλώνει τον θεατή , βρισκόμενος σε μια μάχη αέναου έρωτα και προδοσίας . Τι είναι άραγε προδοσία ; Είναι να γνωρίζεις πως το έτερον ήμισυ σου πολιορκείται από κάποιον δικό σου , παραδιδόμενο σε μια πύρινη κόλαση αλήθειας ; Ή μήπως δεν είναι στα αλήθεια , το άλλο μας μισό , είναι μια φράση που ολότελα μισοτελειωμένη , σε αφήνει απροσάρμοστο στην εκδοχή της θλίψης ; Το Closer είναι ένα δραματικό έργο του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Πάτρικ Μάρμπερ. Έκανε την πρεμιέρα του στο Cottesloe Theatre του Βασιλικού Εθνικού Θεάτρου στο Λονδίνο το 1997 και έκανε το ντεμπούτο του στη Βόρεια Αμερική στο Music Box Theatre στο Μπρόντγουεϊ στις 25 Ιανουαρίου 1999.   Γνώρισε τεράστια επιτυχία και κέρδισε σημαντικά βραβεία του αγγλόφωνου θεάτρου, όπως Laurence Olivier Award for Best New Play (1998), New York Drama Critics’ Circle Award for Best Foreign Play (1999) και άλλα. Το 2004 , το κείμενο γίνεται ευρέως γνωστό , μέσα από την τηλεοπτική ενσάρκωση των χαρακτήρων του , με τους Τζούλια Ρόμπερτς, Τζουντ Λο, Νάταλι Πόρτμαν και Κλάιβ Όουεν , σε σκηνοθεσία Μάικ Νίκολς . Στο ελληνικό θέατρο ,  ο δικός μας Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος σκηνοθετεί ένα sold out αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης , μεταφέροντας στο ακροατήριο , τον συναισθηματικό διχασμό των πρωταγωνιστών . Η ερμηνεία των διαλόγων απογειώνεται από τους καταξιωμένους ηθοποιούς που συμμετέχουν στην παράσταση και προσδίδουν την αίσθηση της απόλυτης κυριαρχίας στα βλέμματα των θεατών . Ο θεατής παρακολουθεί τα ζευγάρια να εναλλάσσονται , επί σκηνής και βιώνει φανερά τον πόνο που αποτυπώνεται στα πρόσωπά τους , ζει μέσα από το φοβισμένο χαμόγελο τους , ανίκανοι να αντιμετωπίσουν την ευτυχία που τους αρμόζει και γνωρίζει ξανά την κοινωνική κατασκευή του , καθώς και τα θεμέλια από τα οποία αποτελείται η σημερινή καθημερινότητα. Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Αγιοπετρίτης-Μπογδάνος λέει για την παράσταση: «Η αναζήτησή της ευτυχίας είναι εναγώνια, η υπέρβαση της μοναξιάς καθίσταται αδύνατη και η ανθρώπινη προσέγγιση, ζωώδης. Απομένει μόνο η ευθραυστότητα της επαφής. Ήρωες νησίδες που ταξιδεύουν ανερμάτιστοι και εν πολλοίς ορφανοί. Ανικανοποίητοι και λαίμαργοι. Το Closer του Πάτρικ Μάρμπερ παραμένει ένα διαχρονικά επίκαιρο close-up στην ανθρώπινη αγωνία για σύνδεση. Στην θεατρική του εκδοχή οι ηλεκτρισμένοι, καταιγιστικοί διάλογοι, η έντονη χημεία, και οι περισσότερες από μία κορυφώσεις, αφήνουν να αιωρείται η υπόνοια ότι οι πρωταγωνιστές ενεργούν με κίνητρο τον συναισθηματικό πόνο και την αυτοκαταστροφή, παρά τη γνήσια σύνδεση. Αν “closer” σημαίνει πλησίασμα, τελικά ερχόμαστε πιο κοντά στις απαντήσεις ή πιο στην απομάκρυνση;» Η κάθαρσις της απόλυτης διαστρέβλωσης του έρωτα , ρέει άφθονη μέσα από τις φράσεις που επιλέγουν οι ηθοποιοί για να περιγράψουν , αυτό που πραγματικά τους συμβαίνει .

Σχέσεις αναλώσιμες , σχέσεις φθηνές και τιποτένιες . Μέσω της θεατρικής γλώσσας , το ακροατήριο παρατηρεί εξόφθαλμα τέσσερις ανθρώπους , μπλεγμένους σε έναν σχηματισμό πολύπλοκων ερωτικών σχέσεων . Η τρυφερότητα των συναισθημάτων καταρρίπτεται από την ωμή απεικόνιση των σεξουαλικών διεργέσεων , χρησιμοποιώντας ένα έντονα ακατάλληλο φραστικό περιεχόμενο . Ερχόμαστε σε αυτήν την ζωή μόνοι , ακάθαρτοι χωρίς φιλοδοξίες . Αποχωρούμε από αυτήν την ζωή , με τιμές και δόξα , χωρίς κανείς να μας κρατά το χέρι . Το βαθύ αίσθημα της μοναχικότητας διατρέχει όλο το έργο , οραματίζεσαι την απόλυτη εξαθλίωση της ζωής σου , σε απαριθμημένα δευτερόλεπτα και ας σε κοιτούν κατάματα , πρωταγωνιστές ερωτευμένοι . Το έργο αυτό , με τους εξαιρετικούς Μιχάλη Λεβεντογιάννη , Βίκυ Παπαδοπούλου , Σπύρο Σταμούλη και Ναταλία Swift ταράζει συθέμελα τα γλυκά νερά της ψυχής μας και ταυτόχρονα γαληνεύει τις αναταραχές των σκέψεων μας . Η σκηνοθετική μαεστρία και οι εκρηκτικές σχέσεις που αντανακλώνται στην παράσταση , μας κάνει να απορούμε τελικά , πόσο κοντά μπορούν να βρεθούν δυο ανθρώπινα σώματα ; Οι ήρωες θα μπορέσουν να συναντηθούν ή δεν μπορούν να έρθουν κοντά ούτε με τον εαυτό τους; Τελικά «Closer» σημαίνει «πιο κοντά μεταξύ μας» ή «πιο κλεισμένα μέσα μας»; Επηρεασμένη βαθύτατα από τα χρόνια της πανδημίας και τον εσωτερικό εγκλεισμό μας  , η παράσταση επιδίδεται σε μια εναλλαγή μεταξύ αυταπάτης και πραγματικότητας , ένα φιάσκο ανάμεσα στην αληθινή αγάπη και στην καπήλευση της . Τι είναι αγάπη ; Τι είναι αυτό που μας κάνει να αισθανόμαστε αγάπη στα σωθικά μας και γιατί τα πυρπολούμε , ευθύς μόλις το αντιληφθούμε ; Πως νιώθουμε όταν κάποιος μας αγαπά ; Πως νιώθουμε όταν εμείς τον αγαπάμε ; Γιατί ενώ αγαπούμε κάποιον , αναζητούμε πρόχειρες λύσεις των συμπεριφορών μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ; Γιατί ερεθιζόμαστε από την εικόνα και όχι από την πραγματική υφή που μας προσφέρει ο άνθρωπος μας ; Καθώς απολαμβάνουμε την παράσταση , εφαρμόζεται μια πάλη , μέσα μας , μεταξύ ενοχής και τρόμου . Τι είναι αυτό που πραγματικά επιθυμούμε από τους άλλους ; Γιατί τους πλησιάζουμε , γιατί επιδιώκουμε να έρθουμε κοντά τους ; Ποια αρχέγονα ένστικτα ξυπνούν , όταν συνάπτουμε σχέσεις με το πεπρωμένο μας ; Το Closer είναι ένα έργο που θα σε κάνει να αναρωτηθείς την πραγματική αιτία των ανθρώπινων σχέσεων , γιατί φεύγουμε , γιατί τρέχουμε , γιατί καταδικάζουμε τις ψυχές μας , σε ισόβια δεσμά , ελεύθεροι πολιορκημένοι των αναγκών μας , δεσμώτες των τραυμάτων μας και είλωτες των πράξεων μας . Αυτό το αέναο κυνήγι αυτοπροσδιορισμού , μέσα από τα μάτια του άλλου , φθείρει την κακοτράχηλη υπομονή που διαθέτουμε και μας μετατρέπει σε πολιτικά παίγνια , στα χέρια στρατηλατών – μη έχοντας επιλογή να αντισταθούμε . Το τραγούδι που συνοδεύει την αλλαγή των σκηνικών αποτελεί ένα σπαρακτικό δείγμα αφοσίωσης της καλλιτεχνικής διεύθυνσης ακόμα και στις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες!

Μέσα στο ερωτικό σχήμα που διαφαίνεται καθόλη την διάρκεια της παράστασης , οι πρωταγωνιστές εκδικούνται ο ένας τον άλλον , ή έτσι περισσότερο νομίζουν , μπλέκοντας ακόμα περισσότερο τις ερωτικές τους έλξεις . Η αποτύπωση των ενδεχόμενων σεξουαλικών πράξεων γίνεται με απόλυτη πειστικότητα . Το σεξ , η βία , ο έρωτας , η θλίψης , είναι θέματα που διαπερνά σταθερά το έργο , βάζοντας κάποιες φορές τον θεατή στην θέση του αμερόληπτου δικαστή . Ποιος έχει δίκιο σε αυτές τις περιπτώσεις που δεν καλύπτεσαι πια από σου έχει προσφέρει ως τώρα , ο ερωτικός σου παρτενέρ ; Κατά πόσο έχουμε αποδομημοποιήσει την έννοια των σεξουαλικών ορμών και πως αυτές δικαιολογούνται στο πλαίσιο της κοινωνίας ; Σε τι διαφέρουμε τελικά από το ζωικό βασίλειο , τι μας κάνει ανώτερα όντα , αν καταρρίψουμε τον αστικό μύθο των συνευρέσεων ; Με ένα ανατρεπτικό τέλος , η συγκεκριμένη παράσταση βυθίζει το ακροατήριο στην απόλυτη σιωπή και συνιστά τροφή για σκέψη , αφήνοντας πίσω σου τις κλειστές πόρτες του θεάτρου . Ο χώρος των σκηνικών και κοστουμιών , που έχει επιμεληθεί με ιδιαίτερη προσοχή η παραγωγή , δημιουργεί ένα κλίμα κορύφωσης που αναδεικνύει ακόμα περισσότερο την λυρικότητα του έργου . Φυσικά , οι ερμηνείες μιλούν από μόνες τους . Ο υπέροχος Μιχάλης Λεβεντογιάννης , ο αγαπημένος μας εισαγγελέας από την σειρά Παγιδευμένοι , που προβάλλεται στον ΑΝΤ1 , υποδύεται έναν από τους τέσσερις εκρηκτικούς χαρακτήρες που συμμετέχουν στο ερωτικό τετράγωνο που εξελίσσεται και ομορφαίνει ακόμα περισσότερο την σκηνική παρουσία του έργου , με το υποκριτικό του ταλέντο . Η πολυτάλαντη Βίκυ Παπαδοπούλου , που γνωρίσαμε καλύτερα μέσα από την επιτυχημένη σειρά – Έτερος Εγώ -, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσαφούλια , δεν αργεί παρά να μπλεχθεί στα δίχτυα του έρωτα , προσπαθώντας να στοιβάξει τα ερωτικά συναισθήματα με το αστείρευτο ταλέντο της , ενώ η φοβερή Ναταλία Σουίφτ ,το αστέρι της σειράς Milky Way , που ολοκλήρωσε τα γυρίσματα του στο κανάλι MEGA , ενσαρκώνοντας έναν πολύπαθο γυναικείο χαρακτήρα στην παράσταση , μας έχει ότι τονίσει ότι  «Κάθε φορά που παίζω αυτόν τον ρόλο, συνειδητοποιώ πόσο ανεξερεύνητο παραμένει το σύμπαν του έρωτα. Σαν ένα άλυτο μυστήριο, που ο καθένας το προσεγγίζει με τον δικό του τρόπο». Τέλος , μια ξεχωριστή μνεία στον γοητευτικό Σπύρο Σταμούλη , τον εισαγγελέας μας από την σειρά Άγριες Μέλισσες , που κατακτά την ερμηνεία του ρόλου του , με μεγάλη άνεση , χαρίζοντας μας , έναν κρυφό πόθο αμαρτίας για τον χαρακτήρα που υποδύεται .Οι 4 ήρωες , βαθιά πληγωμένοι από τις εγωιστικές συμπεριφορές τους δεν διστάζουν να τολμήσουν το άπιαστο – να αγγίξουν την ευτυχία με κάθε κόστος . Παρακολουθώντας με αμείωτο ενδιαφέρον την παράσταση , χωρίς πραγματικά να κλείσω βλέφαρα , θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά τους ηθοποιούς και τους συντελεστές της παράστασης , για αυτήν την φαντασμαγορική εμπειρία !

Το Closer είναι μια παράσταση – μπέρδεμα . Σου γεννά απορίες , σου αποκαλύπτει τους πιο ευφάνταστους προβληματισμούς σου , ανακατεύει αρκετά χρώματα της εικαστικής παλέτας , ώστε να βγει ένα αριστούργημα . Είναι η παράσταση που οφείλεις να κλείσεις εισιτήριο γιατί τα sold out πέφτουν βροχή ! Αν ψάχνεις μια εναλλαγή των δραστηριοτήτων σου , μη έχοντας λύσεις , τότε το Closer σε περιμένει να εξερευνήσεις τους πολυδιάστατους χαρακτήρες που παρουσιάζει και ένα τέλος που σίγουρα …. δεν είναι αυτό που έχεις στο μυαλό σου ! Αν θέλεις να ακολουθήσεις τα χνάρια τεσσάρων ανθρώπων , που μοιάζουν ολότερα διασκορπισμένοι στην λήθη των προβλημάτων τους , αν θέλεις απολαυστικό χιούμορ που πάντα πλαισιώνει τις σκηνές και μια δόση ειρωνείας για την ανθρώπινη εξιλέωση , τότε σου προτείνουμε να παρακολουθήσεις την συγκεκριμένη παράσταση , απολαμβάνοντας τους πρωταγωνιστές σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη . Ένα ιδιαίτερο καλοδουλεμένο θέαμα , με μια αξιόλογη διανομή ρόλων , κερδίζει ακόμα και τον πιο αυστηρό κριτή  ! Μια παράσταση με ιδιαίτερα βωμολοχικό περιεχόμενο , κατάλληλο για άνω των 18 ετών . Ποιοι είμαστε και πως βαδίζουμε προς το άγνωστο ; Ποιες ανώτερες δυνάμεις καταστρέφουν την πηγή των δυνατοτήτων μας και ποιος τελικά μας στερεί τον έρωτα ; Πως είναι να αγαπάς βαθιά και ανεπηρέαστα κάποιον ; Πως νιώθεις τον παλμό του , κάτω από τα ιδρωμένα χέρια σου και πόσο το αξίζεις ; Πόσο αξίζουν οι ζωές μας , με τίμημα την προδοσία ; Και τελικά , τι είναι προδοσία ; Γιατί εκδικούμαστε αυτόν , που στην πραγματικότητα μισούμε ; Πως βιώνουμε το αίσθημα της προδοσίας από τον σύντροφο μας ; Είναι το σεξ , η πλήρης διαύγεια των ανθρώπινων επιλογών μας ; Τι είναι αυτό που μας τραβάει πίσω , απομακρύνοντας την σκέψη μας από την εκάστοτε πτυχή του έρωτα ; Πόσο πονάει τελικά , η ατίμωση από το ζευγάρι μας ;  Τι είναι αυτό που τελικά μας φέρνει κοντά με την αγάπη ;Πως νιώθεις , όταν διαβάζεις στα χείλη μου , την λέξη έρωτας και πόσο θα με τιμωρήσεις που την είπα ;  Υπάρχει αυτό που αισθανόμαστε και αν ναι , γιατί δεν το ανακαλύπτουν όλοι ; Ερωτήματα που παρακολουθώντας την παράσταση , καλύπτονται διαδοχικά , αφήνοντας μια επίγευση οικειότητας στα χείλη του θεατή . Και να θυμάσαι πάντα κάτι . Το θέατρο δεν  σε προδίδει ποτέ . Όσο και αν έχεις συνηθίσει . Το θέατρο είναι πάντα εκεί , για να καλύψει τις πιο βαθιές πληγές !

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Κείμενο Πάτρικ Μάρμπερ

Σκηνοθεσία Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος

Δραματουργική επεξεργασία Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος

Μετάφραση Θωμάς Μοσχόπουλος

Σκηνογράφος Λίνα Πηγαδιώτη

Σχεδιασμός Φωτισμών Σάκης Μπιρμπίλης

Ενδυματολόγος Βασιλική Σύρμα

Μουσική Δανάη Νίλσεν

Βοηθός ενδυματολόγου Λίλη Ζωγραφάκη

Βοηθός σκηνοθέτη Νάλια Ζήκου

Φωτογραφίες Πάτροκλος Σκαφίδας

Ερμηνεία Μιχάλης Λεβεντογιάννης, Βίκυ Παπαδοπούλου, Ναταλία Σουίφτ, Σπύρος Σταμούλης

Μακιγιάζ Διονυσία Κωνσταντίνου

Επιμέλεια κομμώσεων/περούκες Διονυσία Κωνσταντίνου

Σύμβουλος δραματουργίας Τζιάνα Τσαϊλακοπούλου

Αριάδνη Εμμανουηλίδου




Η ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

..ως κριτική της Πολυπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Η πρώτη μορφή αντιρατσιστικής εκπαίδευσης διαμορφώθηκε στην Βρετανία την δεκαετία του 1980 ως αντίδραση στην «απλοϊκότητα» της πολυπολιτισμικής προσέγγισης. Αφετηρία της αποτέλεσε η ριζοσπαστική κριτική που ασκήθηκε στο πολυπολιτισμικό μοντέλο, την βεβαιότητα για τις μεταβολές και τις παραδοχές του για την ετερότητα και τον ρατσισμό που δύναται να επιφέρει η γνώση του πολιτισμού των άλλων στις στάσεις και τις αντιλήψεις των υποκειμένων.

Ως αντίδραση στην πολυπολιτισμική προσέγγιση που εστιάζει στο υποκείμενο και τις συμπεριφορές του, αρχίζει να αναπτύσσεται μια νέα προσέγγιση, η οποία στοχεύει στην ανάδειξη και τον περιορισμό του ρατσισμού και των διακρίσεων που έχουν έναν θεσμικό και συστημικό χαρακτήρα, μια μετατόπιση ενδιαφέροντος από το άτομο, τις συμπεριφορές και τις στάσεις του, στους θεσμούς και τις κοινωνικές δομές, καθώς και τον τρόπο που αυτές αναπαράγουν τον ρατσισμό στην κοινωνία.

Βασική επιδίωξη του πολυπολιτισμικού μοντέλου είναι η άμβλωση ενδεχόμενων συγκρούσεων μεταξύ των ατόμων που προέρχονται από διαφορετικές ομάδες, μέσω της κατανόησης των διαφορών, δηλαδή η ανάπτυξη μιας δημοκρατικής κουλτούρας, που κολπώνει τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αναγνώρισης του άλλου και την αποδοχή της ισότητας.

Όπως είναι ευρέως γνωστό, ο προσανατολισμός σε μια κοινωνία που διατηρεί την πολιτισμική και γλωσσική της πολλαπλότητα προϋποθέτει τόσο παρεμβάσεις, όσο και αλλαγές που αναφέρονται σε όλο το κοινωνικό σύνολο. Η συλλογιστική της πολυπολιτισμικής προσέγγισης φέρει διττό χαρακτήρα, εστιάζοντας σε αλλοδαπούς και γηγενείς μαθητές.

Ο εμπλουτισμός του προγράμματος σπουδών του σχολείου με στοιχεία από τον πολιτισμό των αλλοδαπών μαθητών πιστεύεται ότι θα ενισχύσει την αυτοαντίληψή τους, γεγονός που θα βελτιώσει τη σχολική τους επίδοση. Αυτή, με την σειρά της, δύναται να επιφέρει ισότητα εκπαιδευτικών ευκαιριών. Απεναντίας, επικεντρώνοντας στους γηγενείς μαθητές, υποστηρίζεται ότι η γνώση του πολιτισμού των ξένων, μέσω της εκπαίδευσης, θα αμβλύνει στερεότυπα και προκαταλήψεις, οδηγώντας έτσι στην καταπολέμηση του ρατσισμού.

Ακριβώς πάνω σε αυτήν την προσέγγιση ασκήθηκε έντονη κριτική ριζοσπαστικού χαρακτήρα, που συνετέλεσε την βάση διαμόρφωσης μιας αντιρατσιστικής εκπαίδευσης. Ένα βασικό στοιχείο -ως αντικείμενο κριτικής- αφορούσε τον τρόπο πρόσληψης της ετερότητας. Πρόκειται για την επικράτηση, στην βάση της επιρροής της σκέψης της Σχολής του Σικάγο, ως το στοιχείο κωδικοποίησης των διαφορών. Η εισαγωγή της έννοιας της εθνότητας στον επιστημονικό λόγο είχε ως αποτέλεσμα την πρόσληψη κάθε μορφής πλουραλισμού ως εθνικοπολιτισμικού. Συνακόλουθα, οδήγησε στην πρόσληψη της πολυπολιτισμικής κοινωνίας ως ενός μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης όπου συνυπάρχουν διακριτές και απόλυτα ξεχωριστές ομάδες.

Έντονη κριτική ασκείται και στον τρόπο προσέγγισης της καταπολέμησης του ρατσισμού. Η βασική θέση της πολυπολιτισμικής προσέγγισης προκύπτει από μια θεώρηση του φαινομένου του ρατσισμού ως πρόβλημα που αφορά τα υποκείμενα και την ενδεχόμενη προβληματική τους κοινωνικοποίηση. Καταλήγει, θεωρώντας ότι στην πραγματικότητα αμβλύνει τις αντιστάσεις των μειονοτικών ομάδων, παρέχοντας τους την ψευδαίσθηση της ισότιμης συμμετοχής. Με αυτόν τον τρόπο η κυρίαρχη κοινωνικά πολιτισμικά ομάδα επιτυγχάνει τον κοινωνικό έλεγχο και την αποτροπή των κοινωνικών αγώνων ενάντια στην καταπίεση που υφίστανται οι μειονοτικές ομάδες.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Στο Aftermath του Netflix , μια μετακόμιση που απέβη μοιραία.

Ο Peter Winther αντλώντας έμπνευση από ένα αληθινό συμβάν, κάθεται στην καρέκλα της σκηνοθεσίας παραδίδοντάς μας το θρίλερ αγωνίας και μυστηρίου Aftermath του Netflix, επιμελούμενος παράλληλα και το σενάριο μαζί με την Dakota Gorman, με τους Ashley Greene και Shawn Ashmore να ηγούνται του cast. Παίζουν επίσης οι: Jason Liles, Sharif Atkins, Britt Baron, Diana Hopper, Ross McCall, Jamie Kaler, Travis Coles και η Susan Walters.

Η πλοκή εστιάζει σε ένα νέο ζευγάρι που πασχίζει να ξεπεράσει την πρόσφατη κρίση μέσα στον γάμο τους και αποφασίζουν να κάνουν ένα καινούριο ξεκίνημα. Αγοράζουν λοιπόν, σε τιμή ευκαιρίας μία πολυτελή κατοικία την οποία όμως συνοδεύει μία τραγική ιστορία. Αυτό που πίστευαν ως το σπίτι των ονείρων τους γίνεται σύντομα ένας εφιάλτης , με φαινομενικά τυχαία αλλά περίεργα γεγονότα , να κλονίζουν τις ήδη εύθραυστες ισορροπίες ανάμεσα στη Natalie και τον Kevin. Αυτό μάλιστα που δεν μπορούν να αγνοήσουν πλέον είναι ότι αισθάνονται παγιδευμένοι μέσα στον ίδιο τους τον χώρο και ο λόγος είναι πως κάτι μακάβριο ζει και παραμονεύει κάτω απ’ τη μύτη τους , μέσα στις σκιές.

Από άποψη ευρηματικότητας στη θεματολογία του δεν πρωτοτυπεί εκπληκτικά σε σχέση και με άλλες ανάλογες παραγωγές αυτού του είδους. Προφανώς υπάρχουν παρόμοιες ταινίες οι οποίες έχουν ασχοληθεί με τον κίνδυνο της ακούσιας συγκατοίκησης με έναν κρυφό απειλητικό ένοικο και έχουν κάνει μεγαλύτερο πάταγο. Για μια στιγμή o τίτλος της ταινίας με ταξίδεψε στον χρόνο παραλληλίζοντας την με το Τhe Aftermath (2019) του James Kent με την συγκλονιστική ερμηνεία της Keira Nightley , ένα αισθηματικό πολεμικό δράμα ή το Afthermath (2017) του
Elliott Lester με τον Arnold Schwarzenagger ένα δράμα – θρίλερ , αλλά η πλοκές των προαναφερθέντων ταινίων ουδεμία σχέση έχουν με την παραγωγή του 2021.

Βεβαίως, αναφορικά με στοιχείο του τρόμου, της ανατροπής και του σασπένς χρειάζεται να τονιστεί ότι και εδώ υφίστανται jump scares αλλά παρ’ όλα αυτά δεν γίνεται υπέρμετρη κατάχρηση αυτών. Διακρίνουμε σαφώς την πρόθεση του δημιουργού να χτιστεί με τρόπο χειροπιαστά , μια ατμόσφαιρα αβεβαιότητας κάτι που εν μέρει επιτυγχάνεται μέσα από τίμια σκηνικά ανατριχίλας που όντως φέρουν κάτι το ζοφερό και ανατριχιαστικό.

Σε γενικές γραμμές, η υπόθεση καθίσταται πειστική και η συγκεκριμένη κινηματογραφική δουλειά από ψυχαγωγικής άποψης κάνει τον δέκτη να περάσει καλά για όσο κρατάει το παρόν θέαμα. Η επιλογή της μουσικής, η χρήση κατά βάση σκοτεινών πλάνων, η κίνηση της κάμερας, οι παράξενοι ήχοι μέσα στην απόκοσμη σιγαλιά των δωματίων του σπιτιού σίγουρα προσθέτουν στην υποβλητικότητα και στον κλειστοφοβικό χαρακτήρα της ταινίας .

Ως προς την διανομή των ρόλων και την ανάπτυξη των χαρακτήρων δεν δίνεται ιδιαίτερα μεγάλη έμφαση ώστε να ξεχωρίσουν, με τους δευτεραγωνιστές , να περνάνε σχεδόν απαρατήρητοι, καθώς σκιαγραφούνται επιφανειακά και δεν εμβαθύνει κάνεις σε αυτούς.Από την άλλη, οι δύο βασικοί ρόλοι σαν ζευγάρι ως έναν βαθμό κερδίζουν τη εύνοια του κοινού, αν και δεν νιώθεις ότι μπορείς να δεθείς ιδιαίτερα μαζί τους. Ως προς τις ερμηνείες τους και τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση εδραιώνεται ένα ικανοποιητικό επίπεδο χημείας χωρίς απαραίτητα να σε συνεπαίρνουν κιόλας.

Στο αγαπημένο μου IMDB η βαθμολογία του κοινού αγγίζει τη βάση με 5,3/10 μέσα στον πρώτο κιόλας μήνα στην συνδρομητική πλατφόρμα του Netflix , πιθανότατα με αυξητικές τάσεις. Το προσωπικό μου λιθαράκι ήταν 6/10. Ανακεφαλαιώνοντας το Aftermath θα το χαρακτήριζα ως ένα θρίλερ συμπαθητικό ,που θα σε προσγειώσει ομαλά καθώς παρέχει από νωρίς μικρές σαφείς ενδείξεις για το τι να περιμένεις, οπότε και δεν θα σε απογοητεύσει.

Πάρτε μια γεύση … και να έχετε μια ευχάριστη προβολή !

Νένα Ευθυμιάδου




Γραμματείς και Φαρισαίοι

Αν μπορούσα να περιγράψω με μια λέξη την πλειονότητα των ανθρώπων γύρω μας , θα επέλεγα ετούτη. Γραμματείς και Φαρισαίοι. Επηρεασμένη (ίσως ) από την πασχαλινή διάθεση , φέρνω στο νου μου την δράση των ανθρώπων αυτών , Εβραίοι στην καταγωγή,μέσα από την Αγία γραφή και τα πάθη του Χριστού. Βλέποντας τις τηλεοπτικές επιτυχίες που απεικονίζουν καθαρά την υποκριτική τους στάση απέναντι στην λατρεία του Θεού και στην προσφορά προς τον συνάνθρωπο , αναρωτιέμαι το εξής : Αρκεί άραγε να γινόμαστε κριτές και να στοχοποιούμε με την καυστική γλώσσα μας τον κοινωνικό μας περίγυρο , ή μήπως πρέπει να κοιτάξουμε πρώτα τον εαυτό μας ; Ποιοι είμαστε εμείς που μπορούμε να κρίνουμε τον υπόλοιπο όχλο και ποιοι είναι αυτοί που μπορούν να κρίνουν εμάς ; Η καινή διαθήκη διδάσκει ότι κριτής είναι μόνος ο Θεός και μόνο εκείνος έχει την δυνατότητα να δώσει άφεση αμαρτιών. Φαίνεται , μάλλον , αρκετοί συνάνθρωποι μας αποφάσισαν να αποβάλλουν την εικόνα του θεϊκού στοιχείου από το μυαλό τους και να εδραιώσουν την φάτσα τους ως κριτής των πάντων. Θυμήθηκαν πως έχουν “θεϊκή καταγωγή ” και αποφάσισαν πως είναι καιρός να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Γραμματείς και Φαρισαίοι λοιπόν.

Βλέποντας το έργο τους , μέσα από τις ταινίες και τα βιβλία , αναρωτήθηκα πόσο άραγε διαφέρουμε από την σύγχρονη εποχή. Ο καθένας μας έχει την τάση να γίνεται αυστηρός κριτής των πάντων και να πληγώνει τους γύρω τους , χωρίς να υπολογίζει όμως τον τελικό κριτή. Μάθανε να λένε την γνώμη τους , ξεδιάντροπα, χωρίς να τους ενδιαφέρει αν θα πονέσει κάποιον ή όχι. Ξέρουν να μιλάνε και να λένε διάφορα για τις στιλιστικές επιλογές κάποιου , για τον τρόπο που φέρεται , για τις σεξουαλικές προτιμήσεις του , για την αθωότητα του , για τον χαρακτήρα του. Ξέρουν όμως να μιλάνε και για τον ίδιο τους τον εαυτό. Η ενδοσκόπηση , άγνωστη λέξη για εκείνους , δεν είναι καθημερινό μέλημα. Που και που θυμούνται να πετάξουν ένα απλό – και εγώ έχω ανασφάλειες. Ποιος ο λόγος , φίλε μου να δημιουργείς και στους άλλους , δεν μας είπες ; Σε όρισε κάποιος κριτή για να μπορείς να ελέγχεις ποιος πληροί τις δικές σου προϋποθέσεις ή όχι ; Ο φίλος σου δεν έχει ανάγκη από αλήθειες και γνώμες, μόνο από υποστήριξη. Και αν θέλεις να το παίξεις κριτής και να του πεις πόσο χάλια είναι τώρα που έβαψε τα μαλλιά του , σκέψου τον εαυτό σου στην αντίστοιχη θέση. Σκέψου να σου λένε τι χάλια που ήταν η νέα σου στιλιστική επιλογή. Σου αρέσει ; Το ευχαριστιέσαι ; Νιώθεις ότι έχουν δίκιο να στο λένε ; Σκέφτεσαι πως τελικά δεν ήταν καλή επιλογή ; Αν όλοι βάζαμε για 5 λεπτά τον εαυτό μας στην θέση των άλλων , ο κόσμος θα ήταν καλύτερος. Η υποκρισία κάνει σβούρες γύρω από τα σώματα και κολακεύει τα πιο αθώα σώματα. Αυτός που δεν λέει την γνώμη του λέγεται ψεύτης. Αυτός που λέει την αλήθεια λέγεται κακός. Τελικά ποιος ορίζει το σωστό και ποιος το δίκαιο ;

Μάντεψε. Κανένας δεν σε ρώτησε αν του πήγε το νέο συνολάκι του ή όχι. Μάντεψε. Κανένας δεν ενδιαφέρεται αν θεωρείς ότι η φράντζα δεν πάει σε κανέναν. Η πραγματική αυτοπεποίθηση ξεπηδά όταν δεν σε νοιάζει η γνώμη των άλλων. Για αυτό , φιλική συμβουλή , σταματήστε να ρωτάτε σε αρέσει και γιατί δεν σε αρέσει. Αν εσείς είστε σίγουροι για αυτό που θέλετε να κάνετε και το γουστάρετε , ποιος θα σας εμποδίσει; Οι Φαρισαίοι και οι Γραμματείς ας κριτικάρουν και λίγο τον δικό τους εαυτό, πριν ανοίξουν το στόμα τους για όλους εμάς. Μπουχτίσαμε από αληθινές φιλίες και ειλικρίνεια. Οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι , δεν είχαν κανέναν σωστό οπαδό , θυμήσου. Κανένας δεν θέλει να κριτικάρεται με τόση δόση αλήθειας , γιατί δεν τον ωφελεί. Όταν πρόκειται για τα δικά τους τομάρια , σιωπούν , αυτοί τα κάνουν όλα σωστά βλέπεις . Μπορεί να σε κρίνουν για αυτά που φοράς , όμως αν τολμήσουν να φορέσουν τα ίδια , είναι δικαιολογημένοι. Έτσι θέλουν να πιστεύουν , υπνωτίζοντας το μυαλό τους με μια μικρή έως μεγάλη δόση ηλιθιότητας. Τοποθετούν ως ασπίδα την καλή τους καταγωγή , το μορφωτικό επίπεδο , την καλλιέργεια του πνεύματος και προχωρούν αγέρωχοι στην καυστική κριτική της κοινωνίας.  Ξεχνάνε φαίνεται πως κανένας δεν τους όρισε κριτές και πως κανένας δεν διατίθεται πραγματικά να τους ακούσει. Ο άνθρωπος , ως κοινωνικό ον , έχει την τάση να νομίζει πως αν συμφωνήσει με το πλήθος , πράττει το σωστό. Του διαφεύγει όμως , πως αυτό δεν λέγεται ορθότητα κοινής γνώμης αλλά κομφορμισμός. Μαζοποίηση για όσους δεν γνωρίζουν τι σημαίνει. Έτσι λοιπόν , και οι άλλοι συνάνθρωποι μας ακολουθούν αυτούς τους γραμματείς και Φαρισαίους , θέλοντας και μη , προσπαθώντας να επιτύχουν την διαμόρφωση της προσωπικής τους εικόνα στον έξω κόσμο. 

Το να δείχνεις με το δάχτυλο είναι το ευκολότερο πράγμα που θα μπορούσες να κάνεις στην ζωή σου. Το να γίνεις Φαρισαίος , αδιαφορώντας για την συναισθηματική υπόσταση του συνανθρώπου σου και κριτικάροντας τον συνέχεια για ό,τι και αν κάνει, θα σε βολέψει απίστευτα. Θυμήσου , όμως πως κανένας δεν τους χώνευε αυτούς τους μπουνταλάδες. Και όταν ο Ιησούς ξεχώρισε ανάμεσα τους , ως το φως , η μοναδική υπαρκτική αλήθεια , κατέπνιξαν την φωνή του και δεν δίστασαν να τον καταδώσουν ως βλάσφημο. Ενώ εκείνοι , έκρυβαν τα δόλια και ζηλόφθονα αισθήματα τους , πίσω από τις υπέρλαμπρες γιορτές που διοργάνωσαν , με τις οποίες υμνούσαν Τον Κύριο . Πάρε το χέρι σου, που με τόση μανία υποδεικνύει καθημερινά ανθρώπους γύρω σου και γέμισε το μια χούφτα κέρματα. Δώσε στον φτωχό , τον άπορο ζητιάνο που βρίσκεται στην γειτονιά σου , αγόρασε με αυτά τα κέρματα τρόφιμα για το παιδί που καθισμένο στο έδαφος , κοντεύει να λιποθυμήσει από την πείνα. Μην είσαι καχύποπτος , μα ξεχώρισε ποιος πραγματικά έχει ανάγκη . Σε κάθε φτωχό , γερό , ανήμπορο, πρόσφυγα , ζητιάνο , παιδί , γυναίκα , άνδρα που χρειάζεται την βοήθεια μας βρίσκεται ο πραγματικός αυτοσκοπός του ανθρώπου. Σε όλους αυτούς , που είναι στον κοινωνικό σου περίγυρο , δείξε την αληθινή σου καλοσύνη. Μην κρίνετε ίνα μη κριθήτε , ελάλησε ο Χριστός , δίνοντας την απάντηση- φάρμακο για την φράση των Φαρισαίων που καθημερινά μας περικυκλώνουν. Πάμε στα πιο καθημερινά πράγματα : και ας μην σε αρέσει η νέα φούστα της φίλης σου , και ας μην είναι στην αισθητική σου τα πολλά τατουάζ , και ας διαφωνείς που ο σύντροφός σου ντύνεται πιο κουλ , και ας μην σ αρέσει το σκουλαρίκι στην μύτη της αδελφής σου. Αν αυτοί το επέλεξαν , εφόσον σέβεσαι την επιλογή τους ,μην τους κακοκαρδίσεις. Αν πεις μια καλή κουβέντα , ένα απλό και αληθινό ωραίο , δεν ψεύδεσαι • αντίθετα χαροποιείς έναν δικό σου άνθρωπο. Κανένας δεν θέλει να ακούσει την αλήθεια σε αυτόν τον πλανήτη και με παράδοξο τρόπο , όλοι την αναζητούν. Ας αφήσουμε το κρυφτό για άλλη στιγμή. Ίσως ήρθε η ώρα να στηρίζεις τις επιλογές των άλλων , δίχως να εκφράζεις γνώμη που ξέρεις σίγουρα ότι θα τους δυσαρεστήσουν.

Και αν τόσο πολύ φαγώνεσαι να της πεις , πως δεν σε άρεσε η φράντζα της , πες το. Μην απορήσεις όμως , όταν και εκείνη θα σου πει για το νέο σου μπλουζάκι . Έτσι λειτουργούμε εμείς οι άνθρωποι . Και μερικοί από εμάς δεν ξεχνάμε. Καλό θα είναι , αν θέλεις να είσαι ένας από τους γραμματείς και του φαρισαίους , να προετοιμαστείς για τούτο το ενδεχόμενο . Την ανταπόδοση κριτικής , και σε μεγάλη δόση ειρωνείας. Οι γραμματείς και οι φαρισαίοι της ζωής μας εξακολουθούν , μετά από διάφορες συστάσεις ,να παρεμβαίνουν στην καθημερινότητα μας και να ορίζουν τα σωστά και τα δίκαια , τα σώφρονα και τα μη , το καλό και το κακό. Πάντοτε θα βρεθεί εκείνος , που πίσω από τον μανδύα που καλύπτει την άσχημη ψυχή του θα σχολιάσει κάτι , θα σου μπήξει το μαχαίρι στην πληγή για την αποτυχία σου , θα θυμηθεί τις άσχημες στιγμές σου και θα τολμήσει να σου τις αναφέρει για να επισκιάσει την γαλήνη σου. Θα προβάλλει τα δικά του κατορθώματα , τις δικές του επιτυχίες , την τέλεια ζωή του , αφιερωμένη σε πράγματα που πραγματικά θέλει(!). Το θέμα είναι , θέλεις να γίνεις και εσύ σαν εκείνον ; Να γίνεις ένας από τους γραμματείς και Φαρισαίους της σύγχρονης πραγματικότητας ; Η αυτογνωσία είναι το κλειδί για να απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα….

Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι κλείετε την βασιλείαν των ουρανών έμπροσθεν των ανθρώπων, επειδή σεις δεν εισέρχεσθε, ουδέ τους εισερχομένους αφήνετε να εισέλθωσιν’ .

Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι κατατρώγετε τας οικίας των χηρών, και τούτο επί προφάσει ότι κάμνετε μακράς προσευχάς, διά τούτο θέλετε λάβει μεγαλυτέραν καταδίκην.

Ουαί εις εσάς, γραμματείς και Φαρισαίοι, υποκριταί, διότι περιέρχεσθε την θάλασσαν και την ξηράν, διά να κάμητε ένα προσήλυτον, και όταν γίνη, κάμνετε αυτόν υιόν της γεέννης διπλότερον υμών.

Αριάδνη Εμμανουηλίδου




Η δύναμη του βιβλίου

Η αλήθεια είναι ότι αν κάτι εκνευρίζει κυρίως  τα νεότερα παιδιά είναι  η αγορά ενός εξωσχολικού  βιβλίου και η παρότρυνση από τους γονείς  να το  διαβάσουν, ειδικά την περίοδο των  διακοπών. Το βιβλίο όσο περνάνε τα χρόνια τείνει να αντικατασταθεί  και αυτό από την ισοπεδωτική  κυριαρχία του Ιντερνέτ στην ζωή μας και μαζί του να χαθούν όλες αυτές οι όμορφες ιστορίες που συνοδεύουν την ανάγνωσή του.

Αρχικά  ένα από τα  θετικά  που προσφέρει το βιβλίο και είναι το πιο εμφανές  είναι η βελτίωση του λεξιλογίου και  του χειρισμού του λόγου. Διαβάζοντας μπορείς να ανακαλύψεις  τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας και  την μαγεία του να εκφράσεις αυτό που θέλεις με ποικίλους τρόπους. Είναι καλό να ξεφύγουμε ειδικά οι νεότεροι από τις καθημερινές  μας συζητήσεις που εμπεριέχουν την αγαπημένη βρισιά όλων των  Ελλήνων σε συνδυασμό με μια σειρά από ξένες λέξεις. Είναι αρκετά στενάχωρο να βλέπεις  νέα παιδιά  να μην μπορούν να εκφράσουν τις σκέψεις  τους και το χειρότερο από  όλα να μην θέλουν να την βελτιώσουν. Ένα ακόμα στοιχείο και κατά την γνώμη μου το σημαντικότερο είναι η ενίσχυση της δημιουργικότητας και της φαντασίας. Δύο συστατικά που λείπουν, αλλά είναι  εξίσου απαραίτητα  στην  καθημερινότητα των νέων. Ένα βιβλίο σε ταξιδεύει και σου δημιουργεί εικόνες που δύσκολα μια οθόνη του υπολογιστή θα σου δημιουργήσει. Επιπρόσθετα, έχω παρατηρήσει την γιαγιά μου που συχνά μου ζητάει να της δώσω ένα βιβλίο να διαβάσει ή μια εφημερίδα. Έχετε αναρωτηθεί γιατί ; H  απάντηση είναι απλή. Η κριτική σκέψη και  η μνήμη βελτιώνονται αισθητά όταν διαβάζεις .

Λίγο πριν τον επίλογο θα ήθελα να μοιραστώ μια δική μου προσωπική ιστορία.  Ήμουν ένας μαθητής αρκετά μέτριος στην ιστορία και μου φαινόταν τρομερά δύσκολο να απομνημονεύσω τις σελίδες που μας έβαζε ο δάσκαλος. Η μητέρα μου αγόραζε βιβλία σχετικά με την ιστορία , όπως ο Βουλγαροκτόνος, Το Νήμα, ουδέποτε γύρισα να κοιτάξω ούτε καν τον εξώφυλλο. Στην πρώτη καραντίνα έπεσε τυχαία στα χέρια μου το Νήμα και πιστέψτε με ήταν καθηλωτικό. Ο συνδυασμός του μυθιστορήματος με την εξιστόρηση γεγονότων που σημάδεψαν την ιστορία τόσο της πόλης μου όσο και της χώρας, ήταν ο κυριότερος λόγος που ξεκίνησα να διαβάζω όλων των ειδών τα βιβλία.

 Κλείνοντας, είμαι σίγουρος ότι για τους περισσότερους φαντάζει αγγαρεία, για άλλους υποχρέωση και για άλλους ένα κίνητρο. Το μόνο που μπορώ να σας πω με βεβαιότητα είναι το εξής: Αν την  επόμενη φορά δεις ότι κάτι δεν το καταλαβαίνεις  ίσως μέσα σε ένα μυθιστόρημα είναι  η απάντηση  που ψάχνεις. Το συμπεράσμα μου για το βιβλίο δεν θα μπορούσε να εκφραστεί καλύτερα από τον σπουδαίο αυτό συγγραφέα.

Το διάβασμα είναι όπως η τροφή και το νερό. Το πνεύμα που δεν διαβάζει χάνει βάρος, όπως ένα σώμα που δεν τρώει.

Βίκτωρ Ουγκώ, 1802-1885, Γάλλος συγγραφέας

Πηγή: Γνωμικά για το βιβλίο,Γνωμικολογικόν




Κριτική καθαρού λόγου -Kant Immanuel

Η Κριτική του καθαρού λόγου είναι ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της νεότερης ευρωπαϊκής φιλοσοφίας.

Ο Kant αρχίζει με περιγραφή της θέσης του ανθρώπινου λόγου, που δεν δύναται να αποφύγει τα ερωτήματα που του υπαγορεύει η ίδια του η φύση, τα οποία, όμως, στον χώρο της εμπειρίας παραμένουν αναπάντητα. Απεναντίας, γίνεται απόπειρα να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, όταν ο λόγος αναζητεί πίσω από την πολλαπλότητα των εμπειρικών δεδομένων τη συνάφειά τους προσφεύγοντας σε γενικές, θεμελιώδεις αρχές.

Η προσφυγή στις αρχές αυτές οδηγεί τον λόγο σε αντιφάσεις. Αφενός, ο λόγος αποδεικνύει πως ο κόσμος έχει αρχή στον χρόνο, υπάρχει θεός, η βούληση είναι ελεύθερη και η ψυχή αθάνατη, και αφετέρου αποδεικνύει τις ακριβώς αντίθετες θέσεις. Το γνωστικό αυτό εγχείρημα ονομάζεται Μεταφυσική.

Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, η Μεταφυσική συναπαρτίζει μία φυσική καταβολή του ανθρώπου. Ο ανθρώπινος λόγος ωθείται από μία εσωτερική ανάγκη να θέτει μεταφυσικά ερωτήματα, δίχως απαντήσεις, αφού υπερβαίνουν τις δυνατότητές του.

ΚΑΝΤΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
Η καντιανή επανάσταση του τρόπου του σκέπτεσθαι στοχεύει στην απελευθέρωση του ανθρώπου από την οπτική του κοινού νου, από τον δογματικό ρεαλισμό. Η θέση του δογματικού ρεαλισμού έγκειται στη γνώση των πραγμάτων ως καθαυτά, ανεξάρτητα από τον άνθρωπο, κάτι που καθιστά κατά τον Kant ακατανόητη τη σχέση υποκειμένου και αντικειμένου. Ο ίδιος περιορίζει τη γνώση στα φαινόμενα, και έρχεται σε αντιδιαστολή με τον Πλάτωνα.

Επομένως, πρόκειται για φαινόμενα στο μέτρο που συγκροτούνται από τις κατηγορίες της νόησης. Ο κριτικός λόγος αυτοπεριορίζεται, διότι δεν γνωρίζει το απόλυτο, αλλά εν γένει τους υπερβατολογικούς όρους της εμπειρίας. Άλλωστε, «από τα πράγματα γνωρίζει a priori μονάχα εκείνο που έκαστος άνθρωπος θέτει εντός αυτών».

Το έργο της κριτικής φιλοσοφίας επαναδιατυπώνεται από τον Kant ως προς το πώς είναι αντικειμενικά έγκυρες οι συνθετικές κρίσεις a priori. Αρχίζει τη διερεύνηση του προβλήματος πραγματοποιώντας μία διάκριση μεταξύ δύο ειδών γνώσης, την καθαρή a priori και την εμπειρική a posteriori.

Συνεχίζει προτείνοντας δύο δυνάμει κριτήρια διάκρισης της a priori γνώσης. Το πρώτο είναι αρνητικό, όπου η γνώση δεν εξαρτάται από την εμπειρία. Σε αυτήν συμπεριλαμβάνει τις καθαρές έννοιες του νου, τις καθαρές εποπτείες του χώρου και του χρόνου, και τις καθαρές κρίσεις a priori. Το δεύτερο κριτήριο είναι θετικό, όπου μία κρίση είναι a priori, αν είναι αναγκαία και καθολική.

ΣΗΜΑΣΙΑ
Α priori κατά λέξη σημαίνει από πριν. Η ιδιότητα αυτή αποδίδεται, όταν ένα πράγμα προϋπάρχει στην ανθρώπινη νόηση ως όρος για απόκτηση οποιασδήποτε εμπειρικής γνώσης. Κατά τον Καντ ορίζονται ως a priori γνώσεις οι ανεξάρτητες από κάθε εμπειρία.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ