Η γλώσσα αποτελεί όχι μόνο μέσο επικοινωνίας, αλλά και εργαλείο πολιτικής και εξουσίας. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), όπου συνυπάρχουν πολυγλωσσικές κοινότητες, η γλωσσική πολιτική διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση, την εφαρμογή και τη νομιμοποίηση των πολιτικών αποφάσεων. Η σχέση μεταξύ γλώσσας και πολιτικής δράσης στην ΕΕ αναδεικνύει τις συγκρούσεις, τις στρατηγικές διαχείρισης της πολυγλωσσίας και την κατανομή της επιρροής ανάμεσα στα κράτη μέλη.

Η πολυγλωσσία στην ΕΕ αποτελεί συνταγματικό και θεσμικό χαρακτηριστικό, καθώς 24 επίσημες γλώσσες αναγνωρίζονται και χρησιμοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα (Williams, 2003). Ωστόσο, αυτή η γλωσσική πολυμορφία δεν εξισορροπείται πάντα ισότιμα στη χάραξη πολιτικών. Ορισμένες γλώσσες, κυρίως τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά, λειτουργούν ως «γλώσσες ισχύος» ή «γλώσσες εργασίας», επηρεάζοντας την προσβασιμότητα, τη διατύπωση και την ερμηνεία των πολιτικών κειμένων (Tureski & Mattila, 2017).

Η γλωσσική επιλογή στην επικοινωνία της ΕΕ ενέχει πολιτικές διαστάσεις, καθώς καθορίζει ποιοι έχουν φωνή και ποιοι αποκλείονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα διαφορές στη συμμετοχή των κρατών μελών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και στην άσκηση επιρροής, αναπαράγοντας ανισότητες μεταξύ ισχυρών και λιγότερο ισχυρών γλωσσικών κοινοτήτων (Phillipson, 2009). Επιπλέον, η μετάφραση και η διερμηνεία παίζουν κρίσιμο ρόλο στην εξασφάλιση διαφάνειας και ισότητας, αλλά παρουσιάζουν προκλήσεις σε θέματα ακρίβειας και πολιτικής σκοπιμότητας (Kourbanis, 2015).

Παράλληλα, η γλωσσική πολιτική στην ΕΕ επηρεάζει και την εθνική πολιτική των κρατών μελών, ειδικά όσον αφορά την εκπαίδευση και τη διατήρηση των γλωσσών μειονοτήτων (Wodak, 2011). Η διαχείριση αυτής της πολιτικής απαιτεί ευαισθησία προς την πολιτισμική πολυμορφία, ενώ ταυτόχρονα προωθεί την ευρωπαϊκή ταυτότητα και συνοχή.

Η γλώσσα στην ΕΕ λειτουργεί ως παράγοντας συγκρότησης της πολιτικής διαδικασίας, διαμορφώνοντας τις δυναμικές εξουσίας και συμμετοχής. Η κατανόηση των γλωσσικών επιδράσεων είναι απαραίτητη για μια δίκαιη και αποτελεσματική πολιτική διακυβέρνηση σε πολυγλωσσικά περιβάλλοντα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

• Kourbanis, F. (2015). Translating Europe: Power and ideology in European Union translation policy. Language & Communication, 42, 63–73.
• Phillipson, R. (2009). Linguistic imperialism continued. Routledge.
• Tureski, K., & Mattila, J. (2017). The role of language in the European Union’s policy process. Journal of European Public Policy, 24(6), 834–852.
• Williams, G. (2003). The European Union’s language policy: Linguistic diversity and the quest for unity. Language Problems and Language Planning, 27(3), 275–294.
• Wodak, R. (2011). The politics of fear: What right-wing populist discourses mean. SAGE Publications.

Η ανθεκτικότητα στις αστικές κοινότητες αναφέρεται στην ικανότητα των πόλεων και των κατοίκων τους να προσαρμόζονται, να ανακάμπτουν και να αντέχουν σε κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις (Meerow, Newell, & Stults, 2016). Στο πλαίσιο της ταχύτατης αστικοποίησης και των αυξανόμενων περιβαλλοντικών κινδύνων, η τεχνολογία αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για την ενίσχυση αυτής της ανθεκτικότητας.

Η τεχνολογία συμβάλλει στην ανθεκτικότητα μέσα από διάφορους άξονες. Πρώτον, οι έξυπνες υποδομές (smart infrastructures) βελτιώνουν τη διαχείριση πόρων, όπως ενέργεια, νερό και μεταφορές, μειώνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις από κρίσεις (Batty et al., 2012). Επιπλέον, τα συστήματα παρακολούθησης και ανάλυσης δεδομένων (big data analytics) επιτρέπουν στις τοπικές αρχές να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν προβλήματα έγκαιρα (AlNuaimi, Al Neyadi, Mohamed, & Al-Jaroodi, 2015).

Η χρήση εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας και ψηφιακών πλατφορμών προάγει την επικοινωνία και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών, ενισχύοντας την κοινωνική συνοχή και την αίσθηση κοινότητας (Angelidou, 2017). Οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται για περιβαλλοντικούς κινδύνους, να αναφέρουν προβλήματα και να συμμετέχουν σε συλλογικές δράσεις μέσω αυτών των τεχνολογιών.

Παρά τα οφέλη, η ενσωμάτωση της τεχνολογίας στις αστικές κοινότητες συνοδεύεται από προκλήσεις, όπως η ψηφιακή ανισότητα, η προστασία προσωπικών δεδομένων και η ανάγκη για συνεχή ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών (Kitchin, 2014). Η επιτυχία των τεχνολογικών λύσεων εξαρτάται από τη συμμετοχή όλων των μερών της κοινωνίας και από την προσαρμογή τους στις τοπικές ανάγκες.

Η τεχνολογία αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις αστικές κοινότητες, βελτιώνοντας τη διαχείριση πόρων, την επικοινωνία και την κοινωνική συνοχή. Με την ορθολογική χρήση και την επίλυση των συνοδών προκλήσεων, μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη και ευημερία των πόλεων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

• AlNuaimi, E., Al Neyadi, H., Mohamed, N., & Al-Jaroodi, J. (2015). Applications of big data to smart cities. Journal of Internet Services and Applications, 6(1), 25.
• Angelidou, M. (2017). The role of smart city characteristics in the plans of fifteen cities. Journal of Urban Technology, 24(4), 3-28.
• Batty, M., Axhausen, K. W., Giannotti, F., Pozdnoukhov, A., Bazzani, A., Wachowicz, M., … & Portugali, Y. (2012). Smart cities of the future. The European Physical Journal Special Topics, 214(1), 481-518.
• Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1-14.
• Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38-49.

Το έθνος είναι μια ψυχή, μια πνευματική έννοια. Αφενός, στο παρελθόν αποτελεί την κοινή κατοχή μιας κληρονομιάς αναμνήσεων. Αφετέρου, στο παρόν τη συγκατάθεση, την επιθυμία της συμβίωσης, τη βούληση να εξακολουθήσουμε να αξιοποιούμε αυτή την κληρονομιά που δεχόμαστε ως αδιαίρετη.

Το έθνος, όπως και το άτομο, είναι η κατάληξη ενός μακραίωνου ηρωικού παρελθόντος συνιστάμενο από προσπάθειες, θυσίες και αφοσιώσεις, δόξα, κοινωνικό κεφάλαιο πάνω στο οποίο στηρίζεται μια εθνική ιδέα. Ο σεβασμός προς τους προγόνους είναι το πιο θεμιτό αίσθημα όλων. Αγαπάει κανείς το σπίτι που έχει χτίσει και μεταβιβάζει στους απογόνους του.

Πρόκειται, δηλαδή, για ένα κοινό πρόγραμμα προς εφαρμογή. Το γεγονός ότι έχει κανείς υποφέρει, ευχαριστηθεί, ελπίσει μαζί με άλλους έχει μεγαλύτερη αξία από τις τελωνειακές ενώσεις και τα στρατηγικά σύνορα. Όταν πρόκειται για εθνικές αναμνήσεις, τα πένθη αξίζουν περισσότερο από τους θριάμβους, γιατί επιβάλλουν καθήκοντα, απαιτούν κοινές προσπάθειες. Το έθνος είναι, συνεπώς, μια μεγάλη αλληλεγγύη, αποτελούμενη από το αίσθημα των θυσιών που έχουν γίνει κι εκείνων τις οποίες είναι διατεθειμένοι να κάνουν ακόμα όσοι ανήκουν σε αυτή την κοινότητα.

Η ύπαρξη του έθνους είναι ένα «καθημερινό δημοψήφισμα», όπως η ύπαρξη του ατόμου είναι μια μόνιμη επιβεβαίωση της θέλησης για ζωή. Ένα έθνος δεν έχει ποτέ πραγματικό συμφέρον να προσαρτήσει ή να κρατήσει μια χώρα παρά τη θέλησή της. Υπόσχεται πολιτισμική και πολιτική ενότητα.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Ο όρος κοινότητα, αναφέρεται σε ένα σύνολο ανθρώπων, οι οποίοι έχουν κοινά κοινωνικά χαρακτηριστικά. Τα μέλη μιας κοινότητας έχουν ή ακόμη και αναπτύσσουν σταδιακά έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας -μια ορολογία- έχουν κοινές απόψεις για ορισμένα θέματα, κοινές αξίες, νοοτροπίες και στάσεις και εφαρμόζουν, σε έναν μεγάλο βαθμό, κοινές πρακτικές. Δύνανται, επομένως, να επικοινωνούν και να συνεργάζονται μεταξύ τους και εντός αυτού του πλαισίου διαμορφώνεται η ταυτότητα της κοινότητας και αναπτύσσονται διαπροσωπικές σχέσεις τους, και συνεπώς δημιουργείται ένας κοινωνικός ιστός, ένα δίκτυο, που περιλαμβάνει σταθερότητα, κινητικότητα μελών έχοντας κάποια διάρκεια.

Επιπλέον, η εν λόγω κοινωνική οντότητα δημιουργεί ατομικό και συλλογικό γνωσιακό κεφάλαιο, καθώς τα προβλήματα που απασχολούν τα μέλη της κοινότητας συζητιούνται, απαντώνται ή και επιλύονται με τη βοήθεια των άλλων μελών αυτής.

Κατά τον Wenger, μέσα από τη συμμετοχή σε κοινές δραστηριότητες ή αλλιώς κοινότητες πρακτικής οικοδομείται η νέα γνώση -θεωρητική και πρακτική- και συντελείται η μάθηση. Εν ολίγοις, η κοινότητα πρακτικής μέσα από την αλληλεπίδραση των μελών της μετασχηματίζεται σε κοινότητα μάθησης.

Σήμερα, με την εξάπλωση της χρήσης του Διαδικτύου, o όρος «κοινότητα» επαναπροσδιορίστηκε, για να συμπεριλάβει την ψηφιακή, ηλεκτρονική, εικονική-διαδικτυακή ή Online Κοινότητα, δηλαδή που στηρίζεται στην ψηφιακά διαμεσολαβητή επικοινωνία, σύγχρονη-ασύγχρονη.

Ο Rheingold περιγράφει τις κοινότητες αυτές ως «κοινωνικές συναθροίσεις που προκύπτουν στο Διαδίκτυο, όταν οι άνθρωποι, εκφράζοντας ανθρώπινα συναισθήματα, συνεχίζουν δημόσιες συζητήσεις για επαρκές χρονικό διάστημα έως τον σχηματισμό ιστών διαπροσωπικών σχέσεων στον κυβερνοχώρο».

Σύμφωνα, επίσης, με τους Smith, Johnston, Fernback και Thompson, τα βασικά συστατικά μιας επιτυχημένης «φυσικής» κοινότητας τη συνεργασία, την επικοινωνία και την προσωπική επένδυση και δέσμευση μεταξύ των μελών της, στον ψηφιακό κόσμο, η απουσία αυτών συνδυαστικά με την ανωνυμία και τη φυσική απόσταση μπορούν εύκολα να σταθούν εμπόδια και να μετατρέψουν μια ηλεκτρονική κοινότητα σε μια απλή ηλεκτρονική συνάντηση μιας ομάδας ανθρώπων που έχουν κοινά ενδιαφέροντα και επικοινωνούν χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικά μέσα.

Σε έκτακτες συνθήκες κρίσης παγκοσμίως λόγω της πανδημίας του COVID-19, οι άτυπες κοινότητες μάθησης αποτέλεσαν ένα πραγματικό σωσίβιο για τα περισσότερα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας. Στις καλύτερα προετοιμασμένες σχολικές κοινότητες υπήρχαν ήδη σε χρήση διάφορες ψηφιακές πλατφόρμες, υπηρεσίες, εκπαιδευτικά ιστολόγια, ψηφιακές τάξεις έχοντας ενεργοποιηθεί και αξιοποιηθεί μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους. Διέθεταν, δηλαδή, στη διάθεσή τους έναν ενεργό δίαυλο επικοινωνίας, ώστε να οργανώσουν την επομένη με όλα τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας, γονείς και μαθητές, δίχως να καθυστερήσουν, όταν η υπερφόρτωση του δικτύου απογοήτευε ή αποθάρρυνε τους νέους χρήστες.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός