Πόσο εύκολα βγάζουμε συμπεράσματα εμείς οι άνθρωποι. Μας αρέσει να υποβαθμίζουμε τους γύρω, με την κρυφή ελπίδα ότι θα νιώσουμε ανώτεροι. Πόσο γελοία κοινωνία, ευνουχίζουμε ψυχές πριν ακόμα μάθουν να μετράνε, και περιμένουμε εκείνοι οι άνθρωποι να βγουν εγκεφαλικά υγιείς. Ο χρόνος ωρίμανσης της κάθε ψυχής δεν έχει κανέναν συγχρονισμό με το είδος ζωή που εξελίσσεται εδώ και αιώνες πάνω σε αυτόν τον πλανήτη.
Προσπαθούμε να περιορίσουμε την εγκεφαλική δραστηριότητα των ανθρώπων, και όταν έρθει η στιγμή να βγει στην κοινωνία, τον κρίνουμε για τον τρόπο σκέψεις, συμπεριφοράς και οτιδήποτε άλλο. Όλοι μας από την στιγμή που γεννιόμαστε μέχρι την τελευταία μας ανάσα, προσπαθούμε να προσαρμοστούμε στα δεδομένα της κάθε κοινωνίας. Κανείς όμως δεν έχει σκεφτεί, πως ένας ενήλικας έφτασε να είναι όπως είναι. Κανείς δεν ξυπνάει μια μέρα και διαλέγει να γίνει εγκληματίας, κανείς δεν ξυπνάει ένα πρωινό και λέει σήμερα θα γίνω δολοφόνος, κανένας δεν λέει εκεί που τρώει το κολατσιό του, σήμερα θα πηδήξω από μια ταράτσα. Καθώς μεγαλώνουμε ασυνείδητα γεμίζουμε το μέσα μας με καταστάσεις που δεν λύθηκαν στην ώρα τους, και αργότερα ξεχύνονται ύπουλα στο παρών και τα κάνουν όλα άνω κάτω.
Ένα παιδί, που προφανώς και ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του παιδί αφού έτσι τον μάθανε, πέρα από την απόλαυση της ημέρας του, δεν παιδεύει το μυαλό του με άλλο είδος σκέψεων. Κανένα παιδί όταν ζει σε ένα άσχημο οικογενειακό περιβάλλον, δεν φαντάζεται εκείνη την στιγμή, πως μπορεί όλη αυτή η κατάσταση να επηρεάσει την ζωή του αργότερα. Μέχρι την ενηλικίωση του ο άνθρωπος μαζεύει τόσες συμπεριφορές και σκέψεις που θα μπορούσε να γεμίσει μισή βιβλιοθήκη. Όλα εκείνα αφήνουν με τον τρόπο τους ένα σημάδι που αργότερα θα το προβάλει ο εαυτός μας, σε καταστάσεις που δεν θα ξέρουμε ούτε εμείς οι ίδιοι από πού προέκυψαν.
Συναντάμε κατά καιρούς ανθρώπους κρύους και απόμακρους, και γελοιοποιούμε τον τρόπο τους χωρίς να ξέρουμε την αιτία του αποτελέσματος. Τα παιδικά τραύματα είναι εκείνα που εν τέλει μας κάνουν αυτό που είμαστε αργότερα στην ζωή μας, και ας μην το καταλαβαίνουμε. Ότι παίρνει ο καθένας σαν παιδί εκείνο γίνεται στην συνέχεια.
Η ειρωνεία σε αυτό είναι ότι πολλοί άνθρωποι λόγο της δύσκολης παιδικής ηλικίας ορκίζονται ότι σαν ενήλικες δεν θα χειριστούν τα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο και καταλήγουν να κάνουν ακριβώς το ίδιο. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την μίμηση, και όχι από τα λόγια. Η κοινωνία όσο και αν φαίνεται ότι αλλάζει, είναι σαν μια παγίδα, φαίνεται διαφορετική, αλλά οι άνθρωποι είναι ίδιοι. Τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει όταν μέσα τους οι άνθρωποι παλεύουν με τους ίδιους δαίμονες αιώνες τώρα, χωρίς καμιά επιτυχία.
Όταν καταστρέφεις μια παιδική ψυχή μην περιμένεις αργότερα να ανοίξουν οι πύλες του παραδείσου, όταν εσύ τον έμαθες πρώτα τι είναι η κόλαση. Το μυαλό του ανθρώπου είναι σαν ένα σφουγγάρι, τα απορροφάει όλα, αλλά χωρίς την σωστή καθοδήγηση, εύκολα μπορεί να χαθεί στην διαδικασία. Λίγοι άνθρωποι μεγαλώνοντας έχουν το κουράγιο να αντιστρέψουν τις πληροφορίες τόσων χρόνων, και ειδικότερα όταν βρίσκονται ένα βήμα πριν το ποτήρι ραγίσει. Λέμε κάλιο αργά παρά ποτέ. Ναι έχει μια ισχύει, αλλά όχι δυνατή εφαρμογή σε όλα και σε όλους τους χρόνους.
Η παιδική ψυχή από μόνη της έχει όλα τα απαραίτητα εφόδια να εξελιχθεί σε ένα πρότυπο προς μίμηση, ώστε εκείνη η ψυχή αργότερα στην ζωή του να είναι περήφανο για τους κόπους τους. Ότι σπέρνουμε, εκείνο θερίζουμε.
Παγκόσμια ημέρα εξάλειψης της βίας κατά των γυναικών: Κάθε μέρα θα έπρεπε να είναι 25 Νοεμβρίου!
Η κακοποίηση των γυναικών είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τους αρμόδιους θεσμούς χωρίς όμως να έχουν γίνει περαιτέρω προσπάθειες για την εξάλειψή του. Συγκεκριμένα, το 1979 επικυρώθηκε απο την Γενική Συνελεύση του ΟΗΕ η ‘’Σύμβαση εξάλειψης κάθε μορφής διακρίσεως κατά των γυναικών’’ της οποίας κυρίαρχο μέλημα ήταν η ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.
Αύξηση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας κατά την περίοδο του lockdown
Το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας συζητήθηκε αρκετά κατά το πρώτο lockdown στην Ελλάδα αφού οι γραμμές υποστήριξης λάμβαναν συνεχώς τηλεφωνήματα για βοήθεια. Η Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων, Μαρία Συρεγγέλα, σε ομιλία της στο Sputnik, είπε χαρακτηριστικά ‘’Κατά τη διάρκεια της πρώτης καραντίνας είδαμε μια βίαια, μια τρομακτική αύξηση στα κρούσματα της κακοποίησης κατά των γυναικών. Βέβαια, από αυτά που μας μετέφεραν οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί που εργάζονται στις δομές και σε όλο τον μηχανισμό στήριξης των κακοποιημένων γυναικών, είναι ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που… σιγόβραζε υποδόρια μέσα σε αυτά τα σπίτια για πολύ καιρό και το lockdown έδωσε την αφορμή ή τη χαριστική βολή αν θέλετε. Η βία υπήρχε ήδη εκεί και έκανε τη δουλειά της αθόρυβα.’’
Αφορμή για την ταρακούνηση των περισσότερων γυναικών στάθηκε το spot που κυκλοφορούσε αρκετά και στα social media καθώς και στην τηλεόραση με μια απεικονιζόμενη γυναίκα να κάνει μια συγκεκριμένη κίνηση με το χέρι της, δίνοντας στην φίλη της που την κοιτούσε μέσω κάμερας να καταλάβει ότι η ζωή της βρίσκεται σε κίνδυνο.Έτσι, πολλές γυναίκες βρήκαν την δύναμη μέσω της καμπάνιας αυτής να καταγγείλουν τον κακοποιό τους και να καταλάβουν πως υπάρχει λύση.Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και ο διεθνής κωδικός ‘’ Μάσκα-19’’ ύστερα απο έκκληση του ΟΗΕ για την πρόληψη κακοποιήσεων. Η ενέργεια ξεκίνησε απο το Ινστιτούτο Ισότητας των Κανάριων Νήσων σύμφωνα με το οποίο όσες γυναίκες δεν μπορούσαν να έρθουν σε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες, είχαν την επιλογή να πουν το σύνθημα σε ένα φαρμακείο και απο εκεί θα ενημερωνόντουσαν και οι Αρχές.
Από τα στοιχεία που δίνονται από την βάση δεδομένων που έχει η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) και απο τη βάση δεδομένων του 15900 (Γραμμή Υποστήριξης) προκύπτει πως συνολικά απο όλη την Ελλάδα το διάστημα 1η Νοέμβρη 2019-31 Οκτώβρη 2020 υπήρξαν 4.872 γυναίκες θύματα βίας και πολλαπλών διακρίσεων καθώς και τρίτα πρόσωπα (π.χ. η μητέρα, ενήλικη κόρη του θύματος κ.λπ.) Σύμφωνα με τη κ.Συρεγγέλα το οικονομικό υπόβαθρο αυτών των γυναικών δεν έχει σημασία για τον δισταγμό της φυγής τους από τα σπίτια-κόλαση αφού προέρχονται από κάθε κοινωνική τάξη.
Στην πράξη, οι 20 ξενώνες της ΓΓΟΠΙΦ (Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων) που υπάρχουν πανελλαδικώς φιλοξένησαν αρκετές γυναίκες και τα παιδιά τους που μπόρεσαν να απομακρυνθούν. Κύριο ρόλο έπαιξαν επίσης, το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο της Ελλάδας και η Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρεία. Η τελευταία παρείχε βοήθεια σε όσες γυναίκες το χρειάστηκαν, στέλνοντας γιατρούς σε ξενοδοχεία ή στους ξενώνες που τις φιλοξενούσαν.
Τα τελευταία χρόνια η έκταση που παίρνει το θέμα αυξάνεται συνεχώς. Με την βοήθεια θεσμών όπως των προαναφερθέντων και την βοήθεια των social media και της τηλεόρασης που με οποιοδήποτε τρόπο φέρνουν επανειλλημένα την κατάσταση στην επιφάνεια ας ελπίσουμε πως του χρόνου τέτοια μέρα θα μιλάμε για τα ποιο χαμηλά ποσοστά συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια.
Γραμμή Υποστήριξης : 15900
email: sos15900@isotita.gr
Κακοποίηση ζώων: Έγκλημα χωρίς τιμωρία
Παρά τις αυστηρές κυρώσεις που επιβάλλει ο νόμος σχετικά με την κακοποίηση των ζώων, η Ελλάδα τα τελευταία ιδίως χρόνια βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες όπου το έγκλημα αυτό εμφανίζει ολοένα και πιο υψηλά ποσοστά. Με βάση πληροφορίες που αναφέρονται στην ιστοσελίδα «Report Animal Abuse Greece» το 2018 καταφράφησαν 3.734 ενώ 1.799 ήταν μόνο για το πρώτο εξάμηνο του 2019. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως απο τα τελευταία καταγγεγραμμένα περιστατικά συνελήφθησαν μόλις 117 άτομα, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τα αδέσποτα κυρίως είναι αυτά που αποτελούν τον εύκολο στόχο για αυτούς που θέλουν να προβούν σε κτηνώδης πράξεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι φόλες που τοποθετούνται κατά καιρούς σε πάρκα, σε θάμνους ακόμα και σε αυλές σπιτιών με σκοπό την δηλητηρίαση των τετράποδων καθώς και βίαιες πράξεις όπως αφαίρεση σάρκας, κάψιμο ή ακρωτηριασμός. Από τα παραπάνω παρατηρείται όχι μόνο η ελλιπής οργάνωση των Δήμων κυρίως για τα αδέσποτα αλλά και ο δισταγμός των κατοίκων-μαρτύρων που αποφεύγουν να δώσουν πληροφορίες στα αρμόδια μέσα. Για να καταλάβουμε πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα αρκεί να μπούμε σε μια σελίδα φιλοζωικής και να ανατρέξουμε στο χρονολόγιό της. ‘’Κουτάβια βρέθηκαν πεταμένα στα σκουπίδια’’, ‘’σκύλος χτυπημένος απο αμάξι βρέθηκε παρατημένος’’, ‘’ ιδιοκτήτης έσερνε σκύλο απ’την καρότσα’’ κ.ά, είναι κάποια απο τα πολλά περιστατικά που θα συναντήσει κανείς διαβάζοντας τα όσα κοινοποιούνται στις φιλοζωικές. Εκεί, όπου οι άνθρωποι δίνουν έναν αγώνα τόσο για την μείωση τέτοιου είδους εγκλημάτων καθώς και για την πρόληψη χειρότερων επακόλουθων.
Η σύλληψη των δραστών δεν καθίσταται εύκολη γιατί όπως προαναφέρθηκε οι μάρτυρες διστάζουν να μιλήσουν (συνήθως σε μικρές και κλειστές κοινωνίες) και έχουν την τάση να ρίχνουν το φταίξιμο σε οργανωμένους φορείς που όμως δεν έχουν την ικανότητα να φροντίζουν για κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Επομένως, οι δράστες συνεχίζουν να κυκλοφορούν ελεύθεροι έχοντας ήδη μια (;) βίαιη πράξη στο ιστορικό τους σχεδιάζοντας ίσως τις επόμενες κινήσεις τους.
Σύμφωνα με θεωρίες μελετητών, η κακοποίηση των ζώων είναι ουσιαστικά ένα πρώιμο στάδιο επίδοξων εγκληματικών πράξεων όπως ενδοοικογενειακή βία η ακόμα και εγκλήματα κατα της ζωής.(ανθρωποκτονία). Όπως εξηγήθηκε, μεγαλώνοντας τα άτομα αυτά [επίδοξοι δράστες] είναι αδύναμα στην διαχείρηση των συναισθημάτων τους, κυρίως σε αυτό του θυμού. Με την βιαιότητα που εμφανίζουν απέναντι στα ζώα νιώθουν την αυτοεκίμηση και το ηθικό τους να αναπτερώνονται καθώς και την εξουσία που ανέκαθεν έψαχναν, προκαλώντας πόνο σε ένα άλλο απροστάτευτο σώμα. Αρκετά μάλιστα απο τα περιστατικά δολοφόνων κατά συρροή φαίνεται πως είχαν διαπράξει κατα το παρελθόν κτηνωδίες.
‘Οπως είναι φανερό, το κενό μεταξύ της βιαιοπραξίας απέναντι στα ζώα με αυτο της εγκληματικότητας απέναντι σε άνθρωπο είναι πολύ μικρό και χρήζει έκτακτης ανάγκης για περαιτέρω ενέργειες απο τους υπεύθυνους θεσμούς.
Αν και σήμερα οι αρμόδιοι φορείς έχουν πάρει σε κάποιο βαθμό τα απαραίτητα μέτρα που χρειάζονται για την εξάλειψη και την πρόληψη τέτοιου τύπου εγκλημάτων, αρκετοί συνεχίζουν ακόμα να φανερώνουν παρεκκλίνουσα συμπεριφορά χωρίς την αίσθηση του φόβου. Είναι ευθύνη όλων των πολιτών να αναφέρουν οποιοδήποτε περιστατικό πέσει στην αντίληψή τους στις αρμόδιες αρχές καθώς και σε οργανώσεις που ασχολούνται με το συγκεκριμένο ζήτημα. Παρακάτω επισυνάπτονται δύο σελίδες, αυτή της Πανελλαδικής Φιλοζωικής και Περιβαλλοντικής Ομοσπονδίας και της ”Dog’s voice” ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού, με τα βήματα που μπορεί κανέις να ακολουθήσει ώστε να καταγγείλει ενα παρόμοιο περιστατικό.
Οι Kasabian έδιωξαν τον τραγουδιστή τους επειδή κακοποιούσε την γυναίκα του!
Οι Kasabian ζήτησαν από τον τραγουδιστή τους Tom Meighan να αποχωρήσει από το γκρουπ μετά την υπόθεση οικογενειακής βίας.
Κάποιοι στον βωμό του χρήματος, της δόξας και της δημοσιότητας, ενδεχομένως να έκαναν τα στραβά… μάτια και να περιμέναν να καταλαγιάσει ο ντόρος. Οι Kasabian όμως δεν φαίνεται να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία των ανθρώπων.
Έτσι, μετά την ολοκλήρωση της δικαστικής υπόθεσης του Tom Meighan με την γυναίκα του για οικογενειακή βία, με μία ανακοίνωσή τους στα social media του ζητούν να αποχωρήσει από το συγκρότημα.
Κατά την διάρκεια της εκδίκασης, προβλήθηκε ένα video από κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης όπου φαίνεται ο 39χρονος να χτυπάει την Vikki Ager και να την σέρνει, τραβώντας την από τον αστράγαλο.
Της πέταξε το κλουβί ενός χάμστερ, ενώ την απειλούσε και με ένα κομμάτι ξύλο, προκαλώντας της τραύματα στο μάτι, στο κεφάλι και γενικώς σε όλο της το σώμα, όπως επιβεβαιώνουν ιατρικές εξετάσεις.
Ο τραγουδιστής των Kasabian, σκουπίζοντας τα δάκρυά του και κρατώντας το πρόσωπό του, παραδέχθηκε όλα όσα έκανε ενώπιον του Leicester Magistrates Court, το οποίο τον γλίτωσε από την φυλακή επιβάλλοντάς του 200 ώρες κοινωνικής εργασίας. Κάτι που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις….
Η ανακοίνωση του γκρουπ
Η αποχώρηση του Tom Meighan ήταν γνωστή από προχθές, όταν και συγκρότημα είχε κάνει ένα άλλο ποστάρισμα, στο οποίο όμως απέφευγε να πάρει θέση για την υπόθεση, μιλώντας προσωπικά ζητήματα.
Προφανώς όμως αυτό έγινε λόγω του δικαστηρίου που θα ακολουθούσε.
Τώρα όμως που ολοκληρώθηκε η διαδικασία, έβγαλαν νέα ανακοίνωση, στην οποία μεταξύ άλλων ανέφεραν πως «η οικογενειακή βία και η κακοποίηση κάθε είδους δεν είναι αποδεκτά», ζητώντας από τον Tom Meighan να αποχωρήσει.
Now that the legal proceedings have been concluded, we can comment on the departure of Tom Meighan from the band. Full statement below. Kasabian x pic.twitter.com/vP7Y61sxQA
Παιδική κακοποίηση: Πώς οι ζωγραφιές των παιδιών αποκαλύπτουν τη φρίκη
Σχεδόν καθημερινά ακούμε για περιπτώσεις παιδιών που πέφτουν θύματα βιασμών, ξυλοδαρμών και κακομεταχείρισης.
Πώς θα αντιληφθούμε αν κάτι τέτοιο συμβαίνει στο παιδί, τον μαθητή ή το γειτονόπουλό μας; Τι συμβαίνει στην Ελλάδα και μπορεί ένας κακοποιητικός γονιός να αλλάξει;
Συνέντευξη απαντώντας σε όλα τα παραπάνω αλλά και σε πολλά περισσότερα ερωτήματα παραχώρησε η κα. Ματίνα Μαλανδρή, Ψυχολόγος-Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια-Υπ. Διδ.Εγκληματολογίας, στο amea-care.gr και τηνΑγγελική Καρδαρά.
Διαβάστε όσα ενδιαφέροντα είπε η ειδικός…
Κυρία Μαλανδρή ασχολείστε με το πολύ σοβαρό ζήτημα της παιδικής κακοποίησης, τόσο επαγγελματικά όσο και σε ερευνητικό επίπεδο. Θα ήθελα να μας περιγράψετε την επικρατούσα στη χώρα μας κατάσταση. Ποιες μορφές κακοποίησης υφίστανται τα παιδιά στην Ελλάδα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, πόσα περιστατικά φτάνουν τελικά στους ειδικούς και πώς αντιμετωπίζονται;
Η «πραγματική» εικόνα της κακοποίησης στην Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες αποτύπωσης της, θεωρώ πως είναι πλασματική. Και αυτό λόγω του σκοτεινού αριθμού που γνωρίζουμε πως υπάρχει, δηλαδή των περιπτώσεων εκείνων που δεν καταγγέλλονται. Όμως, μια εικόνα της υπάρχουσας κατάστασης μας δίνει η πρώτη επιδημιολογική έρευνα για την κακοποίηση στην Ελλάδα, η έρευνα BECAN, με βάση την οποία πάνω από σχεδόν 8 στα 10 παιδιά αναφέρουν ότι έχουν υποστεί τουλάχιστον μια εμπειρία σωματικής βίας, πάνω από 8 στα δέκα παιδιά εμπειρία ψυχολογικής βίας, και σχεδόν 2 στα 10 αναφέρουν ότι έχουν υποστεί μια εμπειρία σεξουαλικής βίας κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Οι μορφές της κακοποίησης παραμένουν οι ίδιες, σεξουαλική, σωματική, συναισθηματική και παραμέληση, που όμως, πλέον κάποιες από αυτές μπορεί να πραγματοποιούνται και με τη χρήση των τεχνολογικών μέσων. Σε σχέση τώρα με την αντιμετώπιση των περιστατικών θυματοποίησης ανηλίκων εντός της οικογένειας, προϋποτίθεται καταρχάς η αποκάλυψή του περιστατικού, κάτι που στην περίπτωση αυτής της μορφής θυματοποίησης αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύπλοκο θέμα. Η ιδιαιτερότητα της μορφής αυτής έγκειται στο ότι το άτομο, το οποίο έχει αναλάβει τη φροντίδα του παιδιού, είναι και αυτό που το κακοποιεί, κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα συγκρουσιακό για το παιδί.
Αφενός λοιπόν για το ίδιο το παιδί είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αποκαλύψει το γεγονός, αφετέρου ακόμη και να το αποκαλύψει μπορεί ο δράστης να μην επιτρέψει την καταγγελία. Σχετικά με τη θεραπευτική αντιμετώπιση, υπάρχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και πολυπληθή ιδιωτικά θεραπευτικά κέντρα, το ζήτημα είναι όμως, κατά πόσο θα απευθυνθούν εκεί για θεραπεία, άνθρωποι που δεν θεωρούν ότι χρειάζονται θεραπευτική βοήθεια. Θα ήθελα να αναφερθώ τέλος, στη συμβολή του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, το οποίο έχει δημιουργήσει το πρωτόκολλο «Ολοκληρωμένης Προσέγγισης για τη Διερεύνηση, Διάγνωση και Διαχείριση Περιστατικών Κακοποίησης και Παραμέλησης Παιδιών», η εφαρμογή του οποίου θα αλλάξει ριζικά την αναγνώριση και τη θεραπεία των περιπτώσεων κακοποίησης, αρκεί βέβαια να εφαρμοστεί τελικά.
Η απεικόνιση του πάρτι γενεθλίων με την πρώτη ματιά φαίνεται αθώα αλλά προσέχοντας τη φιγούρα του “θείου”, ανακαλύπτεις ότι το παιδί απεικονίζει το άτομο με ένα τονισμένο ανδρικό μόριο, κάτι που δεν έχει χρησιμοποιήσει στη φιγούρα του πατέρα.
Μπορείτε να μας απεικονίσετε το προφίλ του γονιού που φτάνει στο σημείο να κακοποιήσει το παιδί του, σωματικά, λεκτικά ή/και ψυχολογικά;
Κάποια στοιχεία του γονέα που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο κακοποίησης του παιδιού είναι η δυσκολία του ίδιου να συνδεθεί συναισθηματικά με το νεογέννητο παιδί, η έλλειψη γνώσης για την ανατροφή του παιδιού και τις ανάγκες του, η αντίδραση με ακατάλληλες ή βίαιες τιμωρίες σε συμπεριφορές του, η χρήση της σωματικής τιμωρίας ως μέσο πειθαρχίας παιδιών, η ύπαρξη σωματικών ή ψυχικών προβλημάτων που παρεμποδίζει την ικανότητά του ως γονέα, η έλλειψη αυτοελέγχου όταν εκνευρίζεται, ή η κοινωνική απομόνωση.
Κατά τη γνώμη μου είναι ιδιαίτερα σημαντική η ποιότητα των δεσμών που οι γονείς εσωτερίκευσαν ως παιδιά, και αποτελεί βασικό ερμηνευτικό παράγοντα του φαινομένου της διαγενεαλογικής μεταβίβασης της βίας. Ο Bowlby, αντιμετωπίζει την επιθετικότητα ως μια αντίδραση σε τραύματα που δημιουργούνται κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου λόγω ανεπαρκούς φροντίδας ή παραμέλησης. Ο δεσμός της μητέρας με το νεογέννητο βρέφος είναι μόνο σε ένα μικρό βαθμό αυτόματος ή βιολογικά καθορισμένος. Στην πραγματικότητα επηρεάζεται έντονα από τις προηγούμενες εμπειρίες της ζωής της, με αφετηρία τη δική της σχέση με τη μητέρα της, τον πατέρα και άλλα σημαντικά πρόσωπα.
Άλλη μία ζωγραφιά από κορίτσι που είχε κακοποιηθεί σεξουαλικά από τον θείο του. Και εδώ έχουμε υπερτονισμένο το ανδρικό μόριο του θείου, ενώ είναι χαρακτηριστική η έκφραση λύπης στο πρόσωπο του παιδιού.
Είναι δυνατόν ένας γονιός που κακοποιεί το παιδί του, με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή να αλλάξει ριζικά συμπεριφορά, να γίνει ένας “καλός γονιός” και να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη του παιδιού του;
Κάθε περίπτωση είναι μοναδική και είναι επικίνδυνο να δώσουμε μια γενικευμένη απάντηση. Πιστεύω πως μεγαλύτερη σημασία από το πόσο «σοβαρή» είναι η περίπτωση της κακοποίησης-παραμέλησης, έχει το πώς αυτή βιώθηκε από το παιδί. Το ζήτημα της απώλειας της εμπιστοσύνης στον πρωταρχικό σου Άλλο, στο γονιό σου, είναι πυρηνικό.
Βέβαια, σε πολλές περιπτώσεις, το παιδί μπορεί να δέχεται ως αλήθεια του, αυτό που του έχουν πει πως είναι η αλήθεια, και με αυτή την έννοια η εμπιστοσύνη προς τον γονιό είναι δεδομένη, δεν αμφισβητείται. Κάτι που μπορώ να προσθέσω από τη θεραπευτική μου εμπειρία, είναι πως τα παιδιά δύσκολα «προδίδουν» τους γονείς τους, τους υπερασπίζονται ακόμη και αν εκείνοι τα χτυπούν ή τους ασκούν ψυχολογική βία. Σε σχέση με το αν οι γονείς που κακοποιούν μπορεί να αλλάξουν, εξαρτάται από το αν θέλουν. Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν όμως έτσι εύκολα, χρειάζεται πολύ υψηλό κίνητρο και χρόνια θεραπείας.
Ένας γονιός που κακοποιεί το παιδί του μπορεί να φτάσει από μόνος του στη συνειδητοποίηση ότι έχει ο ίδιος πρόβλημα και να αναζητήσει βοήθεια από τους ειδικούς;
Θα έλεγα ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο γονιός που κακοποιεί ή παραμελεί το παιδί του είτε δεν έχει επίγνωση της βλάβης που ασκεί στο παιδί του ή δεν επιθυμεί να αλλάξει συμπεριφορά και προσπαθεί αυτή να μην γίνει φανερή για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα. Χρειάζεται εξωτερική παρέμβαση για να φτάσει σε κάποιο θεραπευτικό πλαίσιο. Και ακόμη και αν φτάσει, δεν είναι πολύ πιθανό πως θα συνεργαστεί με τις συστάσεις του θεραπευτή.
Η ζωγραφιά ανήκει σε 9χρονο κορίτσι που αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στους συμμαθητές του. Έχει ζωγραφίσει τον εαυτό του μικρότερο από τα άλλα παιδιά και εντός ενός πλαισίου. Η 9χρονη είναι κόρη μίας νέας γυναίκας που έμεινε έγκυος στα 15 και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αποδοχής
Ποια είναι τα “σημάδια” που πρέπει να προβληματίσουν έναν εκπαιδευτικό ότι ένα παιδάκι κακοποιείται στο σπίτι του και πώς μπορεί να αντιδράσει με τις ενδείξεις και όχι αποδείξεις που θα έχει;
Να μην ξεχνάμε πως η παρουσία κάποιων συμπεριφορών δεν συνεπάγεται κακοποίηση, άρα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να είναι προσεκτικοί. Ενδεικτικά όμως αναφέρουμε ορισμένους δείκτες γιατί οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι ενημερωμένοι. Δείκτες συμπεριφοράς στην περίπτωση της παραμέλησης, θεωρούνται η εμπλοκή σε παραβατικές συμπεριφορές, στεναχωρημένα παιδιά ή με επίπεδο συναίσθημα, κουρασμένα παιδιά με δυσκολία συγκέντρωσης στο σχολείο λόγω έλλειψης ύπνου.
Η ζωγραφιά ανήκει σε 9χρονο κορίτσι που αισθάνεται μειονεκτικά απέναντι στους συμμαθητές του. Έχει ζωγραφίσει τον εαυτό του μικρότερο από τα άλλα παιδιά και εντός ενός πλαισίου. Η 9χρονη είναι κόρη μίας νέας γυναίκας που έμεινε έγκυος στα 15 και αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αποδοχής.
Στην περίπτωση της ψυχολογικής κακοποίησης, το άγχος, η κατάθλιψη, σημάδια κοινωνικής απομόνωσης, βία που εκφράζεται με λόγια ή πράξεις. Στην περίπτωση της σεξουαλικής κακοποίησης, παρατηρείται συχνά προχωρημένη σεξουαλική γνώση βάσει της ηλικίας, έκφραση φόβου απέναντι σε κάποιο πρόσωπο, υπερβολικός αυνανισμός, πρόωρο σεξουαλικό παιχνίδι, υπερβολική περιέργεια για το σεξ, απρόσμενη πτώση της σχολικής επίδοσης, έκφραση σεξουαλικής δραστηριότητας μέσα από παιχνίδια ή καταθλιπτικό συναίσθημα.
Αν οι εκπαιδευτικοί πληροφορηθούν έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας είναι υποχρεωμένοι να δράσουν. Το άρθρο 23 του νόμου 3500/2006, ορίζει ότι εφόσον οι εκπαιδευτικοί κατά τη διάρκεια του εκπαιδευτικού τους έργου πληροφορηθούν ή διαπιστώσουν ότι ένα έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας λαμβάνει χώρα σε βάρος μαθητή υποχρεούνται να το αναφέρουν χωρίς καθυστέρηση στο διευθυντή της μονάδας και αυτός με τη σειρά του στον αρμόδιο εισαγγελέα. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί μπορούν να προτείνουν στους γονείς τη συνεργασία με υπηρεσίες υποστήριξης.
Ποια είναι η συμπεριφορά ενός παιδιού που είναι θύμα οικογενειακής βίας απέναντι στους συμμαθητές και τους δασκάλους/καθηγητές του, αλλά και απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό;
Η συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να περιλαμβάνει ανάμεσα σε άλλες εκφοβισμό άλλων παιδιών ή εκφοβισμό από άλλα παιδιά, φτωχές διαπροσωπικές σχέσεις με συνομήλικους, ή αναφορικά με την σχολική του επίδοση μπορεί να υπάρχει μεγάλος αριθμός απουσιών ή δυσκολία στην ολοκλήρωση μιας εργασίας. Πώς νιώθει το ίδιο το παιδί πέρα από το πώς συμπεριφέρεται στους άλλους, αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα. Το παιδί βρίσκεται σε σύγχυση διότι ο γονιός είναι αυτός που σε «κανονικές» συνθήκες εκφράζει αγάπη, ενώ αντίθετα στην περίπτωση της κακοποίησης, ο γονιός επιφέρει κακομεταχείριση. Τα παιδιά αυτά, συχνά μεγαλώνουν με ένα πυρηνικό αίσθημα αναξιότητας, ντροπής και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Οι σχέσεις τους σημειώνονται από εξαιρετική ευαισθησία στα συναισθήματα των άλλων και αναζητούν έντονα την αποδοχή και την αγάπη.
Η ζωγραφιά είναι το “πορτρέτο” ενός 8χρονου αγοριού που κακοποιούταν σεξουαλικά από τον πατέρα του. Ο ψυχοθεραπευτής του ζήτησε να ζωγραφίσει πως ένιωθε όταν δεχόταν τις επιθέσεις από τον πατέρα του και εκείνο απεικόνισε τον φόβο στο πρόσωπό του, ενώ σημαντική είναι και η λεπτομέρεια των κουμπιών στην μπλούζα και στο παντελόνι του, αφού αυτά τα σημεία ήταν ο “στόχος” του πατέρα του.
Κρίνω πολύ ενδιαφέρουσα την ενασχόλησή σας με τη θεραπεία της ψυχούλας του παιδιού μέσα από την τέχνη/ art therapy. Με ποιον τρόπο η εκπαιδευτική κοινότητα μπορεί να αξιοποιήσει την art therapy, προκειμένου να βοηθήσει τα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα στο σπίτι ή/και στο σχολείο;
Ερχόμαστε τώρα σε ένα θέμα που αποτελεί έναν από τους μεγάλους μου έρωτες! Την Eικαστική Ψυχοθεραπεία. Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει τόσο τη δημιουργική διαδικασία και τα εικαστικά προϊόντα όσο και την ύπαρξη μιας θεραπευτικής σχέσης. Το εικαστικό προϊόν δημιουργείται από τον πελάτη σε ένα υποστηρικτικό και οριοθετημένο πλαίσιο, όπου ο εικαστικός θεραπευτής, προσεκτικά βλέπει, ακούει, επεξεργάζεται, και καθρεφτίζει, τόσο σε σχέση με το εικαστικό έργο όσο και σε σχέση με το άτομο. Η χρήση της δημιουργικότητας με στόχο την θεραπεία παιδιών, και δη την θεραπεία κακοποιημένων παιδιών αποτελεί για μένα ένα ιερό έργο.
Η Εικαστική Ψυχοθεραπεία ανεξάρτητα από τον πληθυσμό στον οποία κάθε φορά απευθύνεται, βοηθά στην ανάδυση ασυνείδητου υλικού στην επιφάνεια, μέσω της ύπαρξης ενός εικαστικού, δημιουργικού πεδίου συμβολικής εμπειρίας. Οι πρώτες περιπτώσεις μελέτης παιδικής κακοποίησης και θεραπείας μέσω Εικαστικής Ψυχοθεραπείας εντοπίζονται περίπου γύρω στις αρχές του 1960 και σύμφωνα με πολλούς εικαστικούς θεραπευτές και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η Εικαστική Ψυχοθεραπεία θεωρήθηκε ως ο πλέον κατάλληλος και λιγότερο αγχογόνος τρόπος για τη διάγνωση και τη θεραπεία παιδιών θυμάτων κακοποίησης. Τα παιδιά αισθάνονται πιο άνετα να ζωγραφίζουν εικόνες για να εκφράσουν και να επεξεργαστούν τις κακοποιητικές εμπειρίες, από το να μιλήσουν για αυτές. Η εικόνα ενσωματώνει πολλαπλά οφέλη τόσο ως θεραπευτικό μέσο, αλλά κατά τη γνώμη μου και ως ερευνητικό εργαλείο.
Οι τρόποι αναπαράστασης στον ανθρώπινο εγκέφαλο είναι δύο, ο λεκτικός και ο εικονικός. Είναι πολύ περιοριστικό να διεξάγουμε έρευνες χρησιμοποιώντας μόνο τον λόγο. Η εικονική αναπαράσταση μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους προσέγγισης της ανθρώπινης εμπειρίας, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί κάλλιστα στο πλαίσιο του σχολείου, όμως πρώτα για να γίνει αυτό με αξιοπιστία και εγκυρότητα, χρειάζεται έρευνα. Πρέπει να είμαστε ανοιχτοί και να δοκιμάζουμε ιδέες που μπορεί να μας ανοίξουν νέους δρόμους.
Ποια είναι η κα. Ματίνα Μαλανδρή
Η κ. Mατίνα Μαλανδρή σπούδασε Ψυχολογία (Βsc) στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και στη συνέχεια ειδικεύτηκε στην Εικαστική Ψυχοθεραπεία στο Κέντρο Τέχνης και Ψυχοθεραπείας (Dipl.).
Είναι απόφοιτη του μεταπτυχιακού «Εγκληματολογία» του Παντείου Πανεπιστημίου (MA) και εκπονεί τη διδακτορική της διατριβή με θέμα την “αναγνώριση της κακοποίησης παιδιού και προτάσεις αντεγκληματικής πολιτικής”.
Στη διάρκεια της εκπαίδευσης και της εργασίας της απέκτησε εμπειρία σε ένα εύρος ιδιωτικών και δημοσίων φορέων, με ιδιαίτερη έμφαση στη θεραπεία παιδιών και εφήβων (Κέντρο Ψυχικής Υγείας Δήμου Βύρωνα, Αναρρωτήριο Πεντέλης, Κέντρο συμβουλευτικής Δήμου Καισαριανής, Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας «η Αγία Βαρβάρα», Ιδιωτικά νηπιαγωγεία κ.ά.).
Συνεργάζεται με το Κέντρο Τέχνης και Ψυχοθεραπείας ως διδάσκουσα και Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια, καθώς και με ιδιωτικά κέντρα θεραπείας παιδιών. Η βαθιά της αγάπη για τα παιδιά και η ανάγκη προστασίας τους είναι ο πυρήνας όλων των θεραπευτικών και ερευνητικών της εργασιών.
Υπάρχει πληθώρα λόγων – ψυχολογικοί και πρακτικοί – οι οποίοι καθιστούν δύσκολο έως αδύνατο το εγχείρημα του να απομακρυνθεί από μια κακοποιητική σχέση ένα άτομο που υπόκειται κακοποίηση. (Στο παρόν άρθρο μιλώ για γυναίκες αλλά αυτά που λέω ισχύουν και για άντρες που υπόκεινται κακοποίηση.)
Για να καταλάβουμε το γιατί δε φεύγει μια γυναίκα από μια κακοποιητική σχέση πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη φύση της κακοποιητικής σχέσης κι έπειτα την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά.
Ας ξεκινήσουμε με τη φύση της κακοποιητικής σχέσης. Όσοι αναρωτιούνται «Μα γιατί δε φεύγει, εγώ στη θέση της θα έφευγα μόλις έπεφτε το πρώτο χαστούκι» δεν καταλαβαίνουν πως η κακοποίηση δεν ξεκινά με τον έντονο τρόμο και την πιθανή βία τα οποία το θύμα βιώνει στο σήμερα μετά από χρόνια σχέσης. Η κακοποίηση ξεκινά σχεδόν πάντα με «άκακα» λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα. Ένας «αθώος» καγχασμός/μορφασμός εν είδει αστείου όταν η γυναίκα μιλά για ένα της επίτευγμα, σχόλια του τύπου «Πώς είσαι έτσι, μωρέ» όταν η γυναίκα φορέσει τα καινούργια ρούχα που αγόρασε, ή «άσε να το χειριστώ εγώ, ξέρουμε πως δεν είσαι και η πιο έξυπνη» ειπωμένα δήθεν χαριτωμένα, είναι αυτά που βιώνει η γυναίκα λίγο μετά το ξεκίνημα της σχέσης. Φυσικά αυτά τα λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα συνοδεύονται από πληθώρα γλυκών εκδηλώσεων αγάπης, που σε συνδυασμό με τα συναισθήματα της γυναίκας προς τον σύντροφό της, θολώνουν την κρίση της μπερδεύοντάς τη, και τα παραβλέπει. Αυτό που όμως δεν μπορεί να αντιληφθεί είναι πως όλες αυτές οι λεκτικές και μη συμπεριφορές σιγά-σιγά δηλητηριάζουν και εν τέλει διαβρώνουν τον ψυχισμό της. Η γυναίκα αρχίζει να χάνει την αυτοπεποίθησή της, αρχίζει να νιώθει ανασφάλεια για την προσωπικότητά της και τον χαρακτήρα της, και αρχίζει να πιστεύει πως αυτό που της λέει ο σύντροφός της για την ίδια και την αξία της μάλλον είναι αλήθεια δεδομένου πως, όπως λέει, την αγαπά και θέλει το καλό της. Με αυτόν τον τρόπο σιγά-σιγά ο σύντροφος αποκτά πάτημα για να προχωρά σε όλο και χειρότερες λεκτικές και μη συμπεριφορές (ύβρεις και χειροδικία).
Ένα καλό παράδειγμα/παρομοίωση για να καταλάβουμε πως λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός, είναι να σκεφτούμε την καρέκλα που έχουμε όλοι στο σπίτι μας (συνήθως στο υπνοδωμάτιο) η οποία είναι γεμάτη ρούχα. Τις πρώτες μία, δύο, τρεις φορές που θα πετάξουμε ένα ρούχο μας πάνω στην καρέκλα, όλα είναι εντάξει. Η καρέκλα έχει τρία μπλουζάκια πάνω. Προτού όμως το καταλάβουμε η καρέκλα έχει μια στοίβα ρούχα πάνω της και απορούμε πως έφτασε το πράγμα σε αυτό το σημείο! Πως ξέφυγε. Εμείς μόνο ένα μπλουζάκι πετάξαμε πάνω στην καρέκλα!
Η κακοποίηση έχει παρόμοια, ύπουλη εξέλιξη. Ξεκινά με ένα μισο-αστείο, μισο-υποτιμητικό σχολιάκι και πριν το καταλάβεις βρίσκεσαι στο πάτωμα, μετά από καυγά, έχοντας φάει ένα χαστούκι, με τον σύντροφό σου να κλαίει και να ορκίζεται πως σε αγαπά, πως δε θα το ξανακάνει ποτέ, πως θόλωσε, του είπες κι εσύ εκείνο το πράγμα που τον εξαγρίωσε (ωπ να την και η μετάθεση ευθύνης για το χαστούκι που μόλις έφαγες), αλλά καταλαβαίνει το λάθος του και δε θα το επαναλάβει. Παρατηρούμε πως ακόμη και τη στιγμή που ο θύτης απολογείται, πλημμυρίζοντας το θύμα με δηλώσεις αγάπης και μεταμέλειας, θα φροντίσει να προσθέσει ένα φευγαλέο μικρό σχόλιο για την ευθύνη που φέρει η ίδια η γυναίκα για το ξέσπασμά του, που οδήγησε στο χαστούκι που της έριξε. Η μετάθεση της ευθύνης στο θύμα της κακοποίησης είναι μια συνήθης πρακτική η οποία αποδυναμώνει ακόμα περισσότερο τη γυναίκα διότι ενισχύει την πεποίθηση πως το φταίξιμο γι’ αυτό που της συμβαίνει είναι δικό της. Η ενοχή είναι κάτι που νιώθει κατεξοχήν το θύμα και όχι ο θύτης. Η ενοχή που νιώθει η γυναίκα μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια προσπάθεια του θύματος να βγάλει ένα χρήσιμο συμπέρασμα από την καταστροφή την οποία μόλις έζησε (την κακοποιητική συμπεριφορά) και να ανακτήσει μια αίσθηση δύναμης και ελέγχου. Το να πιστέψει πως θα μπορούσε να είχε κάνει εκείνη κάτι διαφορετικά και καλύτερο ώστε να υπήρχε καλύτερη έκβαση στον καυγά (όχι χαστούκι) μπορεί να είναι πιο υποφερτό σαν σκέψη από το να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, που είναι πως είναι αβοήθητη.
Το αίσθημα ανημποριάς της γυναίκας εντείνεται λόγω της αποσύνδεσής της από ένα υποστηρικτικό, φιλικό ή συγγενικό, περιβάλλον. Πολύ συχνά ο σύντροφος κάνει κινήσεις οι οποίες οδηγούν στην αποκοπή της γυναίκας από τους φίλους και τους συγγενείς της. Στην αρχή αυτές οι κινήσεις μοιάζουν άκακες («ας δούμε τους δικούς μου συγγενείς/φίλους αντί για τους δικούς σου») έως και κολακευτικές («ας βγαίνουμε πάντα μαζί», «δε μου αρέσει να βγαίνεις μόνη σου, θέλω να είμαστε πάντα μαζί»). Σύντομα όμως η γυναίκα βρίσκει τον εαυτό της χωρίς ένα δίκτυο ανθρώπων στο οποίο να μπορεί να στραφεί στην ώρα ανάγκης της για ψυχολογική, ηθική, ή και πρακτική υποστήριξη.
Για να αντιληφθούμε την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά, πρέπει να εστιάσουμε στις πράξεις του θύτη. Αυτό που κάνει ο θύτης ξεκινώντας με άσχημα, ύπουλα σχολιάκια και καταλήγοντας ενίοτε στη βία, είναι να ασκεί ψυχολογικό έλεγχο και εξουσία. Οι μέθοδοι καθιέρωσης ελέγχου πάνω σε ένα άτομο είναι βασισμένες στη συστηματική, επαναλαμβανόμενη πρόκληση ψυχολογικού τραύματος. Πρόκειται για πράξεις που προκαλούν αποδυνάμωση, τρόμο, και αίσθημα ανημποριάς. Ο θύτης μπορεί να μην χρειάζεται καν την πρόκληση βίας ως εργαλείο χειρισμού της γυναίκας. Η απειλή θανάτου ή πρόκλησης τραυματισμού της γυναίκας ή των παιδιών της είναι αρκετά για να κρατήσουν το θύμα σε μία μόνιμη κατάσταση τρόμου. Οι απειλές είναι πολύ συχνότερες από την βία επί του πρακτέου. Σκεφτείτε να ζείτε, να περπατάτε, να ψωνίζετε, να συζητάτε, έχοντας έναν μόνιμο φόβο, που δεν μπορείτε να ξεχάσετε, πως κάτι θα συμβεί σε εσάς ή τα παιδιά σας.
Ο κακοποιητικός σύντροφος όμως δεν μεταδίδει στη γυναίκα μόνο τον φόβο του θανάτου ή της βίας, αλλά επιπλέον την κάνει να νιώθει ευγνωμοσύνη που της επέτρεψε να γλιτώσει τον θάνατο ή τη βία. Επιζώντες κακοποίησης έχουν δηλώσει πως πολλές φορές πίστευαν πως θα πεθάνουν (χωρίς καν να τους ασκηθεί βία, μόνο με την απειλή!) και πως τους χαρίστηκε η ζωή την τελευταία στιγμή. Μετά από πολλές επαναλήψεις αυτού του κύκλου (πίστεψα πως θα πέθαινα-μου χάρισε τη ζωή), το θύμα μπορεί να βιώσει το παράδοξο να βλέπει τον θύτη της ως τον σωτήρα της που της χάρισε την ευκαιρία να ζήσει.
Επιπρόσθετα της πρόκλησης φόβου, ο θύτης επιδιώκει να καταστρέψει την αυτονομία του θύματος. Αυτό επιτυγχάνεται με έλεγχο του τι φορά το θύμα («αυτή η φούστα είναι πρόστυχη μην την φορέσεις», «στρινγκ φοράνε μόνο οι πόρνες»), πότε θα μιλήσει («τώρα μιλάνε οι άντρες, πήγαινε στην κουζίνα σου»), και πως θα διαχειριστεί το σώμα της («τώρα είσαι μαζί μου δε χρειάζεται να βάφεσαι/φτιάχνεις τα μαλλιά σου/βάφεις τα νύχια σου/κάνεις αποτρίχωση στα γεννητικά όργανα», «σταμάτα να τρως αυτές τις αηδίες», «σταμάτα να πίνεις αλκοόλ, η γυναίκα που είναι σε σχέση με μένα δεν θα πίνει αλκοόλ»). Ακόμη κι αν οι βασικές σωματικές ανάγκες του θύματος (ένδυση, τροφή κλπ) ικανοποιούνται, αυτή η προσβολή της σωματικής της αυτονομίας την ντροπιάζει και σιγά-σιγά της καταστρέφει το ηθικό και την αυτοπεποίθηση.
Και φτάνουμε στην ντροπή. Η οποία, μαζί με την ενοχή, είναι κάτι που βιώνει έντονα το θύμα (αντί για τον θύτη). Διότι παρά τον ψυχολογικό τραυματισμό που υπόκειται, η γυναίκα νιώθει πως αυτό που της συμβαίνει αποτελεί παραβίαση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητάς της. Και νιώθει ντροπή και ενοχές διότι σκέφτεται πώς φέρει όλη την ευθύνη η ίδια γι’ αυτό που της συμβαίνει. Η γυναίκα όμως δεν μπορεί να κάνει μια δίκαιη, σωστή εκτίμηση της κατάστασής της μέχρι να φτάσει στο σημείο να καταλάβει πέραν πάσης αμφιβολίας πως καμία πράξη εκ μέρους της δεν απαλλάσσει τον σύντροφό της από την ευθύνη των κακοποιητικών πράξεών του.
Επομένως μπορούμε να καταλάβουμε πως όταν μιλάμε για μια γυναίκα η οποία βρίσκεται σε μια σχέση στην οποία υπάρχει λεκτική ή/και μη-λεκτική κακοποίηση, δεν μιλάμε για μια γυναίκα με ακέραιο ψυχισμό αλλά για μια γυναίκα της οποίας ο ψυχισμός έχει διαταραχθεί, που έχει υποστεί αργό και σταθερό ψυχολογικό τραυματισμό, αποδυνάμωση της προσωπικότητάς της και της αυτοπεποίθησής της, αποσύνδεσή της από υποστηρικτικό (φιλικό ή συγγενικό) περιβάλλον, η οποία ζει σε καθεστώς μόνιμου τρόμου, με φόβο για τη σωματική της ακεραιότητα και τη σωματική ακεραιότητα των παιδιών της, ακόμα κι αν δεν της ασκείται συχνά βία. Κοινώς, μιλάμε για μία γυναίκα παγιδευμένη.
Αυτή η κατάσταση «ομηρίας» εξαιτίας της κατακερματισμένης ψυχολογίας της γυναίκας εντείνεται λόγω των πρακτικών εμποδίων που την δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο να ξεφύγει.
Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο πολλές γυναίκες δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τον γάμο/σχέση τους είναι η έλλειψη οικονομικής ανεξαρτησίας. Είτε λόγω επαγγελματικής απειρίας είτε εξαιτίας πίεσης από τον σύντροφο, η γυναίκα δεν έχει δική της δουλειά και κατ’ επέκταση δικά της χρήματα. Αυτό την κάνει ευάλωτη καθώς η επιβίωσή της (και η επιβίωση των παιδιών της) εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τον σύντροφο. Ακόμη κι αν έχει όμως δική της δουλειά είναι πολύ πιθανό πως ο σύντροφος έχει απόλυτη εξουσία και έλεγχο επί της διαχείρισης των οικονομικών (όπως και σε κάθε άλλο τομέα της ζωής της) καθιστώντας την εξαρτημένη από εκείνον.
Ακόμα κι αν σχηματιστεί η ιδέα της φυγής από το κακοποιητικό περιβάλλον, η αμέσως επόμενη σκέψη της γυναίκας είναι «Πού θα πάω;». Πολλές γυναίκες στερούνται ενός ασφαλούς μέρους στο οποίο μπορούν να πάνε μόνες ή με τα παιδιά τους. Δεν έχουν ένα πατρικό/μητρικό σπίτι στο οποίο να μπορούν να επιστρέψουν, κι ακόμη κι αν έχουν μπορεί να μην νιώθουν πως θα είναι ασφαλείς από τον κακοποιητικό σύντροφο σε αυτό το σπίτι. Ο τρόμος πως όπου κι αν πάνε ο σύντροφος θα τις βρει και θα τις βλάψει είναι βαθιά εμποτισμένος μέσα τους.
Φυσικά υπάρχουν πολλές γυναίκες οι οποίες καταφέρνουν και ξεφεύγουν από τις κακοποιητικές τους σχέσεις. Το να φτάσει όμως η γυναίκα να κάνει το βήμα να φύγει από την κακοποιητική σχέση είναι κάτι δύσκολο, και η προτροπή «απλά φύγε» ή «απλά εγκατέλειψέ τον» είναι πολύ δυσκολότερη απ’ όσο ακούγεται. Απαιτούνται πολλά «στάδια προετοιμασίας» (δημιουργία σταθερού υποστηρικτικού περιβάλλοντος-άνθρωποι που θα ακούσουν τη μαρτυρία της γυναίκας για την κακοποίησή της και θα την πιστέψουν, εύρεση ασφαλούς καταλύματος για την ίδια και τα παιδιά της, νομικά βήματα για εξασφάλιση της σωματικής της ακεραιότητας και των παιδιών της στο μέγιστο δυνατό βαθμό κ.α.) που μπορούν να συζητηθούν σε ένα άλλο άρθρο με λεπτομέρεια.
Για την ώρα ας αρκεστούμε στο ότι η πραγματικότητα μιας γυναίκας που ζει σε καθεστώς κακοποίησης είναι σκληρή και δύσκολη, και είναι κρίμα να την μειώνουμε με μια σκληρή, ανίδεη, κακοποιητική ερώτηση όπως «μα γιατί δε φεύγεις;».
