Η κάθαρσις του ελληνικού θεάτρου
Ο χώρος του θεάτρου, από την αρχαιότητα έλκει τους ανθρώπους και ολοκληρώνει την ψυχοσωματική σύσταση του ανθρώπου. Όχι μόνο ως ψυχαγωγία. Όχι μόνο ως τρόπος έκφρασης συναισθημάτων. Το θέατρο είναι τρόπος ζωής . Το θέατρο δεν τέρπει μόνο την ψυχή σου , παρά μόνο γίνεται αρωγός για την βελτίωση της ζωής σου. Μία μόνο παράσταση μπορεί να αλλάξει σε κλάσματα δευτερολέπτου τον εσωτερικό σου κόσμο , να σε βάλει σε αναθεώρηση της κοσμοθεωρίας σου , να γίνει μάθημα ζωής . Και όλα αυτά , μέσα από τα λόγια των ηθοποιών , τα σκηνικά των σκηνογράφων , το σενάριο του σεναριογράφου , τα ενδύματα του ενδυματολόγου , τον φωτισμό . Υπάρχουν τόσοι άνθρωποι που εργάζονται μπρος και πίσω από την σκηνή για το αριστούργημα που πρόκειται να ανέβει . Άνθρωποι που αγαπούν το θέατρο , που η καρδιά τους αγωνιά για την επιτυχία , άνθρωποι που βγάζουν το ψωμί τους από αυτό. Και πως κύριε εσύ , που το όνομα σου βουίζει τις τελευταίες ημέρες , από τα δελτία ειδήσεων , τα πρωινάδικα , μέχρι τις εφημερίδες , στερείς από το θέατρο την μαγεία του ;
Οι τελευταίες καταγγελίες δίνουν την χαριστική βολή στην ελληνική κοινωνία που είχε πάρει τον υπνάκο της την τελευταία δεκαετία. Έναν ύπνο τόσο βαθύ και ατσαλάκωτο , που δεν έπαιρνε χαμπάρι τι συνέβαινε στα παιδιά του θεάτρου. Στα δικά μας παιδιά . Και όχι μόνο στο θέατρο. Και εδώ έρχομαι εγώ , αυστηρός κριτής της κοινωνίας , εκπροσωπώντας το γενικό σύνολο , με το φτωχό μυαλό και την απλή λογική και λέω : Γιατί δεν προστατεύεις τα παιδιά σου Ελλάδα ; Γιατί δεν προστατεύεις κάθε Ζέτα , Δημήτρη , Άννα- Μαρία και άλλους καταξιωμένους καλλιτέχνες του σανιδιού από τα νύχια των αιμοβόρων πλασμάτων που έχουν το θράσος να αποκαλούνται μεγάλοι καλλιτέχνες ; Για ποιο λόγο δεν έπαιρνες είδηση τόσο καιρό τι γινόταν κάτω από την μύτη σου , με αμέτρητες αναίσχυντες πράξεις κάθε περιεχομένου και αθώα παιδιά , να θυσιάζονται στο βωμό της εξουσίας , της δόξας και της καριέρας ; Τι σου φταίξαν τα παιδιά σου Ελλάδα ;
Στην Ελλάδα επιβραβεύουμε τέτοιες καταστάσεις , τέτοιους χαρακτήρες. Κάνουμε τους χώρους της ψυχαγωγίας κολαστήρια για βασανισμένες ψυχές . Και ποτέ κανένας δεν ξέρει. Κανένας δεν ακούει , δεν βλέπει , δεν ξέρει. Η σιωπή δίνει πρόσκαιρη αθώωση στα κτήνη που επιβάλλονται με το έτσι θέλω σε άτομα που αποζητούν λίγη από την μαγεία του θεάτρου. Και τα ίδια , βλέποντας την αδιαφορία όλων , σιωπούν και παραδίδονται στην ψυχική οδύνη. Συνηθίσαμε να τοποθετούμε τους μεγάλους ηθοποιούς , σκηνοθέτες , σκηνογράφους τόσο ψηλά που μας είναι δύσκολο να πιστεύουμε ότι κάτω από τα κορμιά τους , βρίσκονται άρρωστες και αγιάτρευτες ψυχές . Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι είναι μαθημένοι στον κόσμο του θεάτρου , στο να υποδύονται ρόλους και χαρακτήρες και να ψεύδονται για την ταυτότητα τους . Πόσο απέχει η δουλειά από την πραγματικότητα ;
Σε μια κοινωνία που επιβραβεύει τα τέρατα , με ανθρώπινη μορφή , λέγοντας γιατί μετά από τόσα χρόνια , γιατί τώρα , γιατί αυτός , δεν μπορείς να περιμένεις σωστή λειτουργία της δικαιοσύνης. Τα τέρατα ικανοποιούνται με αυτές τις απόψεις , χαλαρώνουν , νομίζουν πως ξεφεύγουν για λίγο και επαναπαύονται στην εξουσία που εμείς τους δώσαμε. Και οι βασανισμένες αθώες ψυχές , μόλις βρουν κάποιον να εξομολογηθούν τα βίαια σκηνικά που στιγμάτισαν την ζωή τους , πέφτουμε να τους φάμε. Γίνονται έρμαια του κάθε έξυπνου (!) Έλληνα που κάθεται βολεμένος στον καναπέ του σπιτιού του και τους κατηγορεί γιατί δεν μίλησαν και προκαλούν τώρα , μετά από τόσα χρόνια . Μήπως το πρόβλημα ξεκινάει , εν τέλει από εμάς ;
Σας προτρέπω να παρακολουθήσετε την συγκινητική εξομολόγηση του ηθοποιού Δημήτρη Μοθωναίου. Αφιερώστε δέκα από τον χρόνο σας για να δείτε μια αθώα βασανισμένη ψυχή να μιλά για όσα έζησε. Αν το παιδί σου βρισκόταν στην θέση του , θα χαλούσες τον κόσμο. Τούτον δε τον εγέννησε μια μάνα ; Αναφέρει χαρακτηριστικά :Έκανα 11 χρόνια ψυχοθεραπεία για να “δουλέψω” αυτό που μου έχει συμβεί. Αγνοούσα όλα αυτά τα περιστατικά και όταν έγινε κάτι πιο χειροπιαστό όταν ήμουν 26 χρονών και ήρθε ο συγκεκριμένος άνθρωπος, έκανε μια κίνηση που πια δεν μπορούσα να την αγνοήσω, τότε το σώμα μου ξύπνησε. Η σκέψη που έκανε το μυαλό μου είναι ότι αυτό συμβαίνει και δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Δεν έγινε κάτι ολοκληρωμένο είναι γιατί αυτός ο άνθρωπος πάγωσε. Αυτός ο άνθρωπος τραυματίστηκε ψυχολογικά και βρήκε το κουράγιο να μιλήσει για αυτήν την απάνθρωπη στάση. Να γιατί δεν πρέπει να κλείνουν στόματα , αντιθέτως να ανοίγουν επιτόπου για όσα βιώνουν και να μην μένει κανένας απροστάτευτος.
Συσσώρευση καταγγελιών έχουμε και για δύο πασίγνωστους κωμικούς ηθοποιούς , που έπαιζαν μαζί και σε ένα υπέροχο σήριαλ της τηλεόρασης. Ως τηλεθεατής το λάτρευα, παρακολουθούσα με μανία τα επεισόδια που προβάλλονταν. Τώρα , νιώθω μόνο ντροπή και αίσχος. Και απευθυνόμενη ξανά σε στους υποτιθέμενους κυρίους παραθέτω την δική μου άποψη : Γκρεμίσατε τον κόσμο του θεάτρου, και μαζί με αυτόν γκρεμίσατε και τα όνειρα συναδέλφων σας που οφείλατε να σεβαστείτε. Βεβηλώνετε , όλοι εσείς που το παίζετε αφεντικά και συμπεριφέρεστε με αυτόν τον άθλιο τρόπο , την σημασία του θεάτρου. Το νόημα του ηθοποιού , την ύπαρξη του. Δεν αξίζει να λέγεται καλλιτέχνης , όποιος με βάναυσο τρόπο επιδιώκει να αποκαλύψει τις ορμές του. Όποιος στοιχειώνει με την κακομεταχειριστική του διάθεση τους ανθρώπους γύρω του και καλύπτεται πίσω από τον μανδύα του “ φημισμένου καλλιτέχνη”.
Γεμίσαμε από ανθρώπους που “ δεν άφησαν περιθώρια να συμβεί η σεξουαλική κακοποίηση, γεμίσαμε από ανθρώπους τύπου “ δεν την ξέρω την κυρία” , βγήκαν στην επιφάνεια εκείνοι που αναζητούν λίγη λάμψη με το “καθίστε φρόνιμα “ , σπιλώνοντας το όνομα του ελληνικού θεάτρου. Κάθε πικραμένος , που έχει τα απαραίτητα κολλητηλίκια για να γίνει “καταξιωμένος καλλιτέχνης” , δίνει συνεντεύξεις πετώντας αερολογίες που υποστηρίζουν εκείνους που με τόσο θράσος συνεχίζουν να αμαυρώνουν την καλλιτεχνική πραγματικότητα. Και δεν βρέθηκε ένας να τους πει επιτέλους , σκάστε πια ! Κανένας δεν νοιάζεται για εσάς , σε κανέναν δεν καίγεται καρφί για το αν λυπάστε που καταστρέφονται άνθρωποι, γιατί αυτοί θα ακολουθήσουν τον δρόμο της δικαιοσύνης και θα μπορέσουν , ενώπιον του λαού να λογοδοτήσουν για ό,τι έκαναν. Και όσο και αν προσπαθείτε , θύματα και θύτες δεν θα είναι ποτέ στην ίδια πλευρά.
Η Σοφία Μπεκατώρου άνοιξε τον δρόμο , με την καταγγελία της για την εμφάνιση του κινήματος #metoo στην Ελλάδα και άνδρες και γυναίκες μπορούν πλέον ανοιχτά να μοιραστούν την δική τους ιστορία. Χωρίς κανέναν να τους κρίνει. Και αν διάφοροι “καταξιωμένοι” βγαίνουν και λένε τα δικά τους , αυτοί αντιμετωπίζουν την οργή του λαού , έστω και από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ΣΕΗ έχει ενημερωθεί πλήρως για όσα συμβαίνουν και θα κινηθεί καταλλήλως , το ίδιο και οι καταγγέλλοντες. Όλα είναι έτοιμα , στην θέση τους . Ο κόσμος ξύπνησε και αφουγκράζεται με προσοχή τις αθώες ψυχές που υποφέρουν στην αγκαλιά της εξουσίας , και δεν αφήνει κανέναν απροστάτευτο. Και σε όλους αυτούς που επιχειρούν να καλύψουν με όποιον τρόπο εφευρίσκουν , καταστάσεις και ονόματα , έχω να τους πληροφορήσω ότι αυτά δεν περνάνε τώρα πια. Μια γροθιά , ο κόσμος όλος , ενάντια σε αυτά τα τέρατα…
Το θέμα ταράζει τον κόσμο , μαζί και μένα . Αναρωτιόμουν , πως βιώνουν αυτά τα παιδιά το σκηνικό που εξελίσσεται μπροστά στα έντρομα μάτια τους ; Πως να περιγράψεις την φρίκη των γεγονότων , που τους καταδιώκει , μέχρι και σήμερα ; Και τότε τον είδα , τυχαία , ένα πρωινό που χάζευα τηλεόραση . Δεν παράγει μόνο σκουπίδια τελικά αυτό το τεχνολογικό επίτευγμα. Ο ΣΩΤΉΡΗΣ ΤΣΑΦΟΎΛΙΑΣ. Και γράφω με κεφάλαια το όνομα του, γιατί αυτός ο άνθρωπος θα έπρεπε να προβάλλεται καθημερινά στα σχολεία μαζί με το δεκάλεπτο βίντεο της ομιλίας του. Αυτός ο αυτοδίδακτος τύπος , που κατάφερε να κάνει το ακατόρθωτο, να τον ανακαλύψει το διαδικτυακό Netflix! Αυτός ο σκηνοθέτης , με την τεράστια ψυχική δύναμη που συγκλόνισε τον σύσσωμο κόσμο με τις δηλώσεις του για όλα όσα συμβαίνουν. Και δεν είναι μόνο αυτά που είπε. Είναι και ο τρόπος που τα εξέφρασε , αφήνοντας μας όλους άναυδους. “Δεν υπάρχει μεγάλος καλλιτέχνης αν δεν έχεις γίνει σπουδαίος άνθρωπος”. Μέσα σε αυτήν την φράση , συμπεριέλαβε όλες τις απόψεις που πρέπει να έχει ο κόσμος. Μέσα σε αυτά τα λόγια , είπε αυτό που έπρεπε να είναι σήμα κατατεθέν του θεατρικού και συνάμα του καλλιτεχνικού κόσμου. Η υποδειγματική δήλωση του συνιστά γροθιά στο στομάχι για όλους εμάς που παρακολουθούμε. “Ήρθε η ώρα να ασχοληθούμε με τους πληγωμένους.” Μπράβο κύριε Σωτήρη ( και λέω κύριε γιατί αυτός ο τίτλος ευγένειας σου αξίζει δικαιωματικά ) για τον λόγο που έκανε τον ελληνικό λαό να σε αποθεώσει. “Δε μπορώ να συνέλθω στην κυριολεξία από τη στιγμή που είδα τη συνέντευξη του κυρίου Μοθωναίου. Δεν ξέρω αν αυτή η συνέντευξη πρέπει να ξαναπαίξει κι αντί να βλέπουμε τον κύριο Μοθωναίο, θα πρέπει να βλέπουμε μια φωτογραφία του όταν ήταν έξι ετών. Για να μπορέσουν να καταλάβουν κι αυτοί που δεν καταλαβαίνουν και λένε το “κάτσε φρόνιμα”, “ποια είναι η κυρία”, “στηρίζω μεν τα θύματα αλλά…” κ.ο.κ.” . Νομίζω ότι αυτά τα λόγια επιφέρουν την κάθαρση του θεάτρου και αφυπνίζουν τον κόσμο. ”Το να αυτοϊκανοποιείσαι μπροστά σε μία έντρομη γυναίκα που με κλάματα στα μάτια προσπαθεί να βγει από πόρτες που έχεις κλειδώσει κι εσύ σε αυτό το θέαμα όχι μόνο να διατηρείς τις αισθήσεις σου, αλλά να φτάνεις και σε κορύφωση, αυτό πώς ονομάζεται;”. Ο Σωτήρης Τσαφούλιας είπε όσα έπρεπε και όσα είχαν ανάγκη να ακούσουν τα θύματα. Έβαλε το δικό του λιθαράκι στην προσπάθεια που γίνεται τόσο καιρό για την λύτρωση των βασανισμένων ψυχών. Όταν βλέπεις ένα παιδί 6 ετών και γυρνάμε και λέμε ότι παραγράφηκε το αδίκημα αλλά δεν έχει παραγραφεί το δικαίωμα του δράστη να μηνύσει για συκοφαντική δυσφήμιση, το τραύμα στη ψυχή του Μοθωναίου στα πόσα χρόνια παραγράφεται;”, Η δήλωση του με βρίσκει με δάκρυα στα μάτια και έχει την αμέριστη συμπάθεια μου που απέδειξε περίτρανα πόσο σπουδαίος άνθρωπος είναι! Αυτά τα παιδιά Ελλάδα , οφείλεις να προωθείς και να προστατεύεις. Γιατί και αυτά προστατεύουν τις φωνές των θυμάτων με τον δικό τους τρόπο. Το θέατρο χρειάζεται τέτοιους ανθρώπους , για να μπορέσει να επιφέρει τον εξαγνισμό της τέχνης. Το θέατρο είναι οι άνθρωποι του και αυτοί διαμορφώνουν τον χώρο του.
Σε έναν κόσμο , γεμάτο θύτες να είσαι ο Σωτήρης Τσαφούλιας.
