Ο θυμός είναι ένα έντονο συναίθημα που προκαλείται συνήθως από κάποια προσβαλή, ταραχή ή και άρνηση. Όπως όλοι οι άνθρωποι θυμώνουν, το ίδιο συμβαίνει και στα παιδιά. Συνηθώς παρουσίαζεται ως άμυνα ενάντια σε βαθύτερα συναισθήματα όπως ο φόβος, η απογοήτευση, η ζήλια και ο πόνος. 

Τα παιδιά μαθαίνουν και έρχονται σε επαφή καθημερινά με ερεθίσματα από το κοντινό τους περιβάλλον, δηλαδή την οικογένεια και τους φίλους. Χάρη σε αυτούς, μπορούν αβίαστα να διδαχθούν μέσω της υπομονής και της απόκτησης συναισθηματικής νοημοσύνης να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους, όπως για παράδειγμα το θυμό.

Για να θεωρήσουμε ορθή την αντιμετώπιση του θυμού από τα παιδιά, σημαίνει πως έχουν καταφέρει:

1. να ελέγχουν μια επιθετική συμπεριφορά,
2. να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τι συναισθήματα κρύβονται πίσω από το θυμό τους και
3. να επιλύουν τα προβλήματα τους με εποικοδομητικό τρόπο.

Όμως, τι πρέπει να κάνουμε όταν το παιδί βιώνει έντονο θυμό; Πώς να το βοηθήσουμε να διαχειριστεί και να κατανοήσει τα έντονα αυτά συναισθήματα; Ας δούμε κάποιες πρακτικές που θα μας βοηθήσουν!

1. Όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά. Μόνο οι πράξεις πρέπει να περιορίζονται.

2. Προσπαθήστε να βάλετε όρια. Επιτρέποντας το συναίσθημα δεν σημαίνει πως επιτρέπονται και οι καταστροφικές πράξεις, π.χ το να χτυπάει. Υπενθυμίστε στο παιδί ότι η βία δεν είναι λύση.

3. Παραμείνετε κοντά στο παιδί όταν είναι αναστατωμένο, σας χρειάζεται! Είναι εντάξει να ζητάνε βοήθεια διότι όταν κλείνονται στον εαυτό τους πιθανόν δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνα τους το πρόβλημα που τους απασχολεί. Γι’ αυτό ενθαρρύνετε τους να σας ζητήσουν υποστήριξη.

4. Προσπαθήσετε να είστε ήρεμοι. Τα παιδιά θα προσπαθήσουν να υιοθετήσουν τη συμπεριφόρα σας καθώς έχουν την τάση να μιμούνται συμπεριφορές κυρίως από το οικογενειακό τους περιβάλλον.

5. Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή να χειρίζεται το θυμό του πιο εποικοδομητικά. Κάντε το να νιώθει ασφάλεια να εκφράσει το συναίσθημα που το κατακλύει.

Ορισμένες φορές, για να βοηθήσουμε την κατάσταση είναι αναγκαίο το παιχνίδι με σκοπό, βέβαια, τη διαχείρηση του θυμού. Ενδεικτικά:

1. Το «θυμόμετρο»

Αρχικά, αναφερόμαστε στα στάδια του θυμού (ηρεμία-εκνευρισμός-θυμός-οργή). Επιλέγουμε ένα χρώμα για κάθε στάδιο (π.χ. για την οργή το κόκκινο γιατί όταν θυμώνουμε πολύ κοκκινίζει το πρόσωπό μας) ενώ για τις διακυμάνσεις του θυμού στα πλαίσια του ίδιου σταδίου χρησιμοποιούμε τις διαβαθμίσεις του αντίστοιχου χρώματος (π.χ. για την οργή χρησιμοποιούμε το κόκκινο, για το ανώτερο στάδιο από αυτήν προσθέτουμε στο κόκκινο λίγο μαύρο και για το προηγούμενο από αυτήν στάδιο προσθέτουμε στο κόκκινο λευκό). Με αυτόν τον τρόπο για την έντονη οργή έχουμε σκούρο κόκκινο και για την ήπια οργή ανοιχτό κόκκινο. Τέλος, συζητάμε για τα συναισθήματα και τι ήταν αυτό που μας προκάλεσε το συναίσθημα αυτό. Αν το παιδί δυσκολεύεται, μπορεί να εκφραστεί και μέσω της ζωγραφικής.

2. Το κουτί της «Ηρεμίας»

Είναι σημαντικό να φτιάξουμε ένα κουτί στο οποίο θα βάλουμε πράγματα που μας βοηθάνε να ηρεμήσουμε, όπως ένα μουσικό όργανο που ακούγοντάς το ηρεμούμε ή κάποιο αγαπημένο παιχνίδι.

Παρ’ όλα αυτά, κάποια παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείρηση θυμού. Σε μια τέτοια περίπτωση, η θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να τα βοηθήσει να επεξεργαστούν τα βαθύτερα συναισθήματα που κρύβονται κάτω από το θυμό και να αναπτύξουν την ικανότητα να διαχειρίζονται όλα τους τα συναισθήματα. Προλαμβάνοντας και αντιμετωπίζοντας το συσσωρευμένο θυμό του παιδιού σας μέσω μιας θεραπευτικής παρέμβασης, το βοηθάτε να γίνει ένας πιο ισορροπημένος ενήλικας.

Αναστασία Κακλαμάνου

Ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα που πυροδοτείται από καταστάσεις που καταπατούν τα προσωπικά μας όρια, προσβάλλουν την αυτοεκτίμηση και τη νοημοσύνη μας και παραβαίνουν τις προσωπικές μας αξίες ζωής και τους κανόνες που έχουμε θέσει. Σε σωματικό επίπεδο παρατηρείται αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ταχυκαρδία, εφίδρωση και συσπάσεις των μυών.

Ο τρόπος με τον οποίο θα επιλέξουμε να αντιδράσουμε σχετίζεται άμεσα με την εκδήλωση των σωματικών συμπτωμάτων και την ένταση με την οποία θα εκδηλωθούν. Μπορούμε να απαντήσουμε με συγκροτημένο τρόπο, με έντονη αλλά ψύχραιμη έκφραση συναισθημάτων ή να ξεσπάσουμε επιθετικά, αποσκοπώντας σε μία έντονη λογομαχία και υψηλούς τόνους. Συνήθως στη δεύτερη περίπτωση καταλήγουμε να προσβάλλουμε το συνομιλητή μας και αποκλινουμε με αυτόν τον τρόπο από την επίλυση του αρχικού προβλήματος. Μεγιστοποιείται η ένταση και ασκούμε κριτική στο άτομο που πυροδότησε το θυμό μας, ενώ θα έπρεπε να επικοινωνήσουμε το συναίσθημα, τις ανησυχίες και τις ανάγκες μας με ήρεμο και δημιουργικό τρόπο. Σε κάθε περίπτωση ο θυμός πρέπει να εκφράζεται και να μην καταπιέζεται διότι μετουσιώνεται σε άλλα αρνητικά συναισθήματα που εάν παραμείνουν για αρκετό διάστημα εγκλωβισμένα θα επηρεάσουν δραματικά τη σωματική και την ψυχική μας υγεία.

Χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση και ακριβής αποτίμηση της σημασίας μιας κατάστασης, ώστε να αποφύγουμε αυτοκαταστροφικές πράξεις ή σκέψεις και να λειτουργούμε με σύνεση και εγκράτεια. Προκειμένου να βοηθήσουμε τον εαυτό μας στη διαχείριση του θυμού μπορούμε να παρατηρούμε κάποια σημάδια όπως την πιο γρήγορη αναπνοή μας, την ένταση στο σώμα μας ή την αυξανόμενη πίεση και ταχυκαρδία. Μπορούμε να παίρνουμε χρόνο και να προσπαθούμε να αναλογιστούμε τον καλύτερο τρόπο έκφρασης και τα πιθανά αποτελέσματα του.

Τέλος πρέπει να αποφεύγουμε συμπεράσματα στα οποία έχουμε καταλήξει αυθαίρετα σχετικά με μία συμπεριφορά ή κατάσταση και να επιλέγουμε να γίνουμε κατανοητοί, χωρίς να ξεφεύγουμε στην ένταση ή τη συχνότητα του θυμού μας. Εάν νιώσουμε φυσικά ότι δεν είμαστε σε θέση να το διαχειριστούμε αποδοτικά, μπορούμε να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό ώστε να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε αυτό το αρνητικό συναίσθημα και να το ξεπεράσουμε.

Γιάννης Κυρίτσης

Άραγε πόσες φορές πονέσαμε συναισθηματικά από κάτι που συναίβει ή πονέσαμε σωματικά απο έναν τραυματισμό ; Το σώμα μας , το πρόσωπο μας , εμείς ,καθρέφτες των συναισθημάτων μας. Ότι νιώθουμε μπορεί απο την πρώτη στιγμή ή στη διάρκεια το σώμα μας να μας το δείξει.

“Το να κρατάς το θυμό σου είναι σαν να πίνεις δηλητήριο και να περιμένεις να πεθάνει ο άλλος” , αυτή είναι μια ρήση του Βούδα. Ουσιαστικά , αυτό που θέλει να μας πεί είναι πως κρατόντας έναν θυμό μόνιμα μέσα μας, ακόμα και να μην τον εξωτερικεύσουμε , θα φανεί στο πρόσωπο μας. Είναι ένα δηλητήριο που δεν κάνει κακό στον απέναντι παρα μονο σε εμας τους ίδιους. Αν παρατηρήσουμε το πρόσωπο ενός μόνιμα θυμωμένου ανθρώπου , θα δούμε πως το πρόσωπο ζαρώνει, τα μάτια μικραίνουν και το στομα είναι ένα σφιγμένο αγέλαστο στομα. Το σώμα είναι επισης και αυτό σφιγμένο , αγέροφο , και η ενέργεια που εκπέμπει όπου σταθεί είναι ηλεκτρισμένη.

Ας συγκρίνουμε ένα χαρούμενο άνθρωπο…πραγματικά χαρούμενο! Τα μάτια γυαλίζουν , είναι φωτινά και ορθάνοιχτα σαν να θέλουν να ρουφίξουν όλο το φως της μέρας. Το στόμα παίρνει μία κλήση καμπυλωτή προς τα πάνω , ακόμα και όταν δεν είναι αισθητό απο το μάτι. Το πρόσωπο και αυτό είναι καθαρό, λείο , λάμπει σαν να του έχεις βάλει φίλτρο μπροστά. Το σώμα σταθερό ή μη , είναι σαν να χορεύει.

Όλα λοιπόν αυτά που νιώθουμε , βγαίνουν στο σώμα μας. Άγχος , πίεση, θα χτυπήσει σε ψυχοσωματικά. Κακία , χτυπάει στο στομάχι. Δεν λέμε ” χολή έβγαλε αυτός”…από κάπου βγαίνουν και αυτά. Όταν κάτι μας βαραίνει συναισθηματικά , πόνοι στον αυχένα και στο κεφάλι. Το σώμα μας , μας μιλάει και μας τα λέει όλα , αρκεί εμείς να το ακούσουμε , να το προσέξουμε και θα πάρουμε τις απαντήσεις.

Σε μια ζωή γέματη προβλήματα και προβληματισμούς, μέσα σε έναν κόσμο επιρρεασμένο , στάσου σε ένα κεντρικό σημείο της πόλης σου , πάρε πασατέμπο και παρακολούθα τον κόσμο. Έχεις ξεκινήσει ένα ταξίδι μέσα στον κόσμο των συναισθημάτων τους. Θα δείς πως θα ανακαλύψεις μεγάλο αριθμό ανθρώπων με πρόσωπο και σώμα σαν την πρώτη περιγραφή που κάναμε . Και φυσικά αυτό είναι λυπηρό. Μα θα δείς και κόσμο που θα σου δημιουργήσει χρώματα μέσα σου. Και θα σου δώσει λίγη ελπίδα πως όλα μπορούν να γίνουν.

Η ψυχική ύγεια είναι εξίσου σημαντική με την σωματική. Είναι δύο ενωμένοι κρίκοι .

“Νούς υγιείς εν σώματι υγιεί” .