Η γιορτή του Αγίου Πνεύματος, γνωστή και ως Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος, αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες χριστιανικές γιορτές που εορτάζεται στην Ορθόδοξη Εκκλησία και σε άλλες χριστιανικές παραδόσεις. Η ημέρα αυτή τιμά την έλευση του Αγίου Πνεύματος στους μαθητές του Χριστού κατά την Πεντηκοστή, η οποία θεωρείται η γέννηση της Εκκλησίας. Η γιορτή συνδυάζει θεολογική σημασία, κοινωνικές παραδόσεις και πολιτιστικά έθιμα, αποτελώντας έναν από τους πιο αγαπητούς θρησκευτικούς εορτασμούς στην Ελλάδα.

Θρησκευτική Σημασία του Αγίου Πνεύματος

Η γιορτή του Αγίου Πνεύματος εορτάζεται την Δευτέρα, μετά την Κυριακή της Πεντηκοστής, η οποία τιμά την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος που έπεσε στους μαθητές του Ιησού Χριστού, δίνοντάς τους τη δύναμη να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο. Σύμφωνα με την Πράξη των Αποστόλων, το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στους Αποστόλους κατά την ημέρα της Πεντηκοστής και τους ενίσχυσε με τη χάρη του, προσφέροντας τους χαρίσματα και τη δύναμη να γίνουν μάρτυρες του Χριστού. Η ημέρα αυτή σηματοδοτεί την αρχή της διάδοσης του Χριστιανισμού και τη συγκρότηση της Εκκλησίας.

Η σημασία της γιορτής του Αγίου Πνεύματος έγκειται στο γεγονός ότι το Άγιο Πνεύμα αποτελεί τη θεία παρουσία που καθοδηγεί και ενισχύει τους πιστούς στην πορεία τους προς την αλήθεια και τη σωτηρία. Ο Θεός, μέσω του Αγίου Πνεύματος, ενεργεί στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, ενισχύοντας την πίστη και την ελπίδα τους. Στην Ορθόδοξη θεολογία, το Άγιο Πνεύμα δεν είναι μόνο ο παράκλητος που παρηγορεί, αλλά και ο παράγοντας που ενώνει την Εκκλησία και την καθοδηγεί στη θεία αλήθεια (Ζησιάδης, 2018).

Πολιτιστική Αντίκτυπος και Κοινωνικές Παραδόσεις

Στην Ελλάδα, η γιορτή του Αγίου Πνεύματος έχει και σημαντικό πολιτιστικό αντίκτυπο, καθώς συνδυάζεται με διάφορα κοινωνικά και πολιτιστικά έθιμα. Ενδεικτικά, η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος είναι μία ημέρα εξόδου για πολλούς Έλληνες, οι οποίοι εκμεταλλεύονται την αργία για να επισκεφτούν τα χωριά τους, να συμμετάσχουν σε εκδρομές ή να απολαύσουν τον παραδοσιακό «τσικνιστό» κρεατοφαγικό γεύμα. Επιπλέον, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, πραγματοποιούνται θρησκευτικές εκδηλώσεις, όπως λιτανείες και πανηγύρια, ενώ σε κάποιες περιφέρειες τελούνται και ειδικές λειτουργίες στον ναό.

Το έθιμο του πανηγυριού συνδέεται στενά με την γιορτή του Αγίου Πνεύματος, καθώς σε πολλές περιοχές της Ελλάδας οργανώνονται παραδοσιακές γιορτές με χορούς, τραγούδια και τοπικά εδέσματα. Οι πανηγύρεις αυτές αποτελούν έναν τρόπο για τις κοινότητες να εκφράσουν τη θρησκευτική τους πίστη, να αναδείξουν την τοπική κουλτούρα και να ενισχύσουν τη συλλογική τους ταυτότητα. Στην περιοχή της Πελοποννήσου, για παράδειγμα, οι πανηγύρεις περιλαμβάνουν παραδοσιακούς χορούς όπως τον συρτό και το τσάμικο, ενώ τα τοπικά εδέσματα, όπως οι πίτες και τα ψητά κρέατα, έχουν τη δική τους θέση στην εορταστική διαδικασία (Στεφανίδης, 2017).

Σημαντικό είναι επίσης ότι η Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος στην Ελλάδα συχνά συνδέεται με την αρχή της καλοκαιρινής περιόδου, οπότε οι οικογένειες και οι κοινότητες γιορτάζουν τη φύση, τη συγγένεια και την αλληλεγγύη.

Η Γιορτή του Αγίου Πνεύματος στη Σύγχρονη Κοινωνία

Στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, η γιορτή του Αγίου Πνεύματος εξακολουθεί να έχει θρησκευτική και πολιτιστική αξία. Παρά τις σύγχρονες τάσεις εκκοσμίκευσης, η ημέρα αυτή παραμένει σημαντική για πολλές οικογένειες και κοινότητες, οι οποίες συνεχίζουν να τιμούν την ημέρα με λειτουργίες στην εκκλησία και κοινωνικές εκδηλώσεις. Στο πλαίσιο της σύγχρονης κοινωνίας, η γιορτή του Αγίου Πνεύματος ενισχύει τη σημασία της πίστης και της πνευματικής ενότητας μέσα στην κοινότητα, ενώ παράλληλα προσφέρει μια ευκαιρία για την ανανέωση των κοινωνικών σχέσεων μέσω της κοινής γιορτής (Δημόπουλος, 2019).

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

---

• Δημόπουλος, Α. (2019). Η θρησκευτική σημασία των εορτών στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.
• Ζησιάδης, Ν. (2018). Η Θεολογία του Αγίου Πνεύματος και η σύγχρονη Εκκλησία. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Ι.Μ. Σωτήρος.
• Στεφανίδης, Χ. (2017). Η πολιτιστική διάσταση των θρησκευτικών εορτών στην Ελλάδα. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μαρντόρη.

Με αφορμή την αυριανή ημέρα του Δεκαπενταύγουστου, «του Πάσχα του καλοκαιριού», της ημέρας-ύμνου στην Παναγία με δεήσεις και ικεσίες πιστών, εκατοντάδες είναι τα «Θεοτοκωνύμια», δηλαδή οι ονομασίες και χαρακτηρισμοί που απέδωσε ο λαός στην Παναγία σε διάφορες εκκλησίες ανά την Ελλάδα.

Τήνος – Η Παναγία
Βρέθηκε στις 30 Ιανουαρίου του 1823, και «με την υπόδειξη της Παναγίας στη μοναχή Πελαγία», στην ιστορική Μονή της «Κυράς των Αγγέλων», στο Κεχροβούνι, η εικόνα της Παναγίας της Τήνου. Δεκατρία χρόνια μετά με Βασιλικό Διάταγμα, καθιερώθηκε ο εορτασμός Της στην Τήνο να είναι οκταήμερος και διαρκώντας έως τα «εννιάμερα της Θεοτόκου», στις 23 Αυγούστου, όπου μέσα σε ατμόσφαιρα συγκίνησης, κατάνυξης και σεβασμού, ψάλλονται ύμνοι και εγκώμια. Η μεγαλύτερη απόδειξη της άρρηκτης σχέσης του ελληνισμού με την Ορθοδοξία αποτελεί ο δρόμος που οδηγεί από το λιμάνι στο ναό του Ευαγγελισμού με χιλιάδες πιστούς να τον διανύουν γονυπετείς ως τάμα. Παράλληλα με την εορτασμό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τιμώνται κι αυτοί που χάθηκαν, όταν οι Ιταλοί τορπίλισαν και βούλιαξαν την «Έλλη» μέσα στο λιμάνι του νησιού ανήμερα της Παναγιάς το 1940.

Λέσβος – Η Παναγία Αγιασώτισσα
Στην Αγιάσο, την ενδοχώρα της Λέσβου, η ομώνυμη εικόνα είναι έργο του ευαγγελιστή Λουκά, πλασμένη με κερί και μαστίχα. Αρκετοί από τους προσκυνητές, με αφετηρία την πόλη της Μυτιλήνης, περιδιαβαίνουν 25 χιλιόμετρα για να φθάσουν στον αυλόγυρο της εκκλησίας, όπου και διανυκτερεύουν. Την ημέρα της εορτής, ύστερα από τη λειτουργία, πραγματοποιείται η περιφορά της εικόνας γύρω από το ναό, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις φθάνουν στο απόγειό τους με μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού.

Κεφαλονιά – Η «Οφιούσα»
Ο ναός της Κοιμήσεως βρίσκεται στη νότια Κεφαλονιά, κοντά στο χωριό Μαρκόπουλο. Ήδη από τη γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρα, στις 6 Αυγούστου, εμφανίζονται εντός και εκτός του ναού μικρά φίδια έως και σήμερα. Είναι τα λεγόμενα «φίδια της Παναγίας». Κατά την παράδοση, ακριβώς εκεί υπήρχε ένα παλιό μοναστήρι της Παναγιάς, μεγάλο και πλούσιο. Όταν δέχτηκε επίθεση από πειρατές, οι καλόγριες για να μην πέσουν στα χέρια τους παρακάλεσαν την Παναγία να τις κάνει πουλιά, ή φίδια. Έτσι, ως ιερά πλέον φίδια, επιστρέφουν και όσο περνούν οι μέρες πληθαίνουν με αποκορύφωμα την παραμονή της Κοιμήσεως. Σημαίνουσας σημασίας είναι εκείνη η παράδοση που υποστηρίζει πως αν κάποια χρονιά τα φίδια δεν παρουσιασθούν, είναι κακό σημάδι, όπως συνέβη το 1940 από την εισβολή των Ιταλών και το 1953, όταν το νησί δοκιμάσθηκε από τους σεισμούς.

Κάρπαθος – Η Παναγία της Ολύμπου
Διαφέρει ο εορτασμός στην Όλυμπο της Καρπάθου με τις λειτουργίες να είναι βαθιά συνδεδεμένες με το πένθος που χαρακτηρίζει τη μέρα αυτή και το ζενίθ του παραδοσιακού εορτασμού να είναι ο χορός μπροστά της εκκλησίας της Παναγίας στη μικρή πλατεία με τους οργανοπαίκτες να παίζουν τον Κάτω Χορό αργά με σταθερό βήμα και κατανυκτική διάθεση.

Πάρος – Η Παναγία της Εκατονταπυλιανής
Στην Παροικία της Πάρου βρίσκεται ο ναός «Καταπολιανή» και «Εκατονταπυλιανή». Σύμφωνα με την παράδοση, φέρει ενενήντα εννέα φανερές πόρτες, ενώ η εκατοστή είναι κλειστή και μη φανερή. Θα ανοίξει μονάχα όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη. Οι αναφορές για την ίδρυση της Εκκλησίας είναι αφενός ότι όταν η Αγία Ελένη πήγαινε στην Παλαιστίνη για να βρει τον Τίμιο Σταυρό, έφτασε στην Πάρο και προσευχήθηκε σε έναν μικρό ναό που βρίσκονταν στη θέση της Εκατονταπυλιανής. Έκανε τάμα ότι αν τον βρει, θα χτίσει στη θέση αυτή έναν μεγάλο ναό. Η προσευχή της εισακούστηκε και έτσι τον ανήγειρε. Και αφετέρου ότι το τάμα αυτό ολοκληρώθηκε από τον γιο της, Άγιο Κωνσταντίνο, αυτοκράτορα του Βυζαντίου, καθώς η ίδια δεν πρόλαβε.

Κουφονήσια – Με τα καΐκια στην Παναγιά
Στο Κάτω Κουφονήσι, τη μέρα του Δεκαπενταύγουστου, μετά τη λειτουργία προσφέρεται φαγητό από τους κατοίκους και κατόπιν μεταφέρονται με τα καΐκια που κάνουν αγώνες για το ποιος θα περάσει τον άλλο στο Πάνω Κουφονήσι.

Πάτμος – Ο επιτάφιος της Παναγίας
Οι μοναχοί τηρούν το έθιμο του επιταφίου της Παναγίας στο νησί της Αποκάλυψης, ένα έθιμο με βυζαντινές καταβολές. Ο χρυσοποίκιλτος επιτάφιός Της περιφέρεται στα σοκάκια του νησιού σε μεγαλοπρεπή πομπή, ενώ οι καμπάνες ηχούν ασταμάτητα σε όλο το νησί.

Άνδρος – Η Παναγία Φανερωμένη
Το Κάστρο Της είναι από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία στην περιοχή του Κορθίου, διότι υλοποιείται μεγάλο πανηγύρι στην Παναγία τη Φανερωμένη.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Με πενιχρές ιστορικές πληροφορίες βιογραφίας, ο Άγιος γεννήθηκε στην Αδριανούπολη Παφλαγονίας της  Μικράς Ασίας. Πρόκειται για γόνο πλουσίων γονέων και διδάχτηκε νωρίς την εγκράτεια και το ότι το χρήμα αποτελεί το μέσο για την ανακούφιση και περίθαλψη των φτωχών και των αρρώστων.

Μόλις απέθαναν οι γεννήτορες του, διαμοίρασε όλη την κληρονομιά του και πήγε ως ασκητής σε ερημικό τόπο με νηστεία και επίμονη άσκηση μέσα σε σπήλαιο, όπου γνώρισε άλλους ασκητές και με αδελφική αγάπη, χριστιανική συγκατάβαση και επιείκεια διαβιούσαν. Όντας ένα ειρηνοποιό πνεύμα, δεν λύπησε ποτέ κανένα, αλλά επιδίωκε την αποκατάσταση της γαλήνης σε ταραγμένες ψυχές.

Με την πάροδο των ετών απέκτησε φήμη αφενός τρέφοντας μεγάλη στοργή προς τα παιδιά και αφετέρου για την θαυματουργή του προσευχή που βοηθούσε πολλές γυναίκες, όταν δεν τεκνοποιούσαν, πολλές από τις οποίες, βέβαια, ζητούσαν τις πνευματικές του οδηγίες. Έτσι, καθιερώθηκε ως προστάτης των νηπίων και θεραπευτής των παιδικών ασθενειών. Άλλωστε, από παρετυμολογία του ονόματός του πιστεύεται ότι αυτός «στυλώνει», δηλαδή ενισχύει την υγεία των παιδιών.

Η ιαματική θαυματουργία του Αγίου περνώντας στην εικαστική απόδοση του σε βυζαντινές και κυρίως μεταβυζαντινές εικόνες παρουσιάζεται ως γέροντας που κρατά με το αριστερό του χέρι σπαργανωμένο βρέφος και με το δεξί ειλητάριο.

Πέθανε στην γενέτειρά του, με την Ορθόδοξη Εκκλησία να τιμά τη μνήμη του στις 26 Νοεμβρίου. Ως είθισται, κατά την εορτή του οι μητέρες των βρεφών και των άλλων παιδιών απέχουν από κάθε δραστηριότητα.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Πηγή

Η μνήμη της Αικατερίνης της Αλεξάνδρειας ή, αλλιώς, της Μεγαλομάρτυρος της Χριστιανοσύνης εορτάζεται στις 25 Νοεμβρίου στον ελληνόφωνο χριστιανικό κόσμο και στις 24 Νοεμβρίου στο σλαβόφωνο. Αγιάστηκε, διότι επειδή έμεινε ακλόνητη στα πιστεύω της παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια που υπέστη, κατά τον πρώιμο 4^ο αιώνα.

Για τη δράση και τη ζωή της αγίας δεν υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες, με τις πρώτες μαρτυρίες στα τέλη του 9^ου αιώνα. Κατά τον Ρουφίνο αναφέρεται ότι μετονομάστηκε από το όνομα Δωροθέα σε Αικατερίνη, αυτή δηλαδή που είναι πάντα καθαρή, αγνή (αιέν καθαρινά, δηλαδή «η πάντοτε αγνή»).

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Αικατερίνη γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια επί Ρωμαίου αυτοκράτορα Μαξιμιανού, απόλυτου άρχοντα της Αιγύπτου, ιδιαίτερου χριστιανομάχου. Ούσα κόρη του επάρχου της πόλης Κώνστα, διακρίθηκε για τη σπάνια σοφία και ομορφιά της. Έτυχε μεγάλης μόρφωσης και κατείχε τις γνώσεις της ελληνικής, ρωμαικής και λατινικής φιλολογίας και φιλοσοφίας.

Από νεαρή ηλικία προσελκύσθηκε από τη χριστιανική διδασκαλία και αφού ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό, εργάσθηκε με έντονη δράση για τη διάδοσή του, και χάρη στη ρητορική της δεινότητα επέτυχε πολλά.

Με διαταγή του Μαξιμιανού συμμετείχε σε συζήτηση με 50 φιλοσόφους, γύρω από τη χριστιανική πίστη, με τον αριθμό να χαρακτηρίζει τη ρητορική δεινότητα της Αγίας, προκειμένου να της αποδείξουν το αβάσιμο και στρεβλό των ιδεών και δοξασιών της. Αποτέλεσμα όμως υπήρξε το αντίθετο, καθώς με την κομψότητα λόγου και επιχειρημάτων της «εφήμωσε λαμπρώς τους κομψούς των ασεβών, του πνεύματος την μαχαίραν».

Ο Μαξιμιανός, μόλις το πληροφορήθηκε, εξοργίστηκε και προσπάθησε να καλοπιάσει την Αικατερίνη, όμως, η τελευταία σε ηλικία των 18 ετών τον επισκέφθηκε, όπου μετέστρεψε στον Χριστιανισμό τη γυναίκα του, Φαυστίνα, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο την εξόρισε.

Η επιμονή της να μην απαρνηθεί τον Χριστιανισμό, προκάλεσε τη δήμευση της περιουσίας της και την καταδίκη της σε αργό θάνατο στον οδοντωτό τροχό, τον «Τροχό των βασανιστηρίων». Αυτός έσπασε μόλις άγγιξε το σώμα της κι έτσι ο Μαξιμιανός διέταξε τον αποκεφαλισμό της. Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, από την ασώματο κεφαλή της, αντί για αίμα έτρεξε γάλα.

Κατά τον θρύλο δέχθηκε το «δακτυλίδι πνευματικής μνηστείας» από μέρους του Χριστού, και αποτέλεσε ένα αντίπαλο δέος στην Ελληνίδα φιλόσοφο Υπατία κατά τη μεσαιωνική σκέψη.

Το πάναγνο σώμα της Αγίας μεταφέρθηκε υπό «πτερύγων αγγέλων» στο όρος Σινά της ομώνυμης χερσονήσου, όπου επί αιώνες έμεινε άταφο μέχρι τον 6^ο αιώνα, όπου ερημίτες μοναχοί της περιοχής μέσω οράματος ειδοποιήθηκαν και κατέβασαν από το όρος το σώμα της Αγίας το οποίο και εναπόθεσαν σε μαρμάρινη θήκη. Στη συνέχεια ενημερώθηκε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, που έκτισε την ομώνυμη περίβλεπτο ιερά Μονή στο Σινά και το καθολικό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.

Η Αγία Αικατερίνη φέρεται στις αγιογραφίες συνήθως εστεμμένη, καθιστή, κρατώντας στο δεξί χέρι κάλαμον ή ιερό κλάδο φοίνικα, ενώ στο αριστερό σταυρό που ακουμπά σε ακιδοφόρο τροχό, έχοντας στο φόντο το όρος Σινά.

Η Αγία Αικατερίνη είναι προστάτιδα του Πανεπιστημίου των Παρισίων και διαφόρων επαγγελματικών κλάδων σε πολλές χριστιανικές χώρες του κόσμου, και της Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Ακόμη, των ετοιμοθάνατων, των παρθένων και των ανύπαντρων γυναικών.

Φυσικά, στην Ελλάδα, είναι προστάτιδα των γεωργών, επειδή η εορτή της συμπίπτει με τη σπορά. Μάλιστα, σε πανελλήνια παράδοση, αν τυχαίνει να υπάρχει ανομβρία, η αγία «δανείζεται νερό» από άλλον άγιο για να βρέξει την ημέρα της εορτής της και να ευχαριστήσει τους γεωργούς. Θεωρείται προστάτης των Μηχανικών καθώς αποτελούσε για την εποχή της πρότυπο σοφίας και μόρφωσης αλλά και διότι μαρτύρησε σε τροχό. Τέλος, η Αγία Αικατερίνη είναι πολιούχος της Κατερίνης της πρωτεύουσας της Πιερίας.

Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης

Στο ΒΔ τμήμα της Άνω Πόλης της Θεσσαλονίκης, στη συμβολή Σαχίνης, Ηούς και Τσαμαδού, κοντά στα βυζαντινά τείχη, βρίσκεται μία κομψή εκκλησία της υστεροβυζαντινής περιόδου, αυτή της Αγίας Αικατερίνης. Η ανέγερσή της τοποθετείται έως τις πρώτες δεκαετίες του 14^ου αιώνα.

Ο ναός αρχικά είχε κτιστεί προς τιμή του Ιησού Χριστού, ενώ πιστεύεται ότι αποτελούσε το καθολικό της Μονής του Χριστού Παντοδύναμου. Επί τουρκοκρατίας, στα χρόνια του σουλτάνου Βαγιαζίτ Β’, μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος και μετονομάστηκε σε Yakup Paşa τζαμί. Με την απόδοσή του ξανά στη χριστιανική λατρεία το μνημείο συνδέθηκε με την Αγία Αικατερίνη.

Πρόκειται για ένα κτίσμα χαρακτηριστικό της λεγόμενης «Μακεδονικής Σχολής», είναι δηλαδή σύνθετο τετρακιόνιο σταυροειδές εγγεγραμμένο με κλειστή στοά στη δυτική, τη νότια και τη βόρεια πλευρά του, η οποία στα ανατολικά απολήγει σε δύο συμμετρικά παρεκκλήσια. Στο κέντρο του κτηρίου υψώνεται ένας επτάπλευρος τρούλος, ενώ υπάρχουν τέσσερις ακόμα τρούλοι, μικρότεροι και χαμηλότεροι του κεντρικού, ένας σε καθεμία από τις τέσσερις γωνίες του οικοδομήματος. Με πιο απλά λόγια ο ναός διαμορφώνεται με τέσσερις καμάρες πάνω στις οποίες στηρίζεται ο κεντρικός τρούλος ο οποίος είναι εγγεγραμμένος σε τετράγωνο σταυρό.

Ο ναός είχε υποστεί πολλές διαφοροποιήσεις και επεμβάσεις, ιδιαίτερα με τη μετατροπή του σε τζαμί, καθώς και όλα τα μετέπειτα χρόνια που ακολούθησαν. Έτσι, σήμερα σώζονται στο εσωτερικό του ναού αποσπασματικά λίγες τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται γύρω στο 1315 και παριστάνουν στην κόγχη του Ιερού Βήματος Ιεράρχες που συλλειτουργούν, αλλά και την Κοινωνία των Αποστόλων, στον κεντρικό τρούλο προφήτες και αγγέλους γύρω από τον κατεστραμμένο σήμερα Παντοκράτορα. Στον κυρίως ναό σκηνές από τα θαύματα του Ιησού Χριστού και μεμονωμένους αγίους, κυρίως ασκητές και στυλίτες. Στο δυτικό σκέλος του περιστώου σώζονται μορφές αγίων, κυρίως ασκητών και στηλιτών. Στο βορειοδυτικό τρούλο υπάρχει ο «Χριστός Εμμανουήλ». Στο νάρθηκα αναπτύσσεται η «Δευτέρα Παρουσία».

Τα έργα αυτά, με τα ζωηρά χρώματα και τις δυναμικές μορφές που είναι ελεύθερα πλασμένες, αποτελούν αξιόλογα δείγματα της τέχνης του πρώιμου 14^ου αιώνα και αντιπροσωπεύουν τη ζωγραφική της εποχής των Παλαιολόγων.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Πηγή

Πρόκειται για μια ακόμη κινητή εορτή της Χριστιανοσύνης που γιορτάζεται φέτος στις 14 Ιουνίου κατά την οποία τιμάται η μνήμη όλων ανεξαιρέτως των Αγίων.

Διαφορά Ανατολικής με Δυτικής Εκκλησίας
Στην Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία, εορτάζεται η μέρα την πρώτη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή, και επομένως 54 ημέρες μετά το Πάσχα. Στον αντίποδα, η Δυτική Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, καθώς και η Προτεσταντική, γιορτάζει τη μέρα των Αγίων Πάντων την 1^η του Νοέμβρη.

Πάσα Οικουμένη
Μεταξύ του μεγάλου αριθμού των Χριστιανών που μαρτύρησαν, προσέφεραν ή εργάσθηκαν υπέρ του Χριστιανισμού είναι πληθώρα τα ονόματα των οποίων παρέμειναν άγνωστα. Ορίστηκε, για αυτό το λόγο, ημέρα που να τιμώνται όλοι οι άγιοι ανεξαιρέτως, οι Άγιοι Πάντες.
Συνεπώς, την ονομαστική τους εορτή έχουν όσοι και όσες τα βαφτιστικά τους ονόματα δεν διαθέτουν αναφορά σε κάποιο άγιο με συγκεκριμένη ημέρα μνήμης.

Πρώτη αναφορά
Ο Άγιος Εφραίμ του Σύρου κάνει λόγο για «εις μνήμην των Μαρτύρων όλης της οικουμένης» ήδη από τις 13 Μαΐου του 373 σε Νίσιβη και Έδεσσα, σημερινές Νουσαϊμπίν Τουρκίας και Ούρφα Τουρκίας αντιστοίχως.

Ιστορική διαδρομή καθιέρωσής της
Η εν λόγω εορτή καθιερώθηκε οριστικά κατά τον 6^ο αιώνα, όπως αναφέρεται σε ομιλία του διακόνου Κωνσταντίνου το 535μ.Χ.. Και εν συνεχεία, τον 9^ο αιώνα υιοθετήθηκε και από τη Δυτική Εκκλησία καθιερώνοντάς την οριστικά ο Πάπας Γρηγόριος Δ’.

Η νηστεία των Αγίων Αποστόλων
Από τη Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων αρχίζει η νηστεία των Αγίων Αποστόλων, η οποία περατώνεται στις 28 Ιουνίου, ανήμερα της εορτής των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου και παραμονής της εορτής των Αγίων Αποστόλων.

Τυπικό Εκκλησίας
Η Κυριακή των Αγίων Πάντων αναφέρεται ιδιαιτέρως στο Τυπικό της Εκκλησίας. Κάθε χρόνο την Κυριακή αυτή τελείται προσκύνημα στις κατακόμβες της Μήλου, το αρχαιότερο στην Ελλάδα χριστιανικό μνημείο.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός