Η 28η Οκτωβρίου είναι η εθνική επέτειος που συμβολίζει την αντίσταση της Ελλάδας στην επιθετικότητα των δυνάμεων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ημέρα αυτή είναι γνωστή ως «Ημέρα του Όχι», καθώς εκείνη την ημέρα, το 1940, η ελληνική κυβέρνηση υπό τον Ιωάννη Μεταξά αρνήθηκε να παραδώσει τη χώρα στις δυνάμεις του Ιταλού δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο και σηματοδότησε την αρχή ενός ηρωικού αγώνα που θα έγραφε μερικές από τις πιο λαμπρές σελίδες της ελληνικής ιστορίας.

Αποτελεί μια ημέρα μνήμης και τιμής για τους Έλληνες. Η απόφαση του Μεταξά να πει «Όχι» στις ιταλικές απαιτήσεις συμβολίζει την εθνική ενότητα, την αγωνιστικότητα και τη θυσία για την ελευθερία. Για πολλούς Έλληνες, η 28η Οκτωβρίου αντιπροσωπεύει την αντίσταση στον αυταρχισμό και την τυραννία, υπενθυμίζοντας πως η ελευθερία δεν είναι δεδομένη, αλλά κατακτάται με θυσίες.

Κάθε χρόνο, η ημέρα αυτή γιορτάζεται με παρελάσεις και εκδηλώσεις σε όλη την Ελλάδα και την ομογένεια. Οι μαθητικές και στρατιωτικές παρελάσεις, καθώς και οι καταθέσεις στεφάνων στα μνημεία των πεσόντων, τιμούν τη μνήμη όσων αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την πατρίδα. Οι εορτασμοί αυτοί έχουν έναν διττό σκοπό: αφενός να θυμίζουν στις νεότερες γενιές τη σημασία της θυσίας για την πατρίδα και αφετέρου να διατηρήσουν ζωντανή τη μνήμη του αγώνα για ελευθερία και δικαιοσύνη.

Το ιστορικό πλαίσιο του «Όχι»

Τη δεκαετία του 1930, η Ευρώπη βρισκόταν υπό την απειλή του φασισμού και του ναζισμού, με τη Γερμανία και την Ιταλία να προσπαθούν να επεκτείνουν την κυριαρχία τους. Η Ιταλία, υπό την ηγεσία του Μουσολίνι, είχε επεκτατικές βλέψεις στα Βαλκάνια και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η οποία στρατηγικά ήταν σημαντική για τα συμφέροντα του Άξονα. Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμμανουέλε Γκράτσι, παρέδωσε τελεσίγραφο στον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, απαιτώντας την ελεύθερη διέλευση των ιταλικών στρατευμάτων από την Ελλάδα. Ο Μεταξάς, όμως, απάντησε με τη διάσημη φράση «Alors, c’est la guerre!» («Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο!»), που στη συνείδηση του ελληνικού λαού αποδόθηκε με το ιστορικό «Όχι». Η απάντηση αυτή δεν ήταν απλώς μια ατομική απόφαση του Μεταξά, αλλά εξέφραζε τη συλλογική βούληση του ελληνικού λαού, ο οποίος ήταν αποφασισμένος να υπερασπιστεί την εθνική κυριαρχία και την ελευθερία του. Αμέσως μετά την απόρριψη του τελεσίγραφου, οι Ιταλοί εξαπέλυσαν επίθεση από την Αλβανία, που τότε βρισκόταν υπό ιταλική κατοχή. Έτσι, ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, ένας από τους πιο ηρωικούς αγώνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος: Μια ένδοξη σελίδα

Η αρχική επίθεση των Ιταλών στη βόρεια Ήπειρο αντιμετωπίστηκε με σθένος από τις ελληνικές δυνάμεις, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με έναν πολύ πιο ισχυρό στρατό. Οι μάχες στα βουνά της Ηπείρου και της Αλβανίας ήταν ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά αντίξοες, με σκληρές καιρικές συνθήκες και δυσπρόσιτα γεωγραφικά πεδία. Ωστόσο, η ψυχή των Ελλήνων στρατιωτών, που μάχονταν με αποφασιστικότητα και αυτοθυσία, υπερνίκησε τα εμπόδια. Η ελληνική νίκη εναντίον των Ιταλών έγινε δεκτή με έκπληξη και θαυμασμό από όλη την Ευρώπη. Ο ελληνικός λαός είχε καταφέρει το ακατόρθωτο: να ταπεινώσει μία από τις ισχυρότερες δυνάμεις της εποχής, δίνοντας παράλληλα ελπίδα στους λαούς που μάχονταν ενάντια στον φασισμό και τον ναζισμό. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Οι ήρωες πολεμούν σαν Έλληνες». Η νίκη αυτή είχε και μια άλλη, πιο στρατηγική σημασία: καθυστέρησε τα σχέδια του Χίτλερ για την κατάκτηση της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να επέμβουν στην Ελλάδα για να βοηθήσουν τους Ιταλούς συμμάχους τους.

Η Γερμανική εισβολή και η Κατοχή

Η νίκη της Ελλάδας επί των Ιταλών, όμως, δεν ήταν το τέλος της ιστορίας. Τον Απρίλιο του 1941, η ναζιστική Γερμανία, βλέποντας την αποτυχία της Ιταλίας, επιτέθηκε στην Ελλάδα με τη γνωστή ως «Επιχείρηση Μαρίτα». Παρά την ηρωική αντίσταση των Ελλήνων στρατιωτών στις Θερμοπύλες και την Κρήτη, η υπεροχή των γερμανικών δυνάμεων ήταν συντριπτική. Η Ελλάδα καταλήφθηκε και μπήκε σε μια μακρά περίοδο κατοχής από τις δυνάμεις του Άξονα (Ιταλία, Γερμανία και Βουλγαρία), που διήρκησε έως το 1944. Παρά την κατοχή, ο ελληνικός λαός δεν σταμάτησε να αγωνίζεται. Η Εθνική Αντίσταση που αναπτύχθηκε κατά την περίοδο αυτή υπήρξε μία από τις πιο μαζικές και οργανωμένες αντιστασιακές κινήσεις στην κατεχόμενη Ευρώπη. Οι αντιστασιακές οργανώσεις, όπως ο ΕΛΑΣ και ο ΕΔΕΣ, πραγματοποίησαν σημαντικά σαμποτάζ κατά των κατοχικών δυνάμεων, ενώ παράλληλα υποστήριξαν τον αγώνα των Συμμάχων.

Η 28η Οκτωβρίου είναι περισσότερο από μια απλή εθνική εορτή. Είναι ένα σύμβολο αντίστασης, θάρρους και ενότητας. Ο αγώνας που ξεκίνησε το 1940 ενάντια στις δυνάμεις του φασισμού και του ναζισμού είχε τεράστια σημασία, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλο τον ελεύθερο κόσμο. Μέσα από αυτήν την επέτειο, οι Έλληνες τιμούν το παρελθόν τους και διδάσκουν τις νέες γενιές για τις αξίες της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της δημοκρατίας.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

• Δαφνής, Γ. (1955). Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων (1923-1940). Αθήνα: Ίκαρος.
• Φλάισερ, Χ. (1995). Στέμμα και Σβάστικα: Η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης (1941-1944). Αθήνα: Παπαζήσης.
• Καρκαγιάννης, Κ. (1985). Η Μάχη της Ελλάδας: 1940-1941. Αθήνα: Εκδόσεις Γκοβόστη.
• Mazower, M. (1993). Inside Hitler’s Greece: The Experience of Occupation, 1941-44. Yale University Press.
• Papagos, A. (1945). The Battle of Greece 1940-1941. Hellenic Army General Staff.
• Petsalis-Diomidis, N. (1978). Greece at War: From the Fall of Constantinople to the Nazi Occupation. Chatto & Windus.
• Σαράφης, Σ. (1964). Ο Ελληνικός Στρατός και η Εθνική Αντίσταση. Αθήνα: Κάλβος.
• Stafford, D. (2004). Churchill and Secret Service. Overlook Press.
• Vickers, R. (1996). The Greeks: The Struggle for Independence. Pimlico.

O  τίτλος είναι  τόσο ειρωνικός, όσο ακούγεται. Τι γιορτάζουμε την 25^η Μαρτίου; οι απαντήσεις  που μπορούμε να ακούσουμε  έχουν μεγάλη ποικιλία . Από  το ΟΧΙ του Μεταξά μέχρι και  το Νέγρος του Μοριά . Μπορεί όντως κάποιοι να θέλουν να  γίνουν viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης , όμως δυστυχώς οι περισσότεροι δεν ενδιαφέρονται και να μάθουν την ιστορία του 1821. Μάλλον για να  ήμαστε απολύτως ειλικρινής τους ενδιαφέρει πόσοι θα δουν την ανάρτηση τους και πόσα ‘’μου αρέσει’’ θα συγκεντρώσουν.   Αν δεν θέλουμε λοιπόν να μην χαθεί αυτή η ιδιαίτερη μέρα ,  η παιδεία πρέπει να παίξει  πρωταγωνιστικό ρόλο στην αλλαγή της εικόνας.

Όταν στο σχολείο το μόνο που ενδιαφέρει τους μαθητές είναι το διάλλειμα και στους καθηγητές να βγάλουν την ύλη, τότε η ευθύνη για την έλλειψη των γνώσεων των νέων καταμερίζεται εκατέρωθεν ισόποσα . Προσωπικά πιστεύω ότι οι καθηγητές  έπρεπε μέσα από κείμενα και εικόνες αλλά και συζητήσεις να βοηθήσουν τα παιδιά να καταλάβουν ότι λαός που δεν γνωρίζει την ιστορία του είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Βάζοντας ένα  παιδί να μάθει 5 σελίδες παπαγαλία είναι αυτό ακριβώς που οδηγεί τον μαθητή στο να  αντιπαθήσει το  μάθημα της ιστορίας ή ακόμα χειρότερα να πιστεύει ότι γνωρίζει την ιστορία  του τόπου του. Επίσης πιστεύω ακράδαντα ότι για να μπορέσει  ένας λαός να βρει λύση στα προβλήματα  που τον ταλανίζουν θα  ήταν καλό να κοιτάξει την ιστορία  του, φυσικά οι εποχές αλλάζουν και τα εφόδια που έχει κάποιος και οι παροχές επίσης , τα προβλήματα όμως παραμένουν τα  ίδια. Επίσης οι νέοι σήμερα έχουν πρόσβαση σε μια πολύ μεγάλη γκάμα πληροφορίων, οι καθηγητές θα μπορούσαν να   διοργανώσουν μια  εβδομάδα όπου τα παιδία θα χωριστούν σε ομάδες και θα τους ανατεθεί  ένα θέμα όπως για παράδειγμα Φιλική εταιρεία και ο ρόλος της στην επανάσταση  ή  οι ήρωες του 1821.Τα παιδία αναγκαστικά θα  χρειαστεί να ψάξουν να διαβάσουν να συγκρατήσουν πληροφορίες και γεγονότα. Σίγουρα τα πάντα δεν θα τα  συγκρατήσουν, όμως  θα ξέρουν που  να ψάξουν και σίγουρα δεν θα μπερδέψουν  ξανά τον Μεταξά με τον Μακρυγιάννη.

Κλείνοντας, το 1821 και οι άνθρωποι που με αυταπάρνηση θυσιαστήκαν, όλοι μαζί  ώστε  εμείς σήμερα να είμαστε ελεύθεροι και να βγάζουμε στόρι στην παραλία υποδεικνύει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ότι  στα δύσκολα χρειάζεται να  ήμαστε όλοι ενωμένοι σαν μια ομάδα , ανεξαρτήτως χρωμάτων και πολίτικών πεποιθήσεων. Ειδάλλως θα  βρισκόμαστε μονίμως σε πόλεμο  μόνο που αυτήν την φόρα ο αντίπαλος θα είναι ένας  ομοεθνής σου.

Αν το καλό και το κακό αποτελούν ένα μείγμα στην ανθρώπινη ύπαρξη, αυτό οφείλεται σε έναν και μόνο λόγο, κατά τον Ντοστογιέφσκι: στο ότι η πιο μεγάλη δύναμη που κυβερνά και κατευθύνει την ανθρώπινη ύπαρξη είναι η ελευθερία. «Πώς, λοιπόν, φαντάστηκαν», ρωτάει ο ήρωας του Υπογείου, «όλοι αυτοί οι σοφοί ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη από μια λογική και τίμια θέληση; Και πώς τους κάπνισε να βρουν ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη να ποθεί κατά τρόπο λογικό και ωφέλιμο; Ο άνθρωπος μόνο ένα πράγμα έχει ανάγκη: να είναι η θέλησή του εντελώς ανεξάρτητη, όσο κι αν του στοιχίζει αυτή του η ανεξαρτησία, όσες κι αν είναι οι κακές συνέπειες που συνεπάγεται αυτό».

Ο Ντοστογιέφσκι συνδέει αυτή τη δίψα του ανθρώπου για την ελευθερία άμεσα με το πρόβλημα της ηθικής. Λέγει και πάλι ο ήρωας του Υπογείου: «Νομίζω ότι ο καλύτερος ορισμός του ανθρώπου είναι ο ακόλουθος: ον δίποδο και αχάριστο. Μα αυτό δεν είναι όλο. Δεν είναι αυτό το μεγαλύτερό του ελάττωμα. Το μεγαλύτερο του ελάττωμα είναι η επίμονη ανηθικότητά του. Επίμονη από τότε που έγινε ο κατακλυσμός ως την εποχή μας. Η ανηθικότητα, και επομένως ο παραλογισμός: γιατί ξέρουμε χρόνια και χρόνια τώρα ότι ο παραλογισμός γεννιέται μονάχα από την ανηθικότητα.

Ρίξτε μια ματιά στην ιστορία… Ένα μόνο πράγμα δεν μπορείτε να πείτε: ότι κυβερνά τον άνθρωπο η λογική… Και να τι συναντά κανείς κάθε φορά: παρουσιάζονται στον κόσμο άνθρωποι πολύ ηθικοί, φρόνιμοι, σοφοί και φιλάνθρωποι, που θέτουν σαν σκοπό της ζωής τους να γίνουν, αν μπορούν, φρόνιμοι και ηθικοί. Θα ‘λεγες πως θέλουν να χρησιμέψουν σαν παράδειγμα στο γείτονά τους και να του αποδείξουν ότι μπορεί πραγματικά να ζήσουμε σαν άνθρωποι ηθικοί και φρόνιμοι. Μα τι γίνεται κατόπιν; Είναι γεγονός αποδεδειγμένο ότι, αργά η γρήγορα, πολλοί από τους φιλάνθρωπους αυτούς στο τέλος της ζωής τους διαψεύδουν τους εαυτούς τους και αφήνουν πίσω τους υλικό για ανέκδοτα, πολύ επιλήψιμα καμιά φορά».

Για τον Ντοστογιέφσκι λογική και ηθική είναι αλληλένδετα, και τα δυο μαζί συγκρούονται με την ελευθερία: «Αχ, κύριοι», ρωτάει ο ήρωας του Υπογείου, «ποια θέληση, λοιπόν, θα έχω, όταν τα πάντα θα είναι ένας πίνακας μονάχα, αριθμητική και δύο και δύο κάνουν τέσσερα; Είτε, λοιπόν, το θέλω είτε όχι, «δύο και δύο κάνουν τέσσερα» Είναι θέληση αυτό;».

Μαρία Δρόλια

O ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πολυδιάστατος. Παλιότερα επικρατούσε το παραδοσιακό μοντέλο διδασκαλίας, όπου οι μαθητές γίνονταν παθητικοί δέκτες της γνώσης,  χωρίς να διαδραματίζουν κάποιο ουσιαστικό ρόλο στην μαθησιακή διαδικασία. Στο ρόλο του δασκάλου ήταν ενσωματωμένη η διδασκαλική αυθεντία. Η διδασκαλική αυθεντία ήταν γνωστική, ηθική και κυριαρχική αυθεντία. Με λίγα λόγια, ο δάσκαλος ήταν αυτός που κατείχε τις γνώσεις, αποτελούσε το ηθικό πρότυπο και διέθετε την απόλυτη κυριαρχία. Κυρίως υπερίσχυε η «μονολογική μορφή διδασκαλίας», όπου ο εκπαιδευτικός μετέφερε τις γνώσεις προφορικά και δεν διεξήγαγε κανέναν διάλογο με του μαθητές του. Στο παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστημα κυριαρχούσε το πρότυπο ενός μαθητή παθητικού και συμμορφωμένου στα προαπαιτούμενα του δασκάλου και ένας δάσκαλος που αποτελούσε τον κατεξοχήν δρώντα πρόσωπο.

Σταδιακά σημειώθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις της παιδαγωγικής θεωρίας και πράξης. Σπουδαίοι παιδαγωγοί εναντιώθηκαν προς τις επικρατέστερες τότε αυταρχικές παιδαγωγικές μεθόδους και υιοθέτησαν παιδαγωγικές πρακτικές που τοποθετούν στο επίκεντρο τον μαθητή και όχι τον δάσκαλο.

Ζαν-Ζαν Ρουσσώ (1712-1778)

Αρχικά, ο φιλόσοφος και συγγραφέας Ζαν-Ζακ Ρουσσώ τον 18^ο αι. επηρεασμένος από την Πλατωνική «Πολιτεία» αμφισβήτησε την αξία της δασκαλοκεντρικής διδασκαλίας και εστίασε στη σπουδαιότητα του «Εξελικτικού-Μαιευτικού διαλόγου». Υποστήριξε πως ο εκπαιδευτικός μέσω τον ερωτήσεων οδηγεί του μαθητές στην ανακάλυψη της γνώσης. Δεν ενδείκνυται η παρουσία ενός δασκάλου που «φοβάται και καλοπιάνει τους μαθητές του» (Πολιτεία). Σαφώς ο μαθητής απομυθοποιεί την αυθεντία μέσα από τον διάλογο και συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία της μάθησης. Το έργο του Αιμίλιος ή Περί Αγωγής αποτέλεσε την αφετηρία της Νέας Παιδαγωγικής. Αξίζει να σημειωθεί πως κατά τον Ρουσσώ, η ανεξαρτησία και η αυτονομία του παιδιού αποτελούν τα βασικά θεμέλια ανάπτυξης της προσωπικότητας του παιδιού και τα μέσα οικοδόμησης της γνώσης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού περιορίζεται στην από απόσταση παρατήρηση συμβάλλοντας στην ενίσχυση της αυτογνωσίας  των παιδιών και στην ώθηση για αναγνώριση της αυτοδυναμίας τους. «Όλη η μάθηση των παιδιών εντοπίζεται αποκλειστικά στην αίσθηση» (Αιμίλιος ή περί αγωγής, ΙΙΙ, 2006). Η σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή παύει να είναι μία σχέση ισχύος. Το παιδί στα πλαίσια της εν λόγω παιδαγωγικής πράξης γίνεται κύριος του εαυτού του και απαλλάσσεται από κάθε είδους εξάρτηση. Αυτό θεωρήθηκε πως θα συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της ιδιωτικής βούλησης και κατ’ επέκταση στην διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός ανθρώπου που μεταγενέστερα θα ανταποκρίνεται επάξια στο ρόλο ενός ευσυνείδητου πολίτη.

Φρανσίσκο Φερέρ (1859-1909)

Ένας ακόμα παιδαγωγός που υποστήριξε με σθένος την παντοδυναμία της γνώσης και της αγωγής είναι ο Φρανσίσκο Φερέρ. Ο ίδιος αποστασιοποιήθηκε από τα δεδομένα της τότε εποχής και εξέφρασε αισιοδοξία και πίστη στον άνθρωπο. Ισχυριζόταν πως η εκπαίδευση δύναται να αποτελέσει θεμελιώδη παράγοντα κοινωνικής αλλαγής. Βασική αρχή της νέας παιδαγωγικής μεθόδου ήταν η διασφάλιση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης όλων των κοινωνικών ομάδων, καταρρίπτοντας τα στερεότυπα και συμβάλλοντας καθοριστικά στην εξάλειψη των προκαταλήψεων και κοινωνικών διακρίσεων. Για το λόγο αυτό εφαρμόζει παιδαγωγικές στρατηγικές που προάγουν την συνεκπαίδευση των διαφορετικών κοινωνικών τάξεων με γνώμονα τη διασφάλιση της ισότητας. Ο καλός εκπαιδευτικός διακρίνεται από τη προσπάθεια να παραμερίσει τις δικές του επιθυμίες και να θέσει ως πρωταρχικό του μέλημά την υποστήριξη και τη καθοδήγηση του μαθητή, να αναπτύξει και να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του προασπίζοντας τον πλήρη έλεγχο του εαυτού του. Δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδαγωγικών ιδεών του Φερέρ ήταν πως το σχολείο μέσω της κατάλληλης παιδαγωγικής πράξης συμβάλλει στη διάπλαση προσωπικοτήτων που δεν συμβαδίζουν με τα καθολικά κοινωνικά πρότυπα, που είναι κοινωνικά κατασκευασμένα και οδηγούν τα άτομα στην αλλοτρίωση, αλλά που χαρακτηρίζονται από ελευθερία έκφρασης και δυνατότητα ατομικής βούλησης. Τέλος, το δεύτερο και σημαντικότερο χαρακτηριστικό που αποτέλεσε την βασική αρχή της παιδαγωγικής μεθόδου και έδωσε το έρεισμα για τη προαγωγή της διαπολιτισμικότητας σε μία πολυπολιτισμική τάξη ήταν η προάσπιση της αρχής της ισότητας.

Τζον Ντιούι (1859-1952)

Ο Τζον Ντιούι ήταν και ο ίδιος υπερασπιστής των αρχών της δημοκρατίας και της ισότητας. Υπερασπιζόταν μία διαδικασία μάθησης που να στηρίζεται στην εμπειρία και στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Πιο συγκεκριμένα, διατείνεται πως το παιδί θα πρέπει να έρθει σε επαφή με ασχολίες καθημερινής ζωής. Το σχολείο δηλώνεται πως αποτελεί μία μικρογραφία της κοινωνίας και μέσω της συμμετοχής του παιδιού στις σχολικές δραστηριότητες,  το παιδί αντιλαμβάνεται κάποιες στοιχειώδεις ανάγκες της κοινοτικής ζωής. Επίσης, θεωρείται πως τα προοδευτικά σχολεία προσφέρουν μία πλήρη ελευθερία στα άτομα και είναι επικεντρωμένα στο παιδί. Αποβλέπουν στην ανάπτυξη της ικανότητας των ατόμων «να ζήσουν μία συνεργατική μάθηση με τους άλλους». Επισημαίνεται πως ο μαθητής μέσω της κοινωνικοποίησης αφομοιώνει χαρακτηριστικά από το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο εντάσσεται και ενσωματώνεται σταδιακά σε αυτό. Η συμμετοχή σε πολιτισμικές δραστηριότητες και η χρήση πολιτισμικών εργαλείων συμβάλει στη κατανόηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και στην αποδοχή της διαφορετικότητας προσεγγίζοντας με σεβασμό και αξιοπρέπεια το επονομαζόμενο “Άλλο”.

Ροζέ Κουζινέ (1881-1973)

Ένας εξίσου ιδιαίτερα σημαντικός παιδαγωγός, ο Ροζέ Κουζινέ, προέβαλλε τη σπουδαιότητα σχολείου ως βασικός φορέας κοινωνικοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, υποστήριξε πως κάθε τάξη αποτελεί μια «παιδική κοινωνία» η οποία με τη συνδρομή του δασκάλου θα πρέπει να απέχει από τις μέχρι τώρα διαμορφωμένες κοινωνίες. Η κοινωνία των παιδιών θα πρέπει να εδράζεται στις θεμελιώδεις αρχές της αλληλεγγύης, της συλλογικότητας, της στοργής και της αλληλοβοήθειας. Ο δάσκαλος, επισημαίνεται, πως δεν πρέπει να διδάσκει τους νόμους πειθαρχίας αλλά να προτρέπει τα παιδιά να ανακαλύψουν την αναγκαιότητα αυτών, πάνω στους οποίους θεμελιώνεται η κοινωνική ζωή. Επίσης, ο  Cousinet αντιτίθεται στη τάση υποταγής και χειραφέτησης των παιδιών και μίλησε για τη σημασία της «αυτοεκπαίδευσης». Η μάθηση, δηλαδή, συντελείται μέσω συνεργατικών δραστηριοτήτων και μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης καλλιεργείται μία κοινωνική στάση, η οποία θα αποτελέσει το εφαλτήριο μεταγενέστερων κοινωνικών αλλαγών. Η συγκεκριμένη άποψη ανέδειξε τη σημασία της κοινωνικής διάδρασης τονίζοντας πως στα πλαίσια της συνεργατικότητας μειώνονται τα ποσοστά αποκλεισμού και περιθωριοποίησης παιδιών που φέρουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο σεβασμός του απέναντι στην διαφορετικότητα αποδείχθηκε από τη παιδαγωγική μέθοδο που εφάρμοσε εξασφαλίζοντας την πλήρη ελευθερία στο παιδί να επιλέξει το αντικείμενο απασχόλησης που τον ενδιαφέρει περισσότερο και που συνάδει πλήρως με το φυσικό του ένστικτο. Ο σχεδιασμός και η οργάνωση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας στηρίζεται στη παιδαγωγική της αλληλεπίδρασης, στην ελευθερία οικοδόμησης της γνώσης και στο βοηθητικό ρόλο του δασκάλου στη πρόσκτηση αυτής. «Ο δάσκαλος δηλαδή, δεν έχει παρά να παρακολουθήσει την εργασία των παιδιών, να είναι μάρτυρας της δραστηριότητάς τους, να βοηθά, όταν του το ζητούν, να είναι για αυτά ένας καλός συνεργάτης» (Cousinet R. ,1945).

Houssaye, J. (2000), Δεκαπέντε Παιδαγωγοί: Σταθμοί στην ιστορία της παιδαγωγικής σκέψης, Αθήνα: Μεταίχμιο

Από: Μαρία Τσουρέκα

Το θέμα αυτό είναι πολύ ευαίσθητο λόγω της επικαιρότητας. Σίγουρα θα με ρωτήσουν αρκετοί κατά πόσο ελεύθεροι μπορούμε να νιώθουμε στην καραντίνα. Δυστυχώς η κατάσταση της οποία ζούμε όλο αυτό το διάστημα είναι δύσκολη και σκληρή. Είναι κάτι που πρέπει να υπομείνουμε. Η κατάσταση αυτή, να θυμάσαι ότι είναι προσωρινή και δεν θα κρατήσει για πάντα . Οι καιροί δοκιμάζουν την υπομονή μας γι’ αυτό πρέπει να οπλιστούμε ψυχολογικά και να έχουμε γερά νεύρα και αντοχές. Σήμερα θα σου μιλήσω για την πραγματική ελευθερία, αυτή που είναι στο δικό μας χέρι να διεκδικήσουμε.

Το 2021 μπήκε και είναι καιρός να ρίξεις μια ματιά στο περσινό σου ημερολόγιο όπου κατέγραψες τους περσινούς σου στόχους. Καθώς κάνεις αυτή την αναζήτηση, εάν συνειδητοποιήσεις ότι οι περισσότεροι από τους στόχους σου δεν έχουν πραγματοποιηθεί, τότε σημαίνει ότι κάτι δεν κάνεις σωστά.

Ένας από τους βασικότερους και σημαντικότερους λόγους της αποτυχίας πραγματοποίησης προσωπικών στόχων και εξέλιξης είναι το γεγονός ότι αφήνουμε την ζωή μας στα χέρια του σύμπαντος ή της μοίρας ,ή  όπως θέλεις πες το, στην τύχη. Δηλαδή δεν υπάρχει κανένας αυτοέλεγχος και καμία αυτοπαρατήρηση.

Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να αποφασίσει αν θέλει να εξελιχθεί ή δεν θα εξελιχθεί. Είναι δική σου η ευθύνη η επιτυχία ή η αποτυχία. Η επιλογή σου γίνεται το πεπρωμένο σου. Θα παραμείνει μαζί σου και θα γίνει κομμάτι από σένα.  Γενικότερα ο άνθρωπος έχει την τάση να προσπαθεί να διαφύγει από την ευθύνη για την εξέλιξή του, από την ευθύνη της ελευθερίας της επιλογής. Υπάρχει μεγάλος φόβος της ελευθερίας. Όταν είσαι «σκλάβος», η ευθύνη της ζωής σου δεν είναι ποτέ δική σου. Είναι πάντοτέ υπεύθυνος κάποιος άλλος και αυτό είναι κάτι βολικό. Τη στιγμή που γίνεσαι απόλυτα ελεύθερος πρέπει να κάνεις τις δικές σου επιλογές. Όλες οι πόρτες και οι επιλογές είναι ανοιχτές για σένα.

Ένας δρόμος για την επίγνωση είναι και ο δρόμος της μοναχικότητας. Πρόσεξε… όχι ο δρόμος της μοναξιάς αλλά της μοναχικότητας. Δεν λέμε να μην έχεις κοινωνικές συναναστροφές απλώς να μην τις αποζητάς με μανία όταν δεν είναι εφικτό να τις έχεις. Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν με κάθε τρόπο να βρουν παρέες για καφέ, επισκέψεις, να έχουν απασχολημένο τον εαυτό τους με διασκέδαση, με παρέες και να ‘ναι συνεχώς με κόσμο ακόμα και όταν οι συζητήσεις και η διασκέδαση έχουν κορεστεί. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν μπορούν να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους. Δεν περνάνε καλά με τον εαυτό τους. Αν ανήκεις κι εσύ στην κατηγορία των ανθρώπων αυτών, που αναζητάς συντροφιά επειδή δεν μπορείς να είσαι μόνος, τότε ξανασκέψου το. Η συντροφιά των άλλων ανθρώπων δεν είναι αξιόπιστη. Το να μπορείς να μένεις μόνος με τις σκέψεις σου και να περνάς καλά με τον εαυτό σου είναι κάτι αναγκαίο για την εξέλιξη και είναι υγιές. Μόνο μέσα από τη μοναχικότητα μπορείς να ανασυγκροτήσεις τις σκέψεις σου, να επαναπροσδιορίσεις τους στόχους σου, να φτάσεις στην επίγνωση και τη συνειδητότητα. Αν δεν αποδέχεσαι τον εαυτό σου μέσα από το γεγονός της μοναχικότητας, τότε θα νιώθεις μοναξιά. Θα ξεχάσεις τον εαυτό σου μέσα στο πλήθος ή μέσα στις τοξικές ουσίες.

Όταν κάτι πάει στραβά κατηγορούμε και ρίχνουμε ευθύνη στην πολιτεία, στην κρατική οργάνωση ακόμα και στην οικογένεια μας. Δεν μπορείς να ρίξεις σε κανέναν άλλον την ευθύνη για την δική σου εξέλιξη. Δεν υπάρχει κανένας για να ακούσει τις δικαιολογίες σου. Είσαι μόνος. Εντελώς μόνος. Αυτό πρέπει να γίνει απολύτως κατανοητό. Το να αποδεχθείς αυτή την κατάσταση, σου δίνει δύναμη. Είναι μια σπουδαία ευκαιρία για εξέλιξη. Το να αναλάβεις την ευθύνη του εαυτού σου, της ζωής και της ελευθερίας σου, παρόλο που είναι ένας δύσκολος δρόμος, κρύβει μια μεγάλη ευλογία. Με την ατομική ευθύνη έρχεται ο αγώνας ο οποίος τελικά οδηγεί στην επίγνωση.

 Όταν είσαι μόνος συμβαίνει ένα θαύμα. Το «εγώ» γίνεται αδύναμο. Ο εγωισμός μας, είναι ένα επίσης μεγάλο εμπόδιο στην εξέλιξη μας. Μπορείς να γίνεις αρκετά θαρραλέος για να είσαι μόνος. Το πλήθος είναι ένα ψεύτικο υποκατάστατο της αίσθησης της ενότητας.  Εάν το συνειδητοποιήσεις αυτό, τότε δεν θα επιλέγεις ψεύτικα υποκατάστατα αλλά θα ζεις με τα πραγματικά γεγονότα. Σίγουρα έχεις αισθανθεί πολλές φορές μόνος ακόμα και με κόσμο. Για παράδειγμα μπορεί να αισθάνεσαι άσχημα αλλά τα παιδιά και ο άντρας σου ή οι φίλοι σου να υποτιμούν το πρόβλημα σου και να μην σε καταλαβαίνουν.Πολλές φορές φανταζόμαστε και προσδοκούμε από τους ανθρώπους διάφορα πράγματα. Όλα αυτά είναι κατασκευάσματα της φαντασίας, είναι προβολές, δημιουργήματα και καλλιεργημένες αλήθειες που σε αποτρέπουν να γνωρίσεις αυτό που όντως υπάρχει. Ζήσε λοιπόν με το γεγονός της ευθύνης, με το γεγονός ότι είσαι μόνος. Είναι επίπονο, είναι όμως ο μόνος τρόπος. Τότε θα υπάρξει η ευδαιμονία, η ηρεμία μέσα σου.

Αυτή η ικανότητα έρχεται μόνο μέσα από την πειθαρχία η οποία έρχεται αυτόματα από την ολοκληρωτική ευθύνη που έχεις για τον εαυτό σου. Κάθε βήμα τότε είναι πειθαρχημένο, δεν μπορείς να ξεστομίσεις ανεύθυνα ούτε μια λέξη, δεν θα είσαι σε θέση να κάνεις ούτε μια ανεύθυνη πράξη και θα συμπονάς περισσότερο και τους άλλους. Αν μπορείς να ζήσεις με το γεγονός της μοναχικότητας σου, γνωρίζεις ότι ο καθένας είναι μόνος.

Εάν θέλεις αλλαγή στην ζωή σου τότε ο παλιός μηχανισμός της ασυνείδητης εξέλιξης πρέπει να τελειώσει για σένα.  Θεωρείς δεδομένα τα μάτια σου, τα χέρια σου και την αναπνοή σου, αυτές όμως είναι μεγάλες ευλογίες, κανένας μας δεν τις εκτιμά στ’  αλήθεια. Εκτίμησε όλα αυτά που έχεις, σταμάτα να γκρινιάζεις για αυτά που δεν έχεις ή γίνε άξιος να τα αποκτήσεις και προσπάθησε να είσαι καλά μέχρι να τα έχεις. Το σημαντικό δεν είναι τόσο η επιτυχία αλλά η ίδια η προσπάθεια. Η προσπάθεια δίνει σημασία στην επιτυχία, είναι ο αγώνας σου. Είσαι ελεύθερος να επιλέξεις τον παράδεισο ή την κόλαση. Ελευθερία σημαίνει να μπορείς να επιλέξεις είτε το ένα είτε το άλλο. Η επιλογή είναι απολύτως δική σου. Η αξιοπρέπεια, η ομορφιά και η λαμπρότητα του ανθρώπου είναι η συνειδητότητα.

Σου εύχομαι να είσαι χαρούμενος, υγιής και ελεύθερος.

Ποιότητα Ζωής.

Παπαδοπούλου Αντελίνα