Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει την υγεία σου σε μέγιστο βαθμό και όταν αναφερόμαστε στην υγεία, δεν αναφερόμαστε μόνο στη σωματική υγεία αλλά και στη ψυχική.

Είναι εξίσου σημαντικό να επικεντρωθούμε και σε αυτή πρωτού εμφανιστεί κάποιο πρόβλημα. Καθώς αποδεικνύεται πως η ψυχική, σωματική και πνευματική υγεία έχουν σύνδεση μεταξύ τους και αποτελούν μέρη του ίδιου συνόλου για να πετύχουμε την «ευεξία».

Μέσα στη μέρα μας, όλα αυτά τα αντιμετωπίζουμε σαν να είναι 3 διαφορετικά μέρη που δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Κάνουμε παρεμβάσεις στη διατροφή μας, χωρίς να σκεφτούμε τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη ψυχολογία μας.

Για παράδειγμα, σίγουρα υπήρξαν αρκετές φορές που στερηθήκαμε το αγαπημένο μας φαγητό σε μια δίαιτα και αυτό επηρέασε τη ψυχολογία μας έντονα.

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να υπάρχει μια ιεράρχηση των επιλογών μας για τον τρόπο ζωής προκειμένου να έχουμε ως στόχο τον υγιεινό τρόπο ζωής.

Το πώς αισθανόμαστε, το πώς φαινόμαστε, ακόμα και η ποιότητα των σκέψεων μας επηρεάζεται από τη διατροφή που επιλέγουμε να κάνουμε. Μια υγιής εικόνα του σώματος ξεκινά από την υγιεινή διατροφή. Η αυτοεκτίμηση ξεκινά από το σώμα μας εφόσον το μυαλό και το σώμα αποτελούν μια οντότητα!

Μπορεί για παράδειγμα, να ακολουθείς την πιο υγιεινή διατροφή, όμως από την άλλη πλευρά να δυσκολεύεσαι να διαχειριστείς το έντονο άγχος στη ζωή σου ή να έχεις προβλήματα με τον ύπνο σου ή ακόμα και να δυσκολεύεσαι να βρεις χρόνο για να κάνεις την άσκησή σου.

Ωστόσο, πρέπει να κάνουμε ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει κάποιο μαγικό, ούτε καν το «μυστικό για την ψυχική υγεία» αλλά ούτε και για την ισορροπημένη διατροφή! Διότι η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει μια κοινή προσέγγιση για έναν ψυχικά υγιεινό τρόπο ζωής που μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματικός και λειτουργικός για όλους. 

Αναστασία Κακλαμάνου

Κάτι που ακούω πάρα πολύ συχνά από αρκετό κόσμο είναι πως μια διατροφή ή δίαιτα, όπως την χαρακτηρίζει ο καθένας, είναι «στέρηση» από το φαγητό. Αυτοί οι άνθρωποι είναι αρνητικοί στην ιδέα το πως μπορεί κάποιος διατροφολόγος να τους πει τι να προσέχουν και τι όχι. Το θλιβερό της υπόθεσης είναι πως οι πλείστοι από αυτούς τους ανθρώπους που αρνούνται είτε να ακούσουν για την διατροφή είτε να προσέχουν, αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας και καταφεύγουν στους γιατρούς και στην κατανάλωση χημικών φαρμάκων για την αντιμετώπιση των ασθενειών τους.

Πρώτο λάθος: Πολλοί νομίζουν πως η έννοια στο άκουσμα δίαιτας και η έννοια υγιεινή διατροφή σημαίνουν δυο διαφορετικά πράγματα. Η αλήθεια είναι πως υπάρχει μια διαφορά μεταξύ των δυο εννοιών, αλλά είναι αλληλένδετες δηλαδή και οι δυο προσφέρουν τα ίδια αποτελέσματα. Πολλές φορές στο άκουσμα δίαιτα, ο ανθρώπινος νους συνδέει το ότι πρέπει για ένα χρονικό διάστημα, ο άνθρωπος να αποφεύγει δηλαδή να στερείται κάποιες τροφές που θεωρούν «παχυντικές» για να χάσουν βάρος . Αυτό οδηγεί το άτομο να αρνείται να μπει σε αυτή την διαδικασία. Τι ισχύει; Κανένα τρόφιμο δεν είναι παχυντικό! Υπάρχουν μόνο τρόφιμα που εμπεριέχουν μεγάλες ποσότητες «κενών» θερμίδων και δεν προσφέρουν θρεπτικά συστατικά που ωφελούν στην υγεία του ανθρώπου. Όταν καταναλώνονται  επανειλημμένα σε μεγάλες ποσότητες αυτά τα τρόφιμα μπορεί να προκαλέσουν αύξηση βάρους αλλά και να εμφανίσουν πολλά προβλήματα υγείας.  Η δίαιτα ναι μεν μπορεί να στοχεύει στην απώλεια βάρους, αλλά με εξειδικευμένο πρόγραμμα διατροφής που έχει σκοπό στο να υπάρχει ένα αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας. Δηλαδή ο άνθρωπος να καταναλώνει και να δαπανά λιγότερες θερμίδες ημερησίως από αυτές που το σώμα του χρειάζεται, αλλά να καλύπτονται όλες οι ανάγκες του σε θρεπτικά συστατικά χωρίς να στερείτε κάτι. Η υγιεινή διατροφή από την άλλη όπως το λέει και η λέξη, στοχεύει στην ανάκτηση και βελτίωση της υγείας του ανθρώπου μέσα από ένα πρόγραμμα διατροφής που συμπεριλαμβάνει τροφές που ωφελούν στην υγεία αλλά και ταυτόχρονα επιφέρουν απώλεια βάρους. Επίσης μια υγιεινή διατροφή εκπαιδεύει των άνθρωπο για την σωστή ποσότητα των μάκρο ( υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη) αλλά και μικροθρεπτικών ( βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία) συστατικών που χρειάζεται το σώμα του για να λειτουργεί σωστά και αποδοτικά.

Δεύτερο λάθος: Δυστυχώς ο άνθρωπος όπως είπαμε συνδέει αυτές τις δυο έννοιες με την στέρηση. Αυτό γίνεται είτε επειδή του μεταλαμπαδέψαν αυτή την άποψη είτε επειδή είχε προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες που ουσιαστικά ήταν αποτυχημένες γιατί δεν ήταν πραγματικά έτοιμος συναισθηματικά να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις μια διατροφής. Στέρηση είναι μια λέξη που συνδέεται με πόνο , με αρνητικά συναισθήματα. Οπότε αν συνδέει ο άνθρωπος την διατροφή με κάτι που του προκαλεί πόνο γιατί έμαθε πως το πολύ φαγητό, το πότο κτλ προκαλούν ευχαρίστηση, τότε πολύ δύσκολα θα δεσμευτεί να ακολουθήσει μια δίαιτα ή υγιεινή διατροφή. Τι ισχύει; Το φαγητό είναι το μέσο που μας κρατά στην ζωή, τρώμε για να επιβιώσουμε και όχι επιβιώνουμε για να τρώμε! Τρώμε για να φροντίζουμε τους εαυτούς μας, να έχουμε υγεία , αυτοπεποίθηση, διάθεση , όρεξη. Η διατροφή δεν είναι στέρηση. Είναι φροντίδα. Όπως προσέχουμε και φροντίζουμε τον εαυτό μας εξωτερικά έτσι πρέπει να τον φροντίζουμε και εσωτερικά με το τι τροφές του προσφέρουμε.

Τρίτο λάθος: Οι κυριότεροι λόγοι που εμφανίζεται οποιαδήποτε αρρώστια σε έναν άνθρωπο είναι πρώτα οι αρνητικές σκέψεις – συναισθήματα δηλαδή το στρες, το άγχος , αισθήματα μίσους, εγωισμό, καταπιεσμένες σκέψεις κτλ, και δεύτερο η κακή διατροφή σε συνδυασμό με καθιστική ζωή. Συνήθως ο ένας λόγος συμπληρώνει τον άλλο γιατί πολλές φορές μια κακή διατροφή δημιουργείτε από τις  αρνητικές σκέψεις και τα συναισθήματα που βιώνει ο άνθρωπος την δεδομένη στιγμή. Το πως τρεφόμαστε και το τι σκεφτόμαστε για το φαγητό αλλά και γενικότερα για την ζωή μας αντανακλάτε στο σώμα και την υγεία μας. Πολλοί ρίχνουν ευθύνες στα γονίδια ως λόγο που εμφανίστηκε κάποια ασθένεια σε αυτούς. Τι ισχύει; Τα γονίδια μπορεί να παίξουν ένα ελάχιστο ρόλο στην εμφάνιση πχ σακχαρώδη διαβήτη όταν το άτομο προσέχει καθημερινά την ποσότητα ζάχαρης που καταναλώνει και γενικά την διατροφή του αλλά και όταν αθλείται, χωρίς να σημαίνει πως στερείτε. Σε αντίθεση με ένα άτομο που δηλώνει ότι έχει γονίδια να εμφανίσει διαβήτη αλλά δεν προσέχει καθόλου την διατροφή του και φταίει τον παράγοντα κληρονομικότητα. Η λύση του προβλήματος όμως δεν είναι μόνο οι επισκέψεις σε γιατρούς και η καταπόσει διαφορών φαρμάκων, που «σκεπάζουν» προσωρινά το πρόβλημα.

Συμβουλή της Ράνιας: Κάθε αρχή είναι δύσκολη σε οτιδήποτε κάνουμε στην ζωή μας είτε αυτό είναι μια δίαιτα- διατροφή είτε είναι μια δουλειά! Πρέπει να είμαστε αποφασισμένη και να εστιάζουμε το μυαλό μας στο τι θέλουμε να επιτύχουμε. Δηλαδή ο καθένας αποφασίζει να ξεκινήσει μια δίαιτα-διατροφή για τους δικούς του λόγους είτε είναι η απώλεια βάρους είτε είναι για την υγεία του, όταν σκεπτόμαστε καθημερινά τον στόχο που θέλουμε να επιτύχουμε με αυτή την πράξη τότε πιο εύκολα μένουμε πιστοί στο πρόγραμμα μας. Να ξέρετε ότι για να  αποθηκευτεί μια νέα συνήθεια στο υποσυνείδητο μας και μετά να μην την βλέπουμε ούτε αγγαρεία ούτε στέρηση, πρέπει να την τηρούμε σε επανάληψη για αρκετό καιρό. Οπότε καλλιεργούμε την υπομονή και την θέληση μας. Μην ξεχνάμε η διατροφή δεν είναι στέρηση είναι φροντίδα!

Κωνσταντίνου Ουρανία
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος ΔΙΠΑΕ Θεσσαλονίκης
Επί Πτυχίου

Ένα πολύ λεπτό ζήτημα που ανησυχεί αρκετούς γονείς στην σημερινή εποχή είναι η διατροφή των παιδιών τους.  Λεπτό γιατί τα παιδιά από μόνα τους δεν έχουν την ικανότητα να γνωρίζουν  τι πρέπει να τρώνε και για ποιο λόγο. Oι γονείς, το σχολείο και οι άνθρωποι που τα μεγαλώνουν έχουν την κύρια ευθύνη να τους μάθουν. Από την γέννηση τους μέχρι την εφηβεία  ακολουθούν κάποια πρότυπα. Ότι βλέπουν , ότι τους προσφέρετε και ότι ακούνε από το στενό τους περιβάλλον το υιοθετούν και δημιουργούν τις δικές τους διατροφικές συνήθειες .  Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει τα παιδιά είναι η τεχνολογία αφού στην σημερινή εποχή τα παιδιά θέλοντας και μην περνάνε αρκετές ώρες μπροστά από μια οθόνη. Μέσο του διαδικτύου ή της τηλεόρασης προβάλλονται με τρόπο που προσεγγίζει τα παιδιά, διαφημίσεις  για συγκεκριμένες ομάδες τροφίμων όπως είναι οι σοκολάτες και τα πατατάκια, τα χάμπουργκερ κτλ

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ραγδαία αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας. Από την άλλη όμως έχουμε και τα παιδιά που έχουν χαμηλότερο βάρος για την ηλικία και το ύψος τους επειδή αρνούνται να φάνε.  Αυτά τα δυο γεγονότα  οφείλονται στην λανθασμένη διαχείριση της διατροφής των παιδιών από την βρεφική τους ηλικία και μετέπειτα. Έτσι καθώς μεγαλώνουν ενστερνίζου εσφαλμένες διατροφικές συνήθειες.

Κάποιοι γονείς λόγο των πολλών υποχρεώσεων και της έλλειψης χρόνου δεν προλαβαίνουν να ασχοληθούν οι ίδιοι με την διατροφή των παιδιών τους .Αφήνουν αυτό το ζήτημα να το αναλάβουν είτε οι παιδικοί σταθμοί  είτε οι  γιαγιάδες και  οι παππούδες. Αλλά συνήθως στην δεύτερη περίπτωση τα παιδιά «καλομαθαίνοντε» είτε για να είναι φρόνιμα  είτε ως επιβράβευση κυρίως με τροφές υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη και λιπαρά ( σοκολάτες , πατατάκια , γλειφιτζούρια). Το πρόβλημα μπορεί να επιδεινωθεί και στους παιδικούς σταθμούς αφού τα παιδιά έχουν την τάση να «αντιγράφουν»  διατροφικές συμπεριφορές από άλλα παιδιά. Έτσι μετά αρνούνται να φάνε μια πιο υγιεινή επιλογή τροφίμου με την δικαιολογία «δεν μου αρέσει».

 Από την άλλη πλευρά όμως υπάρχουν και γονείς που είναι πολύ αγχώδεις και καταπιεστικοί με το θέμα της διατροφής των παιδιών τους. Καταλήγουν να μεταφέρουν στα παιδιά συναισθήματα άγχους, πίεσης, στρες, φόβου λόγο της αυστηρότητας τους στο τι θα φάνε και τι όχι.  Αυτή η αυστηρότητα των γονιών  πολλές φορές  μπορεί να προκαλέσει την εμφάνιση κάθε είδους διατροφικών και ψυχολογικών διαταραχών ( υπερφαγεία,  ανορεξία ή και βουλιμία, κατάθλιψη , επιθετικότητα , ανυπακοή, πείσμα)

Όπως συμβαίνει και με τους ενήλικες τα παιδιά χρησιμοποιούν και τις 5 αισθήσεις τους. Η γεύση, η όσφρηση και η όραση είναι οι αισθήσεις που χρησιμοποιούμε για να διαλέξουμε και να αποδεχτούμε ένα τρόφιμο. Όπως είναι λογικό η γλυκιά και ή αλμυρή γεύση επιφέρει την μεγαλύτερη ευχαρίστηση στον ουρανίσκο μας. Τα φαγητά που ευχαριστούν συνήθως τα παιδιά είναι τα  γλυκά, τα αρκετά αλατισμένα και λιπαρά.  Όλα αυτά όμως ισοδυναμούν τις περισσότερες φορές σε υψηλές ποσότητες ζάχαρης, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι. Οι μικροί μας δεν ξέρουν όμως τι περιέχουν μέσα τα πατατάκια , τα τηγανιτά, οι σοκολάτες κτλ, ούτε ξέρουν τι μπορεί να συμβεί στο σώμα και την υγεία τους από την υπερκατανάλωση αυτών των τροφών. Ξέρουν μόνο πως αντλούν ευχαρίστηση από αυτά και τα θεωρούν νόστιμα. Όταν από μωρό έρχεται σε επαφή  επαναλαμβανόμενα με φαγητά και σνακ πλούσια σε ζάχαρη , λιπαρά και αλάτι είναι λογικό μεγαλώνοντας να αναζητά και να δέχεται μόνο αυτές τις τροφές. Καθώς μεγαλώνει και αφού δεν υπάρχει έλεγχος στο τι τρώει , πόση ποσότητα και δεν υπάρχει κάποιο είδος άσκησης,  η ενέργεια που καταναλώνουν ημερησίως είναι πέρα από τις ημερήσιες ανάγκες του παιδιού και την ενέργεια που δαπανά.  Κύριο επακόλουθο, το βάρος του παιδιού αρχίζει να αυξάνεται και να εμφανίζονται προβλήματα στην υγεία του.  Είναι πολύ κρίμα από τόσο μικρά τα ταλαιπωρούνται από εμφάνιση διαβήτη, υπερλιπιδαιμίες και άλλα ορμονικά.  Επίσης πολύ κρίμα είναι να νιώθουν μειονεκτικά για τον εαυτό τους ειδικά όταν δέχονται κριτική από το σχολικό  ή οικογενειακό περιβάλλον. Το γέμισμα αρνητικών συναισθημάτων είτε για τον εαυτό τους (κατωτερότητα , ότι είναι χοντροί άρα δεν αξίζουν, δεν είναι όμορφοι) οδηγεί σε όλες τις μετέπειτα συμπεριφορές του (επιθετικότητα , κατάθλιψη , ανυπακοή), αλλά και στην έκκριση διάφορων βιοχημικές ουσιών που βλάπτουν την υγεία του. Το παιδικό μυαλουδάκι είναι ευαίσθητο και εύκολα μπορεί να υιοθετήσει συμπεριφορές. Μέχρι την ηλικία των 7 ετών οτιδήποτε βιώνουν ή ακούνε εισέρχεται κατευθείαν στον υποσυνείδητο.

Η ολική στέρηση όμως από της πιο πάνω ομάδες τροφίμων στα παιδιά, με δικαιολογία ότι παχαίνουν ή η πίεση στο να τρώνε πχ μόνο λαχανικά μόνο φρούτα μόνο όσπρια δεν ωφελεί πουθενά! Όχι μόνο αρχίζουν να πιστεύουν για τον εαυτό τους ότι τιμωρούνται με αυτό το τρόπο αλλά και ότι αν βάλουν λίγα κιλά δεν θα τα αγαπούν ή δεν θα αξίζουν. Συνήθως αρχίζουν να αισθάνονται απέχθεια, μονοτονία, ακεφιά, επιθετικότητα, άρνηση κτλ. Είναι πολύ λογικό όταν τα παιδιά τρώνε τις ίδιες και τις ίδιες τροφές ή στερούνται κάποιες άλλες να αρχίσουν να βαριούνται  με  αποτέλεσμα να μην θέλουν να τρώνε τίποτα.

Και η παραμέληση αλλά και η στέρηση  έχουν σαν επακόλουθο τα παιδιά να υιοθετούν λάθος διατροφικές συνήθειες.

Πως τελικά πρέπει να διαχειρίζονται οι γονείς την διατροφή των παιδιών;

1. Από την ηλικία των 6 μηνών και μετά όπου ξεκινά η εισαγωγή σταδιακά στερεών τροφών, καλό είναι οι γονείς να δίνουν στα μωρά μια ποικιλία γεύσεων για να γίνει η αποδοχή πιο εύκολη και να αποφευχθούν κιόλας τυχόν αλλεργίες
2. Να αναμιγνύονται τα φρούτα και τα λαχανικά μέσα στο φαγητό, να φτιάχνονται μπιφτέκια από λαχανικά ή πουρέδες, να επιλέγονται φρέσκα φρούτα και λαχανικά για να προσελκύουν τα παιδιά ή να στολίζονται όμορφα στο  πιάτο τους για να τα προσελκύουν να τα φάνε
3. Προτιμούνται φρέσκα φρούτα όχι χυμούς εμπορείου και προτιμότερο ούτε φυσικούς χυμούς γιατί τα φρέσκα φρούτα διατηρούν τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες, τις βιταμίνες τους και τις φυτικές τους ίνες και συμβάλουν στην προστασία εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων και στο αίσθημα κορεσμού. Ωραία επιλογή για να τα φάνε τα φρούτα είναι όταν βουτηχτούν σε ένα κομματάκι λιωμένη σοκολάτας υψηλής περιεκτικότητας σε κακάο.
4. Οι γονείς και τα σχολεία να ενημερώνουν τα παιδιά  με ωραίο τρόπο από μικρά για την σπουδαιότητα, την αναγκαιότητα και τα οφέλη της μεσογειακής διατροφής.
5.  Καλό είναι να καταναλώνουν πλήρης αγελαδινό γάλα μετά τον πρώτο χρόνο. Το γάλα είναι η βάση της διατροφής του παιδιού. Πρέπει καθημερινά να λαμβάνει γαλακτοκομικά προϊόντα έτσι ώστε να παίρνει ασβέστιο ( απαραίτητο συστατικό για την σωστή ανάπτυξη και διατήρηση υγείας των οστών και δοντιών). Τα υποκατάστατα γάλακτος όπως  καρύδας και αμυγδάλου μόνο αν υπάρχει κάποιος λόγος πχ δυσανεξία , νόσο chon , κολίτιδα. Το γάλα σόγιας περιέχει την ίδια ποσότητα πρωτεϊνών και ασβεστίου με το αγελαδινό και είναι επίσης απαλλαγμένο από κορεσμένα λιπαρά.
6. Καθημερινά κατανάλωση ποικιλίας δημητριακών , αμυλούχων προϊόντων ολικής άλεσης.
7. Να παροτρύνονται να συμμετέχουν στην μαγειρική ώστε να παρακολουθούν ποιοι τρόποι μαγειρέματος είναι πιο υγιεινοί πχ στο φούρνο αντί τηγανίσματος
8. Να μην υπάρχουν στο σπίτι κρυμμένα προϊόντα γεμάτα ζάχαρη ή κορεσμένα λιπαρά έτσι ώστε να μην μπαίνει το παΐδι στο πειρασμό να τα καταναλώσει κρυφά. Όταν όμως τα ζητήσουν 1-2 φορές την εβδομάδα να μην τους το αρνείστε ή τους τα στερείστε.
9.  Να παροτρύνονται να καταναλώνουν ψάρι και θαλασσινά 2-3 φορές την εβδομάδα ( λόγο τον ω-3 λιπαρών οξέων συμβάλλουν στην μνήμη στην όραση κτλ)
10. Φτιάξτε τους αυγά όπως τα επιθυμούν. Το τηγανιτό αυγό μπορεί να γίνει και με χωρίς καθόλου λάδι στο τηγάνι, ο κρόκος περιέχει ήδη αρκετά λιπαρά. Καλό είναι να καταναλώνουν από 4-7 αυγά την εβδομάδα
11. Μην τα πιέζεται στο να φάνε όσπρια, να τα παροτρύνεται όμως έτσι ώστε να τρώνε όση ποσότητα θέλουν. Άλλη εναλλακτική για να τα φάνε είναι τα μπιφτέκια από όσπρια.
12. Προτιμήστε να επιλέγεται να του δώσετε άπαχο κρέας όχι επεξεργασμένο (αλλαντικά) 2-3 φορές την εβδομάδα σε συνδυασμό με ένα αμυλούχο τρόφιμο.
13. Περιορίστε  όσο είναι δυνατό το χρόνο που δαπανούν τα παιδιά μπροστά στην τηλεόραση, τα παροτρύνεται να είναι σωματικά δραστήρια τουλάχιστο 1 ώρα την ημέρα
14. Δεν τους προσθέτουμε επιπλέον αλάτι στα φαγητά τους.
15. Δεν τα πιέζεται να τρώνε όποτε εσείς θέλετε καλό είναι να τα αφήνουμε να ζητούν μόνα τους τροφή αλλά και ούτε τα μπουκώνεται μπροστά από ηλεκτρονικές οθόνες για να φάνε.
16. Να τους δείχνεται ότι τα αγαπάτε και τα δέχεστε όπως είναι, να τους επισημάνεται πως μια υγιεινή διατροφή ωφελεί την υγεία τους όχι ότι δεν θα παχύνουν.

Είναι πολύ σημαντικό από νωρίς τα παιδιά να μάθουν να τρέφονται σωστά με μια ποικιλία στην διατροφής  τους και να κατανοήσουν τον ορισμό του «τρέφομαι σωστά» έτσι ώστε να κρατήσουν της διατροφικές συνήθειες τους και στην μετέπειτα ζωή τους. Με αυτό τον τρόπο θα περιοριστεί η εμφάνιση παχυσαρκίας και άλλων νοσημάτων αλλά και η εμφάνιση διατροφικών διαταραχών. Δεν αρκεί μόνο να διαχειρίζονται σωστά η γονείς την διατροφή του παιδιού αλλά και όλοι οι άμεσα εμπλεκόμενοι. Ας υπενθυμίσουμε πως «τρέφομαι σωστά» είναι προσφέρω στο σώμα μου τροφές που του κάνουν καλό και του προσφέρουν υγεία, διάθεση, δύναμη και θρεπτικά συστατικά αναγκαία για την σωστή λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να απολαύσουμε το γλυκό ή τηγανιτό μας 1-2 φορές την εβδομάδα.

Κωνσταντίνου Ουρανία
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος ΔΙΠΑΕ Θεσσαλονίκης
Επί Πτυχίου

Πολλοί από μας έχουμε πει ένα «πρέπει να ξεκινήσω διατροφή» ή ένα «από Δευτέρας» και πάντα το αναβάλλουμε. Κάποιοι άλλοι πάλι επιχειρούν να εφαρμόσουν μια υγιεινή διατροφή και μετά από κάποιες εβδομάδες ή μήνες επιστρέφουν στις παλιές συνήθειες ανακτώντας ξανά το βάρος που κατάφεραν να χάσουν.

Οι δυο αυτές πράξεις προέρχονται ακριβώς από τα ίδια συναισθήματα που νιώθει/βιώνει το άτομο την δεδομένη περίοδο.

Συνήθως μετά από μια υπερκατανάλωση ενός γεύματος ή μετά από τις γιορτές πολλοί φτάνουν στο σημείο να νιώθουν δυσφορία από το πολύ φαγητό και σταδιακά βλέποντας και την ζυγαριά να ανεβαίνει αριθμούς , λένε « Από Δευτέρα ξεκινώ διατροφή», «από αύριο τα κόβω όλα». Αλλά όση ώρα το λένε άλλη τόση δεν το πιστεύουν. Μπορεί όντως να ξυπνήσουν την επόμενη μέρα και να φάνε σκέτα φρούτα και στην συνέχεα σκέτο φιλέτο κοτόπουλο με σαλάτα και να φτάσουν στο βραδινό λιμοκτονώντας από την πείνα και πέφτοντας με τα μούτρα σε ότι βρουν μπροστά τους για να φάνε. Με κύριο επακόλουθο την αίσθηση τύψεων και της δημιουργίας ενός φαύλου κύκλου.

Από την άλλη πλευρά υπάρχει και ο κόσμος που κατά καιρούς δίνει μάχη με διάφορες μορφές διατροφών – δίαιτες συνήθως καταφεύγοντας σε ειδικούς ή πειραματίζοντας μόνοι τους με εξαντλητικές δίαιτες και έντονη γυμναστική. Οι άνθρωποι αυτοί στοχεύουν στο να φτιάξουν στο σώμα τους, να αυξήσουν την μυϊκή τους μάζα, να χάσουν βάρος, λίπος ή να βελτιώσουν την υγεία τους. Παρόλο που μπορεί να δουν μια μικρή διαφορά στο σώμα τους, στην ζυγαριά τους ή στις βιοχημικές τους εξετάσεις, επαναπαύονται και πολύ σύντομα επιστρέφουν στις παλιές  «κακές» συνήθειες και δημιουργείται ξανά ένας φαύλος κύκλος. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες υπότροπες τους οδηγούν στο να πιστεύουν πως δεν είναι άξιοι να μείνουν πιστοί σε ένα υγιεινό τρόπο ζωής. Ακόμη φτάνουν στο σημείο να απεχθάνονται την έννοια διατροφή γιατί πιστεύουν πως τόσο καιρό «στερούνταν» αγαπημένες τροφές χωρίς λόγο.

Πίσω από όλες αυτές τις πράξεις είτε της υποτροπής είτε της αναβολής στο να συνεχίσουν ή να ξεκινήσουν ένα πρόγραμμα διατροφής κρύβεται ο συσχετισμός πόνου – ευχαρίστησης.

Τι εννοώ;

Όλοι οι άνθρωποι καθημερινά αισθάνονται διαφορετικά συναισθήματα. Κάποιες μέρες βιώνουν θετικά συναισθήματα και κάποιες αρνητικά. Άλλες πάλι και τα δυο. Δυστυχώς είναι της φύσης του ο άνθρωπος να εστιάζει στα αρνητικά συναισθήματα όπως είναι το άγχος, ο φόβος, η στενοχώρια ,η απογοήτευση, η αγωνία, η θλίψη, ο θυμός κτλ και να μην αναζητά περισσότερο να νιώσει την χαρά, την αυτοπεποίθηση, την όρεξη, την ζωντάνια κτλ. Τα αρνητικά συναισθήματα επιδρούν στον εγκέφαλο και συγκεκριμένα στον υποθάλαμο και στη συνέχεια στην υπόφυση, επηρεάζοντας πλήρως την έγκριση όλων των ορμονών του σώματος, προκαλούν την έγκριση χημικών ουσιών όπως της αδρεναλίνης, της κορτιζόλης, της υπερβολικής χοληστερίνης, της ινσουλίνη και τη μείωση της θυροξίνης. Όλες αυτές οι ορμόνες εκτός του ότι καταστρέφουν κυριολεκτικά το μεταβολισμό μας, μας οδηγούν στην στροφή προς κατανάλωση «ανθυγιεινών» τροφών πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά και ζάχαρη μετατρέποντας στιγμιαία τα αρνητικά συναισθήματα σε θετικά. Όταν οι ορμόνες αυτές εκκρίνονται σε καθημερινή βάση ο νους συσχετίζει την αίσθηση της ευχαρίστησης μόνο από τη κατανάλωση φαγητού. Το ίδιο όμως συμβαίνει και σε γιορτές όπου υπάρχει ένα χαρμόσυνο γεγονός, ο άνθρωπος έχει συσχετίσει την κατανάλωση άφθονου ποτού και φαγητού με την καλοπέραση, την χαρά κτλ

Από την άλλη πλευρά σε περιόδους όπου ο άνθρωπος είναι σε πρόγραμμα διατροφής οι ορμόνες αυτές εκκρίνονται πάλι, ειδικότερα όταν το άτομο βρίσκεται σε συνεχώς άγχος, στο «τι θα φάει», στο «πόσο» , στο «τι ώρα» , στο «γιατί δεν χάνει βάρος», στο «απαγορεύεται να φάει αυτό και το άλλο». Όλη αυτή η πίεση οδηγεί το άτομο στο να μην απολαμβάνει την υγιεινή διατροφή που κάνει, να μην την θεωρεί σαν μια ευκαιρία να αγαπήσει τον εαυτό του, να τον φροντίσει παρέχοντας του υγεία μέσω της τροφής, αλλά σαν μια «στέρηση» σαν κάτι που του προκαλεί πόνο.

Έτσι λοιπόν όταν ο νους προγραμματιστεί στο με τι θα συσχετίζει το πόνο και τι ευχαρίστηση πολύ δύσκολα τα άτομα αυτά παίρνουν την απόφαση είτε να ξεκινήσουν μια σωστή υγιεινή διατροφή είτε να συνεχίσουν.

Στην σημερινή εποχή είναι απόλυτα λογικό όλος ο κόσμο να περνά από καταστάσεις άγχους , στρες , ανησυχίας , φόβου κτλ λόγο τον πολύ έντονων ρυθμών την ζωής αλλά και των υψηλών απαιτήσεων/ υποχρεώσεων που έχει ο καθένας. Σκοπός μας όμως σε αυτή την ζωή είναι να ζήσουμε!! και να ζήσουμε όσο πιο ευχάριστα μπορούμε. Για να γίνει αυτό πρέπει να εστιάζουμε περισσότερα σε γεγονότα και καταστάσεις που μας κάνουν να αισθανόμαστε πιο πολλές φορές τα θετικά μας συναισθήματα. Δεν είναι κακό. Πολλές φορές νιώθουμε πως είναι κακό να νιώθουμε χαρά ή κακό να κάνουμε κάτι που μας ευχαριστεί. Το κακό είναι να σκοτώνουμε μεταφορικά καθημερινά τον εαυτό μας με ένα σορό αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα και να καταπιέζουμε τον εαυτό μας με εξαντλητικές δίαιτες που μόνο κουράζουν.

 Κλείνοντας θα ήθελα να πω, όταν πραγματικά ο άνθρωπος αποφασίσει να δώσει έμφαση στην θετική πλευρά της ζωής τότε θα καταλάβει πως μια διατροφή δεν είναι στέρηση δεν σου στερεί τροφή αντιθέτως μια υγιεινή ισορροπημένη διατροφή σε συνδυασμό με μια μέτριας έντασης άσκησης όπως ένα απλό περπάτημα μπορεί να προκαλέσει έγκριση ενδορφινών, σεροτονίνης. Ορμόνες υπεύθυνες για την καλή διάθεση της αυτοπεποίθησης και για τα συναισθήματα του έρωτα, της αγάπης και της διέγερσης. Μια υγιεινή ισορροπημένη διατροφή είναι φροντίδα για τον εαυτό μας, για να νιώθουμε υγιής, γεμάτοι ενέργεια και φυσικά να είμαστε αρεστή και στο αντίθετο φύλο.

Είναι πολύ σημαντικό να αναζητάμε βοήθεια από  κάποιο ειδικό διατροφολόγο – διαιτολόγο και όχι να εφαρμόζουμε ότι κυκλοφορεί στο διαδίκτυο που κατά 90% στηρίζεται σε «αποτοξινωτικές-εξαντλητικές» δίαιτες.

Η διατροφή δεν είναι «πρέπει να τρώω 100 γραμμάρια από αυτό και αυτό», τα γραμμάρια δεν είναι για όλη την ζωή. Απλά είναι μια εκπαίδευση για να μάθουμε στο σώμα μας πόσο χρειάζεται. Όπως φροντίζεται καθημερινά τον εαυτό σας εξωτερικά( ντύσιμο, μαλλιά , βάψιμο κτλ) έτσι να φροντίζεται και τον εαυτό σας επιλέγοντας να καταναλώνεται τροφές που προάγουν την υγεία στο σώμα σας αλλά και να επιτρέπετε στον εαυτό σας να βιώνει μόνο θετικά συναισθήματα.

Κωνσταντίνου Ουρανία
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος ΔΙΠΑΕ Θεσσαλονίκης
Επί Πτυχίου