Είναι μεγάλο πλεονέκτημα για τα παιδιά αν οι γονείς τους έχουν ξεκαθαρισμένη στάση ζωής.

Αν έχουν, δηλαδή, ήθος, με το οποίο κρίνουν τα γεγονότα. Το ήθος ενεργεί σαν οικοδομικό υλικό στο χαρακτήρα του παιδιού. Όσο πιο ξεκάθαρες και γεμάτες αποδοχή είναι οι αντιλήψεις σας για τον κόσμο, τόσο πιο σταθερά θα εδραιώνεται αυτή η ηθική στάση και τόσο πιο εύκολο θα είναι για τα παιδιά σας να προσαρμοστούν στους κοινωνικούς κανόνες.

Η στάση σας απέναντι στα προβλήματα της ζωής αποκαλύπτεται από τις συζητήσεις σας. Αυτά που ακούνε τα παιδιά στο σπίτι έχουν μεγάλη σημασία για την ανάπτυξή τους. Πρέπει να είστε προσεκτικοί μ’ αυτά που λέτε μπροστά στο παιδί σας, και ποτέ μην υποτιμάτε τη νοημοσύνη τον. Καταλαβαίνει πολύ περισσότερα απ’ όσα εσείς νομίζετε. Μπορεί να μη γνωρίζει ακόμα κάποιες λέξεις, αλλά κι απ’ την πολύ μικρή του ηλικία είναι ικανό να “πιάσει” το νόημα μιας συζήτησης ανάμεσα στους ενήλικους. Και, προσοχή:

Οι αισιόδοξες απόψεις -δικές σας ή του περιβάλλοντος σας- δεν είναι δυνατό να παρακινήσουν το παιδί στη χαρά της ζωής και τη δημιουργικότητα. Οι συνεχείς επικρίσεις σας για την κατάπτωση του ανθρώπου και τη διαφθορά του κόσμου δεν μπορούν να παρακινήσουν τα παιδιά, ώστε να γίνουν χρήσιμα μέλη της κοινωνίας.

Θα πρέπει να δείξετε στο παιδί την ομορφιά της ζωής και την αξία της Τέχνης. Το παιδί πρέπει να διδαχτεί να θαυμάζει τη Φύση και τη χαρά της γνώσης και του προβληματισμού. Θ’ αρχίσει να νιώθει ένα πρώιμο ενδιαφέρον γι’ αυτά τα πράγματα, αν εσείς του μιλάτε σχετικά την ώρα του φαγητού στο τραπέζι ή βγαίνοντας περίπατο μαζί του. Η ίδια η ατμόσφαιρα του σπιτιού, εκτός από τις ειδικές σχολικές ανάγκες, παίζει καθοδηγητικό ρόλο στη διανοητική, πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Ασκεί μια ζωντανή επίδραση πάνω στο χαρακτήρα του, στη νοοτροπία και στο ταμπεραμέντο του. Πολλή και κοπιαστική εργασία θα εξοικονομηθεί από την κατοπινή του εκπαίδευση, αν η ανατροφή του είναι ήρεμη και δημιουργική από τον πρώτο καιρό της κοινωνικής του ζωής μέσα στην οικογένεια.

Πρέπει να παραδεχτούμε ότι η ήρεμη οικογενειακή ατμόσφαιρα είναι δύσκολο να βρεθεί στην εποχή μας, μια εποχή ανασφάλειας, αβεβαιότητας και έντονου ανταγωνισμού. Οι γονείς, ωστόσο, μπορούν να φυλαχτούν απ’ τον πειρασμό και να μη ρίξουν το σφάλμα -για την έλλειψη αρμονίας- στις συνθήκες της ζωής τους, στους παππούδες, στα πεθερικά ή ο ένας στον άλλο. Αν γίνει αυτό, η ατμόσφαιρα στο σπίτι θα βαρύνει ακόμα πιο πολύ. Και θα φέρει κι άλλες συγκρούσεις.

Μπορείτε να βελτιώσετε (ίσως και να αλλάξετε) τις συνθήκες αλλάζοντας τη δική σας συμπεριφορά, και προσπαθώντας με κάθε τρόπο να βελτιώσετε τη συμβολή σας στην αλλαγή αυτής της κατάστασης. Οι οικονομικές δυσκολίες, τα ελαττώματα του χαρακτήρα, η ασυμφωνία των γονιών, ο στενός χώρος στην κατοικία, οι ανεπιθύμητοι γείτονες ή συγγενείς, οι αρρώστιες – δηλαδή, η κάθε ανωμαλία στο οικογενειακό καθεστώς, η κάθε διατάραξη της γαλήνης- όλα αυτά απαιτούν ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο που χρησιμοποιούμε για να τα αντιμετωπίσουμε. Η αγανάκτηση και η αποθάρρυνση, ένας καυγάς -ανεξάρτητα πόσο δικαιολογημένα ή κατανοητά είναι όλα αυτά- μπορούν να προσθέσουν νέες δυσκολίες στην, ήδη, δύσκολη κατάσταση, και να βλάψουν την ανάπτυξη του παιδιού, πολύ περισσότερο από τα ίδια δυσάρεστα γεγονότα ή καταστάσεις.

Πηγή

Μια από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που λένε οι γονείς στα παιδιά είναι «Κάνε αυτό που σου λέω!», ενώ ξέρουμε πολύ καλά ότι τα παιδιά μαθαίνουν βλέποντας και παρατηρώντας πώς φέρονται οι γονείς τους. Ποια είναι τα πιο βασικά πράγματα που πρέπει να κάνει ένας γονιός για να τον δει το παιδί του και να μάθει κάτι χρήσιμο και σωστό, που θα το ακολουθεί σε όλη του τη ζωή;

1. Διάβασμα

Εκτός που γράφω άρθρα και βιβλία, αγαπώ πολύ το διάβασμα! Τα παιδιά μου με βλέπουν να διαβάζω βιβλία αλλά και ηλεκτρονικά ή από το kindle. Το κάθε παιδί πρέπει να έχει την εμπειρία του να βλέπει τους γονείς του να διαβάζουν και να το απολαμβάνουν. Έτσι το παιδί μαθαίνει να αγαπάει το βιβλίο και δε χρειάζεται να του το θυμίσουμε καν!

Πώς να το κάνεις:

Διάβασε στα παιδιά σου κάθε βράδυ, μάθετε σαν οικογένεια να απολαμβάνετε το διάβασμα, βρείτε χρόνο να καθίσετε όλοι μαζί στον καναπέ για να απολαύσετε βιβλία.

2. Φιλανθρωπία

Δίδαξε στο παιδί σου να αγαπάει τους άλλους και να τους βοηθάει όταν μπορεί.

Πώς να το κάνεις:

Μαζέψτε μαζί με το παιδί παιχνίδια ή ρούχα που δεν τα χρειάζεται πια και αποφασίστε σε ποια οργάνωση θα τα δώσετε. Στο σούπερ μάρκετ διαλέξτε ένα προϊόν για να το βάλετε στη σακούλα με τα τρόφιμα που θα δοθούν σε άπορες οικογένειες.

3. Καθημερινή ευγένεια

Μάθε να λες ‘ευχαριστώ’ και ‘παρακαλώ’ και να μιλάς όμορφα στα παιδιά σου και στην οικογένειά σου. Μια δόση ευγένειας προς γνωστούς και αγνώστους κάνει τη ζωή πιο όμορφη! Αν είσαι εσύ ευγενικός, θα μάθει και το παιδί να είναι, χωρίς να του το διδάξεις.

Πώς να το κάνεις:

Κράτα την πόρτα ανοιχτή για τον άνθρωπο που είναι πίσω σου στο μαγαζί, όταν σου κρατήσουν την πόρτα πες ‘ευχαριστώ’, κάνε καλή σου συνήθεια να χαιρετάς τους ταμίες, τους υπαλλήλους, μάθε να παραμερίζεις όταν έρχεται το ασανσέρ και περίμενε να πρώτα βγουν έξω αυτοί που ήταν μέσα και μπες μετά, κλπ.

4. Υγιεινές επιλογές

Η υγιεινή ζωή γίνεται τρόπος ζωής εύκολα, όταν ξεκινάει κανείς από μικρός. Δώσε το καλό παράδειγμα στο παιδί σου μέσα από την καθημερινότητα της οικογένειας.

Πώς να το κάνεις:

Κάνε καλή συνήθεια την άσκηση και το περπάτημα, πίνε πολύ νερό, πήγαινε με το παιδί στη λαϊκή και ψωνίστε φρούτα και λαχανικά εποχής, συζητήστε για το τι είναι περισσότερο και τι λιγότερο υγιεινό.

5. Συναισθηματική νοημοσύνη

Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι κάτι που το καλλιεργεί κανείς από μικρή ηλικία και τα παιδιά πρέπει να βλέπουν τους γονείς τους να φέρονται έτσι.

Πώς να το κάνεις:

Μάθε να συζητάς με το παιδί σου για τα συναισθήματά σου και για το πώς αισθάνονται και φέρονται οι άλλοι (ακόμα και αν δε συμφωνείς), δείξε ότι μπορείς να διαχειριστείς τον εσωτερικό σου κόσμο, δηλαδή ξέρεις να συγκρατείς τα νεύρα σου και να φανερώνεις τη χαρά σου, δείξε ότι ξέρεις να φέρεσαι κοινωνικά.

6. Ενδιαφέροντα και χόμπι

Έχεις τα προσωπικά σου ενδιαφέροντα και χόμπι; Ασχολείσαι με αυτά μπροστά στα παιδιά σου; Δείξε στο παιδί σου τον ενθουσιασμό σου γι’ αυτό το κάτι που αγαπάς, ασχολήσου και δες αν μπορείς να εμπλέξεις το παιδί σου και να του εμφυσήσεις την αγάπη σου για το χόμπι σου…

Πώς να το κάνεις:

Απλώς κάνε αυτό που αγαπάς! Εξήγησε στο παιδί ότι αυτή η δραστηριότητα σε ‘γεμίζει’, σε ξεκουράζει, σε ευχαριστεί και δώσε του να καταλάβει ότι όλοι έχουμε ανάγκη να κάνουμε όμορφα πράγματα, πέρα από τις υποχρεώσεις μας. Και, που ξέρεις, ίσως το παιδί θελήσει να σε μιμηθεί ή να ξεκινήσει κάτι δικό του!

7. Παιχνίδι

Ο Φρόιντ έλεγε ότι η ζωή περιλαμβάνει δύο βασικές δραστηριότητες: εργασία και παιχνίδι! Αυτό ισχύει για μικρούς και μεγάλους. Βρες χρόνο στη ζωή σου για παιχνίδι, χαλάρωση, και επανασύνδεση με το μικρό παιδί μέσα σου.

Πώς να το κάνεις:

Βρες χρόνο για παιχνίδι μέσα στην εβδομάδα, είτε πρόκειται για αθλητικό παιχνίδι, είτε για παιχνίδι που παίζεις ως γονιός με το παιδί σου. Με τη συμπεριφορά σου γίνεσαι το καλό παράδειγμα που αργότερα θα μιμηθεί το παιδί και θα εντάξει το παιχνίδι στη ζωή του.

8. Προγραμματισμός και στοχοθέτηση

Η ατζέντα μου είναι γεμάτη με το πρόγραμμά μου αλλά και το πρόγραμμα των παιδιών μου. Επίσης, έχω μια λίστα από πράγματα που είναι επείγοντα και πρέπει να γίνουν σήμερα, αλλά έχω και μια λίστα για πράγματα που πρέπει να γίνουν μέσα στην εβδομάδα. Ναι, αγαπώ την οργάνωση και έτσι λειτουργώ! Οι στόχοι μπορεί να είναι μικρά, καθημερινά πράγματα, αλλά και να είναι μεγαλύτεροι και πιο μακροπρόθεσμοι, όπως πχ να γράψω το επόμενο άρθρο ή βιβλίο μου.

Πώς να το κάνεις:

Χάρισε στο παιδί σου μια ατζέντα και δίδαξέ του πώς να καταχωρεί αυτά που έχει να κάνει. Βάλτε μαζί στόχους για την εβδομάδα που έρχεται.

9. Διαχείριση χρημάτων

Τα παιδιά πρέπει να εξοικειωθούν από μικρά στη διαχείριση χρημάτων. Καλό είναι να βλέπουν τους γονείς τους να χρησιμοποιούν και να προγραμματίζουν πώς θα ξοδέψουν τα χρήματά τους. Φυσικά δεν πρέπει ένα παιδί να ξέρει όλα τα οικονομικά της οικογένειας ούτε να επιβαρυνθεί με προβλήματα και μπερδέματα, αλλά να έχει μια γενική γνώση ότι οι μεγάλοι διαχειρίζονται τα χρήματά τους.

Πώς να το κάνεις:

Ο γνωστός κουμπαράς και το βιβλιάριο στην τράπεζα είναι δύο απλές λύσεις για να μάθει το παιδί οικονομική διαχείριση. Επιπλέον, μπορείτε όταν βγαίνετε για ψώνια να συζητάτε για το πώς κάνετε τις αγορές σας βασισμένοι καταρχήν στις ανάγκες που έχετε και κατά δεύτερο λόγο στις επιθυμίες σας.

10. Φροντίδα για το περιβάλλον

Δείξε στο παιδί σου ότι αγαπάς τη φύση και φροντίζεις το περιβάλλον. Εξήγησε από νωρίς στο παιδί πώς οι  πράξεις μας καθορίζουν την ομορφιά της φύσης και πώς αν δεν κάνουμε σωστές ενέργειες την καταστρέφουμε.

Πώς να το κάνεις:

Δείξτε στο παιδί πώς να ανακυκλώνει, φροντίστε λουλούδια και φυτά στο μπαλκόνι σας, μαζέψτε ωραίες πέτρες, κοχύλια, φύλλα από τη φύση και κάνετε κατασκευές με το παιδί. Ξεκινήστε βόλτες σε πάρκα και τη φύση και μάθετε να παρατηρείτε γύρω σας και να θαυμάζετε όλα αυτά τα όμορφα που μας περιβάλλουν.

11. Αγάπη και φροντίδα για τον εαυτό.

Μέχρι πρόσφατα επικρατούσε μία λανθασμένη πεποίθηση: ότι οι άνθρωποι που φροντίζουν τον εαυτό τους είναι εγωιστές και νάρκισσοι και δε νοιάζονται για τους άλλους. Ευτυχώς, έχει αποδειχτεί ότι αυτό δεν ισχύει! (Εντάξει, υπάρχουν και εξαιρέσεις και ακραίες περιπτώσεις). Όταν ο γονιός φροντίζει τον εαυτό του, την εξωτερική του εμφάνιση, τον εσωτερικό του κόσμο, έχει κοινωνική ζωή, κλπ, τότε είναι ο ίδιος καλά, σε αρμονία και ισορροπία με τον εαυτό του και το περιβάλλον του και έτσι μπορεί να προσφέρει περισσότερα στο παιδί του και την οικογένειά του.

Πώς να το κάνεις:

Διδάξτε στο παιδί ότι είναι σημαντικό να φροντίζει τον εαυτό του: να βρει δραστηριότητες που το ευχαριστούν, να έχει φίλους, να αποκτήσει καλές κοινωνικές δεξιότητες, να κάνει πράγματα που το ενδιαφέρουν… Δοκιμάστε νέες δραστηριότητες μαζί, συζητήστε για αυτά που σας αρέσουν και διδάξτε στο παιδί να αγαπάει τον εαυτό του με τα προτερήματα και τα ελαττώματά του.

12. Να είναι ανοιχτός άνθρωπος, να έχει φυσική περιέργεια και να δοκιμάζει.

Η ζωή, ειδικά σήμερα με τα άλματα της τεχνολογίας, φέρνει πολλά και διαφορετικά πράγματα μπροστά μας. Δίδαξε στο παιδί σου να έχει τα μάτια του ανοιχτά, να δοκιμάζει νέα πράγματα. Να μην κολλάει στο ‘εμείς το κάνουμε έτσι’ και στο ‘το διαφορετικό είναι κακό’.

Πώς να το κάνεις:

Δοκιμάστε γεύσεις από διαφορετικές κουζίνες, αγοράστε ένα φρούτο ή λαχανικό που δεν έχετε ξαναφάει, πειραματιστείτε με νέες συνταγές και υλικά, αλλάξτε τη διαδρομή που κάνετε συνήθως, δοκιμάστε νέα χόμπι, νέα μέρη για να επισκεφθείτε. Εξοικειώσου με τις νέες τεχνολογίες και αγκάλιασε την αλλαγή.

Πηγή

Μια από τις πιο σημαντικές δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας σύγχρονος γονέας είναι η οριοθέτηση του παιδιού του. Πώς μπορεί να βάλει όρια στο παιδί του με σεβασμό και αγάπη, χωρίς να προσβάλλει ή ακόμα και να συνθλίψει την προσωπικότητά του? Το σύγχρονο γονεϊκό πρότυπο πόρω απέχει από αυτό των προηγούμενων γενεών, όπου οι γονείς είχαν πιο αυταρχικό, ίσως και πιο απόμακρο προφίλ. Οι γονείς σήμερα είναι πιο ενημερωμένοι, έχουν καλύτερη μόρφωση και πρόσβαση σε περισσότερα αγαθά, υλικά και πνευματικά. Ωστόσο, η δυσκολία παραμένει. Πολλοί γονείς αγανακτούν με την άσχημη συμπεριφορά των παιδιών τους και νιώθουν αβοήθητοι, απειλημένοι από την παρουσία του “μικρού δικτάτορα”. Τα πράγματα όμως δεν είναι και τόσο τραγικά.

Τα πάντα ξεκινάνε εκ των έσω

Παραφράζοντας τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, θα έλεγα ότι γονέας δεν γεννιέσαι αλλά γίνεσαι. Όταν ζούμε το θαύμα της ζωής, δύο ζωηρά ματάκια να μας κοιτούν βαθιά, δεν μπορούμε  παρά να νιώθουμε την απέραντη χαρά αλλά και την ευθύνη να δώσουμε στο πλάσμα αυτό ό,τι καλύτερο μπορούμε. Το “καλύτερο” , ωστόσο, είναι μια πολύ σχετική έννοια. Έχει να κάνει με το δικό μας αξιακό σύστημα, τους στόχους μας και την ευρύτερη στάση ζωή μας και όχι μόνο τη δική μας, αλλά και του συντρόφου μας, πράγμα που περιπλέκει καμιά φορά περισσότερο τα πράγματα. Με άλλα λόγια, όταν γινόμαστε γονείς πρέπει να κοιτάξουμε με ειλικρίνεια μέσα μας και να αναλογιστούμε ποια είναι τα δυνατά μας σημεία και ποια πρέπει να βελτιώσουμε, πώς θέλουμε το παιδί μας να μας βλέπει και τι τελικά θέλουμε να του μάθουμε. Δεν μπορούμε να περιμένουμε όρια από τα παιδιά μας όταν εμείς οι ίδιοι πρώτοι δεν τα τηρούμε σε οποιοδήποτε επίπεδο. Γι αυτό το λόγο, η “παραβατική” συμπεριφορά των παιδιών  είναι μια καλή ευκαιρία για τους γονείς να κάνουμε ενδοσκόπηση και να αναρωτηθούμε τι δεν κάνουμε καλά και εάν αυτό προέρχεται  από δική μας αδυναμία χαρακτήρα, την οποία ως υπεύθυνοι ενήλικες πρέπει να διαχειριστούμε αποτελεσματικά. Τα παιδιά περισσότερο βλέπουν παρά ακούν, περισσότερο διδάσκονται από το παράδειγμα παρά από τα λόγια. Οι πειθαρχημένοι, οριοθετημένοι γονείς έχουν περισσότερες πιθανότητες να βιώσουν ένα πειθαρχημένο, οριοθετημένο παιδί. 

Ένα μικρό βήμα για τους γονείς, ένα τεράστιο βήμα για το παιδί

Τα καλά νέα είναι ότι τα όρια μπορούν να διδαχθούν και μπορούν να γίνουν πια μέρος της καθημερινότητας της οικογένειας. Τα όρια βοηθούν στο να καταλάβει το παιδί ποια συμπεριφορά είναι αποδεκτή και ποια όχι, να καλλιεργήσει τον έλεγχο, κυρίως των δύσκολων συναισθημάτων του, καθώς και να κάνει τις σωστές επιλογές όταν ο γονέας δεν θα είναι δίπλα του. Ωστόσο, το μοτίβο της οριοθέτησης χτίζεται σταδιακά και με ποικίλους τρόπους και αυτό που φαίνεται εύκολο, αυτονόητο στα μάτια του γονέα φαίνεται τεράστιο και δύσκολο στο παιδί, ειδικά αυτό των μικρών ηλικιών. Γι αυτό το λόγο πρέπει να δίνεται χρόνος, να υπάρχει  κατανόηση, υπομονή και προσήλωση στο (ρεαλιστικό) στόχο από την πλευρά του ενήλικα-γονέα. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει η εκπαίδευση της οριοθέτησης,  αργά και σταδιακά, τόσο το καλύτερο και για τις δύο πλευρές.

Κεφάλαιο Πρώτο: Κανόνες

Είναι σημαντικό να καταλάβει το παιδί ότι οι κανόνες τόσο εντός όσο και εκτός της οικογένειας είναι σημαντικό μέρος της ζωής μας. Συζητώντας μαζί του και εμπλέκοντάς το στη διαμόρφωση των κανόνων, του δίνουμε να καταλάβει ότι με αυτόν τον τρόπο είμαστε ασφαλείς και πάνω από όλα ήρεμοι ότι όλα πηγαίνουν καλά. Αναγνωρίζοντας ποια είναι τα όριά του, το παιδί καλλιεργεί την αξία της ενσυναίσθησης και αναπτύσσει καλύτερες και αυθεντικότερες σχέσεις κυρίως επειδή γνωρίζει πότε κάποιος προσπαθεί να εισβάλλει/καταστρατηγήσει τον προσωπικό του χώρο ή πότε το ίδιο το παιδί επιδεικνύει αυτήν τη συμπεριφορά.

Κεφάλαιο 2: Συνέπειες

Αφού συμφωνήσουν οι γονείς με  το παιδί ποιοι είναι οι κανόνες μέσα και έξω από το σπίτι, είναι ανάγκη να συζητήσουν και τι θα ακολουθήσει σε περίπτωση που το παιδί γίνει “παραβατικό”. Από την εμπειρία μου, όλα τα παιδιά , από μικρή κιόλας ηλικία, άλλο περισσότερο και άλλο λιγότερο, θέλουν να δοκιμάσουν σε ποιο βαθμό οι γονείς  τους θα κάνουν πράξη τις συνέπειες. Αυτό είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι του γονεϊκού ρόλου, πως δηλαδή θα επιβληθούν οι συνέπειες μιας παραβατικής συμπεριφοράς χωρίς να στεναχωρηθεί/πληγωθεί το παιδί. Έτσι, πολλοί γονείς αναθεωρούν και κάνουν πίσω στα συμφωνηθέντα με αποτέλεσμα το παιδί να πάρει το μήνυμα ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, μπορεί να χειριστεί τους γονεις του όπως θέλει και να διαμορφώσει το προφίλ του παιδιού “δικτάτορα” που όλοι τρέμουν  ανίκανοι μπροστά του και τρέχουν να του ικανοποιήσουν όλες του τις επιθυμίες πριν από αυτό γι αυτό. Στο πέρασμα των ετών αναπτύσσεται ένας φαύλος κύκλος εγωκεντρικής συμπεριφοράς, με παντελή έλλειψη ενσυναίσθησης, και το κυριότερο, παντελή διαστρέβλωση της έννοιας “αίτιο-αποτέλεσμα”. Δυστυχώς, η κοινωνία αργότερα δε θα χαριστεί στο παιδί  έτσι όπως του χαρίζεται η οικογένειά του. Οι συνέπειες καλό θα ήταν να έχουν τη μορφή στέρησης προνομίων αναλογα με την ηλικία και σε καμία περίπτωση με τη μορφή σωματικής ποινής ή άσχημων χαρακτηρισμών.  Ο στόχος είναι τα παιδιά να καταλάβουν και να μην επαναλάβουν το λάθος τους και όχι να καταρρακωθεί η αυτοεικόνα και η αξιοπρέπειά τους.

Κεφάλαιο 3: Έπαινος

Τα παιδιά λατρεύουν να ακούνε το μπράβο, γιατί όχι μόνο δείχνει την αποδοχή του γονέα αλλά και επειδή  καταγράφεται έμπρακτα στο μυαλό τους ποια συμπεριφορά είναι η σωστή και ποια όχι. Η επιδοκιμασία (Μπράβο, τα κατάφερες! Είμαι περήφανη για σένα!) , σε αντίθεση με την αποδοκιμασία (Τι να περιμένω από σένα, πάλι τα ίδια έκανες…) ενισχύει την αυτοεικόνα και αυτοπεποίθηση  των παιδιών ότι “ Ναι, μπορω να τα καταφέρω, δεν είναι και τόσο δύσκολο!” Το χαμόγελο και η επιδοκιμασία στα μάτια των γονέων είναι προίκα που θα καθορίζει για πάντα τα παιδιά στη ζωή τους. 

“Miss Nancy, αγαπάτε όλα τα παιδάκια, ακόμα και τα άτακτα;” με ρώτησε κάποτε ένας μαθητής μου.  Του απάντησα ότι αγαπάμε όλα τα παιδάκια και ότι άτακτη είναι μόνο μια συμπεριφορά την οποία μπορούμε να διορθώσουμε εύκολα. Χαμογέλασε κι έφυγε τρέχοντας μέχρι να κάνει την επόμενη σκανταλιά του, γιατί έτσι είναι κυρίως τα μικρά παιδιά, θέλουν υπομονή, προσοχή και ενίσχυση μέχρι να φτάσουν το στόχο τους. Παράλληλα, ωστόσο, τρέχει στο μυαλό τους το παράδειγμα και τα λόγια μας. Είναι μακρύς ο δρόμος της οριοθέτησης, με επιτυχίες και αποτυχίες,  αλλά αξίζει τον κόπο να τον ακολουθήσουμε.

Πηγή

H Alice Miller (1923-2010) ήταν Ελβετίδα ψυχολόγος, ψυχαναλύτρια και φιλόσοφος εβραϊκής καταγωγής, η οποία έγινε γνωστή για τα βιβλία της πάνω στην κακοποίηση παιδιών από τους γονείς τους, τα οποία μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες.

Στην Ελλάδα τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί και κυκλοφορούν από τις Εκδόσεις Ροές. Πιο συγκεκριμένα, στο βιβλίο της «Δρόμοι της ζωής. Έξι ιστορίες» δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη βία που ασκείται στα παιδιά και στο πώς αυτή ανακυκλώνεται έπειτα στην κοινωνία. Αντίστοιχα και στο βιβλίο «Το ξύπνημα της Εύας» εξετάζονται τα αίτια και οι συνέπειες των παιδικών τραυμάτων, ενώ η συγγραφέας υποστηρίζει, ότι τα παιδιά που έχουν υποστεί βία από τους γονείς ή τους δασκάλους τους στη βρεφική ή παιδική τους ηλικία κάποια στιγμή θα στρέψουν τη βία αυτή εναντίον της κοινωνίας.

Και στα δύο βιβλία την επιμέλεια έχει αναλάβει η ψυχολόγος κ. Κρυσταλία Πατούλη.

Αποσπάσματα των βιβλίου αναφορικά με τις επιπτώσεις της κακοποίησης έχει δημοσιεύσει η κ. Πατούλη στο blog της και από αυτά αξίζει να μείνουμε σε ορισμένους «κανόνες», τους  οποίους κάθε γονιός πρέπει να διαβάσει:

-«Όποιος ασχολείται με την παιδική κακοποίηση βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με το ανεξήγητο φαινόμενο γονείς να κακοποιούν ή να παραμελούν τα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο που υπέστησαν την κακοποίηση και την παραμέληση οι ίδιοι ως παιδιά. Όμως, ως ενήλικοι δεν θυμούνται πια τι υπέφεραν.»

-«Όσο ο θυμός απέναντι σε έναν γονιό παραμένει ασυνείδητος και απωθημένος δεν μπορεί να σβήσει. Μπορεί μόνο να μετατεθεί σε αποδιοπομπαίους τράγους, στα ίδια τα παιδιά αυτού που τον νιώθει ή σε υποτιθέμενους εχθρούς.»

-«Άνθρωποι που ως παιδιά έλαβαν στοργή και συμπαράσταση υιοθετούν από νωρίς τον γεμάτο κατανόηση και αυτόνομο τρόπο συμπεριφοράς των γονιών τους. Η αυτοπεποίθηση, η ικανότητα να αποφασίζουν και να συμπονούν ήταν κοινές σε όλους τους σωτήρες.»

-«Ένα παιδί που έχει ανατραφεί με τη χρήση βίας φοβάται να προσλάβει νέες εμπειρίες, γιατί στα μάτια του ελλοχεύει παντού ο κίνδυνος εντελώς ξαφνικά να τιμωρηθεί για υποτιθέμενα σφάλματα. Στον μετέπειτα ενήλικο θα λείπει η πυξίδα των εμπειριών, που θα τον καθοδηγούσε.

Γι’ αυτό και θα υποκλίνεται με δουλοπρέπεια μπροστά στην εξουσία και θα φέρεται στους πιο αδύναμους σαν να ήταν δούλοι του, έτσι όπως βίωσε ως παιδί την αυθαιρεσία των γονιών του.»

-«Η πράξη της συγχώρεσης δεν μας βοηθάει, όσο συγκαλύπτει αυτά που συνέβησαν. Γιατί η αγάπη και η αυταπάτη αλληλοαποκλείονται.

Από την αναλήθεια, την άρνηση της οδύνης στο προσωπικό μας παρελθόν, γεννιέται το μίσος που μεταβιβάζεται σε αθώους. Αποτελεί μια προσκόλληση στην αυταπάτη και αδιέξοδο. Η πραγματική αγάπη αντέχει την αλήθεια.»

-«Κάποτε θα γνωρίζει όλος ο κόσμος, ότι η ανθρώπινη βαναυσότητα δεν είναι έμφυτη αλλά παράγεται και διδάσκεται στην παιδική ηλικία. Η πρώτη εντολή θα έπρεπε να ορίζει: Τίμα τα παιδιά σου ώστε να μη χρειάζεται να κτίσουν μέσα τους τοίχους προστασίας απέναντι στον παιδικό πόνο και να αμύνονται αργότερα απέναντι σε φανταστικούς εχθρούς με φρικτά όπλα που μπορούν να καταστρέψουν τον κόσμο. Οι νέοι που επιτίθενται σε συμμαθητές τους με σωματική βία ή φθάνουν ακόμα και στο φόνο δεν το κάνουν γιατί κάποτε τους κακόμαθαν από υπερβολική αγάπη αλλά γιατί μεγάλωσαν σε συνθήκες εγκατάλειψης και κακοποιήθηκαν χωρίς να τους επιτραπεί να αντιδράσουν.»

Πηγή

Πολλές φορές, όταν το παιδί μας έχει αλλόκοτες συμπεριφορές, σκεφτόμαστε πως «είναι ακόμα παιδί» και πως όταν μεγαλώσει θα τις αποβάλει από μόνο του, μαγικά, χωρίς να κάνουμε κάποια ιδιαίτερη προσπάθεια εμείς… Η αλήθεια όμως είναι πως κάποιες παιδικές συμπεριφορές μας υποδεικνύουν από νωρίς τι ενήλικες θα γίνουν και χρειάζεται να επέμβουμε από τώρα ώστε να τις αποτρέψουμε. 

Η συγγραφέας Κίκα Ουζουνίδου μιλάει γι΄αυτά τα σημάδια και μας προειδοποιεί: 

«Τα παιδιά, μας δείχνουν από νωρίς τι ενήλικες θα γίνουν! Στέλνουν από νωρίς τα σημάδια τους, αλλά εμείς με ένα “παιδί είναι ακόμα” πάμε παρακάτω, νομίζοντας πως τα προβλήματα θα φύγουν, μια μέρα με τρόπο μαγικό…

Όμως ένα παιδί…:
που είναι θυμωμένο θα γίνει ένας νευρικός ενήλικας…
που χτυπάει, θα λύνει τις διαφορές του με βία…
που βαριέται, θα συνεχίσει να το κάνει και ως μεγάλος…
που είναι ντροπαλό, θα του λείπει το θάρρος…
που είναι απόμακρο, θα ζει μοναχικά…
που δεν μοιράζεται, θα τα θέλει όλα δικά του…
που δεν εκφράζεται, θα είναι πάντα κλεισμένο στον εαυτό του…
που δεν συγχωρεί, θα ζει με τον θυμό…
που είναι μελαγχολικό, θα έχει μέσα του θλίψη…

Πρέπει να παρατηρούμε καλύτερα τα παιδιά μας και να μην προσπερνάμε τα μηνύματα που μας στέλνουν.

Να δώσουμε αγάπη στο θυμωμένο παιδί και σε αυτό που χτυπάει, παραπάνω στοργή!
Σε αυτό που βαριέται, να δώσουμε υποχρεώσεις και κίνητρα!
Στο ντροπαλό παιδί, να δείξουμε ότι πιστεύουμε σε αυτό και το απόμακρο να το κοινωνικοποιήσουμε!
Σε αυτό που δεν μοιράζεται, να του δείξουμε την ομορφιά του να δίνεις και σε αυτό που δεν εκφράζεται, να βρούμε τρόπους να το ξεκλειδώσουμε!
Σε αυτό που δεν συγχωρεί, να του μάθουμε τη συγνώμη με το να του την ζητήσουμε και στο μελαγχολικό παιδί, να δώσουμε χρόνο, παιχνίδι και χαρά!
Η ευθύνη είναι δική μας και είναι κρίμα να βασανίζονται μεγαλώνοντας με πράγματα που μας τα “είπαν” νωρίς!»

Πηγή

Όταν ο γιος μου ήταν τεσσάρων ετών, πήγαμε μία ημερήσια εκδρομή για να παίξουμε στο χιόνι. Ήταν μια όμορφη, κρύα αν και ηλιόλουστη ημέρα. Σ’ένα βουνό, με φόντο τις Άλπεις, ανεβήκαμε ένα λόφο και τον κατεβήκαμε με το έλκηθρο περίπου 25 συνεχόμενες φορές. Όταν ένιωσα να κρυώνω και να κουράζομαι, είπα στο γιο μου ότι θα έκανα ένα διάλειμμα.

Μέσα σε δευτερόλεπτα ένιωσα ένα αιχμηρό, παγωμένο χτύπημα στο πρόσωπό μου. Το μάτι μου πονούσε τρομερά. Ήταν ένα παράξενο μείγμα καυτού και κρύου πόνου και ήμουν εντελώς ζαλισμένη.

Καθώς επεξεργαζόμουν τι συνέβη, κατάλαβα ότι ο γιος μου, μου είχε ρίξει στο πρόσωπο ένα μεγάλο κομμάτι πάγου.

Δεν είχε ιδέα ότι ήταν ένα μεγάλο κομμάτι πάγου.
Είχε κάνει ένα λάθος.
Δεν είχε ιδέα ότι θα με πλήγωνε.
Απλά ήθελε να συνεχίσουμε να παίζουμε.
Αλλά δεν ήταν πια ευχάριστο. Καθόλου. Είχα πέσει κάτω από τον πόνο.
Καθώς πόνεσα, ο μικρός μου γιος φοβήθηκε.

Έμαθα πολλά απ’αυτή την οδυνηρή στιγμή, που με βοήθησε μέσα στα χρόνια να γίνω καλύτερη, πιο ήρεμη μητέρα:

– Τα παιδιά κάνουν λάθη.
– Τα παιδιά συμπεριφέρονται άσχημα.
– Η κακή συμπεριφορά δεν είναι πάντα αυτό που φαίνεται.
– Οι γονείς και τα παιδιά έχουν διαφωνίες και αποσυνδέσεις.

Η διαφορά βρίσκεται στο πώς επιλέγουμε να αντιμετωπίσουμε την αποσύνδεση, την ανάρμοστη συμπεριφορά και τα λάθη. Όταν εμφανιστεί η ανάρμοστη συμπεριφορά μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να αισθανθεί ικανό να γίνει καλύτερο. Κι αυτό σημαίνει πως το παιδί μπορεί ν’αλλάξει τη συμπεριφορά του προς το καλύτερο. Επειδή τα παιδιά είναι πολύ πρόθυμα να μάθουν όταν νιώθουν ασφαλή και πως τα αγαπάνε.

Βοηθώντας τα παιδιά να μάθουν από τα λάθη τους:

Αυτό που έμαθα εκείνη την ημέρα, όταν υποχώρησε ο πόνος, είναι πως το παιδί μου χρειαζόταν τη βοήθειά μου για να κατανοήσει το λάθος του. Χρειαζόταν να τον συγχωρήσω, να τον αγαπώ και να τον βοηθήσω να αισθανθεί ξανά ασφαλής.

«Αυτό ήταν πάγος. Αισθάνθηκα τον πάγο στο δέρμα μου σκληρό και κρύο. Για την ακρίβεια καίει. Με πόνεσε πολύ. Είμαι σίγουρη πως ο πόνος μου σε τρόμαξε κι εσένα».

Αγκαλιαστήκαμε για πολλή ώρα και κλάψαμε κι οι δυο.

Τελικά, είπα κάτι σχετικά με το τι συνέβη: «Εάν δεν σου αρέσει, όταν σου λέω ότι πρέπει να σταματήσουμε το παιχνίδι, θέλω να μου το λες και όχι να μου πετάς οτιδήποτε. Καταλαβαίνεις;», πρόσθεσα. «Ναι μαμά, καταλαβαίνω», ήρθε ως απάντηση. «Ήθελα να παίξω, όχι να σε πληγώσω».

Κι ήμασταν ξανά έτοιμοι να παίξουμε.

«Βλέπεις πόσο βαρύς είναι ο πάγος; Το χιόνι που είναι ελαφρύ και αφράτο, είναι πιο εύκολο να το πετάξουμε. Θέλεις να προσπαθήσουμε ξανά;»

Προσφέροντας μια κάποια καθοδήγηση, ο γιος μου ήταν πρόθυμος να με ακούσει και να με εμπιστευτεί.

Αυτό ήταν. Ούτε καρεκλάκια σκέψης, ούτε συνέπειες, ούτε τιμωρίες.

Ο γιος μου δεν με χρειαζόταν για να τον κάνω να νιώσει άσχημα, μόνο και μόνο επειδή κατά λάθος μ’έκανε να αισθανθώ πόνο. Χρειαζόταν να ξέρει ότι έχω εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να κάνει κάτι καλύτερο απ’αυτό. Να μάθει, να επανορθώσει. Χρειαζόταν να γνωρίζει ότι το σωστό πράγμα που έχουμε να κάνουμε μετά από ένα λάθος, είναι να ζητήσουμε ολόψυχα συγγνώμη. Είχε ανάγκη να καταλάβει, τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά.

Εκείνο το βράδυ, πριν κοιμηθεί, με πλησίασε και με φίλησε στο μάγουλο, ακριβώς στο κόκκινο σημείο που με είχε κάψει ο πάγος.

«Συγγνώμη που σε πλήγωσα με τον πάγο μαμά», είπε.

«Συγγνώμη που σε τρόμαξα, όταν φώναξα», είπα εγώ.

Όλοι θα’χουμε στιγμές όπου θα λάβουμε μηνύματα απ’τα παιδιά μας μ’έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από εκείνον που θέλουν. Θα μας πετάξουν πάγο, ακόμα κι αν σκοπεύουν να μας πετάξουν χιόνι. Κι αν μπορούμε να επιλέξουμε να δούμε τα λάθη των παιδιών μας ως ευκαιρίες για να τους προσφέρουμε καθοδήγηση, μπορούμε να τα βοηθήσουμε να μεγαλώσουν σωστά. Αυτός ο θετικός τρόπος δεν είναι πάντα σαφής ή εύκολος. Σίγουρα, όμως, κάνει μεγάλη διαφορά στο δεσμό με το παιδί μας. Επίσης, με βοηθάει να θυμάμαι πως η ανάρμοστη συμπεριφορά δεν είναι πάντα αυτό που δείχνει.

Ακόμα και τώρα, αρκετά χρόνια μετά, όταν με το γιο μου δεν έχουμε βλεμματική επαφή, ίσως αναρωτηθώ εάν ψάχνει τρόπο να συνδεθεί μαζί μου, αλλά έχει χάσει εντελώς το στόχο. Χρειάζεται να διακόψουμε και να επανασυνδεθούμε; Ποια είδους καθοδήγηση λείπει εδώ; Ο φόβος και ο πόνος θολώνουν την κρίση και τις σκέψεις μου;

Το εκπληκτικό μ’αυτή την προσέγγιση στην ανάρμοστη συμπεριφορά είναι ότι λειτουργεί στα μικρά παιδιά και τώρα λειτουργεί και στις προ-εφηβικές περιπέτειες μας.

Στην ηλικία των δέκα, ο γιος μου γνωρίζει ότι μερικές φορές χρειάζεται να σταματήσουμε και να ξεκινήσουμε απ’την αρχή.

«Αυτό μοιάζει σαν την κατάσταση με τον πάγο», είπα πρόσφατα στο γιο μου όταν αισθάνθηκα μία πιθανή μάχη. Προσπάθησε να υποστηρίξει τον τρόπο του με όχι πολύ ωραίες λέξεις.

«Νομίζω ότι πρέπει να βρούμε έναν καλύτερο τρόπο να μιλήσουμε γι’αυτό», συνέχισα. «Μαμά, εντάξει. Δεν νομίζω ότι με καταλαβαίνεις. Μισό λεπτό, θα προσπαθήσω ξανά», είπε ο γιος μου. Έπειτα πήρε μια βαθιά ανάσα και χαμογελάσαμε ο ένας στον άλλον. Λόγω αυτής της παύσης (και περίπου έξι χρόνια πρακτικής, ατελών στιγμών και προθυμίας επανασύνδεσης) ήμασταν σε θέση να συνεχίσουμε τη διαφωνία μας μ’ένα χρήσιμο τρόπο και με σεβασμό.

«Ανησυχώ, αυτό είναι που αισθάνομαι αυτή τη στιγμή»… μου εμπιστεύτηκε τις ανάγκες και τα συναισθήματά του.

Αυτή η διαδικασία που προσφέρει καθοδήγηση, ακούγοντας τις ανάγκες και δείχνοντας εμπιστοσύνη ότι τα παιδιά είναι ικανά να μάθουν, βρίσκεται στον πυρήνα της ανατροφής των παιδιών με σεβασμό, αγάπη και καλοσύνη. Η ενσυναισθητική γονεϊκότητα δεν είναι ένας τρόπος να μάθουμε στα παιδιά να συμπεριφέρονται τέλεια όλη την ώρα. Είναι ένας τρόπος να βλέπουμε τα λάθη (δικά μας και δικά τους) ως μέρος του ταξιδιού. Η καθοδήγηση και η εμπιστοσύνη αντικαθιστούν την τιμωρία και τις συνέπειες. Ως αποτέλεσμα τα παιδιά θέλουν να γίνονται καλύτερα επειδή πιστεύουν, δικαίως, ότι μπορούν.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, θα κάνει επιλογές που θα αποδειχθούν λανθασμένες.
Η ανάρμοστη συμπεριφορά είναι εγγυημένη στην παιδική ηλικία.

Το να είστε πρόθυμοι να αποδεχτείτε, να ακούσετε και να προσφέρετε καθοδήγηση αντί να τιμωρήσετε, είναι βέβαιο ότι θα γίνει θετική συμπεριφορά στη ζωή τους.

Πηγή

Οι βάσεις μπαίνουν από πολύ νωρίς. Στο πώς θα γίνει αυτό, μας καθοδηγεί η κλινική ψυχολόγος, συγγραφέας και μητέρα Dr. Laura Markham.

Μέσα από απλές, καθημερινές στρατηγικές μεγαλώνουμε τα παιδιά μας έτσι ώστε να εξελιχθούν σε ενήλικες που θα αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιλογών τους και το μερίδιο των υποχρεώσεών τους σε κάθε τομέα της ζωής τους. Η Αμερικανίδα κλινική ψυχολόγος Dr. Laura Markham μοιράζεται μαζί μας θεμελιώδεις κανόνες πάνω στους οποίους θα αναπτύξουμε αυτές τις στρατηγικές.

1. Μεταδώστε στο παιδί σας από νωρίς την ιδέα ότι εμείς οι ίδιοι επανορθώνουμε για τα λάθη και τις απροσεξίες μας. Χωρίς να το επικρίνετε (για να μην αντιδράσει αμυντικά), μεταφέρετέ του την προσδοκία πως κάθε φορά π.χ. που λερώνει το τραπέζι με φαγητό, μετά καθαρίζει τους λεκέδες. Στην αρχή πρέπει να το καθοδηγήσετε, χρησιμοποιώντας, γονιός και παιδί, από ένα σφουγγάρι.

2. Δώστε του ευκαιρίες να συνεισφέρει για το κοινό καλό. Επαινέστε το π.χ. που βοήθησε το μικρό του αδερφάκι να ντυθεί. Καθώς μεγαλώνει, αναθέστε του όλο και περισσότερες εργασίες που αφορούν τόσο την προσωπική του φροντίδα όσο και το νοικοκυριό. Ζητήστε από ένα τρίχρονο παιδί να μοιράσει από μια χαρτοπετσέτα σε κάθε πιάτο την ώρα που στρώνετε το τραπέζι, από ένα πεντάχρονο να βουρτσίσει το τρίχωμα του σκύλου ή από ένα οκτάχρονο να διπλώσει τα ρούχα της μπουγάδας.

3. Συνεργαστείτε στις δουλειές του νοικοκυριού. Για να του δείξετε ότι είναι μια υποχρέωση που μοιραζόμαστε όλοι μαζί, κάντε τις παρέα, αντί να του ζητήσετε π.χ. να μαζέψει τα παιχνίδια του μόνο, ενώ εσείς καταπιάνεστε με κάτι άλλο. Καθοδηγήστε το κάθε φορά που θα σας το ζητήσει και προσπαθήστε όσο το δυνατόν να απαλλάξετε μια εργασία από το στρες, κάνοντάς τη να μοιάζει με παιχνίδι.

4. Όποτε το παιδί ζητάει να βοηθήσει ή να κάνει κάτι μόνο του, αφήστε το. Ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται για εσάς περισσότερη δουλειά ή περισσότερο χρόνο για να τελειώσετε μια εργασία. Μακροπρόθεσμα θα ανταμειφθείτε για την υπομονή σας.

5. Αφήστε το παιδί να σκεφτεί πώς θα κάνει μια εργασία, αντί να του δίνετε ακριβείς οδηγίες. Ακόμα και ένα πολύ μικρό παιδί μπορείτε να το ρωτήσετε: «Ποιο είναι το επόμενο πράγμα που πρέπει να κάνεις για να ετοιμαστείς για το σχολείο;» αντί να του φωνάξετε: «Πλύνε τα δόντια σου!». Στόχος είναι να αρχίσει να κατανοεί τις υποχρεώσεις του και να τις βάζει σε μια σειρά, μέχρι να τις κάνει κτήμα του.

6. Εξασφαλίστε του μια σταθερή ρουτίνα. Όχι μόνο στον ύπνο, αλλά σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Όχι μόνο προσφέρει ασφάλεια στο παιδί, αλλά επιπλέον το βοηθάει να χτίσει αποτελεσματικές συνήθειες που θα το ακολουθούν για μια ζωή, ακόμα και αν είναι κάτι τόσο απλό όσο το μαγείρεμα ή το πλύσιμο των δοντιών.

7. Διδάξτε στο παιδί σας την υπευθυνότητα και στις σχέσεις του με άλλους. Αν πληγώσει κάποιο άλλο παιδί με τη συμπεριφορά του, μην το πιέσετε να ζητήσει συγγνώμη. Ακούστε τι έχει να σας πει και βοηθήστε το να ξεμπερδέψει το κουβάρι των συναισθημάτων που οδήγησε σε αυτή τη συμπεριφορά. Στη συνέχεια, ρωτήστε το τι μπορεί να κάνει για να τα ξαναβρεί με το άλλο παιδί. Είτε θέλει να ζητήσει συγγνώμη, είτε να το αγκαλιάσει ή να του δώσει ένα παιχνίδι του. Έτσι δείχνουμε στα παιδιά μας ότι η ανεπιθύμητη συμπεριφορά μας απέναντι στους άλλους έχει ένα κόστος και πως όταν κάνουμε κάτι «κακό», εμείς πρέπει να επανορθώνουμε.

8. Kαθοδηγήστε το ώστε να επανορθώσει για μια υλική ζημιά. Αν πληρώσει από το χαρτζιλίκι του π.χ. για ένα δανεικό βιβλίο που έχασε ή για το τζάμι που έσπασε ενώ έπαιζε ποδόσφαιρο στο σπίτι, θα αρχίσει να δείχνει περισσότερο σεβασμό και προς τα άψυχα πράγματα.

9. Μη σπεύσετε να βγάλετε εσείς το παιδί σας από μια δύσκολη κατάσταση. Χωρίς να απομακρυνθείτε από δίπλα του, βοηθήστε το να κατανοήσει τα συναισθήματα και τους φόβους του και βεβαιωθείτε ότι δεν θα παρακάμψει απλά μια δυσκολία, αλλά πως θα αναζητήσει αποτελεσματικούς τρόπους να την ξεπεράσει.

10. Γίνετε εσείς παράδειγμα υπευθυνότητας. Ενώ αναζητάτε στο δρόμο τον κοντινότερο κάδο για να μεταφέρετε ένα σκουπίδι, πείτε του: «Είναι ενοχλητικό που το παίρνουμε μαζί μας, αλλά ποτέ δεν λερώνουμε το δρόμο». Ή όταν αναζητάτε πάρκινγκ, σχολιάστε στο παιδί σας: «Δεν θα παρκάρουμε εδώ γιατί αυτή η θέση είναι για ανθρώπους με ειδικές ανάγκες».

11. Ποτέ μη χαρακτηρίζετε το παιδί σας «ανεύθυνο». Ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τα παιδιά μας ή έστω οι χαρακτηρισμοί που τους αποδίδουμε όταν είμαστε θυμωμένοι λειτουργούν σαν αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Έτσι, αν για παράδειγμα το παιδί μας χάνει διαρκώς πράγματα, αντί να το αποκαλούμε «άμυαλο» και «αφηρημένο» μπορούμε να του προτείνουμε να βεβαιώνεται ότι έχει τα πάντα μαζί του προτού φύγει από το σχολείο ή την αίθουσα προπόνησης.

12. Παρακινήστε το παιδί σας να γράψει το πρόγραμμα της εβδομάδας. Από το Σαββατοκύριακο ζητήστε του να σημειώσει όλα όσα έχει να κάνει μέσα στις επόμενες μέρες και να οργανώσει προκαταβολικά το χρόνο του.

13. Παροτρύνετέ το να εργαστεί για χαρτζιλίκι. Η ειδικός δεν συμβουλεύει να πληρώνουμε το παιδί μας επειδή π.χ. έπλυνε τα πιάτα στο σπίτι, αλλά να το ενθαρρύνουμε ανάλογα με την ηλικία του να αναλάβει έξτρα δουλειές, για παράδειγμα κάνοντας baby sitting στη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, για να έρθει σε μια πρώτη επαφή με τη λογική της έμμισθης εργασίας.

14. Αποφεύγετε να μοιράζετε κατηγορίες όταν κάτι πηγαίνει στραβά στο σπίτι. Με αυτό τον τρόπο, στην πραγματικότητα, ενεργοποιούμε την αμυντική στάση του άλλου, όχι μόνο ενός παιδιού αλλά ακόμα και του ενηλίκου, ωθώντας τον, μεταξύ άλλων, να μας πει ψέματα για να κρύψει μια «ζημιά». Επιπλέον, αντιμετωπίζοντας το παιδί μας σαν κατηγορούμενο σε δίκη το ωθούμε να βρει όλων των ειδών τις δικαιολογίες για να αποποιηθεί των ευθυνών του. Αν αποδεχτούμε καταρχήν εμείς το μερίδιο της ευθύνης μας σε μια κατάσταση, εμπνέουμε και τα παιδιά μας να κάνουν το ίδιο.

Πηγή

Υπάρχουν μπαμπάδες που δεν φοβούνται να ‘μυήσουν’ τους μικρούς γιους τους στην ομορφιά της Φύσης μην τυχόν και γίνουν ευαίσθητοι, ρομαντικοί ή μαλθακοί! (Το έχω ακούσει κι αυτό!).

Υπάρχουν μπαμπάδες που διηγούνται στους μικρούς τους γιους ιστορίες ναυτικών και περιπέτειες από μυθιστορήματα.

Τους εξηγούν για ποιον λόγο τα θαλασσοπούλια ακολουθούν τα πλοία και τους μαθαίνουν να διαχειρίζονται τον θυμό τους.

Τους μαθαίνουν την αξία της σιωπής όταν πρέπει να σωπάσουν και την αξία του λόγου όταν πρέπει να μιλήσουν.

Να προσέχουν τον διαφορετικό ήχο που κάνει ο άνεμος όταν περνάει μέσα από διαφορετικά δέντρα για να μάθουν να σέβονται τη διαφορετικότητα…

Τους μαθαίνουν να λύνουν τις διαφορές τους με τον διάλογο και όχι με τη βία…

Ναι. Υπάρχουν αυτοί οι μπαμπάδες και μπορεί κάποιος να τους αναγνωρίσει από μακριά, διότι δεν κάνουν αδικαιολόγητο σαματά σαν στρακαστρούκες σε βαρέλι για να τους προσέξεις.

Απλώς περπατάνε δίπλα στα παιδιά τους. ‘Όχι μπροστά από αυτά, δίπλα…

(Φωτογραφία: Επιστρέφοντας κάποτε από την Ύδρα, άκουσα αυτόν τον μπαμπά να διηγείται μια ιστορία στο παιδί του για το πέταγμα των γλάρων…)

Κωνσταντίνα Πέππα

Το παρακάτω κείμενο το διάβασα στην enallaktikidrasi.com. Πρόκειται για αλήθειες που πολλά παιδιά έχουν ζήσει, ζουν και θα ζήσουν. μέσα σε περιβάλλον που υπάρχουν τοξικοί γονείς και φροντιστές. Κάποιοι ίσως βρείτε τον εαυτό σας ως παιδί εκεί μέσα. Ή ίσως βρείτε κάποιο παιδί που γνωρίζετε. Αλλά είναι σπάνιο να βρει κάποιος τον εαυτό του ως γονιό μέσα στο κείμενο. Γιατί οι άνθρωποι που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία δεν μπορούν να παραδεχθούν κάτι τέτοιο.

Η περιγραφή του ψυχαναλυτή Gerald Schoenewolf μου θυμίζει πολύ περισσότερο έναν ναρκισσιστή γονιό, που ο ίδιος ονόμασε “δηλητηριώδη”. Και το να είναι ναρκισσιστής ένας γονιός, ίσως είναι χειρότερο από το να είναι δηλητηριώδης. Γιατί πρόκειται για μια αόρατη, αλλά σκληρή μορφή ψυχολογικής βίας.

Άρθρο του Gerald Schoenewolf, Ph.D – Ψυχαναλυτής

Οι δηλητηριώδεις γονείς είναι συνήθως άτομα που δεν φαίνονται σε καμία περίπτωση πως είναι τέτοιοι. Κρύβουν καλά την όλη τους υπόσταση δείχνοντας στον έξω κόσμο το πρόσωπο του καλού και φυσιολογικού γονέα. Πολλές φορές ούτε τα ίδια τους τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν με τι έχουν να κάνουν, μέχρι το σημείο που πλέον είναι αργά.

Υπάρχουν και γονείς, δυστυχώς, που είναι κακοποιητικοί προς τα παιδιά τους με εμφανή τρόπο (σεξουαλική, σωματική κακοποίηση, άσκηση βίας κλπ). Σε αυτήν την περίπτωση, μπορεί να μιλάμε για κάτι απεχθές και τερατώδες. Αλλά πρόκειται για κάτι φανερό που γίνεται αμέσως αντιληπτό από το παιδί ή κάποιο άτομο του κοντινού του κύκλου. Με αποτέλεσμα να μπορούν να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Στην περίπτωση, όμως, των γονέων που είναι δηλητηριώδεις προς τα παιδιά τους κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό. Πολλές φορές μέχρι να το αντιληφθούν τα παιδιά και να το κατανοήσουν, έχει ήδη γίνει ζημιά στο ψυχισμό τους.

Οι δηλητηριώδεις γονείς είναι συχνά επιφανή άτομα με κύρος στην τοπική κοινωνία όπου ζουν. Είναι μέλη επιτροπών, κάνουν φιλανθρωπικές πράξεις και φροντίζουν να δείχνουν πως είναι ενάρετοι και πως σκέφτονται το καλό της κοινότητας. Η συμπεριφορά τους είναι κρυφή και αυτό είναι το χειρότερο. Είναι αυτό που λέμε: «Δεν πήγαινε το μυαλό μας, δεν είχε δώσει κανένα δικαίωμα».

Χαρακτηριστική περίπτωση δηλητηριώδους γονέα είναι η ακόλουθη.

 Η μητέρα μια διαταραγμένη προσωπικότητα, η οποία προέβαλε τη δική της διαταραχή στην κόρη της. Αρνούμενη ότι στην ουσία αυτό συνέβαινε στην ίδια. Ας θεωρήσουμε ότι την κόρη την έλεγαν Μέγκαν. Η Μέγκαν, λοιπόν, αντιμετωπιζόταν από ολόκληρη την οικογένειά της ως ένα διαταραγμένο άτομο. Επειδή αυτό το ρόλο της «έδωσε» από μικρή η μάνα της. Έτσι, μεγάλωνε νιώθοντας αφύσικη και παίρνοντας παράλογες αποφάσεις στη ζωή της. Γεγονός που ενίσχυε την εικόνα που λανθασμένα είχε υιοθετήσει η ίδια και η οικογένειά της για τον εαυτό της.

Η μητέρα, έπαιξε το ρόλο της μάνας που τα τραβάει όλα, που σηκώνει το τεράστιο αυτό βάρος στις πλάτες της. Έτρεχε από γιατρό σε γιατρό ψάχνοντας τη λύση. Αυτό, βέβαια, συνέχιζε να εντείνει το πρόβλημα της Μέγκαν κάνοντάς την να νιώθει πιο διαταραγμένη. Μέσα της όμως ήξερε πως η μητέρα της υποκρινόταν και όσες προσπάθειες έκανε ώστε να επικοινωνήσει την αλήθεια της, έπεφταν στο κενό.

Η Μέγκαν, κάποια στιγμή, εγκατέλειψε τις προσπάθειες και μετατράπηκε στο διαταραγμένο τέρας που η μάνα της επέμενε πως είναι. Έφτασε στο σημείο να λέει στους γιατρούς της «Θέλω να τη σκοτώσω». Και η «πολύπαθη» μάνα απελπιζόταν αφού «είχε δοκιμάσει τα πάντα». Η συμπεριφορά της Μέγκαν ξέφυγε και στο σπίτι και στο σχολείο, μέχρι την εφηβεία της όπου την έκλεισαν σε ψυχιατρείο. Ο πατέρας και τα αδέρφια της δεν ένιωθαν καμία έκπληξη, φαινόταν σαν να το περίμεναν. Παρόλα αυτά η Μέγκαν ένιωσε ανακούφιση όταν μπήκε στο ίδρυμα. Εκεί, υπήρχαν άτομα που την καταλάβαιναν και την άκουγαν. Όμως λόγω έλλειψης χώρου στο ψυχιατρείο, επέστρεψε στην οικογένειά της, όπου και χειροτέρεψε.

Τέτοιες περιπτώσεις κρυφής κακοποίησης είναι συχνές και δεν μαθαίνονται ποτέ. Πολλές φορές συμβαίνει τα παιδιά να κάνουν τους γονείς να νιώθουν ότι απειλείται η εύθραυστη και διαταραγμένη προσωπικότητα τους. Δημιουργώντας μια υποσυνείδητη ζήλια. Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, το ίδιο να έχει συμβεί και στο γονέα στην παιδική του ηλικία ολοκληρώνοντας το φαύλο κύκλο. Αυτά τα παιδιά μεγαλώνουν και καταστρέφονται ως διαταραγμένες προσωπικότητες, απλά εκπληρώνοντας την «προφητεία» που τους φόρτωσαν οι τοξικοί γονείς τους…

Πηγή

Υπάρχει μια σιωπηλή τραγωδία που εκτυλίσσεται σήμερα στα σπίτια μας και αφορά στα πιο πολύτιμα κοσμήματά μας: τα παιδιά μας. Τα παιδιά μας βρίσκονται σε μια συναισθηματική κατάσταση καταστροφική! Τα τελευταία 15 χρόνια, οι ερευνητές μας πρόσφεραν στατιστικές κάθε φορά και πιο ανησυχητικές σχετικά με την οξυμένη και επίμονη αύξησης παιδικής ψυχασθένειας που τώρα έχει φτάσει αναλογίες επιδημίας:

Οι στατιστικές δεν ψεύδονται:

• 1 κάθε 5 παιδιά έχει προβλήματα ψυχικής υγείας

• παρατηρήθηκε αύξηση 43% στη Δ.Ε.Π.Υ.( Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας)

• παρατηρήθηκε αύξηση 37% στην εφηβική κατάθλιψη

• παρατηρήθηκε αύξηση 200% στον αριθμό των παιδικών (μεταξύ 10 και 14 ετών) αυτοκτονιών

Τι συμβαίνει και τι κάνουμε λάθος;

Τα σημερινά παιδιά βρίσκονται σε υπερδιέγερση και είναι γεμάτα υλικά δώρα, αλλά στερούνται των βασικών για μια υγιή παιδική ηλικία, όπως:

• συναισθηματικά διαθέσιμους γονείς

• όρια ξεκάθαρα βαλμένα

• υπευθυνότητες

• ισορροπημένη διατροφή και επαρκή ύπνο

• κίνηση εν γένει, ειδικά όμως, στην ύπαιθρο

• δημιουργικό παιχνίδι, κοινωνική αλληλεπίδραση, ευκαιρίες για μη-καθοδηγούμενο παιχνίδι και «ευκαιρίες» για να βαριούνται

Αντιθέτως, τα τελευταία χρόνια τα παιδιά χόρτασαν από:

• γονείς με την προσοχή τους αποσπασμένη από την ψηφιακή τεχνολογία

• γονείς επιεικείς και επιτρεπτικούς που αφήνουν τα παιδιά τους «να κυβερνούν τον κόσμο» και να είναι εκείνα που βάζουν τους κανόνες

• μια αίσθηση δικαιωμάτων, του να τα αξίζουν όλα χωρίς να τα κερδίζουν ή να γίνονται υπεύθυνα μόλις το αποκτούν

• ακατάλληλος ύπνος και μη ισορροπημένη διατροφή

• καθιστικός τρόπος ζωής

• ατελείωτη διέγερση, τεχνολογικές νταντάδες, άμεση επιβράβευση κι απουσία βαρετών στιγμών

21 συμβουλές για να μεγαλώσετε υγιή συναισθηματικά παιδιά με γνώσεις και ταλέντα

Αν θέλουμε τα παιδιά μας να γίνουν άτομα ευτυχισμένα και υγιή, πρέπει να ξυπνήσουμε και να επιστρέψουμε στα βασικά. Είναι ακόμη δυνατόν! Πολλές οικογένειες είδαν άμεση βελτίωση λίγες εβδομάδες αφότου εφάρμοσαν τις ακόλουθες συστάσεις:

• Βάλτε όρια και να θυμάστε ότι εσείς είστε ο καπετάνιος του καραβιού. Τα παιδιά σας θα αισθανθούν πιο σίγουρα ξέροντας πως εσείς έχετε τον έλεγχο του πηδαλίου

• Προσφέρετε στα παιδιά έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής, γεμάτο από αυτό που τα παιδιά ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ, όχι από αυτό που ΘΕΛΟΥΝ. Μη φοβάστε να πείτε «όχι» στα παιδιά σας, αν αυτό που θέλουν δεν είναι αυτό που χρειάζονται

• Δώστε τους θρεπτική τροφή και περιορίστε την τροφή-σκουπίδι

• Να περνάτε τουλάχιστον μια ώρα ημερησίως στον καθαρό αέρα με δραστηριότητες όπως: ποδήλατο, περπάτημα, ψάρεμα, παρατήρηση πουλιών/εντόμων

• Απολαύστε καθημερινά ένα οικογενειακό βραδινό φαγητό χωρίς έξυπνα τηλέφωνα ή τεχνολογία που θα τους αποσπά την προσοχή

• Παίξτε επιτραπέζια παιχνίδια με όλη την οικογένεια ή, αν τα παιδιά είναι πολύ μικρά για επιτραπέζια, αφεθείτε να παρασυρθείτε από τα ενδιαφέροντά τους κι επιτρέψτε να είναι εκείνα που θα καθοδηγούν το παιχνίδι

• Εμπλέξτε τα παιδιά σας σε κάποια από τις δραστηριότητες ή τα καθήκοντα του σπιτιού σύμφωνα με την ηλικία τους (να διπλώνουν τα ρούχα, να τακτοποιούν τα παιχνίδια τους, να απλώνουν τα ρούχα, να ξεπακετάρουν τα φαγητά, να στρώνουν το τραπέζι, να ταΐζουν τον σκύλο κλπ.)

• Καθιερώστε μια συνεπή ρουτίνα ως προς την ώρα ύπνου, για να βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας κοιμάται όσο χρειάζεται. Τα ωράρια θα είναι ακόμη πιο σημαντικά για παιδιά σε σχολική ηλικία.

• Διδάξτε υπευθυνότητα κι ανεξαρτησία. Μην τα προστατεύετε υπερβολικά έναντι κάθε απογοήτευσης ή κάθε λάθους. Το να κάνουν λάθη θα τους βοηθήσει να αναπτύξουν ανθεκτικότητα και να μάθουν να υπερνικούν τις προκλήσεις της ζωής.

• Μη φτιάχνετε την τσάντα του παιδιού σας, μην τους την κουβαλάτε, μην τους πηγαίνετε την εργασία που ξέχασαν, μην τους ξεφλουδίζετε την μπανάνα ή το πορτοκάλι, αν μπορούν να το κάνουν μόνα τους (4-5 ετών). Αντί να τους δίνετε το ψάρι, μάθετέ τους να ψαρεύουν.

• Μάθετέ τους να περιμένουν και να αναβάλουν την ικανοποίηση.

• Δώστε ευκαιρίες για «πλήξη», μια και η πλήξη είναι η στιγμή οπότε και ξυπνά η δημιουργικότητα. Μην αισθάνεστε υπεύθυνος να διασκεδάζουν τα παιδιά όλη την ώρα.

• Μη χρησιμοποιείτε την τεχνολογία ως θεραπεία για τη βαρεμάρα, μήτε να τους την προσφέρετε στην πρώτη ευκαιρία απραξίας.

• Αποφύγετε τη χρήση τής τεχνολογίας στο τραπέζι, στο αυτοκίνητο, στα εστιατόρια, στα εμπορικά κέντρα. Χρησιμοποιείστε αυτές τις στιγμές ως ευκαιρίες κοινωνικοποίησης, εκπαιδεύοντας έτσι τον εγκέφαλό τους να ξέρει να λειτουργεί όταν βρίσκονται σε κατάσταση: «πλήξη»

• Βοηθήστε τους να φτιάξουν ένα «βαζάκι πλήξης» με ιδέες για δραστηριότητες για όταν θα βαριούνται.

• Να είστε συναισθηματικά διαθέσιμος ούτως ώστε να «συνδέεστε» με το παιδί σας και να του διδάσκετε αυτορρύθμιση και κοινωνικές δεξιότητες.

• Τα βράδια απενεργοποιείστε τα τηλέφωνα, όταν τα παιδιά πρέπει να πάνε για ύπνο, ούτως ώστε να αποφύγετε την ψηφιακή απόσπαση προσοχής.

• Γίνετε ένας συναισθηματικός ρυθμιστής ή προπονητής των παιδιών σας. Διδάξτε τους να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται την απογοήτευση ή την οργή τους.

• Μάθετέ τους να χαιρετούν, να αλλάζουν ρόλους, να μοιράζονται χωρίς να μένουν με άδεια χέρια, να λένε «ευχαριστώ» και «παρακαλώ», να παραδέχονται τα λάθη τους και να ζητούν συγγνώμη (μην τους το επιβάλετε), και να είστε το πρότυπο όλων αυτών των αξιών που θέλετε να μεταδώσετε..

• Συνδεθείτε συναισθηματικά – χαμογελάστε, αγκαλιάστε, φιλήστε, γαργαλήστε, διαβάστε, χορέψτε, παίξτε ή μπουσουλήστε μαζί τους.

Άρθρο του Δρα. Λουίς Ρόχας Μάρκος,  Ψυχιάτρου

Πηγή