Το διαζύγιο αποτελεί μία από τις πιο στρεσογόνες και συναισθηματικά φορτισμένες εμπειρίες στη ζωή ενός ανθρώπου. Πέρα από τη νομική και πρακτική του διάσταση, αγγίζει βαθιά την ψυχολογία τόσο των πρώην συντρόφων όσο και των παιδιών ή του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος. Στη σημερινή μας συνέντευξη φιλοξενούμε την ψυχολόγο Ιωάννα Κόπτση, με σκοπό να φωτίσουμε τις ψυχικές προκλήσεις που συνοδεύουν το διαζύγιο, αλλά και να αναζητήσουμε τρόπους αντιμετώπισης του τραύματος που μπορεί να αφήσει πίσω του. Μέσα από την επιστημονική της ματιά θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα πώς μπορούμε να στηρίξουμε τον εαυτό μας ή τους κοντινούς μας ανθρώπους σε αυτή τη δύσκολη μετάβαση.

Ποιοι είναι οι πιο συχνοί ψυχολογικοί παράγοντες που οδηγούν ένα ζευγάρι
στο διαζύγιο;

Τα αίτια διαζυγίων είναι τόσα όσες κι οι προσωπικές ιστορίες του καθενός. Είναι αντίστοιχα με τους λόγους που επιλέξαμε να δημιουργήσουμε μια σχέση, ευθύς εξ αρχής. Επομένως, τόσο η δημιουργία όσο και η ρήξη μιας σχέσης είναι υποκειμενική υπόθεση, ακριβώς επειδή δεν είναι ούτε τυχαία, ούτε «αθώα» η συγκεκριμένη επιλογή. Ωστόσο, «όσο κι αν κανείς προσέχει, όσο κι αν το κυνηγά», που λέει και το τραγούδι, δεν ελέγχονται ούτε αποφεύγονται έστω και μερικά ρήγματα. Χωρίς βέβαια αυτά απαραίτητα να οδηγούν σε ολική ρήξη. Αντιθέτως, μπορούν να λειτουργήσουν ως ευκαιρίες προσωπικής και κοινής αναβάθμισης κι ωρίμανσης. Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε πως η διατήρηση ενός γάμου δεν δηλώνει απαραίτητα επιτυχία, όταν το αλισβερίσι παραμένει σαθρό.
Στην παρούσα φάση, αν συνοψίζαμε και γενικεύαμε μερικούς παράγοντες που οδηγούν στο διαζύγιο, θα παρατηρούσαμε την αδυναμία διαχείρισης των προσωπικών θεμάτων του καθενός και την αποφυγή ανάληψης ευθύνης να οδηγούν σε απομάκρυνση, κακή επικοινωνία, απουσία μοιράσματος σκέψεων και συναισθημάτων, σεξουαλική αποσύνδεση, εξωσυζυγικές σχέσεις, παρεμβατικότητα
τρίτων προσώπων (συγγενείς, φίλοι). Επίσης, σημαντικές αιτίες είναι η αμφίδρομη αδυναμία διαχείρισης των προγενέστερων κι αναπόφευκτων μικρότερων ρήξεων στη σχέση που συχνά προκύπτουν από διαφορετικές προτεραιότητες, στόχους και τρόπο ζωής, από ασυμβατότητα, από παρορμητική επιλογή συντρόφου, από αποξένωση που προέκυψε στην πορεία της σχέσης για παράδειγμα λόγω διαφορετικής προσωπικής εξέλιξης. Οι συγκρούσεις γύρω από το οικονομικό αλισβερίσι, οι διαφωνίες στην οικονομική διαχείριση και η οικονομική πίεση παρατηρούνται ως κοινές αιτίες φθοράς. Συχνός επίσης παράγοντας καθημερινών συγκρούσεων και ρήξεων εμπιστοσύνης είναι οι εθισμοί, οι οποίοι συνυπάρχουν με ανειλικρίνεια και ανευθυνότητα. Σταθερά και πλέον ανοιχτά επικοινωνείται η κακοποίηση σε οποιαδήποτε μορφή της (συναισθηματική, σωματική, σεξουαλική, παραμέληση) που ανέκαθεν οδηγούσε τα ζευγάρια σε αγεφύρωτες ρήξεις. Τα τελευταία χρόνια η
συζήτηση γύρω από την κακοποίηση και το ψυχικό τραύμα έχει ανοίξει τον δρόμο της απεμπλοκής πιο εύκολα.

Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να διαχειριστεί τα συναισθήματα θλίψης, θυμού ή
ενοχής μετά από ένα διαζύγιο;

Το διαζύγιο δεν είναι μια στιγμή, δηλαδή η στιγμή της υλοποίησής του. Είναι μια αλληλουχία γεγονότων, συναισθημάτων, σκέψεων, βιωμάτων, προσδοκιών που συμβαίνουν τόσο πριν όσο μετά το γεγονός αυτό καθαυτό. Είναι μια διαδικασία που αλλάζει σταδιακά και ριζικά. Είναι μια απώλεια που είτε μέσα είτε έξω από τον γάμο, αργά ή γρήγορα, βιώνεται ως πένθος. Συνεπώς, τα συναισθήματα θλίψης, θυμού και ενοχής είναι μέρος αυτής της διαδικασίας. Η πραγματική εξέλιξη θα προκαλέσει θλίψη ως απάντηση στα όνειρα και στις προσδοκίες του καθενός και στην ιδέα ενός
«επιτυχημένου» γάμου. Άλλο στάδιο αυτής της διαδικασίας είναι η άρνηση της παραδοχής του τέλους της σχέσης, ο θυμός για αυτά που έχουν συμβεί παρόλες τις πιθανές ευκαιρίες αποκατάστασης και τις διαπραγματεύσεις. Σε αυτό το συναισθηματικό καρδιογράφημα συνυπάρχουν κι η ανακούφιση της αποδέσμευσης με τον ενθουσιασμό για το μέλλον. Όλα τα συναισθηματικά στάδια του πένθους της
απώλειας της σχέσης συνδέονται άρρηκτα με τις προσωπικότητες των εμπλεκόμενων. Διότι, το διαζύγιο θεωρείται ψυχοπιεστικό γεγονός, επομένως τόσο η βίωσή του όσο και η διαχείρισή του φέρνουν στην επιφάνεια τους συνήθεις τρόπους αντιμετώπισης των κρίσεων. Συνεπώς, η αναγνώριση και έπειτα η διαχείριση όλων αυτών των συναισθηματικών σταδίων είναι θεμελιώδη και ουσιαστικά, προϋποθέτοντας ωστόσο ότι υπάρχει εξοικείωση με αυτήν τη διαδικασία. Η ψυχοθεραπεία σε αυτό το στάδιο μπορεί να βοηθήσει αρκετά. Γενικότερα, η λεκτικοποίηση των συναισθημάτων και των σκέψεων βοηθά. Ανοίγει ταυτόχρονα χώρος για εποικοδομητικό εσωτερικό διάλογο, για αυτοφροντίδα, ενδυνάμωση, εξατομίκευση και νέες εμπειρίες ζωής.

Τι συμβουλές θα δίνατε σε κάποιον που δυσκολεύεται να προχωρήσει μετά
από έναν χωρισμό;

Η διαδικασία της αποεπένδυσης κάποιες φορές ξεκινάει πριν την οριστική λήξη του γάμου, άλλες πάλι μετά. Ως αποεπένδυση ορίζεται η απομάκρυνση της ψυχικής ενέργειας από ένα άτομο ή μία συνθήκη, δηλαδή η διακοπή της επένδυσης. Επομένως, ένα αρχικό και βασικό στάδιο στη διαχείριση της δυσκολίας είναι η μείωση της συναισθηματικής εμπλοκής του από τη σχέση. Πιο συγκεκριμένα, θα
μπορούσε ο εμπλεκόμενος να ξεκινήσει μια ψυχική «αποτοξίνωση» απομακρύνοντας φωτογραφίες, αντικείμενα, μηνύματα και αλλάζοντας κοινές συνήθειες, χωρίς ωστόσο πίεση για άμεση ίαση από το πένθος και εξιδανίκευση της νέας ζωής ή της προηγούμενης σχέσης. Αρκετά σημαντικό στάδιο επίσης είναι η ρεαλιστική ανάληψη ευθύνης που εξ ορισμού μοιράζεται και στους δυο, καθώς επίσης φοβίες μοναξιάς. Όλα αυτά τα στάδια χρειάζονται χρόνο για να μεταβολιστούν, αλλά όπως κι όλα τα πένθη είναι σημαντικό να κάνουν τον κύκλο τους γιατί διαφορετικά προκαλούν σοβαρές επιπλοκές στη μετέπειτα ζωή.

Υπάρχουν θετικές πτυχές στο διαζύγιο;

Αλίμονο αν η ζωή μας προσδιορίζονταν μόνο από τις απώλειές μας. Η ίδια η φύση καθημερινά μας μυεί στο φυσιολογικό τέμπο της αρχής και του τέλους, της αρχής και του τέλους ατέρμονα. Όσο κι αν το τέλος συχνά συνοδεύεται με πόνο, η ροή των πραγμάτων φέρνει αναπόφευκτα την αρχή που συχνά συνοδεύεται από την αναγέννηση και την εξέλιξη. Αφού κλείσει η πληγή του πένθους, σταδιακά επέρχεται η ανακούφιση και η ψυχική ηρεμία. Το διαζύγιο μπορεί να αποβεί μια καλή ευκαιρία επαναπροσδιορισμού, προσωπικής εξέλιξης, ωρίμανσης, ενδυνάμωσης, εξατομίκευσης και νέων εμπειριών. Αρκεί να υπάρχει πρόθεση.

Μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία για προσωπική ανάπτυξη;

Αδιαμφισβήτητα μπορεί να αποτελέσει ουσιαστική ευκαιρία. Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναγνωριστούν οι γνήσιες και ουσιαστικές προσπάθειες που κάνουν πλέον πολλά ζευγάρια, τόσο ατομικά όσο και κοινά, προκειμένου να βρουν ισορροπία και γαλήνη στη σχέση τους, είτε προχωρήσουν μαζί είτε χωριστά. Είναι σημαντικές πρωτοβουλίες που αλυσιδωτά επηρεάζουν και τις επόμενες γενιές, από το ατομικό στο συλλογικό. Υπάρχουν πλέον αρκετοί άνθρωποι που «αναβαθμίζουν» τα προικιά που έλαβαν, τα απομεινάρια δυσλειτουργικών γάμων των προηγούμενων
γενεών που επηρεάζουν τους τωρινούς ενήλικες έμμεσα και άμεσα. Αν φυσικά το
ζητούμενο είναι η εξέλιξη, τόσο ατομικά όσο και κοινά. Μέσα από τα ερείπια μιας σχέσης μπορεί να ενισχυθεί η αυτοπαρατήρηση και να προκληθεί αυτογνωσία. Οι δυο τους μπορούν να οδηγήσουν στην ψυχική ωρίμανση, στην οριοθέτηση, στην εξατομίκευση και στον επαναπροσδιορισμό. Όλα
αυτά μαζί θα φέρουν στην επιφάνεια δυσλειτουργικά μοτίβα, περιοριστικές πεποιθήσεις, υποσυνείδητα βιώματα και θα φωτίσουν την προσωπική ιστορία του καθενός. Κατ΄επέκταση θα δώσουν απαντήσεις και περισσότερες πιθανότητες αναζήτησης ενός συντρόφου-συνοδοιπόρου παρά ενός συντρόφου-προσδοκία κάλυψης των προσωπικών ελλειμμάτων ή αλλιώς συντρόφου-γονέα.

Πώς επηρεάζει το διαζύγιο τα παιδιά, και ποιοι είναι οι καλύτεροι τρόποι για
να τα στηρίξουν οι γονείς;

Ας τολμήσουμε να παραδεχτούμε ότι τα παιδιά συνήθως τοποθετούνται ως ασπίδες από τους γονείς προκειμένου οι δεύτεροι να αποφύγουν προσωπικά τους θέματα. Όλοι οι προαναφερθέντες ψυχολογικοί παράγοντες που οδηγούν ένα ζευγάρι στο διαζύγιο προϋπάρχουν στο ζευγάρι. Αδιαμφισβήτητα ο ερχομός ενός παιδιού και η γονεϊκότητα τους ενισχύει, φέρνοντάς τους στην επιφάνεια. Ωστόσο, η ίδια η γονεϊκότητα φέρνει στην επιφάνεια και φαντάσματα του παρελθόντος του
καθενός, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις. Τα παιδιά δεν επηρεάζονται τόσο από το διαζύγιο αυτό καθ’ αυτό όσο από τον εμφύλιο που ξεκινά μετά το τέλος του γάμου. Εδώ μπορείτε να διαβάσετε τι θα μας επικοινωνούσαν, αν τους δίναμε τον λόγο:

Εσείς χωρίζετε! Εγώ τι φταίω;

Ο εμφύλιος ωστόσο δεν συμβαίνει μόνο όταν το ζευγάρι χωρίζει. Υπάρχουν πολλοί γονείς που συντηρούν δυσλειτουργικές σχέσεις και δεν τους περνά καν από το μυαλό η πιθανότητα διαζυγίου.

Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τους καβγάδες:

Καβγαδίσαμε μπροστά στο παιδί

Επομένως, η διαχείριση της σχέσης ή/και του διαζυγίου είναι το ζητούμενο και η συναισθηματική ασφάλεια, ο σεβασμός, η συνέχεια, η σταθερότητα κι η ειλικρίνεια αναλογικά με την ηλικία είναι δομικά στοιχεία.

Παρακάτω ακολουθεί ένας οδηγός διαχείρισης διαζυγίου με παιδιά:

Οδηγός διαχείρισης διαζυγίου για γονείς με παιδιά από 0 έως 3 ετών.

Συνοψίζοντας θα λέγαμε πως στα πλαίσια ενός «καλού» διαζυγίου η ειλικρίνεια ανάλογα με την ηλικία παίζει σημαντικό ρόλο, η λήξη του εμφυλίου είναι σημαντική προϋπόθεση, όπως και η αδιαμφισβήτητη αγάπη, η παρουσία, η προβλεψιμότητα και η σταθερότητα στη συνέχεια της ζωής του παιδιού. Επιτρέπουμε τη συναισθηματική έκφραση, ενισχύουμε την ενσυναίσθηση, την ηρεμία και τον αυτοσεβασμό, έχοντας στο νου μας για πτώση των επιδόσεων, απομόνωση, παθητικοεπιθετικότητα, παρορμητισμό, υπερβολική προσκόλληση, αύξηση της έκθεσης στις οθόνες, ανασφάλεια στις σχέσεις, φόβο εγκατάλειψης ή δέσμευσης, αυξημένο άγχος, δυσκολία διατήρησης σταθερών σχέσεων, αυτό-
ενοχοποίησης, φόβο αγνώστου και έντονη θλίψη. Σε αυτές τις περιπτώσεις η βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας είναι αρκετά σημαντική.

Ιωάννα Κόπτση, PhDc HCPC IARPP
Ψυχολόγος HCPC |
Κλινική Ψυχοθεραπεύτρια |
Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ |
Αρθρογράφος Ψυχολογίας

Το διαζύγιο ανάμεσα σε ενήλικες αποτελεί μια δύσκολη και συχνά επώδυνη διαδικασία, καθώς σηματοδοτεί το τέλος μιας σχέσης. Μπορεί να συνοδεύεται από συναισθηματική φόρτιση, άγχος και θλίψη, ενώ επηρεάζει όχι μόνο τους δύο συζύγους, αλλά και το ευρύτερο περιβάλλον τους, όπως τα παιδιά, την οικογένεια και τους φίλους.

Στο Cityvibes.gr φιλοξενήθηκε η MSc Κλινική Ψυχολόγος, Εύη Γιαννίκου, η οποία αναφέρθηκε σε αυτό το όλο και πιο συχνό φαινόμενο στην εποχή μας, επιχειρώντας να δώσει λύσεις και οδηγίες διαχείρισης της εν λόγω κατάστασης.

Ποιοι είναι οι συνηθέστεροι παράγοντες που οδηγούν σε ένα διαζύγιο και
πώς μπορεί ένα ζευγάρι να τους αναγνωρίσει νωρίς;

«Το διαζύγιο είναι αποτέλεσμα συναισθηματικής αποξένωσης, η οποία έρχεται και
εξελίσσεται προοδευτικά. Η αιτία προέρχεται εσωτερικά από τους ίδιους τους
συντρόφους, οι οποίοι δεν έχουν δυστυχώς την ψυχική ωριμότητα να διαχειριστούν
τη διαφορετικότητα, τα όρια, την επικοινωνία, αλλά πολλές φορές και την ίδια την
ουσιαστική σύνδεση που χρειάζεται μια υγιής σχέση. Στην πράξη αυτό μπορεί να
μεταφράζεται σε καταστάσεις όπου οι πατρικές οικογένειες έχουν χώρο να
«εισβάλουν» στη συντροφική ζωή, η απόκτηση παιδιού προκαλεί συγκρούσεις, η
επικοινωνία γίνεται με υπονοούμενα – υποθέσεις – μούτρα και ο ανταγωνισμός και η
καχυποψία εδραιώνονται. Υπάρχουν και πολλά ακόμα, τα οποία όμως είναι αφορμές,
όχι αιτίες! Επομένως, ένας προστατευτικός παράγοντας απέναντι στο διαζύγιο, αλλά
και σε κάθε αποσύνδεση, είναι η υπεύθυνη αναγνώριση των προσωπικών μας
δυσκολιών, στην επικοινωνία, την έκφραση, την εγγύτητα και η βελτίωση τους.»

Ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες ψυχολογικές επιπτώσεις ενός διαζυγίου
στους ενήλικες;

«Συνηθίζουμε να περιγράφουμε το διαζύγιο σαν ένα μικρό θάνατο. Δεν αφορά βέβαια
την απώλεια του προσώπου, αλλά περισσότερο προσωπικές προσδοκίες, όνειρα,
ελπίδα για παντοτινή συναισθηματική ασφάλεια και ζεστασιά. Η απώλεια του ρόλου
του / της συζύγου, επίσης, έχει συχνά και κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις.
Τα συναισθήματα που συνοδεύουν ένα τέτοιο πένθος είναι το άγχος, η θλίψη, ο
θυμός, ο φόβος, η απόγνωση και φυσικά σταδιακά η προσαρμογή στα νέα δεδομένα.
Ακόμα και τα άτομα που επιλέγουν συνειδητά την οδό του διαζυγίου θα βιώσουν
κάποια από αυτά τα συναισθήματα, λιγότερο ή περισσότερο. Όσο, όμως, επώδυνη και
αν είναι η περίοδος αυτή, κάθε άνθρωπος καταφέρνει να συνεχίσει ομαλά, ακόμα και
αν χρειαστεί την υποστήριξη ψυχολόγου.»

Πώς μπορεί κάποιος να διαχειριστεί τα συναισθήματα θλίψης και
απώλειας μετά από ένα διαζύγιο;

«Είναι σημαντικό να περάσουμε το μήνυμα ότι τα δύσκολα συναισθήματα είναι
χρήσιμα και αναγκαία! Κανείς δε θέλει να πονά, όμως χωρίς αυτά τα συναισθήματα
δεν θα είχε το περιθώριο ο ψυχισμός να κατανοήσει, να εκφράσει, να μεταφέρει
μηνύματα κρίσιμα για τη ζωή του ανθρώπου. Η περίοδος του διαζυγίου είναι μια
περίοδος σοβαρής εσωτερικής και υπαρξιακής κρίσης. Είναι ένα μεταβατικό στάδιο
που αποκαλύπτει πολύ ουσιαστικά ζητήματα που αφορούν τον εαυτό μας, τις
επιλογές μας, αλλά θα έλεγα και τον τρόπο που έχουμε ανατραφεί, πάντα σε
ψυχοσυναισθηματικό επίπεδο. Ο τρόπος για να ”χρησιμοποιήσουμε” εποικοδομητικά
για την ψυχικής μας ισορροπία τη φάση αυτή είναι, είναι αρχικά να αποδεχτούμε ότι
αυτή η επίπονη διαδικασία είναι φυσιολογική και αναγκαία. Παρατηρούμε συναισθήματα και σκέψεις και μας γνωρίζουμε! Χρειάζεται χρόνος με τον εαυτό μας,
αλλά και με ανθρώπους που μας προσφέρουν κάποια ανακούφιση. Αυτό που
οπωσδήποτε θα πρέπει να αποφεύγουμε είναι πρακτικές που αποσπούν την προσοχή
από την εσωτερική μας κατάσταση, όπως είναι η αγωνιώδης αναζήτηση επόμενου
συντρόφου και η χρήση ουσιών. Φυσικά υπάρχει πάντα η επιλογή της
ψυχοθεραπευτικής στήριξης, ένα ασφαλές πλαίσιο για μια τόσο κρίσιμη στιγμή, όπου
μπορούμε να επεξεργαστούμε, να εκφράσουμε, να μάθουμε πράγματα μέσα από την
εμπειρία του διαζυγίου.»

Πώς μπορεί να βοηθήσει η θεραπεία ζεύγους στην αποφυγή ενός
διαζυγίου ή στην πιο ομαλή μετάβαση μετά από αυτό;

«Η θεραπεία ζεύγους μπορεί να βοηθήσει όταν και οι δύο σύντροφοι έχουν
αποφασίσει υπεύθυνα ότι θέλουν να μείνουν μαζί. Όταν ένας από τους δύο έχει
έντονα δεύτερες σκέψεις, έρχεται αναγκαστικά ή υπάρχει ήδη ένα άλλο πρόσωπο στη
ζωή του, τότε είναι λιγότερο πιθανό να φανεί χρήσιμη. Στη θεραπεία ζεύγους έχουν
το περιθώριο να εκφραστούν όλες οι σκέψεις και τα συναισθήματα, χωρίς το φόβο
της έντασης ή της λεκτικής επίθεσης. Με τη βοήθεια του ειδικού, αναδύονται
ζητήματα που αποφεύγονται, μαθαίνονται τρόποι επικοινωνίας, ενώ κάθε σύντροφος
μπορεί να αναγνωρίσει το προσωπικό του μερίδιο συμμετοχής στην αποξένωση. Η
συμβουλευτική στήριξη στη διαχείριση διαζυγίου είναι μια άλλη διαδικασία που
ξεκινά όταν το ίδιο υπεύθυνα οι δύο σύντροφοι έχουν αποφασίσει ότι δε θέλουν να
παραμείνουν μαζί, αλλά δυσκολεύονται να το διαχειριστούν. Βέβαια, θα έλεγα, ότι
στη διαδικασία αυτή συνήθως μπαίνει ο ένας από τους δύο συζύγους, που έχει πάρει
την απόφαση να χωρίσει ή μπαίνουν και οι δύο καλούμενοι να διαχειριστούν
συμπεριφορικά και συναισθηματικά τα παιδιά που έχουν αποκτήσει μαζί. Δεν είναι
φυσικά σπάνιες οι φορές που η θεραπεία ζεύγους καταλήγει στη συνειδητοποίηση ή
την απόφαση του χωρισμού. Καλό είναι, τέλος, να διευκρινιστεί ότι ο ψυχολόγος δεν
αποφασίζει ή δεν ”οδηγεί” σε αποφάσεις για τη συνέχιση ή μη μιας σχέσης!»

Ποιο είναι το καλύτερο πλάνο για την υποστήριξη των παιδιών που
βιώνουν το διαζύγιο των γονέων τους;

«Σε ό,τι αφορά τη στήριξη των παιδιών, είναι σημαντικό να λαμβάνουμε υπόψη
παραμέτρους όπως η ηλικία του παιδιού, η σχέση με τον κάθε γονέα ξεχωριστά, αν
υπάρχουν ταυτόχρονα άλλα ζητήματα που επιβαρύνουν το παιδί (ασθένεια, σχολικός
εκφοβισμός, μετακόμιση) και αν υπάρχουν στο περιβάλλον του παιδιού άλλα
πρόσωπα αναφοράς και πηγή στήριξης. Καλό είναι να μην ανακοινώνεται μια
απόφαση στο παιδί, αν δεν έχουν καταλήξει σίγουρα σε αυτή οι ενήλικες. Επίσης,
ακόμα και αν ένα παιδί ή έφηβος φαίνεται ”αρκετά ώριμο για την ηλικία του” δεν
είναι βοηθητικό να μοιράζονται μαζί του οι γονείς πληροφορίες που αφορούν τη
συντροφική τους σχέση. Ακόμα και όταν υπάρχουν ερωτήσεις από την πλευρά του
ανηλίκου, θα πρέπει να αποφεύγονται λεπτομέρειες, αλλά να δίνονται απαντήσεις
που ενισχύουν την ασφάλεια και δείχνουν ότι οι γονείς δεν έχουν αποδιοργανωθεί! Η
διαχείριση των παιδιών είναι ίσως το σημείο εκείνο που χρειάζεται περισσότερο η
συνδρομή του ειδικού και θα έλεγα ότι οι περισσότεροι γονείς φροντίζουν για αυτό.
Άλλωστε, ισχύει το ότι δύο ενήλικες χωρίζουν ως σύντροφοι, αλλά χρειάζεται να
παραμείνουν μια ενωμένη ομάδα ως γονείς.»

Blog : evipsychology.wordpress.com

Instagram

Facebook

evipsychologist@gmail.com

Ελ.Βενιζέλου 46

Βόλος

Η απίστευτη αγορά των wakaresaseya που γίνονται φίλοι ή ακόμα και εραστές επί πληρωμή, με σκοπό να τα σαμποτάρουν όλα.

To 2010, o Τακέσι Κουγαμπάρα καταδικάστηκε για τον φόνο της συντρόφου, Ρι Ιζοχάτα, η οποία ήταν παντρεμένη με κάποιον άλλον άνδρα.

Αυτό όμως που απασχόλησε περισσότερο τα ΜΜΕ δεν ήταν η τραγωδία, αλλά το γεγονός πως ο Κουγαμπάρα ήταν ένας “wakaresaseya”, ένα «ανθρώπινο δόλωμα» και επαγγελματίας σαμποτέρ, τον οποίο είχε προσλάβει ο σύζυγός της Ρι Ιζοχάτα, για να διαλύσει τον γάμο τους.

Ο ένοχος, ήταν και ίδιος παντρεμένος με παιδιά. Μετά την προκαταβολή από τον άλλον άνδρα, παρακολούθησε την Ιζοχάτα και της συστήθηκε δήθεν «τυχαία» σε ένα σούπερ μάρκετ, ως τεχνικός υπολογιστών. Τις επόμενες εβδομάδες την πολιόρκησε με δεινότητα και μετά από λίγο καιρό οι δυο τους ξεκίνησαν να έχουν κρυφή ερωτική σχέση. 

Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζε το θύμα, καθώς ένας παλιός συμμαθητής του «επαγγελματία σαμποτέρ», φρόντισε να φωτογραφίσει το ζευγάρι κατά τη διάρκεια των πιο προσωπικών του στιγμών, και ο σύζυγος της Ιζοχάτα χρησιμοποίησε στη συνέχεια αυτές τις φωτογραφίες εναντίον της Ιζοχάτα, στη νομική διαμάχη που ακολούθησε για τους όρους του διαζυγίου τους. 

Όταν η Ιζοχάτα πληροφορήθηκε τι είχε συμβεί, ανακοίνωσε θυμωμένη στον Κουγαμπάρα ότι χωρίζουν αλλά εκείνος την δολοφόνησε εν ψυχρώ, στραγγαλίζοντάς την με ένα σπάγκο.΄Έναν χρόνο αργότερα καταδικάστηκε σε 15 χρόνια κάθειρξης και ήδη έχει εκτίσει τα δέκα από αυτά. 

Ο σκιώδης «κλάδος» των “wakaresaseya” επλήγη από την πολύκροτη υπόθεση και οι αρχές επιχείρησαν να καθαρίσουν το τοπίο ερευνώντας κάθε ύποπτη διαφήμιση για τέτοιου είδους υπηρεσίες. Άλλωστε στον απόηχο του εγκλήματος, πολλοί παντρεμένοι ήταν πλέον πιο καχύποπτοι απέναντι σε τυχαίες γνωριμίες με ευγενικούς αγνώστους. 

Μία δεκαετία αργότερα όμως, η ζήτηση για wakaresaseya έχει και πάλι αυξηθεί κατακόρυφα και οι επαγγελματίες σαμποτέρ διαφημίζονται ανοικτά στο διαδίκτυο.

Οι δουλειές μάλλον πηγαίνουν καλά, παρά το υψηλό κόστος και την αμφιλεγόμενη πρακτική τους. Μια έρευνα έδειξε πως περίπου 270 wakaresaseya είναι διαθέσιμοι για το κατάλληλο αντίτιμο στην Ιαπωνία. Πολλοί από αυτούς συνεργάζονται και με εταιρείες ιδιωτικών ντετέκτιβ και έχουν εκδώσει σχετικές άδειες ιδιωτικών επιθεωρητών. 

«Οι wakaresaseya κοστίζουν πολλά χρήματα, για αυτό οι πελάτες τείνουν να είναι εύποροι» λέει ο Yusuke Mochizuki του First Group, που παλιότερα εργαζόταν ως μουσικός και τώρα έχει περάσει σε αυτό το πιο προσοδοφόρο και από πολλούς καταδικαστέο επάγγελμα.

Για μία απλή υπόθεση όπου είναι ήδη γνωστά αρκετά για τον «στόχο» του, χρεώνει τουλάχιστον 3.300 ευρώ ενώ οι τιμές μπορούν να σκαρφαλώσουν ακόμα και στα 160.000 αν ο πελάτης είναι γνωστός πολιτικός ή σελέμπριτι και απαιτείται επιπλέον προσοχή και μέτρα προφύλαξης για να μην υπάρξει η παραμικρή διαρροή. 

Η ανανεωμένη ζήτηση για τέτοια «ζωντανά δολώματα» αποδεικνύει ότι τα χρήματα και η εξαπάτηση είναι πιο σφιχτά μπλεγμένα στις ανθρώπινες σχέσεις από ότι πολλοί αντέχουν να αναγνωρίσουν, σχολιάζει η συγγραφέας Στέφανι Σκοτ, που έγραψε μία νουβέλα για την υπόθεση Ιζοχάτα. 

Η έρευνα που έκανε για το βιβλίο της ήταν τόσο ενδελεχής, που στο τέλος έγινε μέλος της Βρετανο-ιαπωνικής ένωσης νομικών. 

«Με το να προσλάβει κανείς έναν wakaresaseya θέλει πρακτικά να αποφύγει την ειλικρινή αντιπαράθεση, είναι ένας τρόπος για επιλυθεί μια δύσκολη κατάσταση χωρίς σύγκρουση. Ο ή η συζυγός σας θα είναι πιο εύκολο να συμφωνήσει σε ένα διαζύγιο αν διατηρεί επαφή με κάποιον άλλον και θέλει να προχωρήσει», λέει η Σκοτ. Ακόμα και αν αυτός ο άλλος είναι ένας πληρωμένος wakaresaseya από εσάς. 

Οι περισσότεροι πελάτες του Mochizuki πάντως δεν είναι παντρεμένοι που θέλουν να τερματίσουν τον γάμο τους αλλά άνδρες και γυναίκες που θέλουν να διαλύσουν τις κρυφές, παράλληλες σχέσεις των συζύγων τους για τις οποίες έχουν λάβει γνώση. 

Μια τυπική υπόθεση

Τα ονόματα της ιστορίας έχουν αλλάξει. 

Η Aya υποπτευόταν πως ο σύζυγός της Bungo διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση. Προσέγγισε τον wakaresaseya Chikahide που ξεκίνησε την έρευνα με βάση τα στοιχεία που του είχε δώσει η Aya, παρακολουθώντας τις κινήσεις του Bungo και τα προφίλ του στο Διαδίκτυο.

Πήρε φωτογραφίες και σύντομα επιβεβαίωσε την κρυφή σχέση. Ο Bungo πήγαινε συχνά σε γυμναστήρια οπότε ο Chikahide έστειλε τον συνεργάτη του Daisuke στο γυμναστήριο που συστήθηκε στον ανυποψίαστο Bungo και σταδιακά κέρδισε την εμπιστοσύνη του. Από άγνωστοι, έγιναν γνωστοί και αργότερα φίλοι. 

Ο Daisuke ήξερε τι ενδιαφέρει τον Bungo που πίστεψε ότι μοιράζονται πολλά κοινά. Τελικά κατάφερε να μάθει περισσότερα για την κρυφή σύντροφό του, την Emi. Ο Daisuke επιστράτευσε μια γυναίκα πράκτορα, την Fumika που προσέγγισε με παρόμοιο τρόπο και προετοιμασία την Emi.

Οι δύο γυναίκες ήρθαν πιο κοντά και η Fumika ετοιμασε προσκάλεσε σε δείπνο την Emi όπου ήταν παρόντες και άλλοι πράκτορες. Ένας από αυτούς, ο Goro, είχε μελετήσει σε βάθος τις συνήθειες και τον χαρακτήρα της Emi. Η δήθεν τυχαία γνωριμία οδήγησε τελικά σε ένα καλά προσχεδιασμένο (από την μία πλευρά τουλάχιστον) ειδύλλιο και η Emi χώρισε τον Bungo. Ο στόχος είχε επιτευχθεί. Σύντομα ο Goro οπισθοχώρησε χωρίς κανείς να καταλάβει πως ήταν πράκτορας. 

Η Σκοτ εξηγεί πως όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, παρόμοιες υπηρεσίες και δαιδαλώδεις επιχειρήσεις χωρισμών λαμβάνουν χώρα σε όλο τον κόσμο από επαγγελματίες του είδους, που χρεώνουν υπέρογκα ποσά για να καταστρέψουν ανθρώπινες σχέσεις. 

Πηγή

Καθόλου δύσκολο δεν είναι να παντρευτείς. Καθόλου. Το δύσκολο είναι να παραμείνεις παντρεμένος.

Κάθε μέρα που φεύγει, παίρνει μαζί της λίγη ανεμελιά, μερικές αυθόρμητες στιγμές και αρκετά ξέγνοιαστα βράδια που απλά ανυπομονείς να γυρίσει.

Η αγάπη δεν φεύγει, μένει, απλά αλλάζει και αυτή πρόσωπα χωρίς να σε προειδοποιεί. Πόσο ύπουλη κι αυτή η αγάπη. Τόσο απλή και τόσο σύνθετη ταυτόχρονα. Σύνθετη γιατί φορά την μάσκα που την βολεύει σε κάθε περίσταση. Κι εσύ ανίδεος και άναυδος καλείσαι να αντιμετωπίσεις το κάθε της προσωπείο.

Μια αγάπη που ξεκίνησε σαν ενθουσιασμός, έγινε έρωτας, πάθος, εξελίχθηκε σε «δεν μπορώ χωρίς εσένα» και κατέληξε να φορά λευκό φουστάνι με πολύχρωμα λουλούδια στα μαλλιά και στην καρδιά, περπατώντας περήφανη προς τον αγαπημένο της, σε κάποιο προαύλιο δημαρχείου ή εκκλησίας. Και εκεί ξεκινά ο καιρός,  που η αγάπη γίνεται γάμος.

Διάβασα κάπου πως οι μεγάλοι έρωτες δεν φορούν νυφικό. Οι μεγάλοι έρωτες φιλιούνται σε σκοτεινές γωνιές, πάνε εκδρομές, σινεμά, μιλούν και τους βρίσκει το χάραμα, ζηλεύουν, τσακώνονται και μετά χάνονται για να μην θυσιάσουν αυτό τον σπουδαίο έρωτα στον βωμό της άγαρμπης καθημερινότητας ενός γάμου.

Δεν μπορείς να ξέρεις με σιγουριά αν η δική σου μεγάλη αγάπη θα  αντέξει το βάρος του νυφικού και του μεγάλου προαυλίου, κάνε όμως, ότι περνά απ’ το χέρι σου μήπως και γλιτώσεις.

Καθόλου δύσκολο δεν είναι να παντρευτείς. Το δύσκολο είναι να αναγνωρίζεις τις μάσκες που φορά η αγάπη σας και να φροντίσεις να έχεις κι εσύ μεγάλη γκάμα στο συρτάρι σου για να φοράς αυτήν που πρέπει κάθε φορά. Αλλιώς το «καράβι θα φύγει και εσύ δεν θα έχεις προλάβει να βγάλεις εισιτήριο». Το καράβι θα φύγει κι εσύ θα βρεθείς να αναρωτιέσαι τι χάλασε και τι άλλαξε. Όλα αλλάζουν και καλύτερα να το ξέρεις από τώρα που ‘σαι ακόμη στα μέλια.

Μπορεί οι μεγάλοι έρωτες να μην φορέσουν ποτέ νυφικό, αλλά οι αγάπες συχνά φορούν, με μεγάλη επιτυχία.

Υπόσχεση:

Θα προσπαθείς πάντα να φέρνεις ανισορροπίες και κραδασμούς στην ισορροπημένη σας αγάπη. Όχι για κανέναν άλλο λόγο… Έτσι για να μπορείς να στολίζεις το προαύλιο της εκκλησίας με τα πολύχρωμα λουλούδια που θα πέφτουν απ’ τα μαλλιά σου όταν θα παραπατάς.

Πηγή

Αυτός είναι ο χαρακτήρας τους και αυτά είναι τα θέλω τους και πολλές φορές αποτελούν την αιτία του διαζυγίου. Στην ζωή είναι καλύτερο να κάνεις αυτό που πραγματικά σου βγαίνει και να μην καταπιέζεσαι. Αν δεν αντέχεις μέσα σε έναν γάμο ή σε μια σχέση για χίλιους διαφορετικούς λόγους, τότε φύγε και ζήσε την ζωή σου όπως εσύ θέλεις. Και για την άλλη πλευρά αυτό είναι πιο τίμιο, δίκαιο και σωστό.

ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Ο Υδροχόος θέλει μεν να κάνει οικογένεια και παιδιά κάποια στιγμή στην ζωή του, αλλά προσπαθεί όλο αυτό να το συνδυάσει παράλληλα και με την ελευθερία του. Όπως καταλαβαίνουμε αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο ή μάλλον είναι ακατόρθωτο. Έτσι, ο Υδροχόος είναι πολύ πιθανό κάποια στιγμή να παντρευτεί, αλλά να χωρίσει γιατί δεν αντέχει το βάρος των ευθυνών που φέρει ένας γάμος. Νιώθει από ένα σημείο και μετά ότι πνίγεται, ότι καταπιέζεται, ότι δεσμεύεται σε υπερβολικό βαθμό και δεν ανασαίνει. Θέλει να κάνει τα δικά του και οι επιθυμίες του δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν όταν υπάρχουν παιδιά και υποχρεώσεις. Και το ταίρι του είναι δυσαρεστημένο με εκείνον και εκείνος με την όλη κατάσταση. Άρα το διαζύγιο δεν θα αργήσει να έρθει. Μην ξεχνάμε ότι οι Υδροχόοι είναι και παιδιά του Ουρανού και ο πλανήτης αυτός είναι πάντα απρόβλεπτος και υπέρ της ελευθερίας και των ξαφνικών αλλαγών.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ

Η Παρθένος είναι γενικότερα δύσκολο άτομο. Πριν κάνει το μεγάλο βήμα να παντρευτεί, σίγουρα έχει εξετάσει όλα τα ενδεχόμενα, όλες τις πτυχές του/της άλλου/ης και τον/την έχει περάσει από κόσκινο. Το κακό με τις Παρθένους είναι ότι είναι τελειομανείς. Ναι μεν θα παντρευτούν, αλλά θεωρούν πως η άλλη πλευρά δεν είναι 100% όπως θα σε ήθελαν και έτσι μέσα στον γάμο θα κάνουν τα πάντα για να την αλλάξουν και να την φτάσουν στα δικά τους στάνταρ. Επειδή όμως ο χαρακτήρας του ανθρώπου δεν αλλάζει, οι Παρθένοι κάνουν τζάμπα κόπο και στο τέλος καταλήγουν με ένα διαζύγιο στο χέρι γιατί… άκρη δεν βγαίνει και κανείς από τους δυο δεν μπορεί να αντέξει την πίεση. 

ΤΟΞΟΤΗΣ

Μπορεί να νομίζεις ότι ο Τοξότης δεν παντρεύεται και δεν σοβαρεύεται, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα. Κάποια στιγμή, θα το κάνει το βήμα αυτό, όταν καψουρευτεί πραγματικά ή όταν θεωρήσει ότι θέλει να κάνει οικογένεια. Το θέμα με τους Τοξότες όμως είναι ότι προκειμένου να παντρευτούν, καταπιέζουν το κομμάτι της ελευθερίας κινήσεων που έχουν μέσα τους και αυτό δεν είναι καλό. Γιατί κάποια στιγμή γίνεται λάβα που πηγάζει από μέσα τους και αρχίζει να καίει ό,τι βρει μπροστά της. Και το πρώτο πράγμα που θα κάψει είναι τον γάμο του. Στάχτη και μπούρμπερη θα τον κάνει … 

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ

Ο Αιγόκερως, από την άλλη δεν έχει θέματα ούτε ελευθερίας, ούτε γκρίνιας, όπως τα άλλα τρία ζώδια που αναφέραμε πιο πάνω. Για εκείνον τα πράγματα είναι απλά. Όταν παντρευτεί, αρχίζει και θεωρεί την σχέση του δεδομένη και ρίχνεται ακόμα πιο πολύ με τα μούτρα στην δουλειά. Ο γάμος του και το ταίρι του είναι για εκείνον τριτο-τέταρτη προτεραιότητα και τα πράγματα γίνονται αρκετά δύσκολα στο σπίτι. Ενώ στη δουλειά του δίνει ρέστα, στο σπίτι μένει μετεξεταστέος και στο τέλος καταλήγει να τρέχει στους δικηγόρους και στα δικαστήρια για να βγάλει το διαζύγιο.

Πηγή

Η οικογένεια αποτελεί τον πυρήνα ανάπτυξης και βιωμάτων για τα παιδιά από τη στιγμή της γέννησης τους μέχρι την ενηλικίωση τους. Είναι ο περιβάλλων χώρος στον οποίο διαμορφώνονται όλες οι πτυχές της προσωπικότητας των παιδιών και συνυπάρχουν με τους γονείς σχεδόν για 18 χρόνια. Στην πορεία των ετών διάφοροι ερευνητές και ειδικοί έχουν εκτελέσει έρευνες σχετικά με τη θέση του παιδιού στην οικογένεια και τις επιδράσεις στην ανάπτυξη της ψυχοσύνθεσης του. Οι οικογενειακοί δεσμοί και η ποιότητα των ενδοοικογενειακών σχέσεων είναι καταλυτικοί, τόσο στην περίπτωση της συνύπαρξης των συζύγων όσο και στην περίπτωση που προχωρήσουν σε διαζύγιο. Η ισχυρότατη επίδραση του γονεϊκού περιβάλλοντος καθώς και η αλληλεπίδραση που υπάρχει με τα παιδιά, αποτελούν ένα δυναμικό σύστημα μέσα στο οποίο αναπτύσσονται δεσμοί και αλληλεξαρτήσεις ποικίλου σκοπού. Βέβαια η οικογένεια δέχεται ως σύστημα, επιδράσεις από το κοινωνικό σύνολο του οποίου αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι και από τους πολιτικούς, θρησκευτικούς, οικονομικούς και πολιτισμικούς θεσμούς που το διέπουν. Επιπλέον, η ιδεολογία, οι νόμοι, τα ήθη και οι αξίες που περιβάλλουν κάθε κοινωνία, διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οικογένειας και κατά επέκταση των παιδιών που υφίστανται τη συγκεκριμένη επιρροή.

Διαζύγιο

Έχει παρατηρηθεί ότι στην Ελλάδα το 20% των γάμων καταλήγουν σε διαζύγιο, το οποίο αποτελεί μια ένδειξη της ολοένα αυξανόμενης συχνότητας που συμβαίνει το συγκεκριμένο φαινόμενο. Επακόλουθα, όλο και περισσότερα παιδιά εκτίθενται στις έντονες επιπτώσεις ενός διαζυγίου, που στην πλειονότητα των περιπτώσεων αφήνει σοβαρά τραύματα στην ψυχολογική και συναισθηματική κατάσταση τους. Οι πιο άμεσες συνέπειες, σχετίζονται με την αλλαγή της καθημερινότητας και των συνθηκών διαβίωσης των μελών που παραμένουν στην οικογένεια, συνηθέστερα η μητέρα με τα παιδιά. Αυτό συνεπάγεται, διαφοροποίηση των καθημερινών συνηθειών σε όλους τους τομείς και κυρίως στον οικονομικό και συναισθηματικό τομέα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πατέρας είναι εκείνος που εγκαταλείπει την οικογενειακή εστία μετά το διαζύγιο και αυτό πυροδοτεί αλλαγές στη συναισθηματική κατάσταση και τον προσδιορισμό της κοινωνικής ταυτότητας των παιδιών. Ενώ συναισθηματικά και βιολογικά βρίσκονται περισσότερο προσκείμενα στη μητέρα, στον πατέρα ανατίθεται η ευθύνη της ενίσχυσης και της κοινωνικοποίησης τους.

Έχει διεξαχθεί πλήθος μελετών, σχετικά με την προσαρμογή των παιδιών και των γονέων μετά το διαζύγιο που καταδεικνύουν, τόσο τη σοβαρότητα της κατάστασης όσο και τις συμπεριφορές που εκδηλώνονται και τις επακόλουθες συνέπειες τους. Τα παιδιά διέπονται από παρόμοια συναισθήματα όπως θλίψη, θυμό, αισθήματα ενοχής και φόβο ωστόσο η έκταση και η ένταση διαφοροποιείται ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Είναι πιθανό να επηρεαστεί η σχολική τους επίδοση και η κοινωνική τους έκφραση. Τα κορίτσια, έχουν την τάση να εσωτερικεύουν τα συναισθήματα τους ενώ τα αγόρια στις αντίστοιχες ηλικίες, εμφανίζονται να έχουν πιο ακραίες και επιθετικές συμπεριφορές .   Αρχικά, προσκολλώνται για κάποιο χρονικό διάστημα στο στάδιο της άρνησης κατά το οποίο δεν αποδέχονται το χωρισμό και κάνουν ότι μπορούν να σκεφτούν, προκειμένου να αποτρέψουν το χωρισμό ή να συνδέσουν ξανά τους γονείς. Κατόπιν, αναπτύσσουν συναισθήματα τα οποία δεν είναι ξεκάθαρα και αμφιταλαντεύονται, θεωρώντας υπεύθυνο πότε τον ένα και πότε τον άλλο γονιό στην προσπάθεια τους να βρούνε ποιος ευθύνεται. Αυτά συμβαίνουν, μολονότι τα παιδιά συνεχίζουν να θεωρούν και τους δύο ενεργούς γονείς και το συναισθηματικό τους δέσιμο παραμένει ακόμη και με εκείνον που έχει αποχωρήσει.

Τα αγόρια συχνά έχουν παραβατικές συμπεριφορές και δεν πειθαρχούν εύκολα σε πλαίσια και όρια, εκμεταλλευόμενα την απουσία του πατέρα που είναι και η επικρατέστερη κατάσταση. Σε κάποιες περιπτώσεις βέβαια, δείχνουν πραγματικά να έχουν ωριμάσει ταχύτερα από παιδιά της ηλικίας τους και παρατηρείται να αναλαμβάνουν και πρωτοβουλίες, προκειμένου να βοηθήσουν ή να προστατεύσουν το γονέα που διαμένει μαζί τους.  Αντίθετα, τα κορίτσια λόγω της απουσίας του πατρικού προτύπου αναπτύσσουν μία συμπεριφορά απέναντι στα αγόρια που είναι ασταθής και πρώιμη. Η ψυχοσεξουαλική τους ανάπτυξη επηρεάζεται και χρειάζεται χρόνος και κατάλληλη καθοδήγηση προκειμένου να αποφευχθούν λάθη κατά το δυνατόν.  Ακόμη, εμφανίζουν αλλαγές στο χαρακτήρα τους και έχουν εκρηκτική συμπεριφορά. Είναι πολύ πιθανό, να μην πειθαρχούν στη μητέρα και ενδόμυχα να την κατηγορούν για την αποχώρηση του πατέρα, ενώ παράλληλα αρχίζουν να λένε αρκετά ψέματα και φεύγουν από το σπίτι χωρίς πρώτα να έχουν πάρει άδεια.

Αντιμετώπιση

Οι τρόποι αντιμετώπισης και απομείωσης των αρνητικών επιδράσεων του διαζυγίου στα παιδιά είναι απαραίτητο να αναλαμβάνονται και από τους δύο γονείς, με την ίδια αποφασιστικότητα και προσέγγιση. Ο κοινός γνώμονας πρέπει να είναι η σωστή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, μέσα από την καθιέρωση μιας ποιοτικής σχέσης με τους γονείς και τους ανθρώπους του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος τους. Είναι απαραίτητο οι γονείς να υποστηρίζουν ψυχικά τα παιδιά και να προσπαθούν να μειώσουν τον αντίκτυπο του διαζυγίου μέσα από τη συναισθηματική κάλυψη, ενώ όταν διαπιστώνουν ότι δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε αυτό να ζητούν τη βοήθεια και την καθοδήγηση ενός ειδικού. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στους γονείς πρέπει να αποφεύγονται και να καλλιεργείται κατά το δυνατόν ένα κλίμα κατανόησης και ένα πνεύμα σύμπνοιας, που θα αποτελέσει σημαντική αρωγή στα παιδιά. Το θέμα της οικονομικής διευθέτησης πρέπει να έχει επιλυθεί αρμονικά και αποδοτικά, ώστε να μην αποτελεί πόλο έντασης και διενέξεων που θα φορτίζουν αρνητικά τα παιδιά και θα τους δημιουργούν μεγαλύτερη ανασφάλεια. Είναι πολύ σημαντικό, να είναι και οι δύο συνεπείς απέναντι στις υποχρεώσεις τους και κυρίως ο γονιός που απουσιάζει από το σπίτι. Είναι ζωτικής σημασίας ακόμη, να υπάρχει ουσιαστική επικοινωνία και με τους δύο γονείς και να έχει διαμορφωθεί κατάλληλα, ένα κλίμα μέσα στο οποίο θα είναι δυνατόν να εκφράζονται οι απορίες, οι ανασφάλειες και όλα εκείνα που νιώθουν τα παιδιά και τα απασχολούν μετά το διαζύγιο.

Γιάννης Κυρίτσης

«Η κόρη μου κοιμάται συχνά στο κρεβάτι μου».

Μόλις ξεστομίσω τη συγκεκριμένη φράση, αντιμετωπίζω ανασηκωμένα φρύδια, μουρμουρίσματα, κουνήματα των κεφαλιών.

Για ένα λεπτό σκέφτομαι ότι αντί να ομολογήσω πως η εξάχρονη κόρη μου χώθηκε στο κρεβάτι μου θα ήταν προτιμότερο να πω ότι την αφήνω νηστική. Ίσως η αντίδρασή φίλων, γνωστών και περαστικών να ήταν πιο χαλαρή. Ο ήχος της φωνής τους και τα γουρλωμένα τους μάτια, κάθε φορά που το αναφέρω σε διάφορες συζητήσεις, με κάνουν και τρομάζω.

“Καλά, της επιτρέπεις να κοιμάται μαζί σου;”.

Ναι, αγαπητέ φίλε, μέλος της οικογένειας, συνάδελφε, τυχαίε ξένε και περαστικέ, αφήνω την κόρη μου πολλές φορές να κοιμηθεί δίπλα μου. Δεν συμβαίνει κάθε μέρα, αλλά όταν είναι άρρωστη ή απλά της λείπει η εργαζόμενη μαμά της και βλέπω ότι με θέλει κοντά της, την προσκαλώ και μόνη μου κάτω από τις κουβέρτες.

Κάθε φορά που αποφασίζει να με επισκεφτεί, ομολογώ πως δεν κάνω και τον καλύτερο ύπνο, αλλά με αποζημιώνει η απερίγραπτη θαλπωρή που νιώθω όταν την ακούω να ανασαίνει δίπλα μου.

Είναι δύσκολο να είσαι μια διαζευγμένη μητέρα που χάνει στιγμές από την ζωή του παιδιού της όταν πρέπει να την πάρει ο πατέρας της για λίγες μέρες.

Είναι δύσκολο να είσαι ένα μικρό παιδί που σου λείπει η μητέρα σου και δεν μπορείς πάντα να εκφράσεις με λέξεις πόσο πολύ θέλεις μέσα σου, πόσο προσεύχεσαι καθημερινά οι γονείς σου να είναι και πάλι μαζί, και το διαζύγιο να είναι ένα κακόγουστο αστείο, ένας εφιάλτης που πάει, πέρασε. Αυτό το μοίρασμα του κρεβατιού προσφέρει παρηγοριά και  στις δυο μας. Αυτή είναι η αλήθεια.

Θυμάμαι, όταν ήταν μωρό ακόμα, και έβγαζε τα πρώτα της δόντια, την έπαιρνα συχνά από την κούνια της και την έφερνα στο κρεβάτι μαζί μου. Μερικές φορές μου έβγαζε την πίστη. Μου πιπιλούσε το στήθος με μανία και ομολογώ ότι δεν κοιμόμουν και πολύ καλά. Αυτό όμως ήταν το καλύτερο που είχα να κάνω και ήταν μακράν προτιμότερο για μένα από το να θηλάζω στην πολυθρόνα κοιτάζοντας το ταβάνι ή το iPhone μου ή διαβάζοντας στο Facebook τα γεμάτα απόγνωση στάτους κι άλλων άυπνων μαμάδων.

Βέβαια, έχει περάσει πολύς καιρός από τότε και η μικρή είχε συνηθίσει να κοιμάται στο δικό μεγάλο κοριτσίστικο κρεβάτι της με άνεση. Μέχρι που οι γονείς της χώρισαν.

Τότε άρχισε να φοβάται το σκοτάδι, να είναι ανήσυχη και να θέλει να κοιμηθεί μαζί μου. Ξαφνικά, ήθελε να επιστρέψει στη «μήτρα». Ποιος θα μπορούσε να την κατηγορήσει; Ο κόσμος όπως τον ήξερε μέχρι τότε, είχε γίνει κομμάτια και οι δύο άνθρωποι που αγαπούσε περισσότερο στη ζωή της, δεν μπορούσαν πια να είναι μαζί της στο ίδιο μέρος την ίδια στιγμή εκτός από τα γενέθλιά της ή την ονομαστική της εορτή.

Το να ζητά από μένα ή από τον πατέρα της να κοιμηθεί δίπλα μας δεν είναι έγκλημα όχι μόνο για το δικό μας παιδί, αλλά για οποιοδήποτε παιδί που περνάει μια δύσκολη στιγμή, είτε αυτή είναι ένα διαζύγιο, είτε ένας φόβος, είτε ένας πόνος στο στομάχι.

Δεν νομίζω ότι μπορεί να καταστρέψει το παιδί μου, το ότι κοιμάται συχνά μαζί μου. Δεν έχω τέτοιες ενδείξεις. Το αντίθετο θα έλεγα. Και από την άλλη σκέφτομαι πως όταν η κόρη μου θα είναι 13, ετών δεν θα ζητά πια να κοιμηθεί στο κρεβάτι μου. Όταν, μάλιστα, θα είναι 18, δεν θα κοιμάται καν στο παιδικό της δωμάτιο…

Όσο κι αν ακούγεται εγωιστικό σκέφτομαι και τον εαυτό μου. Πολλές φορές λέω πως το κορίτσι μου δεν θα θέλει να είναι μαζί μου για πάντα γιατί κανένα παιδί δεν θέλει να είναι με τους γονείς του για πάντα. Σύντομα, η κόρη μου θα ανοίξει τα φτερά της και θα πετάξει μακριά. Αυτή είναι η αλήθεια και έτσι πρέπει να γίνει. Γιατί, λοιπόν, αυτό να είναι έγκλημα; Δεν διάβασα ποτέ, σε καμία εφημερίδα, δεν άκουσα ποτέ στις ειδήσεις, ότι κάποιος έγινε κατά συρροή δολοφόνος γιατί συχνά τον άφηνε η μητέρα του να κοιμάται μαζί της. Έχω διαβάσει για κακοποίηση, αδιαφορία και έλλειψη αγάπης. Για ανάγκες, που δεν ακούστηκαν και δεν ικανοποιήθηκαν.

Αν, είστε χωρισμένες μητέρες και κοιμάστε συχνά με τα παιδιά σας μην νιώθετε ενοχές. Είναι μια ανάγκη που ανακουφίζει και τους δυο. Και εσάς και το παιδί σας. Και είναι ακόμα μια έκφραση αγάπης, μια τρυφερή στιγμή που θα νοσταλγείτε και οι δύο σας χρόνια αργότερα.

Γράφει μια μητέρα της οποίας το παιδί καταλαμβάνει τα τρία τέταρτα του κρεβατιού

Πηγή

Τις τελευταίες εβδομάδες βιώνουμε όλοι ανεξαιρέτως τις αλλαγές στην καθημερινότητά μας σε όλους τους τομείς της ζωής μας λόγω της πανδημίας του Covid-19. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση στην εφημερίδα Global times οι αιτήσεις για διαζύγια στην Κίνα έχουν τριπλασιαστεί κι αυτό ενδεχομένως να οφείλεται στον αναγκαστικό εγκλεισμό των ζευγαριών στο σπίτι. Επιπλέον, στη γερμανική εφημερίδα Bild δημοσιεύθηκε μια έρευνα με 1.200 συμμετέχοντες από τις Η.Π.Α., τη Γερμανία, την Αυστρία και τη Βρετανία στην οποία το 75% των ατόμων αναμένουν αύξηση των χωρισμών και των διαζυγίων, λόγω του αναγκαστικού περιορισμού. Την ίδια ώρα, στοιχεία από πολλές ευρωπαϊκές χώρες πιστοποιούν την αύξηση κρουσμάτων της ενδο-οικογενειακής βίας από την έναρξη της εφαρμογής των αυστηρών απαγορευτικών μέτρων μέχρι και σήμερα. Η πανδημία επομένως του Covid-19 έχει επιπτώσεις όχι μόνο σε σωματικό επίπεδο, αλλά και σε διαπροσωπικό;

Η εν λόγω κατάσταση έχει χαρακτηριστεί ως κρίσιμη και επείγουσα ως προς την αντιμετώπισή της από το ιατρικό προσωπικό παγκοσμίως. Μια κρίση λοιπόν επιφέρει αλλαγές και σε επίπεδο καθημερινότητας. Οι περισσότεροι αναγκάζονται να περνάνε σχεδόν όλη τους την ημέρα μέσα στο σπίτι, γεγονός που έρχεται σε σύγκρουση με τους γρήγορους ρυθμούς του πρόσφατου παρελθόντος. Αυτό σημαίνει πως οι σύντροφοι έχουν να διαχειριστούν παραπάνω χρόνο μεταξύ τους μέσα σε ένα 24ωρο. Πέρα από την ατομική διαχείριση του κάθε ένα ως ανεξάρτητη και αυτόνομη προσωπικότητα, το ζευγάρι καλείται να διαχειριστεί και τη μεταξύ τους σχέση. Επομένως, μια κρίση μπορεί να επιφέρει πολωτικές συμπεριφορές, δηλαδή είτε που θα είναι μια ευκαιρία για σύσφιξη της σχέσης, είτε που θα αναδυθούν εμπόδια και συγκρούσεις και η απόσταση μεταξύ των δύο ατόμων θα μεγαλώσει (Hall, 2020). Με λίγα λόγια, ο κατ’ οίκον εγκλεισμός αυτό που πετυχαίνει είναι την επιτάχυνση της πορείας μιας σχέσης που πριν την κρίσιμη κατάσταση μπορεί να χρειαζόταν παραπάνω χρόνο λόγω των υπόλοιπων διασπαστικών παραγόντων. Με ποιον τρόπο επομένως μπορεί ένα ζευγάρι να βγει αλώβητο και ίσως πιο ενδυναμωμένο μέσα από αυτή τη δοκιμασία;

Πριν λίγες μέρες η Κάθριν και ο Ματ, παντρεμένοι τα τελευταία 20 χρόνια, 57 ετών, μίλησαν ανοιχτά στα Μ.Μ.Ε. αναφορικά με την εμπειρία τους στην καραντίνα του κρουαζιερόπλοιου Diamond Princess. Το μυστικό της επιτυχίας τους έγκειται στο γεγονός ότι και οι δύο έδειχναν σεβασμό στην ιδιωτικότητα του άλλου. Για παράδειγμα, ακόμα και σε μια μικρή καμπίνα είχαν την ελευθερία να διαχειριστεί ο καθένας ξεχωριστά το χρόνο του όπως επιθυμούσε μέσα στην ημέρα. Ο ένας μπορεί να ήθελε να χαλαρώσει ακούγοντας μουσική ή παρακολουθώντας ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα και ο άλλος να μιλήσει διαδικτυακά με τους φίλους του. Μάλιστα, όταν ο ένας έκανε κλήση σε κάποιο δικό του πρόσωπο, ο άλλος φρόντιζε να πηγαίνει στο μπάνιο για να υπάρχει ελευθερία έκφρασης, έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες. Το παραπάνω παράδειγμα πώς θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση και για τους υπόλοιπους που παραμένουν μαζί στο ίδιο σπίτι όλη την ημέρα;

Είναι πολύ σημαντικό να μοιράζεται ποιοτικά ο χρόνος και από τα δύο μέλη της σχέσης. Πιο συγκεκριμένα, να υπολογίζεται ο χρόνος που απαιτείται για την εργασία του καθενός, ο χρόνος για τις καθημερινές δουλειές εντός και εκτός σπιτιού και ο χρόνος που θα μοιράζονται μαζί ποιοτικά. Ακόμα και σε ένα πολύ μικρό διαμέρισμα είναι πολύ σημαντικό να έχει ο καθένας την προσωπική γωνιά του που θα μπορεί με όσο το δυνατόν λιγότερους περισπασμούς να εκφραστεί ελεύθερα (π.χ. να μιλήσει στο τηλέφωνο, να κάνει γυμναστική, να γράψει) (Solomon, Knobloch, Theiss & McLaren, 2016). Επομένως είναι κρίσιμης σημασίας να νιώθει το κάθε άτομο ότι διατηρεί τον έλεγχο του εαυτού του και της ζωής του. Είναι ωστόσο από μόνο του αρκετό αυτό;

Το πρώτο βήμα της επιτυχούς διαχείρισης της σχέσης στον κατ’οίκον περιορισμό είναι η ατομική διαχείριση, ενώ το δεύτερο βήμα είναι η διαχείριση της σχέσης μεταξύ των δύο ατόμων. Βασικός στόχος είναι η συντροφικότητα να λειτουργεί ως αντίδοτο απέναντι στα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει ο καθένας ούτως ή άλλως το τελευταίο διάστημα (Hall, 2020). Είναι ανθρώπινο και πολύ λογικό κάτω από μια έντονη ψυχο-πιεστική συνθήκη να βιώνει κάποιος άγχος, στενοχώρια, θυμό, ματαίωση και απογοήτευση. Το μοίρασμα των φόβων με τον/ την σύντροφο είναι βοηθητικό. Είναι με λίγα λόγια ευκαιρία για ανοιχτή επικοινωνία μεταξύ των συντρόφων (Gottman, 1999). Το χιούμορ και εν γένει η προσπάθεια για διατήρηση θετικού συναισθήματος λειτουργούν ως κυματοθραύστες απέναντι στην αρνητική διάθεση. Οι κοινές δραστηριότητες μπορεί να δημιουργήσουν μεγαλύτερη εγγύτητα στο ζευγάρι και τελικά να είναι μια ευκαιρία για θετική αναπλαισίωση της σχέσης (Gottman, Cole & Cole, 2016). Τι συμβαίνει όμως με τα ζευγάρια που έχουν αποφασίσει να μην συγκατοικήσουν ακόμα αυτή την περίοδο;

Η έρευνα που δημοσιεύθηκε στην Bild αναφέρει πως τα ζευγάρια που δε μένουν κάτω από την ίδια στέγη έχουν αυξήσει τις μεταξύ τους βιντεοκλήσεις και τις τηλεφωνικές κλήσεις. Όπως συμβαίνει  με τα ζευγάρια που συγκατοικούν, παρομοίως και με τα ζευγάρια που μένει ο καθένας σε άλλο σπίτι, είναι μια ευκαιρία να αναδυθούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της σχέσης. Η υποχρεωτική κοινωνική απόσταση δε συνεπάγεται και άρνηση της επικοινωνίας. Αντιθέτως, ίσως είναι μια ευκαιρία να σκεφθεί ο καθένας ξεχωριστά για τα συναισθήματα και για την πορεία που επιθυμεί μελλοντικά να έχει η σχέση (Tong & Walter, 2011). Επομένως, το ζευγάρι που δε συγκατοικεί μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της φροντίδας της σχέσης μέσα από την τακτική και ποιοτική επικοινωνία. Εξάλλου, η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει βοηθητικά, ώστε έστω και εικονικά να μειωθεί η φυσική απόσταση. Μπορεί το ζευγάρι να ορίσει κοινές δραστηριότητες τη ίδια ώρα, όπως το να παρακολουθήσουν την ίδια ταινία, να κάνουν γυμναστική μαζί, να οργανώσουν μια ομαδική βιντεοκλήση με κοινούς φίλους. Με λίγα λόγια είναι εφικτή η ψευδαίσθηση της κανονικότητας της σχέσης, έστω και με τον κατ΄οίκον περιορισμό. Άρα, η φυσική απόσταση μπορεί να ενεργοποιήσει την επιθυμία για την εκδήλωση θετικών συναισθημάτων μέσα από την επανεκτίμηση του/ της συντρόφου (Wile, 2013). Τι συμβαίνει με όσους δε βρίσκονται σε σχέση αυτό το διάστημα;

Τα πρώτα στοιχεία τηλεφωνικών ερευνών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο με υπεύθυνους διαδικτυακών σελίδων και εφαρμογών για γνωριμίες δείχνουν ότι η κοινωνική απόσταση και απομόνωση δε μείωσε το ενδιαφέρον των αδέσμευτων για επικοινωνία και φλερτ (McEwan, 2020). Ωστόσο, είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για κάποιον που δεν έχει σύντροφο αυτό το διάστημα να φροντίσει τη σχέση του/της με τον εαυτού του/ της. Μπορεί να διαθέσει τον ατομικό του χρόνο σε δρατηριότητες που προκαλούν ευεξία σε καθημερινό επίπεδο, όπως είναι η ανάγνωση ενός βιβλίου, η έναρξη εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας ή ενός μουσικού οργάνου μέσω διαδικτύου. Άρα, ο ελεύθερος δίνει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε προσωπικό επίπεδο το άτομο και να επιτύχει μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού του μέσα από την αυτογνωσία, την αυτοφροντίδα και την αυταγάπη. Είναι επομένως μια ευκαιρία για αυτή τη μερίδα των ανθρώπων να αναστοχαστούν πάνω στις επιθυμίες τους και τις ανάγκες του και μέσω της ατομικής τους ενδυνάμωσης να μπορέσουν να διεκδικήσουν τον τύπο της σχέσης που πραγματικά επιθυμούν σε συντροφικό επίπεδο με τη λήξη των απαγορευτικών μέτρων (Quidbach, Tarquet, Desseitles, de Montijoye & Gross, 2019).

Στο ερώτημα λοιπόν αν ο Κορωνοϊός σκοτώνει τον έρωτα, η απάντηση είναι πως εναπόκειται αυστηρά στην οπτική που θα επιλέξει ο καθένας ξεχωριστά. Σε κάθε περίπτωση η αγάπη για τον άλλον δεν είναι αρκετή, αν δεν υπάρχει αγάπη και για τον ίδιο τον εαυτό. Δεν είναι επομένως ο ιός που δημιουργεί προβλήματα και προστριβές στις σχέσεις για τους δεσμευμένους, ούτε ευθύνεται για τους αδέσμευτους που νιώθουν έντονη μοναξιά και αναζητούν επιφανειακές και εφήμερες λύσεις, αλλά οι επιλογές για αυτοδιαχείριση και διάθεση για κατανόηση και σεβασμό. 

Άρθρο: Κιζιρίδου Γεωργία, Εξελικτική – Σχολική Ψυχολόγος, MSc

Εκείνες τις μαμάδες που είναι μόνες, μην τολμήσεις ποτέ να τις κοιτάξεις υποτιμητικά! Μην τολμήσεις ποτέ, να βάλεις μπροστά παρωχημένες αντιλήψεις μιας περασμένης εποχής να σου θολώσουν την κρίση σου. Είτε είναι μόνες από επιλογή ή έτσι τους ήρθαν τα πράγματα, οι γυναίκες αυτές αξίζουν το σεβασμό σου.

Ξέρεις τι είναι νʾ αγωνίζεσαι να είσαι και μάνα και πατέρας για τα παιδιά σου; Να αγωνίζεσαι και να ματώνεις διπλά; Κι από πάνω να σε τρώνε τύψεις κι αγωνίες για τα παιδιά σου που αφήνεις για να πας στη δουλειά; Να κρατάς κάθε μέρα το κεφάλι σου ψηλά για να μη δώσεις σε κανένα το δικαίωμα να σε λυπηθεί ή να σε κρίνει;

Παρʾ όλα αυτά να βιώνεις έναν άτυπο κοινωνικό αποκλεισμό, γιατί η οικογένεια σου δεν είναι «comme il faut», όπως προστάζουν τα χρηστά ήθη κι έθιμα; Χρειάζεται μεγάλες ψυχικές αντιστάσεις για να προσπεράσεις  τα σχόλια που ψιθυρίζονται πίσω σου, ενίοτε και μπροστά σου, χωρίς να δώσεις βάση, χωρίς να τα αφήσεις να σε καταβάλλουν.

Να παλεύεις με μια δυσβάσταχτη καθημερινότητα, δουλειά, σπίτι, παιδιά, ψώνια, υποχρεώσεις, λογαριασμοί και ό,τι άλλο προκύψει, και πάντα να μένεις πίσω . Κάτι δεν πρόλαβες να κάνεις, κάτι ξέχασες. Δυνάμεις υπερήρωα αναπτύσσεις!

Και στο τέλος της ημέρας, όσο σκληρή και κοπιαστική κι αν ήταν, να μην έχεις έναν ώμο να γείρεις, μιαν αγκαλιά να σε ξεκουράσει, κάποιον να σου ψιθυρίσει δυο λόγια παρήγορα;

Οι γυναίκες αυτές πάλι εκεί, μόνες, χρειάζεται να κανακέψουν τον εαυτό τους και να του πουν πως όλα θα πάνε καλά, πως θα βρεθεί λύση στα προβλήματα που τους τριβελίζουν το μυαλό. Συνήθως την ώρα που πάνε για ύπνο, αυτά τα πέντε λεπτά πριν τις πάρει ο ύπνος, σε στάση εμβρυακή. Κουλουριασμένες αγκαλιάζουν τον εαυτό τους να του δώσουν δύναμη ν’ αντέξει τις μέρες που θα έρθουν.

Πόσα δάκρυα έχουν κυλήσει από αυτά τα μάτια σε πέντε λεπτά μόνο, για να ξεπλυθεί η ψυχή τους; Πόσες πληγές αιμορραγούν κι εκείνη την ώρα σηκώνουν κεφάλι στα σκοτεινά;

Πόσοι εφιάλτες μπορούν να ελλοχεύουν σʾ εκείνη τη μικρή νησίδα χρόνου που έχουν αυτές οι γυναίκες;

Έχεις σκεφτεί ποτέ πως είναι να μεγαλώνεις ένα πλασματάκι, να το βλέπεις κάθε μέρα να κατακτά καινούργια πράγματα και να μην έχεις κάποιον να μοιραστείς αυτή την ομορφιά, αυτή την ευλογία; Να τραγουδάς στο μωρό σου τραγουδάκια και νʾ αλλάζεις τους στίχους που αναφέρουν τον μπαμπά; Μαχαίρι στην καρδιά είναι, είτε επιλογή της είναι να είναι μόνη ή έτσι ήρθαν τα πράγματα.

Εσύ, που σου είναι τόσο εύκολο να κρίνεις απʾ την ασφάλειά σου, τι θα έκανες στη θέση της; Θα μπορούσες να δείξεις τόσο δυνατός; Γιατί χρειάζεται τεράστια δύναμη για να τα βγάλει πέρα κάθε μέρα κι όμως να κρατήσει ένα χαμόγελο και μια γλυκιά αγκαλιά για τα παιδιά της.

Και μη νομίζεις ότι οι γυναίκες αυτές, μετά απ’ όλα αυτά είναι σκληρές. Μπορεί να το παίζουν, βέβαια, αλλά καθαρά για να επιβιώσουν.

Κι όσο κι αν λένε «ο άντρας της ζωής μου είμαι εγώ», όσο κι αν έχουν πονέσει, όσο κι αν θρυμματίστηκε από καταστάσεις το όνειρο του πρίγκιπα, διψάνε γιʾ αγάπη. Κοριτσάκια είναι με λυπημένα μάτια.

Πηγή