Τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων αυξάνονται τα τελευταία χρόνια και απασχολούν έντονα την κοινωνία, την εκπαιδευτική κοινότητα και τις οικογένειες. Λεκτική κακοποίηση, σωματική βία, εκφοβισμός, διαδικτυακή παρενόχληση και ακραίες αντικοινωνικές συμπεριφορές εμφανίζονται σε ολοένα μικρότερες ηλικίες, προκαλώντας ανησυχία αλλά και σύγχυση: γιατί συμβαίνει αυτό και τι μπορεί να γίνει;

Η βία των ανηλίκων δεν είναι ένα μονοδιάστατο φαινόμενο. Πρόκειται για το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και απαιτούν συντονισμένη αντιμετώπιση.

Τα βασικά αίτια της βίας στους ανηλίκους

1. Οικογενικό περιβάλλον
Το σπίτι είναι το πρώτο και πιο καθοριστικό πλαίσιο κοινωνικοποίησης ενός παιδιού. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε περιβάλλον έντασης, κακοποίησης, παραμέλησης ή συναισθηματικής ψυχρότητας, είναι πιο πιθανό να εκδηλώσει επιθετική συμπεριφορά.

Η έλλειψη ορίων, η υπερβολική αυστηρότητα ή αντίθετα η πλήρης απουσία κανόνων, μπορούν να δημιουργήσουν σύγχυση και θυμό. Τα παιδιά συχνά μιμούνται συμπεριφορές που βλέπουν, ακόμα κι αν αυτές είναι καταστροφικές.

2. Σχολικό περιβάλλον και κοινωνικές πιέσεις
Το σχολείο δεν είναι μόνο χώρος μάθησης αλλά και κοινωνικής ένταξης. Ο εκφοβισμός, ο αποκλεισμός, η απόρριψη ή η πίεση για αποδοχή από συνομηλίκους μπορεί να λειτουργήσουν ως εκλυτικοί παράγοντες βίας.

Παιδιά που νιώθουν αδύναμα ή διαφορετικά μπορεί να γίνουν θύματα, ενώ άλλα, για να επιβιώσουν κοινωνικά, υιοθετούν επιθετικό ρόλο.

3. Επιρροή των κοινωνικών δικτύων και των μέσων
Τα social media και το διαδίκτυο έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο που τα παιδιά επικοινωνούν. Η έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο, η εξιδανίκευση της επιθετικότητας και η ανωνυμία του διαδικτύου ενισχύουν τη διαδικτυακή βία (cyberbullying).

Η συνεχής σύγκριση, η ανάγκη αποδοχής και τα διαδικτυακά «πρότυπα» μπορούν να προκαλέσουν έντονη ψυχολογική πίεση.

4. Συναισθηματική ανωριμότητα και δυσκολία διαχείρισης θυμού
Τα παιδιά και οι έφηβοι συχνά δεν διαθέτουν τα εργαλεία για να διαχειριστούν έντονα συναισθήματα όπως ο θυμός, η απογοήτευση ή η ζήλια. Όταν αυτά τα συναισθήματα δεν εκφράζονται σωστά, μετατρέπονται σε βία.

Η επιθετικότητα λειτουργεί πολλές φορές ως κραυγή βοήθειας.

5. Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες
Η φτώχεια, η ανασφάλεια, η κοινωνική ανισότητα και η έλλειψη πρόσβασης σε υποστηρικτικές δομές ενισχύουν την ένταση και τη ματαίωση. Σε τέτοια περιβάλλοντα, η βία μπορεί να θεωρηθεί ως μέσο επιβίωσης ή επιβολής.

Προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται

Η βίαιη συμπεριφορά σπάνια εμφανίζεται ξαφνικά. Συνήθως προηγούνται σημάδια όπως:

• απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά
• έντονος θυμός ή επιθετικότητα χωρίς προφανή λόγο
• κοινωνική απόσυρση ή απομόνωση
• μειωμένη σχολική επίδοση
• έλλειψη ενσυναίσθησης
• προβλήματα ύπνου ή έντονο άγχος

Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των ενδείξεων μπορεί να αποτρέψει σοβαρότερα περιστατικά.

Πρόληψη: Ο ρόλος της οικογένειας

Η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι. Οι γονείς χρειάζεται να δημιουργούν ένα περιβάλλον ασφάλειας, εμπιστοσύνης και ανοιχτής επικοινωνίας.

Η ενεργή ακρόαση, η ενθάρρυνση της έκφρασης συναισθημάτων και η ξεκάθαρη θέσπιση ορίων βοηθούν τα παιδιά να μάθουν πώς να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις χωρίς βία.

Εξίσου σημαντικό είναι οι ενήλικες να λειτουργούν ως πρότυπα συμπεριφοράς. Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτό που βλέπουν παρά από αυτό που τους λέμε.

Ο ρόλος του σχολείου στην πρόληψη

Το σχολείο μπορεί να λειτουργήσει ως προστατευτικός παράγοντας. Προγράμματα κοινωνικής και συναισθηματικής μάθησης, δράσεις κατά του bullying και συνεργασία με ειδικούς ψυχικής υγείας μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Η δημιουργία ενός ασφαλούς σχολικού κλίματος, όπου τα παιδιά νιώθουν ότι ακούγονται και υποστηρίζονται, μειώνει σημαντικά τα φαινόμενα βίας.

Αντιμετώπιση: Όχι τιμωρία, αλλά κατανόηση

Η τιμωρία από μόνη της δεν λύνει το πρόβλημα. Αντίθετα, συχνά το εντείνει. Η αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων απαιτεί κατανόηση των αιτίων και εξατομικευμένη προσέγγιση.

Η συνεργασία γονέων, σχολείου και ειδικών ψυχικής υγείας είναι καθοριστική. Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους με υγιή τρόπο.

Η κοινωνική ευθύνη όλων μας

Η βία των ανηλίκων δεν είναι πρόβλημα μόνο των οικογενειών που τη βιώνουν. Είναι κοινωνικό φαινόμενο που αντανακλά τις αξίες, τις πιέσεις και τα πρότυπα της εποχής μας.

Η ενίσχυση της ενσυναίσθησης, του σεβασμού και της αποδοχής της διαφορετικότητας είναι ευθύνη όλων μας — γονέων, εκπαιδευτικών, θεσμών και κοινωνίας.

Συμπέρασμα

Η βία των ανηλίκων δεν εμφανίζεται χωρίς λόγο και δεν εξαφανίζεται με απλές λύσεις. Απαιτεί κατανόηση, πρόληψη και συλλογική δράση. Όταν ακούμε τα παιδιά, τα στηρίζουμε και τους δείχνουμε εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης, δημιουργούμε τις βάσεις για μια πιο ασφαλή και υγιή κοινωνία.

Τι φορούσε εκείνο το βράδυ ; Το μήκος της φούστας τον προκάλεσε, έπρεπε να το είχε αλλάξει , δεν ήξερε ; Και γιατί αποκάλυψε τα πάντα τώρα ; Πως είμαστε σίγουροι ότι λέει αλήθεια ; Τι γύρευε με έναν άντρα , θα το αποζητούσε φαίνεται. Βρισκόμαστε εν έτει 2021 και ακούς ακόμα τις παραπάνω  χυδαίες , προκλητικές , ξεπερασμένες και συνάμα παράδοξες φράσεις. Κορίτσια που δέχονται σεξουαλική παρενόχληση , κακοποίηση , γυναίκες που βιάζονται καθημερινά , άνθρωποι που τις κρίνουν ανελέητα. Και θεωρούν τους εαυτούς τους, έξυπνους , πνευματώδεις , δικαστές (του καναπέ) , με ένα αμφιλεγόμενο αστυνομικό δαιμόνιο που αξιοποιούν για να καταλάβουν ποιος έφταιγε. Προς απογοήτευση τους , πάντα εκείνος φταίει : Ο ΒΙΑΣΤΗΣ.

Θα μπορούσα να το ζωγραφίσω , να το κάνω αφισοκόλληση στην πλατεία Συντάγματος , να το μελοποιήσω , προκειμένου να ριζώσει βαθιά η πεποίθηση αυτή στις καρδιές των ανθρώπων , κάθε ηλικιακής φάσης. Ο βιαστής , το άκουσες Νεοέλληνα ;

Με αφορμή την πρόσφατη καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου , Ελληνίδα ιστιοπλόου και 2 φορές Ολυμπιονίκης , ο κόσμος ξεσηκώθηκε . Αναγνώρισε χιλιάδες άσεμνες πράξεις που λαμβάνουν χώρα εδώ και δεκαετίες , όχι μόνο στον χώρο του αθλητισμού , αλλά γενικότερα σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής. Τα άτομα που έχουν βιώσει στην ζωή τους , ό,τι βίωσε η Σοφία , αναθάρρησαν , ένιωσαν πως κάποιος μπορεί να τους ακούσει , βρήκαν το κουράγιο να τα βάλουν με θεούς και δαίμονες , προκειμένου να έρθει η αλήθεια στο φως. Και όμως , ακόμα και μετά από τόσο αγώνα , ξεσπάσματα , καταγγελίες , οι …. εκείνοι τέλος πάντων που δεν πείθονται , συνεχίζουν ακάθεκτοι να στοχοποιούν το θύμα.

«Φορούσε ανοιχτό μπλουζάκι». Αυτό το επιχείρημα ακούστηκε το 2017 σε ελληνικό δικαστήριο που διερευνούσε υπόθεση καταγγελίας βιασμού. Και δεν βρέθηκε ένας δικαστής , ένας εισαγγελέας , ένας συνήγορος , να κοντοσταθεί και να πει : μπορούμε πράγματι να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας με τέτοιου είδους αναίσχυντες δικαιολογίες ; Το ανοιχτό μπλουζάκι έδωσε το έναυσμα να πραγματοποιηθεί αυτή η αποτρόπαια πράξη ; Ντρέπομαι μόνο που αρθρώνω αυτήν την φράση . Ώρα είναι , λοιπόν , να αναγνωρίσουμε το ελαφρυντικό στον βιαστή , ότι δεν συγκρατήθηκε !

Καιρός να σε πάω στον Ποινικό Κώδικα .Το ήξερες εσύ ότι ο Εισαγγελέας είναι υποχρεωμένος , από το νομικό πλαίσιο , να ρωτήσει τι είδους ρούχα φορούσε ένα θύμα βιασμού , κακοποίησης , σεξουαλικής παρενόχλησης ; Αν ήταν προκλητικά , θέτει ως δευτερεύων ερώτημα , η εισαγγελική αρχή. Πως περιμένουμε να αλλάξουν τα μυαλά των ανθρώπων , αν οι ίδιοι οι νόμοι επιτρέπουν τέτοιες ερωτήσεις , που θεωρούν πως μπορούν να αλλάξουν την πορεία της υπόθεσης.

Φυσικά , η πληροφορία αυτή , κρίνεται αναγκαίο να εισακούεται , για να μπορέσει ο κατηγορούμενος να ελαφρύνει την ποινή του. Κανέναν , άλλον , αντίθετα δεν θα έπρεπε να βρίσκει σύμφωνο ! Έρευνα της Κομισιόν , το 2016 , αποκαλύπτει ότι το 32% των Ελλήνων πιστεύει ότι η σεξουαλική συνεύρεση χωρίς συναίνεση μπορεί να είναι δικαιολογημένη αν η γυναίκα βρίσκεται υπό την επήρεια μέθης ή ουσιών, ή φορά προκλητικά ρούχα, ή συνοδεύεται με τη θέληση της στο σπίτι μετά από πάρτι, ή περπατά μόνη της τη νύχτα ή έχει πολλούς σεξουαλικούς συντρόφους.

Κατάλαβες , Έλληνα τι θεωρούν φυσιολογικό οι συνάνθρωποι σου ; Η Μυρτώ , Η Ελένη , η Σούζαν , γυναίκες της διπλανής πόρτας , φίλες , αδελφές , γυναίκες που δολοφονήθηκαν από στυγερά τέρατα , σε ανθρώπινη μορφή , δεν ήξεραν ότι τα ρούχα τους θα προκαλέσουν αυτό που έπαθαν. Δεν γνώριζαν , ότι στην σημερινή κοινωνία , το ρούχο είναι αυτό που οδηγεί στον βιασμό , όχι το ανθρωπόμορφο τέρας που το προκαλεί .Ο ειρωνικός μου τόνος, απέναντι στην κουλτούρα βιασμού – ρούχου , που έχουμε υιοθετήσει ως κοινωνικό σύνολο , αποδεικνύει πόσο ανησυχητικές διαστάσεις έχει αναλάβει η τάση αυτή στην σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα.

Η Αμερικανίδα φωτογράφος Κάθριν Κάμπαρερι θέλησε μέσα από τη δουλειά της να αποδείξει πως οποιαδήποτε γυναίκα, ανεξαρτήτως του τι φορά, μπορεί να γίνει θύμα βιασμού. Η σειρά της «Well, What Were You Wearing?» (Λοιπόν, τι φορούσες;) δείχνει τα ρούχα που έφεραν διάφορες γυναίκες όταν βιάστηκαν. Σας αφήνω να μαντέψετε τα αποτελέσματα, άλλωστε είναι προφανή.

Τζιν παντελόνια, παιδικά t-shirt, φορέματα, πιτζάμες, μαγιό, φαρδιά και στενά ρούχα που φορούσαν τα θύματα πριν τον βιασμό τους δείχνουν στους ανθρώπους ότι η αλλαγή των ρούχων δεν εμποδίζει τη σεξουαλική βία. Ο βιαστής δεν κοιτάει ρούχα και σωματότυπους. Ο βιαστής είναι αποφασισμένος να πραγματοποιήσει την αισχρή αυτή πράξη , είτε είναι ντυμένη , είτε είναι ολόγυμνη η κοπέλα απέναντι του. Και φυσικά, δεν δίνει προσοχή στο ΟΧΙ που εκφέρει. Κάνει πως δεν το άκουσε , προχωράει ασελγεί εις βάρος της , την καταδικάζει σε αιώνιο ψυχικό μαρτύριο.

Στο δικαστήριο , όμως θα σκύψει το κεφάλι και θα δηλώσει πιθανώς μεταμέλεια! Και ύστερα θα πει, τα ρούχα της μου έδωσαν το λάθος μήνυμα…Από πότε η ενδυμασία χαρακτηρίζει τις επιλογές του ατόμου ; Από πότε τα στενά μπλουζάκια , οι κοντές φούστες και οι γόβες υποδηλώνουν συναίνεση; Οι έρευνες έχουν δείξει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των βιασμών είναι προμελετημένοι. Και σε οποιαδήποτε ανυποψίαστη ώρα , όχι μόνο το βράδυ. Και έχει ως θύματα άνδρες , γυναίκες , παιδιά , κάθε ηλικίας , εμφάνισης , θρησκείας και σεξουαλικότητας. Διαπιστώνουμε, με λύπη , πως η κουλτούρα βιασμού- ρούχου , έχει εδραιωθεί για τα καλά στην κοινωνία μας .

Αν ακόμα δεν έχεις συνειδητοποιήσει την τραγικότητα της νοοτροπίας αυτής , σε μεταφέρω στην δίκη της Ελένης Τοπαλούδη. Μια δίκη που συγκίνησε το πανελλήνιο και ξύπνησε την ελληνική κοινωνία από τον λήθαργο της , όσον αφορά τις γυναικοκτονίες. Μια δίκη που μας έδειξε πόσο κάθαρμα, άγριο , αδίστακτο, αιμοβόρο ον , μπορεί να γίνει ένας άνθρωπος.

Κατά την διάρκεια της δίκης , ο συνήγορος υπεράσπισης του ενός κατηγορουμένου ελάλησε και άφησε να βγουν από το στόμα του αυτές οι αισχρές δηλώσεις :«Εγώ βιασμό σε αυτή τη δικογραφία δεν είδα. Βιασμό με στηθόδεσμο δε μπορώ να φανταστώ». Κατάλαβες , άνθρωπε ; Βιασμός και στηθόδεσμος μαζί δεν πάνε ! Ο στηθόδεσμος είναι εκείνος που έδωσε το πράσινο φως να χάσει την ζωή της αυτή η δύσμοιρη κοπέλα. Δεν ήταν βιασμός , το ήθελε , αλλιώς δεν θα φορούσε στηθόδεσμο. Για ακόμα μία φορά , συνειδητοποιώ πόσο χαμηλά μπορεί να πέσει η ανθρώπινη κοινωνία.

Η εισαγγελέας Αριστοτελεία Δόγκα , συγκλόνισε με την αγόρευση της , υπενθυμίζοντας ότι ο βιασμός (και η δολοφονία σε αυτήν την περίπτωση) , συνιστούν καταδικαστέες πράξεις και δεν αποδίδουμε ευθύνες σε κανέναν παράγοντα (αλκοόλ , ρούχα , ουσίες) , σε κανέναν άλλον πέρα από αυτόν που τον διέπραξε.

Αν είσαι θύμα βιασμού , θυμήσου πως εσύ δεν έφταιξες και ποτέ μην νιώθεις αδύναμη. Διαθέτεις απίστευτη ψυχική δύναμη και τα ρούχα σου δεν έπαιξαν κανέναν ρόλο σε ό,τι έγινε. Μίλα, μην φοβάσαι , κανένας δεν θα σε κρίνει , είμαστε όλοι στο πλευρό σου. Πρέπει , επιτέλους η ελληνική κοινωνία να αποβάλλει το κόμπλεξ του “προκλητικού ρούχου” που προκαλεί τον βιασμό.

Τα ρούχα δεν φταίνε , φταίει ο ΒΙΑΣΤΗΣ !  

Αριάδνη Εμμανουηλίδου   

Η κακοποίηση των γυναικών είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τους αρμόδιους θεσμούς χωρίς όμως να έχουν γίνει περαιτέρω προσπάθειες για την εξάλειψή του. Συγκεκριμένα, το 1979 επικυρώθηκε απο την Γενική Συνελεύση του ΟΗΕ η ‘’Σύμβαση εξάλειψης κάθε μορφής διακρίσεως κατά των γυναικών’’ της οποίας κυρίαρχο μέλημα ήταν η ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.

Αύξηση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας κατά την περίοδο του lockdown

Το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας συζητήθηκε αρκετά κατά το πρώτο lockdown στην Ελλάδα αφού οι γραμμές υποστήριξης λάμβαναν συνεχώς τηλεφωνήματα για βοήθεια. Η Γενική Γραμματέας Ισότητας των Φύλων, Μαρία Συρεγγέλα, σε ομιλία της στο Sputnik, είπε χαρακτηριστικά ‘’Κατά τη διάρκεια της πρώτης καραντίνας είδαμε μια βίαια, μια τρομακτική αύξηση στα κρούσματα της κακοποίησης κατά των γυναικών. Βέβαια, από αυτά που μας μετέφεραν οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί που εργάζονται στις δομές και σε όλο τον μηχανισμό στήριξης των κακοποιημένων γυναικών, είναι ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο που… σιγόβραζε υποδόρια μέσα σε αυτά τα σπίτια για πολύ καιρό και το lockdown έδωσε την αφορμή ή τη χαριστική βολή αν θέλετε. Η βία υπήρχε ήδη εκεί και έκανε τη δουλειά της αθόρυβα.’’

Αφορμή για την ταρακούνηση των περισσότερων γυναικών στάθηκε το spot που κυκλοφορούσε αρκετά και στα social media καθώς και στην τηλεόραση με μια απεικονιζόμενη γυναίκα να κάνει μια συγκεκριμένη κίνηση με το χέρι της, δίνοντας στην φίλη της που την κοιτούσε μέσω κάμερας να καταλάβει ότι η ζωή της βρίσκεται σε κίνδυνο.Έτσι, πολλές γυναίκες βρήκαν την δύναμη μέσω της καμπάνιας αυτής να καταγγείλουν τον κακοποιό τους και να καταλάβουν πως υπάρχει λύση.Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και ο διεθνής κωδικός ‘’ Μάσκα-19’’ ύστερα απο έκκληση του ΟΗΕ για την πρόληψη κακοποιήσεων. Η ενέργεια ξεκίνησε απο το Ινστιτούτο Ισότητας των Κανάριων Νήσων σύμφωνα με το οποίο όσες γυναίκες δεν μπορούσαν να έρθουν σε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες, είχαν την επιλογή να πουν το σύνθημα σε ένα φαρμακείο και απο εκεί θα ενημερωνόντουσαν και οι Αρχές.

Από τα στοιχεία που δίνονται από την βάση δεδομένων που έχει η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ) και απο τη βάση δεδομένων του 15900 (Γραμμή Υποστήριξης) προκύπτει πως συνολικά απο όλη την Ελλάδα το διάστημα 1η Νοέμβρη 2019-31 Οκτώβρη 2020 υπήρξαν 4.872 γυναίκες θύματα βίας και πολλαπλών διακρίσεων καθώς και τρίτα πρόσωπα (π.χ. η μητέρα, ενήλικη κόρη του θύματος κ.λπ.) Σύμφωνα με τη κ.Συρεγγέλα το οικονομικό υπόβαθρο αυτών των γυναικών δεν έχει σημασία για τον δισταγμό της φυγής τους από τα σπίτια-κόλαση αφού προέρχονται από κάθε κοινωνική τάξη.

Στην πράξη, οι 20 ξενώνες της ΓΓΟΠΙΦ (Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων) που υπάρχουν πανελλαδικώς φιλοξένησαν αρκετές γυναίκες και τα παιδιά τους που μπόρεσαν να απομακρυνθούν. Κύριο ρόλο έπαιξαν επίσης, το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο της Ελλάδας και η Ελληνική Ιατροδικαστική Εταιρεία. Η τελευταία παρείχε βοήθεια σε όσες γυναίκες το χρειάστηκαν, στέλνοντας γιατρούς σε ξενοδοχεία ή στους ξενώνες που τις φιλοξενούσαν.

Τα τελευταία χρόνια η έκταση που παίρνει το θέμα αυξάνεται συνεχώς. Με την βοήθεια θεσμών όπως των προαναφερθέντων και την βοήθεια των social media και της τηλεόρασης που με οποιοδήποτε τρόπο φέρνουν επανειλλημένα την κατάσταση στην επιφάνεια ας ελπίσουμε πως του χρόνου τέτοια μέρα θα μιλάμε για τα ποιο χαμηλά ποσοστά συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια.

Γραμμή Υποστήριξης : 15900

email: sos15900@isotita.gr

Επιβιώσαμε, βρεθήκαμε δυνατοί και είμαστε έτοιμοι για ακόμη μια φορά να ενωθούμε και να συμβάλουμε μαζί στη καταπολέμηση της πανδημίας. Ήρθε η στιγμή για δεύτερη φορά να κάνουμε υπομονή και να στερηθούμε πολλά. Όμως τι γίνεται πίσω από τις πόρτες ορισμένων νοικοκυριών;

Η πρώτη καραντίνα ήταν κάτι πρωτόγνωρο και επομένως κάτι δύσκολο για μερικούς και δυσκολότερο για άλλους. Η αναγκαστική παραμονή στο σπίτι εξαιτίας του Covid-19 ήταν παράγοντας για την αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας σε πολλές χώρες του πλανήτη. Παράλληλα με τη ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων του κορονοϊού, στα μέσα Μαΐου, το ποσοστό των τηλεφωνημάτων που έλαβε η τηλεφωνική γραμμή SOS 15900 που αφορούσαν περιστατικά βίας χτύπησε κόκκινο φτάνοντας στο 63%.

Έχουν καταγραφεί μηνύματα τα οποία προέρχονται από γυναίκες κλειδωμένες στο μπάνιο, τη ντουλάπα τους, κρυμμένες κάτω από το κρεβάτι τους, χτυπημένες και βαριά τραυματισμένες αλλά και μηνύματα τα οποία προέρχονται από τα μικρά μέλη της οικογένειας, φοβισμένα και ανήμπορα. Αυτές οι γυναίκες πέρασαν την καραντίνα με τον σύντροφο τους χωρίς να ξέρουν ότι στη πραγματικότητα είναι ο χειρότερος εχθρός τους.

Τρανό παράδειγμα από τα πολλά αποτελεί η υπόθεση της 27χρονης φοιτήτριας ιατρικής, που έγινε ευρέως γνωστή κατα τη διάρκεια της καραντίνας, Lorena Quaranta στην Ιταλία η οποία βρισκόταν στο τέλος των σπουδών όταν στις 30 Μαρτίου απεβίωσε. Όχι, δεν ήταν άλλο ένα θύμα του κορονοϊού. Η Lorena δολοφονήθηκε από τον σύντροφο της με τον οποίο εργαζόταν μαζί στο ίδιο νοσοκομείο ως νοσηλευτές. Ο δολοφόνος είπε στους αστυνομικούς πως την σκότωσε γιατί πίστευε πως η Lorena του μετέδωσε τον ιό Covid-19. Στη κηδεία της, γείτονες, συγγενείς και φίλοι, άπλωσαν έξω στα μπαλκόνια τους λευκά σεντόνια συμβολίζοντας έτσι το χρώμα της στολής που ονειρευόταν οτί σύντομα θα φορέσει, της ιατρικής. Αλλά δεν πρόλαβε.

Κανείς μας δεν περίμενε πως θα εξελιχθούν έτσι τα πράγματα για πολλές οικογένειες. Πάλι είμαστε αναγκασμένοι να το ξαναζήσουμε όλο αυτό που ζήσαμε τον Μάρτιο του 2020 που φαίνεται τόσο μακρινό. Όμως τώρα ξέρουμε και θα δράσουμε. Όλοι μαζί. Θα σταθούμε δίπλα σε αυτές τις γυναίκες.

Σε περίπτωση που δεχτείτε σωματική ή λεκτική βία ή ακούσετε και καταλάβετε ότι κάποιος υφίσταται οποιαδήποτε βία, μη το προσπεράσετε. Καλέστε στο 15900, τηλεφωνική γραμμή SOS, κατα της βίας των γυναικών. Η γραμμή SOS παρέχει 24ωρη τηλεφωνική υποστήριξη. Καλέστε και σώστε!

Μάκης Θεοχαράκης

Πάρα πολλά είναι τα κρούσματα ενδοοικογενειακής βίας παγκοσμίως και συκεκριμένα στην χώρα μας όπου σύμφωνα με μελέτες καταγράφηκαν 246 τον Μάρτιο του 2020 και 303 τον Απρίλιο του 2020.

Το λυπηρό δεν είναι τα καταγεγγραμμένα κρούσματα αλλά όλα αυτά που δεν καταγράφονται διότι η σιωπή των θυμάτων δεν σπάει. Επίσης από τα κρούσματα αυτά, ένα άλλο λυπηρό γεγονός είναι ότι νομική στήριξη έχει μόνο το 26% και  ψυχολογική μόνο το 27%.

Η βία φέρνει βία και σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να αποδοκιμάζεται. Ειδικά σε περιβάλλον με παιδιά. Αλλα και σε κάθε δομή.

Εάν υπόστεσαι βία μην φοβάσαι να μιλήσεις. Εάν γνωρίζεις περιπτώσεις βίας ανάφερέτο στην αστυνομία ή σε αρμόδιο φορέα. Η σιωπή είναι συνενοχή. Δυστυχώς τα περισσότερα θύματα αρνούνται να μιλήσουν διότι φοβούνται.

Όταν σπάς την σιωπή δεν βοηθάς μόνο τον εαυτό σου αλλά δίνεις  το παράδειγμα και το θάρρος σε έναν άλλο άνθρωπο να μιλήσει. Δεν είσαι ο μόνος. Δεν είσαι μόνος.

Εντομεταξύ οφείλουμε να επισημάνουμε ότι περιστατικά βίας δεν εντοπίζονται μόνο προς το γυναικείο φύλο αλλά και το αντίστροφο. Σε κάθε περίπτωση οποιοσδήποτε οικείος αντιλαμβάνεται τέτοιου είδους περιστατικά θα πρέπει όχι μόνο να τα αναφέρει αλλά και να παροτρίνει το θύμα να μιλήσει στις αρμόδιες αρχές και να σπάσει την σιωπή που κρατα είτε από φόβο είτε από ντροπή.

ΤΕΡΜΑ ΣΤΗ ΒΙΑ. ΣΠΑΣΤΕ ΤΗΝ ΣΙΩΠΗ!!!!

Κάποιοι γονείς όταν ήταν παιδιά υπέστησαν κάποια μορφή κακοποίησης και αυτή η συμπεριφορά, τους είναι γνώριμη και αυτήν εφαρμόζουν στα δικά τους παιδιά ! Έτσι αναπαράγεται η βία ως μέθοδος συνετισμού των “ανυπάκουων” παιδιών που παραβιάζουν τις εντολές που θέτουν οι “σοφοί και μορφωμένοι” γονείς !!!

Το ξύλο ήταν πριν από χρόνια μέθοδος της «μαύρης παιδαγωγικής» για συνετισμό των ανυπάκουων παιδιών .

Η κακοποιητική αυτή μέθοδος έχει σταματήσει από τους γονείς στα παιδιά ώς αντιπαιδαγωγική , εκτός από λίγες περιπτώσεις γονέων που δυστυχώς εξακολουθούν να χτυπούν τα παιδιά τους ή να τραβούν μαλλιά και αυτιά .

Οι νομοθέτες λοιπόν αναγκάστηκαν να θεσπίσουν νόμο για τους γονείς και εκπαιδευτικούς που συνεχίζουν να εφαρμόζουν βία στα παιδιά.

» Το ξύλο,το χαστούκι, η τιμωρία ,το τράβηγμα των αυτιών και μαλλιών θεωρείται σωματική κακοποίηση και απαγορεύεται με το νόμο Ν.3500/06 άρθρο 4 »

Οι γονείς δεν θα έπρεπε όμως να χρειάζονται νόμους, για να μεγαλώνουν χωρίς βία και φόβο τα παιδιά τους Θα έπρεπε να μπαίνουν στη θέση των » αγαπημένων » τους παιδιών και να νιώσουν όπως νιώθουν εκείνα, εκείνη τη στιγμή .

Το χαστούκι είναι ταπείνωση της αξιοπρέπειας.

Παιδιά που κακοποιούνται γίνονται προβληματικοί ενήλικες, γεμάτοι φοβίες, ανασφάλειες και χωρίς αυτοεκτίμηση. Λυπάμαι όλα αυτά τα παιδιά που θα έχουν παιδικά τραύματα που τους τα δημιουργούν τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή τους, που αντί να εμπνεύσουν την εμπιστοσύνη και το σεβασμό, πληγώνουν τα παιδιά τους .

Αυτοί οι γονείς θέλουμε να είμαστε; Γονείς που ασκούμε βία στα παιδιά μας ; Θέλουμε να μεγαλώνουμε παιδιά που μας φοβούνται;

Αν αυτοί οι γονείς θέλουμε να είμαστε, να μην αναρωτιώμαστε για τις συμπεριφορές των παιδιών μας και τη σχέση που θα έχουν μαζί μας όταν δεν θα τους προκαλούμε φόβο ! Το ξύλο δεν αποτελεί παιδαγωγικό μέσο. Ο φόβος δεν αφήνει χώρο για αγάπη.

Πηγή

Όταν φωνάζουμε δεν ακουγόμαστε

 Όταν τσακωνόμαστε φωνάζουμε. Έτσι είναι αδύνατο να ακούσουμε ο ένας τον άλλο. Πρόσφατα διάβασα κάπου πως όταν είμαστε θυμωμένοι φωνάζουμε στο άτομο με το οποίο έχουμε κάποια διαφορά, μιλώντας πάντα για ένα αγαπημένο πρόσωπο, γιατί οι καρδιές μας εκείνη την στιγμή έχουν απομακρυνθεί και δεν ακούει η μια την άλλη. Ενώ αντίθετα μιλάμε σιγανά όταν είμαστε αγαπημένοι γιατί οι καρδιές μας είναι κοντά.

Όταν φωνάζεις ο άλλος δεν πρόκειται να σε καταλάβει

Όσο δίκαιο και να έχεις με το να φωνάζεις στον άλλο, εκτός ότι δεν σε ακούει το άλλο άτομο διότι του βγαίνει αντίδραση, χάνεις και το δίκιο σου. Με τις φωνές αυτόματα οδηγείς το άτομο στο οποίο φωνάζεις σε μηχανισμούς άμυνας. 1ον να μην ακούει τι λες απλώς να θυμώνει και 2ον αδιαφορία.

Συνήθως σε έναν τσακωμό φωνάζει αυτός που φταίει.

Όσο και να σε πνίγει το δίκαιο,όσο θυμωμένος και να είσαι, θα πρέπει να εξηγείς με ήρεμο τρόπο στο άλλο άτομο τους λόγους για τους οποίους έχεις θυμώσει. Αν παρόλα αυτά αντιδράσει και δεν καταλάβει ούτε με ήρεμη συζήτηση το λάθος του. Ειδικά αν αρχίσει εκείνος να φωνάζει, είναι σίγουρο ότι φταίει.

Γενικώς οι καυγάδες δεν οδηγούν πουθενά και λειτουργούν με τον νόμο δράση -αντίδραση.

Μια ήρεμη πολιτισμένη συζήτηση, όσο δύσκολο και να σου είναι να μείνεις ήρεμος, πάντα θα βγάλει σε κάποιο αποτέλεσμα. Οι φωνές μας οδηγούν στην αντίδραση ακόμα και αν έχουμε άδικο και την ώρα ενός καυγά αποκλείεται κάποιος να παραδεχτεί το λάθος του. Επιπλέον η λεκτική βία μην ξεχνάς ότι σε κάνει να χάνεις το δίκιο σου, όσο και να έχεις τους λόγους σου που θέλεις να φωνάξεις. Προσπάθησε να συζητήσεις το θέμα που σε έχει θυμώσει όταν ηρεμήσεις.

Η βία φέρνει βία. Αυτή η φράση ισχύει και για την λεκτική βια εκτός από την σωματική.

Ερμιόνη Ταυλαρίδου

Για τους επόμενους τρεις μήνες, το Κέντρο Διοτίμα θα υλοποιήσει το πρόγραμμα «Όλες ασφαλείς» με την υποστήριξη του Δήμου Αθηναίων.

Το πρόγραμμα στοχεύει στην παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας σε ελληνίδες και μετανάστριες, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, που είναι δημότες ή κάτοικοι Αθηνών, και έχουν χαμηλά εισοδήματα.

Σκοπός μας είναι η υποστήριξη των επιζωσών και η μείωση των συνεπειών της ενδοοικογενειακής βίας, που γνωρίζει έξαρση σε όλο τον κόσμο, εν μέσω πανδημίας και περιορισμού της κυκλοφορίας των πολιτών.

Οι γυναίκες μπορούν να καλούν καθημερινά από Δευτέρα-Παρασκευή, 09.00-16.00, στη νέα γραμμή του δήμου στο 210-5210645, ή/και να επικοινωνήσουν μέσω της ηλεκτρονικής διεύθυνσης oles.asfaleis@athens.gr, με το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό από το Τμήμα Πολιτικών Ισότητας & Αντιμετώπισης Διακρίσεων του Δήμου Αθηναίων.

Τα περιστατικά θα παραπέμπονται άμεσα σε εξειδικευμένη δικηγόρο και ψυχολόγο του Κέντρου Διοτίμα. Παραπομπές μπορούν να γίνουν και από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου (Κοινωνική Υπηρεσία, Κέντρα Κοινότητας, Ξενώνας φιλοξενίας κακοποιημένων γυναικών, Πρόγραμμα βοήθεια στο σπίτι κ.ά.).

Η ομάδα του Κέντρου θα παρέχει στις επιζώσες νομική βοήθεια και βραχείας διάρκειας ψυχοκοινωνική υποστήριξη εξ αποστάσεως, για όσο καιρό ισχύουν τα μέτρα περιορισμού κυκλοφορίας των πολιτών.

Ανταποκρινόμενες στη δυσκολία πολλών γυναικών να επικοινωνήσουν με δομές υποστήριξης σε αυτή τη συνθήκη, εκτός από την τηλεφωνική επικοινωνία θα αξιοποιηθούν και εφαρμογές chat, email κ.ά. Αυτοπρόσωπη θα είναι η παρουσία δικηγόρου στις περιπτώσεις έκτακτων περιστατικών που υπάρχει ανάγκη για άμεση μετάβαση σε Αστυνομικό Τμήμα, μαζί με το θύμα, για την υποβολή μήνυσης.

Η νομική βοήθεια  περιλαμβάνει: νομική συμβουλευτική, συνδρομή στην υποβολή μήνυσης, δικαστική εκπροσώπηση. Ενδεικτικά: κατάθεση μήνυσης σε ΑΤ ή στην Εισαγγελία Πρωτοδικών, σύνταξη δικογράφων ασφαλιστικών, περιοριστικών μέτρων ή/και αγωγών, συνδρομή στη διαδικασία έκδοσης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, σε περιπτώσεις μεταναστριών χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα κ.ά.

Σε περίπτωση που κριθεί σκόπιμο, και πάντα με τη σύμφωνη γνώμη της εξυπηρετούμενης, θα υπάρχει δυνατότητα για παροχή ψυχοκοινωνικής στήριξης (μέχρι 3 συνεδρίες), με στόχο την παροχή πρώτων βοηθειών ψυχικής υγείας, τη διασύνδεση με υπηρεσίες, την πληροφόρηση για προγράμματα κ.ά.

Το Κέντρο Διοτίμα, είναι εξειδικευμένος φορέας σε ζητήματα έμφυλης βίας. Τα τελευταία 5 χρόνια υποστηρίξαμε (ψυχοκοινωνική και νομική βοήθεια) πάνω από 2.800 γυναίκες – θύματα έμφυλης βίας,εκπροσωπήσαμε πάνω από 500 γυναίκες σε δικαστήρια, 700 γυναίκες και άντρες συμμετείχαν σε ομάδες ενδυνάμωσης και ευαισθητοποίησης για την έμφυλη βία.

Πηγή

Πάρκο ενάντια στην οπαδική βία, όπου οι φίλαθλοι όλων των ομάδων θα μπορούν να αφήνουν ένα κασκόλ, μία σημαία, ένα αντικείμενο του αγαπημένου τους συλλόγου, στέλνοντας το μήνυμα πως ο αθλητισμός ενώνει και δεν διχάζει, σχεδιάζει να υλοποιήσει το επόμενο διάστημα στη Θεσσαλονίκη η διοίκηση του κεντρικού δήμου.

Την ιδέα του πάρκου ανακοίνωσε ο αντιδήμαρχος Αθλητισμού, Νεολαίας και Εθελοντισμού του δήμου Θεσσαλονίκης, Πέτρος Λεκάκης, μιλώντας στο ραδιόφωνο του ΑΠΕ – ΜΠΕ «Πρακτορείο 104,9 FΜ», με αφορμή το τελευταίο περιστατικό με τον θάνατο του 28χρονου Βούλγαρου οπαδού.

«Θα είναι ένα πάρκο ενάντια στην οπαδική βία. Ένα πάρκο στη μνήμη και των ανθρώπων που χάθηκαν. Το οπαδικό κίνημα δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και σέβεται αυτές τις καταστάσεις. Ο κάθε φίλαθλος, ακόμη και ευρωπαϊκού συλλόγου που θα έρχεται στη Θεσσαλονίκη για να αναμετρηθεί με ομάδα της πόλης μας, θα μπορεί να αφήνει ένα αντικείμενο αποδεικνύοντας πως ο αθλητισμός ενώνει και δεν διχάζει. Τέτοια φαινόμενα βίας πρέπει να εξαλειφθούν», δήλωσε ο κ. Λεκάκης.

Συμπλήρωσε δε πως η διοίκηση του δήμου θα επιλέξει αρχικά τον χώρο, ο οποίος θα μπορέσει να μετατραπεί στο συγκεκριμένο πάρκο και θα εξετάσει όλους τους τρόπους με τους οποίους θα μπορεί να «διαφυλαχθεί».

Παράλληλα, ο αντιδήμαρχος Αθλητισμού ανέφερε πως στις πρωτοβουλίες που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα είναι η δημιουργία ενός τηλεοπτικού σποτ στο οποίο θα συμμετέχουν οι «σημαίες» όλων των αθλητικών ομάδων της Θεσσαλονίκης, σε ποδόσφαιρο και μπάσκετ, βετεράνοι και νυν αθλητές που θα στέλνουν μήνυμα ενάντια στη βία.

«Θα έρθουμε σε επαφή με τους παλαίμαχους των συλλόγων ποδοσφαίρου και μπάσκετ, ώστε παίκτες που αποτέλεσαν «σημαίες» να βοηθήσουν σε αυτή την κατεύθυνση. Στις σκέψεις να κάνουμε ένα σποτάκι με όλους τους αθλητές, βετεράνους και εν ενεργεία, που θα καταδικάζουν τη βία. Επίσης, στις σκέψεις είναι να επικοινωνήσουμε και με οπαδούς που έχουν μια ξεχωριστή σημασία για την κάθε ομάδα», πρόσθεσε.

Πηγή

Υπάρχει πληθώρα λόγων – ψυχολογικοί και πρακτικοί – οι οποίοι καθιστούν δύσκολο έως αδύνατο το εγχείρημα του να απομακρυνθεί από μια κακοποιητική σχέση ένα άτομο που υπόκειται κακοποίηση. (Στο παρόν άρθρο μιλώ για γυναίκες αλλά αυτά που λέω ισχύουν και για άντρες που υπόκεινται κακοποίηση.)

Για να καταλάβουμε το γιατί δε φεύγει μια γυναίκα από μια κακοποιητική σχέση πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη φύση της κακοποιητικής σχέσης κι έπειτα την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά.

Ας ξεκινήσουμε με τη φύση της κακοποιητικής σχέσης. Όσοι αναρωτιούνται «Μα γιατί δε φεύγει, εγώ στη θέση της θα έφευγα μόλις έπεφτε το πρώτο χαστούκι» δεν καταλαβαίνουν πως η κακοποίηση δεν ξεκινά με τον έντονο τρόμο και την πιθανή βία τα οποία το θύμα βιώνει στο σήμερα μετά από χρόνια σχέσης. Η κακοποίηση ξεκινά σχεδόν πάντα με «άκακα» λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα. Ένας «αθώος» καγχασμός/μορφασμός εν είδει αστείου όταν η γυναίκα μιλά για ένα της επίτευγμα, σχόλια του τύπου «Πώς είσαι έτσι, μωρέ» όταν η γυναίκα φορέσει τα καινούργια ρούχα που αγόρασε, ή «άσε να το χειριστώ εγώ, ξέρουμε πως δεν είσαι και η πιο έξυπνη» ειπωμένα δήθεν χαριτωμένα, είναι αυτά που βιώνει η γυναίκα λίγο μετά το ξεκίνημα της σχέσης. Φυσικά αυτά τα λεκτικά και μη-λεκτικά μηνύματα συνοδεύονται από πληθώρα γλυκών εκδηλώσεων αγάπης, που σε συνδυασμό με τα συναισθήματα της γυναίκας προς τον σύντροφό της, θολώνουν την κρίση της μπερδεύοντάς τη, και τα παραβλέπει. Αυτό που όμως δεν μπορεί να αντιληφθεί είναι πως όλες αυτές οι λεκτικές και μη συμπεριφορές σιγά-σιγά δηλητηριάζουν και εν τέλει διαβρώνουν τον ψυχισμό της. Η γυναίκα αρχίζει να χάνει την αυτοπεποίθησή της, αρχίζει να νιώθει ανασφάλεια για την προσωπικότητά της και τον χαρακτήρα της, και αρχίζει να πιστεύει πως αυτό που της λέει ο σύντροφός της για την ίδια και την αξία της μάλλον είναι αλήθεια δεδομένου πως, όπως λέει, την αγαπά και θέλει το καλό της. Με αυτόν τον τρόπο σιγά-σιγά ο σύντροφος αποκτά πάτημα για να προχωρά σε όλο και χειρότερες λεκτικές και μη συμπεριφορές (ύβρεις και χειροδικία).

Ένα καλό παράδειγμα/παρομοίωση για να καταλάβουμε πως λειτουργεί αυτός ο μηχανισμός, είναι να σκεφτούμε την καρέκλα που έχουμε όλοι στο σπίτι μας (συνήθως στο υπνοδωμάτιο) η οποία είναι γεμάτη ρούχα. Τις πρώτες μία, δύο, τρεις φορές που θα πετάξουμε ένα ρούχο μας πάνω στην καρέκλα, όλα είναι εντάξει. Η καρέκλα έχει τρία μπλουζάκια πάνω. Προτού όμως το καταλάβουμε η καρέκλα έχει μια στοίβα ρούχα πάνω της και απορούμε πως έφτασε το πράγμα σε αυτό το σημείο! Πως ξέφυγε. Εμείς μόνο ένα μπλουζάκι πετάξαμε πάνω στην καρέκλα!

Η κακοποίηση έχει παρόμοια, ύπουλη εξέλιξη. Ξεκινά με ένα μισο-αστείο, μισο-υποτιμητικό σχολιάκι και πριν το καταλάβεις βρίσκεσαι στο πάτωμα, μετά από καυγά, έχοντας φάει ένα χαστούκι, με τον σύντροφό σου να κλαίει και να ορκίζεται πως σε αγαπά, πως δε θα το ξανακάνει ποτέ, πως θόλωσε, του είπες κι εσύ εκείνο το πράγμα που τον εξαγρίωσε (ωπ να την και η μετάθεση ευθύνης για το χαστούκι που μόλις έφαγες), αλλά καταλαβαίνει το λάθος του και δε θα το επαναλάβει. Παρατηρούμε πως ακόμη και τη στιγμή που ο θύτης απολογείται, πλημμυρίζοντας το θύμα με δηλώσεις αγάπης και μεταμέλειας, θα φροντίσει να προσθέσει ένα φευγαλέο μικρό σχόλιο για την ευθύνη που φέρει η ίδια η γυναίκα για το ξέσπασμά του, που οδήγησε στο χαστούκι που της έριξε. Η μετάθεση της ευθύνης στο θύμα της κακοποίησης είναι μια συνήθης πρακτική η οποία αποδυναμώνει ακόμα περισσότερο τη γυναίκα διότι ενισχύει την πεποίθηση πως το φταίξιμο γι’ αυτό που της συμβαίνει είναι δικό της. Η ενοχή είναι κάτι που νιώθει κατεξοχήν το θύμα και όχι ο θύτης. Η ενοχή που νιώθει η γυναίκα μπορεί να γίνει κατανοητή ως μια προσπάθεια του θύματος να βγάλει ένα χρήσιμο συμπέρασμα από την καταστροφή την οποία μόλις έζησε (την κακοποιητική συμπεριφορά) και να ανακτήσει μια αίσθηση δύναμης και ελέγχου. Το να πιστέψει πως θα μπορούσε να είχε κάνει εκείνη κάτι διαφορετικά και καλύτερο ώστε να υπήρχε καλύτερη έκβαση στον καυγά (όχι χαστούκι) μπορεί να είναι πιο υποφερτό σαν σκέψη από το να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, που είναι πως είναι αβοήθητη.

Το αίσθημα ανημποριάς της γυναίκας εντείνεται λόγω της αποσύνδεσής της από ένα υποστηρικτικό, φιλικό ή συγγενικό, περιβάλλον. Πολύ συχνά ο σύντροφος κάνει κινήσεις οι οποίες οδηγούν στην αποκοπή της γυναίκας από τους φίλους και τους συγγενείς της. Στην αρχή αυτές οι κινήσεις μοιάζουν άκακες («ας δούμε τους δικούς μου συγγενείς/φίλους αντί για τους δικούς σου») έως και κολακευτικές («ας βγαίνουμε πάντα μαζί», «δε μου αρέσει να βγαίνεις μόνη σου, θέλω να είμαστε πάντα μαζί»). Σύντομα όμως η γυναίκα βρίσκει τον εαυτό της χωρίς ένα δίκτυο ανθρώπων στο οποίο να μπορεί να στραφεί στην ώρα ανάγκης της για ψυχολογική, ηθική, ή και πρακτική υποστήριξη.

Για να αντιληφθούμε την ψυχοσύνθεση ενός ατόμου που κακοποιείται συστηματικά, πρέπει να εστιάσουμε στις πράξεις του θύτη. Αυτό που κάνει ο θύτης ξεκινώντας με άσχημα, ύπουλα σχολιάκια και καταλήγοντας ενίοτε στη βία, είναι να ασκεί ψυχολογικό έλεγχο και εξουσία. Οι μέθοδοι καθιέρωσης ελέγχου πάνω σε ένα άτομο είναι βασισμένες στη συστηματική, επαναλαμβανόμενη πρόκληση ψυχολογικού τραύματος. Πρόκειται για πράξεις που προκαλούν αποδυνάμωση, τρόμο, και αίσθημα ανημποριάς. Ο θύτης μπορεί να μην χρειάζεται καν την πρόκληση βίας ως εργαλείο χειρισμού της γυναίκας. Η απειλή θανάτου ή πρόκλησης τραυματισμού της γυναίκας ή των παιδιών της είναι αρκετά για να κρατήσουν το θύμα σε μία μόνιμη κατάσταση τρόμου. Οι απειλές είναι πολύ συχνότερες από την βία επί του πρακτέου. Σκεφτείτε να ζείτε, να περπατάτε, να ψωνίζετε, να συζητάτε, έχοντας έναν μόνιμο φόβο, που δεν μπορείτε να ξεχάσετε, πως κάτι θα συμβεί σε εσάς ή τα παιδιά σας.

Ο κακοποιητικός σύντροφος όμως δεν μεταδίδει στη γυναίκα μόνο τον φόβο του θανάτου ή της βίας, αλλά επιπλέον την κάνει να νιώθει ευγνωμοσύνη που της επέτρεψε να γλιτώσει τον θάνατο ή τη βία. Επιζώντες κακοποίησης έχουν δηλώσει πως πολλές φορές πίστευαν πως θα πεθάνουν (χωρίς καν να τους ασκηθεί βία, μόνο με την απειλή!) και πως τους χαρίστηκε η ζωή την τελευταία στιγμή. Μετά από πολλές επαναλήψεις αυτού του κύκλου (πίστεψα πως θα πέθαινα-μου χάρισε τη ζωή), το θύμα μπορεί να βιώσει το παράδοξο να βλέπει τον θύτη της ως τον σωτήρα της που της χάρισε την ευκαιρία να ζήσει.

Επιπρόσθετα της πρόκλησης φόβου, ο θύτης επιδιώκει να καταστρέψει την αυτονομία του θύματος. Αυτό επιτυγχάνεται με έλεγχο του τι φορά το θύμα («αυτή η φούστα είναι πρόστυχη μην την φορέσεις», «στρινγκ φοράνε μόνο οι πόρνες»), πότε θα μιλήσει («τώρα μιλάνε οι άντρες, πήγαινε στην κουζίνα σου»), και πως θα διαχειριστεί το σώμα της («τώρα είσαι μαζί μου δε χρειάζεται να βάφεσαι/φτιάχνεις τα μαλλιά σου/βάφεις τα νύχια σου/κάνεις αποτρίχωση στα γεννητικά όργανα», «σταμάτα να τρως αυτές τις αηδίες», «σταμάτα να πίνεις αλκοόλ, η γυναίκα που είναι σε σχέση με μένα δεν θα πίνει αλκοόλ»). Ακόμη κι αν οι βασικές σωματικές ανάγκες του θύματος (ένδυση, τροφή κλπ) ικανοποιούνται, αυτή η προσβολή της σωματικής της αυτονομίας την ντροπιάζει και σιγά-σιγά της καταστρέφει το ηθικό και την αυτοπεποίθηση.

Και φτάνουμε στην ντροπή. Η οποία, μαζί με την ενοχή, είναι κάτι που βιώνει έντονα το θύμα (αντί για τον θύτη). Διότι παρά τον ψυχολογικό τραυματισμό που υπόκειται, η γυναίκα νιώθει πως αυτό που της συμβαίνει αποτελεί παραβίαση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητάς της. Και νιώθει ντροπή και ενοχές διότι σκέφτεται πώς φέρει όλη την ευθύνη η ίδια γι’ αυτό που της συμβαίνει. Η γυναίκα όμως δεν μπορεί να κάνει μια δίκαιη, σωστή εκτίμηση της κατάστασής της μέχρι να φτάσει στο σημείο να καταλάβει πέραν πάσης αμφιβολίας πως καμία πράξη εκ μέρους της δεν απαλλάσσει τον σύντροφό της από την ευθύνη των κακοποιητικών πράξεών του.

Επομένως μπορούμε να καταλάβουμε πως όταν μιλάμε για μια γυναίκα η οποία βρίσκεται σε μια σχέση στην οποία υπάρχει λεκτική ή/και μη-λεκτική κακοποίηση, δεν μιλάμε για μια γυναίκα με ακέραιο ψυχισμό αλλά για μια γυναίκα της οποίας ο ψυχισμός έχει διαταραχθεί, που έχει υποστεί αργό και σταθερό ψυχολογικό τραυματισμό, αποδυνάμωση της προσωπικότητάς της και της αυτοπεποίθησής της, αποσύνδεσή της από υποστηρικτικό (φιλικό ή συγγενικό) περιβάλλον, η οποία ζει σε καθεστώς μόνιμου τρόμου, με φόβο για τη σωματική της ακεραιότητα και τη σωματική ακεραιότητα των παιδιών της, ακόμα κι αν δεν της ασκείται συχνά βία. Κοινώς, μιλάμε για μία γυναίκα παγιδευμένη.

Αυτή η κατάσταση «ομηρίας» εξαιτίας της κατακερματισμένης ψυχολογίας της γυναίκας εντείνεται λόγω των πρακτικών εμποδίων που την δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο να ξεφύγει.

Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο πολλές γυναίκες δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τον γάμο/σχέση τους είναι η έλλειψη οικονομικής ανεξαρτησίας. Είτε λόγω επαγγελματικής απειρίας είτε εξαιτίας πίεσης από τον σύντροφο, η γυναίκα δεν έχει δική της δουλειά και κατ’ επέκταση δικά της χρήματα. Αυτό την κάνει ευάλωτη καθώς η επιβίωσή της (και η επιβίωση των παιδιών της) εξαρτάται εξ’ ολοκλήρου από τον σύντροφο. Ακόμη κι αν έχει όμως δική της δουλειά είναι πολύ πιθανό πως ο σύντροφος έχει απόλυτη εξουσία και έλεγχο επί της διαχείρισης των οικονομικών (όπως και σε κάθε άλλο τομέα της ζωής της) καθιστώντας την εξαρτημένη από εκείνον.

Ακόμα κι αν σχηματιστεί η ιδέα της φυγής από το κακοποιητικό περιβάλλον, η αμέσως επόμενη σκέψη της γυναίκας είναι «Πού θα πάω;». Πολλές γυναίκες στερούνται ενός ασφαλούς μέρους στο οποίο μπορούν να πάνε μόνες ή με τα παιδιά τους. Δεν έχουν ένα πατρικό/μητρικό σπίτι στο οποίο να μπορούν να επιστρέψουν, κι ακόμη κι αν έχουν μπορεί να μην νιώθουν πως θα είναι ασφαλείς από τον κακοποιητικό σύντροφο σε αυτό το σπίτι. Ο τρόμος πως όπου κι αν πάνε ο σύντροφος θα τις βρει και θα τις βλάψει είναι βαθιά εμποτισμένος μέσα τους.

Φυσικά υπάρχουν πολλές γυναίκες οι οποίες καταφέρνουν και ξεφεύγουν από τις κακοποιητικές τους σχέσεις. Το να φτάσει όμως η γυναίκα να κάνει το βήμα να φύγει από την κακοποιητική σχέση είναι κάτι δύσκολο, και η προτροπή «απλά φύγε» ή «απλά εγκατέλειψέ τον» είναι πολύ δυσκολότερη απ’ όσο ακούγεται. Απαιτούνται πολλά «στάδια προετοιμασίας» (δημιουργία σταθερού υποστηρικτικού περιβάλλοντος-άνθρωποι που θα ακούσουν τη μαρτυρία της γυναίκας για την κακοποίησή της και θα την πιστέψουν, εύρεση ασφαλούς καταλύματος για την ίδια και τα παιδιά της, νομικά βήματα για εξασφάλιση της σωματικής της ακεραιότητας και των παιδιών της στο μέγιστο δυνατό βαθμό κ.α.) που μπορούν να συζητηθούν σε ένα άλλο άρθρο με λεπτομέρεια.

Για την ώρα ας αρκεστούμε στο ότι η πραγματικότητα μιας γυναίκας που ζει σε καθεστώς κακοποίησης είναι σκληρή και δύσκολη, και είναι κρίμα να την μειώνουμε με μια σκληρή, ανίδεη, κακοποιητική ερώτηση όπως «μα γιατί δε φεύγεις;».

Νάσια Μετόκη

Πηγή