Γλώσσα (langue)

1. Κοινωνική πλευρά του λόγου.
2. Ουσιαστικό, δομικό στοιχείο του λόγου που αρθρώνεται ως σύστημα.
3. Καθορισμένο αντικείμενο που μπορεί να μελετηθεί, καθώς αποτυπώνεται υλικά.

Ομιλία (parole)

1. Ατομική χρήση της γλώσσας, «ατομική πράξη θέλησης και νοημοσύνης».
2. Συγκυριακό, συμπτωματικό στοιχείο του λόγου.
3. Δε συστηματοποιείται ώστε να μπορεί να μελετηθεί εύκολα.

Χαρακτηριστικά της γλώσσας

Είναι το κοινωνικό μέρος του λόγου, που δεν μπορεί από μόνο του ούτε να το δημιουργήσει, ούτε να το τροποποιήσει». Σύμφωνα με τον Saussure αποτελεί μια κοινωνική και ιστορική σύμβαση που δεσμεύει όλους τους ανθρώπους.

Η γλώσσα μπορεί να μελετηθεί σε διάκριση από την ομιλία. Για παράδειγμα, μη «νεκρή» γλώσσα, μπορεί να μελετηθεί. Επιπλέον, είναι ένα ομοιογενές σύστημα σημείων σε αντίθεση με την ομιλία που είναι ετερογενής. Ωστόσο, οι δύο διαπλέκονται διαρκώς. Αν και αποτελεί «αφηρημένο» σύστημα, καθίσταται συγκεκριμένη και «χειροπιαστή», δηλαδή αποτυπώνεται υλικά και παγιώνεται μέσω της γραφής.

Η δομή της γλώσσας

Βασικές μονάδες/στοιχεία από τα οποία απαρτίζεται η δομή της γλώσσας είναι τα σημεία: κάθε σημείο αποτελεί ένωση μιας ιδέας (σημαινόμενο) και μιας ακουστικής εικόνας (σημαίνον), καθώς και ένωση της μορφής μιας λέξης και του περιεχομένου της. Η δομή αποτελεί σύστημα σχέσεων μεταξύ σημείων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Η σύγχρονη επιστημονική έρευνα συνηγορεί ΥΠΕΡ του θεμελιώδους ρόλου της μουσικής αγωγής στην εκπαίδευση, καθώς υποστηρίζει την καθολικότητα της ικανότητας του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται, να εκτελεί και να δημιουργεί μουσική.

Ενυπάρχει η μουσική νοημοσύνη, που είναι εξίσου σημαντική όσο η γλωσσική νοημοσύνη.

Gardner, 1993.

Πλήθος ερευνητών της μουσικής παιδείας εστίασε στη διασύνδεση μουσικής και κίνησης. Από τις πρώτες δεκαετίες του 20^ού αιώνα οι ιδέες των μουσικοπαιδαγωγών Dalcroze και Orff, έθεσαν την κίνηση στο επίκεντρο της μουσικής αγωγής, καθώς υποστήριξαν ότι η μουσική αντίληψη οξύνεται με το συσχετισμό μουσικής και κίνησης. Στη συνέχεια, μελέτες από το χώρο της εθνομουσικολογίας ανέδειξαν ότι μουσική και χορός είναι στοιχεία αδιαχώριστα στη μουσική όλων των λαών.

Επισημαίνοντας τη σημασία της κιναισθητικής εμπειρίας στα πρώτα στάδια της νοητικής ανάπτυξης, οι θεωρίες της ψυχολογίας για τη γνωστική ανάπτυξη του παιδιού των Piaget και Bruner ανέδειξαν περαιτέρω τη σημασία της κίνησης ως μέσου αναπαράστασης των μουσικών εννοιών. Με βάση τις ανωτέρω θεωρίες μουσικοπαιδαγωγοί διερεύνησαν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας αναπαριστούν μέσω κίνησης διάφορα χαρακτηριστικά της μουσικής.

Επιπρόσθετα, εκτός από την αναπαράσταση της μουσικής εμπειρίας μέσω της κίνησης, από τη δεκαετία του 1980 πολλοί ερευνητές έστρεψαν το ενδιαφέρον τους στην έρευνα των αυθόρμητων εικονικών αναπαραστάσεων της μουσικής από τα παιδιά, δηλαδή αναπαραστάσεις που κάνουν τα παιδιά ακούγοντας μουσικά κομμάτια με ζωγραφιές, εικόνες, σχέδια ή τρισδιάστατες απεικονίσεις.

Τα εμπειρικά δεδομένα πολλών ερευνών επιβεβαιώνουν τη θετική επίδραση της μουσικής αγωγής στην ανάπτυξη γνωστικών ικανοτήτων, στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης, στην κοινωνικοποίηση και στη συναισθηματική προσαρμογή, τόσο στα πλαίσια της γενικής όσο και στα πλαίσια της ειδικής εκπαίδευσης.

Στη σχολική μουσική εκπαίδευση, τα επίπεδα μάθησης-διδασκαλίας είναι τα εξής:
1^ο επίπεδο: ο μαθητής γνωρίζει και μαθαίνει να ελέγχει ακουστικά τα υλικά με τα οποία δημιουργείται η μουσική (ηχοχρώματα, γνωρίσματα του ήχου, τεχνικές παιξίματος σε διάφορα όργανα).
2^ο επίπεδο: ο μαθητής γνωρίζει και ελέγχει την έκφραση (ατμόσφαιρα των μουσικών έργων, μουσικότητα, κίνηση ανάλογα με τις μουσικές φράσεις).
3^ο επίπεδο: ο μαθητής προσεγγίζει τη δομή των μουσικών έργων (επανάληψη, αντίθεση, μίμηση, παραλλαγή, γέφυρες).
4^ο επίπεδο: ο μαθητής μαθαίνει να εκτιμά τη μουσική ως φορέα πολιτισμικών αξιών και αποκτά αυτονομία και ανεξάρτητη σκέψη σχετικά με τη μουσική.

Σε κάθε περίπτωση, δεν αρκεί να κατακτηθούν τα 4 επίπεδα αλλά πρέπει να ανατροφοδοτούνται συνεχώς και οι μουσικοί να κινούνται σε όλα τα επίπεδα ανεξαρτήτως του επιπέδου που έχουν φτάσει.

Από τα άνωθεν προκύπτει ότι η διδασκαλία της δεν είναι μια ευθύγραμμη πορεία με διακριτά ιεραρχικά στάδια, αλλά μια συνεχής αναζήτηση της αισθητικής εμπειρίας που πρέπει πρώτιστα να στοχεύει στη συναισθηματική και αισθητική διέγερση των παιδιών.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Το βιβλίο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένας φίλος, ένας συνοδοιπόρος που μας οδηγεί προς τη ψυχαγωγία. Είναι ένα πέρασμα στον κόσμο της γνώσης και το μόνο σίγουρο είναι πως ό,τι είδος λογοτεχνίας κι αν επιλέξεις να διαβάσεις θα σε συνεπάρει μαζί του, αφού μαζί του βιώνουμε έντονα συναισθήματα, φιλοσοφούμε, μαθαίνουμε, προβληματιζόμαστε.

Πραγματικά, ενώ το βιβλίο είναι όλα τα παραπάνω πως θα πείσουμε ένα παιδί να έρθει σε επαφή με τον κόσμο του βιβλίου; Οι απαντήσεις σίγουρα ποικίλλουν και οι λόγοι φαντάζομαι είναι πολλοί. Συνήθως, τα παιδιά ταυτίζουν το βιβλίο μόνο με τη σχολική γνώση και οι γονείς ενώ όταν είναι σε πολύ μικρή ηλικία τα παιδιά τους κάνουν προσπάθειες να τα μυήσουν στον κόσμο του βιβλίου… μετά οι προσπάθειες μειώνονται ή εξαφανίζονται.

Πολύ βασικό για να αγαπήσει το διάβασμα είναι να του δώσει κάποιος την ευκαιρία να διαβάσει ένα βιβλίο που θα του ταιριάζει ως ιδιοσυγκρασία, που να πιστέψει ότι είναι κοντά στα ενδιαφέροντά του. Έπειτα, η διαδικασία αυτή να συνεχιστεί ξανά και ξανά ώστε να δημιουργηθεί μια «αιώνια φιλία».

Το παιδί, που είναι στην πιο δημιουργική φάση της ζωής του, πρέπει να δει τον εαυτό του μέσα στο βιβλίο και όχι να το νιώθει ως κάτι ξένο, κάτι απρόσιτο και μακρινό.

Η σχέση μας με την ανάγνωση, λοιπόν, ξεκινά από πολύ τρυφερή ηλικία και είναι μια σχέση που πρέπει να καλλιεργείται συνεχώς από την ηλικία που ακόμα δεν ξέρουμε να διαβάζουμε και οι δικοί μας άνθρωποι γίνονται οι οδηγοί μας.

Η ανάγνωση βιβλίου θα βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει τη φαντασία του, την ενσυναίσθησή του, να βρει νέα ενδιαφέρονται, να γελάσει, να ονειρευτεί, να προβληματιστεί και να μάθει. Εξίσου, καλλιεργείται η γλωσσική του ικανότητα και βελτιώνεται η μνήμη και η συγκέντρωση. Ακόμη, μειώνεται το άγχος και επέρχεται η ψυχική ηρεμία.

Όμως, τι βιβλίο να πάρω σε ένα παιδί;

Αρχικά, διαλέγουμε με βάση την ηλικία. Πιο συγκεκριμένα, για παιδιά 1-2 ετών επιλέγουμε βιβλία με σκληρές σελίδες, με παραθυράκια και απλές εικόνες αντικειμένων. Για παιδιά 2-3 ετών: Βιβλία με μικρές ιστορίες, στιχάκια και πάζλ. Για παιδιά 3-4 ετών: Βιβλία με πιο σύνθετες έννοιες που επιζητούν λύσεις και προβληματίζουν τα παιδιά.Για παιδιά 4+ ετών: Παραμύθια με λίγο εκτενή κείμενο που μιλούν για τα συναισθήματα, φιλίες κ.α.

Επίσης, πολύ σημαντικό είναι να επιλέγουμε βιβλία με ζωντανά χρώματα που θα τους τραβήξουν την προσοχή τους. Για παιδιά προσχολικής ηλικίας που δεν μπορούν ακόμα να διαβάσουν, μικρές ιστορίες με έντονη εικονογράφηση, ενώ για παιδιά που κάνουν ήδη τα πρώτα του βήματα στην ανάγνωση επιλέγουμε ιστορίες με μεγάλα γράμματα που θα τα βοηθήσουν στην προσπάθεια τους. Στις μεγαλύτερες ηλικίες τα πράγματα είναι πιο εύκολα καθώς τα παιδιά έχουν την δική τους κρίση και άποψη.

Αναστασία Κακλαμάνου

Είναι ο κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με τα μορφήματα. Μόρφημα είναι η μικρότερα μονάδα της γλώσσας με σημασία. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι είναι το ελάχιστο τεμάχιο μιας λέξης με σημασία, είτε αυτό είναι λεξικής φύσεως, είτε είναι γραμματικής. Στην περίπτωση, μπορεί να παραπέμπει σε ένα αντικείμενο ή μια έννοια του κόσμου, ενώ στην δεύτερη περίπτωση φέρει γραμματικές πληροφορίες, εν ολίγοις το γένος, τον αριθμό, την πτώση και την γραμματική κατηγορία.

Ως προς τη μορφή τους αποτελείται από:

• Λέξη: και, εγώ, που
• Θέμα: παιδ-, λέ-, δρόμ-
• Πρόσφυμα: -άκι, -ότητα, -τζης, α-

Το πρόσφυμα κατανέμεται σε 2 κατηγορίες:

• κλιτικό πρόσφυμα: συμβάλλει στην κλίση της λέξης, λ.χ. άνθρωπ-ος
• παραγωγικό πρόσφυμα: συμβάλλει στη δημιουργία μιας νέας λέξης, είτε πριν το θέμα, είτε όχι.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Η σχέση ανάμεσα σε σημαινόμενο και σημαίνον είναι αυθαίρετη. Πρόκειται για την «αυθαιρεσία του σημείου». Δεν υπάρχει καμία αναγκαιότητα που αποδίδει στην έννοια του δέντρου την ακουστική εικόνα «δέντρο». Η σύλληψη αυτή βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τη νατουραλιστική ιδέα της ονοματοποιίας (ότι δηλαδή οι λέξεις προκύπτουν από τη μίμηση των φυσικών ήχων).

Η αυθαιρεσία του σημείου δεν οδηγεί στον υποκειμενισμό. Δεν πρόκειται για ατομική επιλογή, αλλά για προϊόν κοινωνικής σύμβασης που εδραιώνεται και παγιώνεται. Έτσι, η σύμβαση αυτή αποκτάει δεσμευτικότητα. Από την άλλη πλευρά της οντολογικής αυθαιρεσίας είναι η οντική δεσμευτικότητα. Η ιδέα αυτή θα επηρεάσει ιδιαίτερα την ανάλυση λόγου, η οποία αναζητά τους μηχανισμούς που καθιστούν προσωρινά το αυθαίρετο δεσμευτικό.

Ποιες είναι οι σχέσεις μεταξύ των σημείων;
Το κάθε σημείο αποκτά τη σημασία του, ορίζεται, μέσω της διαφοράς του από τα άλλα σημεία και όχι εξαιτίας της εγγενούς αξίας του. Η διαφορά είναι εκείνη που αποδίδει την ταυτότητα στο κάθε σημείο: «Ένα γλωσσικό σύστημα είναι μια σειρά από διαφορές ήχων, που συνδυάζονται με μια σειρά από διαφορές ιδεών», όπως υποστήριξε και ο Saussure. Η θέση αυτή θα επηρεάσει βαθιά τον κοινωνικό και πολιτικό στοχασμό μέχρι και τις μέρες μας: ταυτότητα και διαφορά αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Ο θυμός είναι ένα έντονο συναίθημα που προκαλείται συνήθως από κάποια προσβαλή, ταραχή ή και άρνηση. Όπως όλοι οι άνθρωποι θυμώνουν, το ίδιο συμβαίνει και στα παιδιά. Συνηθώς παρουσίαζεται ως άμυνα ενάντια σε βαθύτερα συναισθήματα όπως ο φόβος, η απογοήτευση, η ζήλια και ο πόνος. 

Τα παιδιά μαθαίνουν και έρχονται σε επαφή καθημερινά με ερεθίσματα από το κοντινό τους περιβάλλον, δηλαδή την οικογένεια και τους φίλους. Χάρη σε αυτούς, μπορούν αβίαστα να διδαχθούν μέσω της υπομονής και της απόκτησης συναισθηματικής νοημοσύνης να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους, όπως για παράδειγμα το θυμό.

Για να θεωρήσουμε ορθή την αντιμετώπιση του θυμού από τα παιδιά, σημαίνει πως έχουν καταφέρει:

1. να ελέγχουν μια επιθετική συμπεριφορά,
2. να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τι συναισθήματα κρύβονται πίσω από το θυμό τους και
3. να επιλύουν τα προβλήματα τους με εποικοδομητικό τρόπο.

Όμως, τι πρέπει να κάνουμε όταν το παιδί βιώνει έντονο θυμό; Πώς να το βοηθήσουμε να διαχειριστεί και να κατανοήσει τα έντονα αυτά συναισθήματα; Ας δούμε κάποιες πρακτικές που θα μας βοηθήσουν!

1. Όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά. Μόνο οι πράξεις πρέπει να περιορίζονται.

2. Προσπαθήστε να βάλετε όρια. Επιτρέποντας το συναίσθημα δεν σημαίνει πως επιτρέπονται και οι καταστροφικές πράξεις, π.χ το να χτυπάει. Υπενθυμίστε στο παιδί ότι η βία δεν είναι λύση.

3. Παραμείνετε κοντά στο παιδί όταν είναι αναστατωμένο, σας χρειάζεται! Είναι εντάξει να ζητάνε βοήθεια διότι όταν κλείνονται στον εαυτό τους πιθανόν δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνα τους το πρόβλημα που τους απασχολεί. Γι’ αυτό ενθαρρύνετε τους να σας ζητήσουν υποστήριξη.

4. Προσπαθήσετε να είστε ήρεμοι. Τα παιδιά θα προσπαθήσουν να υιοθετήσουν τη συμπεριφόρα σας καθώς έχουν την τάση να μιμούνται συμπεριφορές κυρίως από το οικογενειακό τους περιβάλλον.

5. Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή να χειρίζεται το θυμό του πιο εποικοδομητικά. Κάντε το να νιώθει ασφάλεια να εκφράσει το συναίσθημα που το κατακλύει.

Ορισμένες φορές, για να βοηθήσουμε την κατάσταση είναι αναγκαίο το παιχνίδι με σκοπό, βέβαια, τη διαχείρηση του θυμού. Ενδεικτικά:

1. Το «θυμόμετρο»

Αρχικά, αναφερόμαστε στα στάδια του θυμού (ηρεμία-εκνευρισμός-θυμός-οργή). Επιλέγουμε ένα χρώμα για κάθε στάδιο (π.χ. για την οργή το κόκκινο γιατί όταν θυμώνουμε πολύ κοκκινίζει το πρόσωπό μας) ενώ για τις διακυμάνσεις του θυμού στα πλαίσια του ίδιου σταδίου χρησιμοποιούμε τις διαβαθμίσεις του αντίστοιχου χρώματος (π.χ. για την οργή χρησιμοποιούμε το κόκκινο, για το ανώτερο στάδιο από αυτήν προσθέτουμε στο κόκκινο λίγο μαύρο και για το προηγούμενο από αυτήν στάδιο προσθέτουμε στο κόκκινο λευκό). Με αυτόν τον τρόπο για την έντονη οργή έχουμε σκούρο κόκκινο και για την ήπια οργή ανοιχτό κόκκινο. Τέλος, συζητάμε για τα συναισθήματα και τι ήταν αυτό που μας προκάλεσε το συναίσθημα αυτό. Αν το παιδί δυσκολεύεται, μπορεί να εκφραστεί και μέσω της ζωγραφικής.

2. Το κουτί της «Ηρεμίας»

Είναι σημαντικό να φτιάξουμε ένα κουτί στο οποίο θα βάλουμε πράγματα που μας βοηθάνε να ηρεμήσουμε, όπως ένα μουσικό όργανο που ακούγοντάς το ηρεμούμε ή κάποιο αγαπημένο παιχνίδι.

Παρ’ όλα αυτά, κάποια παιδιά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείρηση θυμού. Σε μια τέτοια περίπτωση, η θεραπευτική παρέμβαση μπορεί να τα βοηθήσει να επεξεργαστούν τα βαθύτερα συναισθήματα που κρύβονται κάτω από το θυμό και να αναπτύξουν την ικανότητα να διαχειρίζονται όλα τους τα συναισθήματα. Προλαμβάνοντας και αντιμετωπίζοντας το συσσωρευμένο θυμό του παιδιού σας μέσω μιας θεραπευτικής παρέμβασης, το βοηθάτε να γίνει ένας πιο ισορροπημένος ενήλικας.

Αναστασία Κακλαμάνου

Στερεοτυπική συμπεριφορά
Τα περισσότερα άτομα με ΔΑΦ παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες πράξεις, όπως για παράδειγμα σε οπτικά ερεθίσματα, στην οσμή, στην ομιλία, στη γεύση, στην αφή, στην κίνηση, τελετουργίες, όπως να τοποθετούν αντικείμενα σε μια ευθεία γραμμή.

Κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη
Η θεωρία της διάκρισης των συναισθημάτων αναφέρει πως υπάρχει μία ομάδα θεμελιωδών συναισθημάτων που αποτελείται από έξι ως δέκα. Τα βασικά συναισθήματα είναι βιολογικά, καθορίζονται από τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ατόμων, εκφράζονται και αναγνωρίζονται από όλα τα άτομα ανεξαρτήτως εθνικότητας και είναι ο θυμός, ο φόβος, η χαρά, η λύπη, η αηδία και η έκπληξη.

Συναισθηματική νοηματοδότηση
Για τα παιδιά με ΔΑΦ είναι πολύ δύσκολο να ενσωματώσουν στη γλώσσα το συναισθηματικό περιεχόμενο που κρύβεται μέσα στα νοήματα και να καταλάβουν τον κοινωνικό κόσμο. Δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν τις διάφορες πλευρές της επικοινωνίας καθώς και να κατανοήσουν ένα αφηγηματικό κείμενο, διότι θα πρέπει να κατανοήσουν το λεξιλόγιο, το στυλ του γραψίματος, τις αντιδράσεις των ηρώων σε μια ιστορία. Έτσι, δυσκολεύονται να αντιληφθούν το συναισθηματικό κόσμο των ηρώων, να δώσουν σημασία στην ουσία ενός νοήματος, καθώς κολλάνε στις λεπτομέρειες, να κατανοήσουν αφηρημένες έννοιες (σκέψεις και συναισθήματα) και μεταφορές, ειρωνείες, ανέκδοτα, ιδιωματισμούς και σαρκασμούς, καθώς και να αναγνωρίσουν λανθασμένες αντιλήψεις.

 Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Στο σύγχρονο περιβάλλον τα επιτυχημένα μέλη χρειάζεται να είναι ΗΓΕΤΕΣ, και κυρίως στις σχολικές βαθμίδες, όπως οι διευθυντές. Αποτελεσματική Ηγεσία σημαίνει άσκηση επιρροής στους γύρω σε όλα τα επίπεδα, ώστε να:

• αναπτυχθούν οι δεξιότητες των στελεχών
• αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας
• γίνει ποιοτικότερη η εργασία
• αναπτυχθεί η καινοτόμος σκέψη

Χαρακτηριστικά της Ηγεσίας

Ευφυΐα / νοημοσύνη, συναισθηματική νοημοσύνη, γνώσεις / πολυμάθεια, αυτογνωσία / αυτοπεποίθηση, συστηματική σκέψη, ακεραιότητα, πίστη σε αξίες, ταπεινότητα, κύρος και κοινωνική υπευθυνότητα, δικαιοσύνη, θάρρος, αντοχή.

Η Φύση της Ηγεσίας

Τα κύρια συστατικά που συνιστούν τη φύση της ηγεσίας είναι η ικανότητα του ατόμου να:

• αντιλαμβάνεται ότι οι άνθρωποι υποκινούνται από διάφορα πράγματα, σε διάφορες περιπτώσεις και σε διαφορετικές καταστάσεις
• εμπνέει
• ενεργεί με τρόπο, που να αναπτύσσει κατάλληλο κλίμα για την ανταπόκριση στους υποκινητικούς παράγοντες και για τη διέγερσή τους

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Ως αρχιχρονιά ή Πρωτοχρονιά νοείται η πρώτη ημέρα του ακολουθούμενου ημερολογιακού έτους. Στις περισσότερες χώρες, όπως και στην Ελλάδα, έχει καθιερωθεί ως επίσημη αργία.

Στον ελλαδικό χώρο συνηθίζεται να αρχίζει η νέα χρονιά με τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα (Αγίου Βασιλείου), και αμείβονται με χρήματα ή λιχουδιές. Επίσης, υπάρχει και το έθιμο του σπάσιμου του ροδιού. Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία για τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και ο νοικοκύρης κουβαλά μαζί του ένα ρόδι για να το «λειτουργήσει». Κατά την επιστροφή στο σπίτι, ο νοικοκύρης πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας  και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Έπειτα, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού.

Τα έτη της υιοθέτησης από την 1η Ιανουαρίου ως τη νέα χρονιά από τότε που έγινε και το καθολικό πρότυπο έναρξης του νέου έτους.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Είναι κοινά παραδεκτό πως στις μέρες μας η «παράδοση του οικογενειακού τραπεζιού» σε καθημερινή βάση τείνει να εγκαταληφθεί. Οι λόγοι είναι πολλοί που μας απομακρυνούν από αυτόν το «θεσμό», διαφορετικές ώρες εργασίας ή εξωσχολικές δραστηριότητες είναι οι κυριότεροι. Όμως, είναι τόσο σημαντικοί αυτοί οι λόγοι ώστε να εγκαταληφθεί αυτός ο «θεσμός» οριστικά;

Αρχικά, είναι σημαντικό να αναφερθεί πως τα τελευταία χρόνια πολλές είναι οι επιστημονικές μελέτες που έχουν τονίσει την αξία των οικογενειακών γευμάτων για τη σωματική ανάπτυξη και την προαγωγή της ψυχικής και σωματικής υγείας των παιδιών.

Ειδικότερα, όταν οι γονείς εφαρμόζουν την αρχή της ισορροπημένης διατροφής, φαίνεται ότι η οικογενειακή διατροφή βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν υγιεινές και ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες. Όσο γευματίζουν οικογενειακά, είναι λιγότερο πιθανό να καταναλώσουν ακατάλληλα τρόφιμα, διότι οι γονείς μπορούν να ελέγξουν τόσο την ποιότητα όσο και την ποσότητα των τροφών. 

Επίσης, τα αποτελέσματα μελετών έδειξαν ότι τα παιδιά που τρώνε συχνά με την οικογένειά τους, έχουν κατά 50% λιγότερες πιθανότητες να υποφέρουν από άγχος, ενώ παράλληλα είναι πιο ευτυχισμένα και πιο υγιή διανοητικά.

Οι γιορτινές μέρες, λοιπόν, είναι η ευκαιρία να βρεθούμε ξανά με την οικογένεια μας και να φάμε όλοι μαζί!

Ορισμένοι λόγοι για να εκτιμήσουμε ξανά την αξία ενός οικογενειακού γεύματος, πόσο μάλλον κατά την περιόδο των Χριστουγέννων, είναι οι εξής:

1. Δημιουργούμε όμορφες οικογενειακές αναμνήσεις.
2. Ενισχύονται οι οικογενειακοί δεσμοί.
3. Περνάμε καθορισμένο κοινό χρόνο με τα μέλη της οικογένειας.
4. Ευκαιρία για επικοινωνία.
5. Ισχυροποίηση του δεσμού της οικογένειας.
6. Ενισχύεται η αντίληψη της ομαδικότητας, της ισότητας μεταξύ των μελών και η αίσθηση του “ανήκειν” σε μια ευρύτερη ομάδα.
7. Ευκαιρία για την οικογένεια να συζητήσει, να μοιραστεί την καθημερινότητα τους, να ακούσουν οι γονείς τα προβλήματα των παιδιών τους και όπου κρίνουν σημαντικό να τους βοηθήσουν.
8. Το φαγητό με παρέα βοηθά τα παιδιά να μάθουν να μοιράζονται και να σκέφτονται και τους άλλους. 
9. Μειώνει το αίσθημα μοναξιάς ή της απομόνωσης και θέτει τις βάσεις για μια πιο υγιεινή ζωή.
10. Βοηθά στο γέλιο, την χαρά και την αισιοδοξία.

Ας καθιερώσουμε στο πρόγραμμα μας, λοιπόν, αυτή τη τόσο σημαντική συνήθεια για την οικογένειας μας και ιδίως αυτές τις γιορτινές μέρες!

Αναστασία Κακλαμάνου