Πώς μας έχει επηρεάσει η απομόνωση τα τελευταία δύο χρόνια;
Μπορεί κατά κάποιο τρόπο να έχουμε επιστρέψει στην καθημερινότητά μας, συγκριτικά με την αρχή της πανδημίας, όμως τίποτα δεν είναι πλέον το ίδιο. Ο αντίκτυπος που είχε η απομόνωση στην ψυχική υγεία του ανθρώπου, βρίσκεται ακόμα σε στάδιο έρευνας των επιστημόνων. Τα μέχρι τώρα δεδομένα όμως δείχνουν πως τα αποτελέσματα δεν θα είναι και τόσο ευχάριστα.
Η υποχρεωτική καραντίνα, κατά την οποία χρειάστηκε να παραμείνει κανείς μέσα στο σπίτι έως και 10 μέρες, χωρίς καμία επαφή με τον έξω κόσμο, κρίθηκε απαραίτητο μέτρο για εκείνους που έχουν κολλήσει κορονοϊό ή ακόμα έχουν έρθει σε επαφή με κάποιο κρούσμα. Εκτός από τις πολύμηνες καραντίνες που υπέστη ο κόσμος τα τελευταία δυο χρόνια, τα δεκαήμερα αυτά καραντίνας ήρθαν να αποτελείωσουν τα όσα ψυχικά αποθέματα είχαν απομείνει.
Οι επιστήμονες σήμερα, έχουν φτάσει σε σημείο να μελετούν δεδομένα από αποστολές αυστροναυτών έτσι ώστε να μπορέσουν να βρουν τους παραλληλισμούς για τις πιθανές ψυχικές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει η απομόνωση. Μια προηγούμενη μελέτη έδειξε ότι το 60 τοις εκατό των αστροναυτών ανέφεραν πιθανή κατάθλιψη, ευερεθιστότητα και διαταραχή ύπνου. Η διαφορά όμως των εξερευνητών με τους απλούς πολίτες είναι ότι εκείνοι πέρασαν πολλά χρόνια εκπαίδευσης για να μπορέσουν να ανταποκριθούν. Ο κόσμος σε καμία περίπτωση δεν ήταν προετοιμασμένος για την πανδημία και τις αλλαγές που έφερε.
Μια πρώιμη μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κοινωνικής απομόνωσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας, έχει ήδη βρει κάποιες σημαντικές συνέπειες. «Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικοί από τη φύση μας», λέει η Ruta Clair, επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Cabrini. «Ο τρόπος που ανταποκρινόμαστε στο άγχος είναι η αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης και όταν δεν μπορούμε να έχουμε αυτήν την κοινωνική υποστήριξη, τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα». Η Clair μιλά για υψηλά επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, τα ποσοστά των οποίων έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη της πανδημίας, με έναν στους έξι ενήλικες στη Βρετανία να έχει βιώσει κάποια μορφή κατάθλιψης το περασμένο καλοκαίρι.
Ο αντίκτυπος της καραντίνας και της απομόνωσης μπορεί επίσης να αποτυπωθεί στο ανθρώπινο σώμα, με τη μορφή αυξημένων φλεγμονών, οι οποίες συνδέονται με καταστάσεις όπως είναι η άνοια και οι καρδειαγγειακές παθήσεις. Γενικότερα, η εμπειρία της πανδημίας δεν ήταν ίδια για όλους. Μπορεί κάποιοι από εμάς να την περάσαμε σε ένα χωριό, σε κάποιο μεγάλο σπίτι με κήπο ενώ άλλοι σε ένα μικρό διαμέρισμα στο κέντρο κάποιας πόλης. Το περιβαλλοντικό κομμάτι αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ψυχική υγεία. Εξάλλου, τα πλεονεκτήματα της φύσης και του πράσινου στην υγεία του ανθρώπου είναι αδιαμφισβήτητα.
Το αίσθημα, λοιπόν, του να μπαίνεις σε υποχρεωτική καραντίνα, ενώ βλέπεις τους υπόλοιπους να συνεχίζουν κανονικά τη καθημερινότητά του, δεν ήταν και ό,τι καλύτερο έχουμε βιώσει. Μοναξιά, αίσθημα στασιμότητας, αβεβαιότητα για το μέλλον και ματαιοδοξία είναι μερικά από τα αισθήματα που οδήγησαν σε μία γενικότερη ψυχολογική αναστάτωση ενός μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Και η αντοχή των ανθρώπων για διαδικτυακή αλληλεπίδραση δεν φάνηκε να είναι ίδια. Ο περισσότερος κόσμος δεν ήθελε να εργαστεί και πάλι μέσω τηλεργασίας, λόγω της απρόσωπης και ανέπαφης φύσης του. Όλοι θέλησαν να επιστρέψουν σε μία “κανονικότητα”, η οποία όμως δεν ήταν εφικτή.
Ωστόσο, στις συνέπειες ενός τόσο μεγάλου γεγονότος όπως είναι η πανδημία, υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Ο άνθρωπος μπορεί να υποστεί και να ανταπεξέλθει σε πολλά στη ζωή του. Υπάρχει η γενική άποψη ότι το τραύμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ψυχικές και σωματικές βλάβες. Δεν ισχύει όμως για όλους τους ανθρώπους. Για πολλούς από εμάς, μια τραυματική εμπειρία μπορεί ναι, να αφήσει το αποτύπωμά της στην ψυχική μας υγεία, όμως, εμείς οι ίδιοι μπορούμε να δείξουμε ανθεκτικότητα και να προσαρμοστούμε στο οτιδήποτε μας έχει συμβεί. Σύμφωνα με τη θετική Ψυχολογία, στην πραγματικότητα μπορούμε να έχουμε μία μετα-τραυματική εξέλιξη και ανάπτυξη, η οποία είναι ικανή να μας οδηγήσει στο να πιστεψουμε ότι τα πράγματα είναι καλύτερα από πριν. Και όντως να μπορέσουμε να βγάλουμε κάτι καλό από το τραύμα που είχαμε υποστεί στο παρελθόν.
Καθώς βγαίνουμε από την πανδημία όμως, είναι σημαντικό να θυμόμαστε, πως όπως δυσκολευτήκαμε να προσαρμοστούμε στην αρχή, το ίδιο δύσκολη φαίνεται να είναι και η μετάβαση πίσω στην κανονικότητα. Θα πρέπει να δώσουμε στον εαυτό μας τον χρόνο να επεξεργαστεί τις αλλαγές που συνέβησαν και να έχουμε υπομονή, ειδικά τώρα που δεν γνωρίζουμε ακόμα τι θα έρθει στο δρόμο μας και ποιες ακριβώς θα είναι οι συνέπειες όλων όσων ζήσαμε.
