Η περικοπή των Εμμαούς (Λκ. 24:13-35) συνιστά μία από τις πιο πυκνές θεολογικά αφηγήσεις της μετα-αναστάσιμης εμπειρίας. Δύο μαθητές, καθ’ οδόν προς το χωριό Εμμαούς, συναντούν τον Αναστημένο χωρίς να Τον αναγνωρίσουν, η αποκάλυψη συντελείται «ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου». Η 4η Απριλίου, ως ημερολογιακή αναφορά εντός της πασχάλιας περιόδου (όταν συμπίπτει με τις ημέρες μετά το Πάσχα), λειτουργεί συμβολικά ως στιγμή μετάβασης από το πένθος στη χαρά, από την αμφιβολία στην αναγνώριση. Στην ιστορία της τέχνης, η σκηνή αυτή βρήκε εμβληματική εικαστική αποτύπωση στον Caravaggio, ιδίως στον πίνακα Supper at Emmaus (1601, Λονδίνο) και στη μεταγενέστερη εκδοχή του 1606 (Μιλάνο).
Η βιβλική αφήγηση και η σημειωτική της αναγνώρισης
Το κείμενο του Λουκά οικοδομεί μια δραματουργία αναβολής: η ταυτότητα του Χριστού παραμένει «κρατουμένη», έως ότου το σπάσιμο του άρτου λειτουργήσει ως σημείο-κλειδί. Η αναγνώριση δεν είναι οπτική αλλά ερμηνευτική· προϋποθέτει μνήμη, κοινότητα και τελετουργική πράξη (Brown, 1997). Η «οδός» προς Εμμαούς καθίσταται μεταφορά μαθητείας: ο Χριστός ερμηνεύει τις Γραφές, επανανοηματοδοτώντας το πάθος ως αναγκαίο πέρασμα στη δόξα. Η 4η Απριλίου, όταν εντάσσεται στη λειτουργική περίοδο της Αναστάσεως, ανακαλεί αυτήν ακριβώς τη μετάβαση από τη σύγχυση στην επιφοίτηση.
Ο Caravaggio και η θεολογία του chiaroscuro
Στον πίνακα του 1601, ο Caravaggio αξιοποιεί το δραματικό κοντράστ φωτός-σκότους (chiaroscuro) για να αποδώσει τη στιγμή της αποκάλυψης. Το φως δεν είναι απλώς φυσική πηγή αλλά θεολογικός δείκτης: τέμνει το σκοτάδι της άγνοιας και σηματοδοτεί την εσωτερική μεταστροφή των μαθητών (Hibbard, 1983). Οι χειρονομίες εκρήγνυνται προς τον θεατή—ο ένας μαθητής ανασηκώνεται απότομα, ο άλλος ανοίγει τα χέρια σε στάση έκπληξης—με αποτέλεσμα η σκηνή να υπερβαίνει τον καμβά και να εμπλέκει τον παρατηρητή ως μάρτυρα της αναγνώρισης (Langdon, 1998).
Η νατουραλιστική απόδοση των προσώπων και των αντικειμένων (καλάθι με φρούτα που ισορροπεί επικίνδυνα στο άκρο του τραπεζιού) υπογραμμίζει την εγγύτητα του ιερού προς το καθημερινό. Η ευχαριστιακή διάσταση—«κλάσις τοῦ ἄρτου»—συνδέει τη σκηνή με τη ζώσα λατρευτική εμπειρία της Εκκλησίας, ιδίως κατά τις ημέρες μετά το Πάσχα, όπου η 4η Απριλίου μπορεί να λειτουργήσει ως συμβολικός σταθμός μνήμης και συμμετοχής.
Η εκδοχή του 1606: από τη θεατρικότητα στη σιωπηλή ένταση
Η μεταγενέστερη εκδοχή (1606) παρουσιάζει πιο συγκρατημένη χειρονομία και εσωτερικότερη ατμόσφαιρα. Η θεολογική έμφαση μετατοπίζεται από το εξωτερικό σοκ της αναγνώρισης στην εσωτερική βεβαιότητα. Η εικαστική οικονομία και η βαθύτερη σκίαση αντανακλούν, κατά πολλούς μελετητές, τη δραματική περίοδο της ζωής του ζωγράφου (Graham-Dixon, 2010). Η σκηνή των Εμμαούς καθίσταται έτσι όχι μόνο βιβλικό επεισόδιο αλλά και υπαρξιακό σχόλιο περί απώλειας και εύρεσης.
Η εικονογράφηση των Εμμαούς από τον Caravaggio συνιστά συνάντηση θεολογίας και αισθητικής: το φως ως αποκάλυψη, η χειρονομία ως σημείο, το τραπέζι ως τόπος κοινότητας. Η 4η Απριλίου, όταν εγγράφεται στο πασχάλιο πλαίσιο, μπορεί να λειτουργήσει ως ημερομηνία μνήμης της «κλάσεως του άρτου»—μια υπενθύμιση ότι η αναγνώριση του Θείου συντελείται μέσα στην κοινή πράξη και την ερμηνεία της ιστορίας.
Brown, R. E. (1997). An Introduction to the New Testament. New York: Doubleday.
Graham-Dixon, A. (2010). Caravaggio: A Life Sacred and Profane. London: Penguin.
Hibbard, H. (1983). Caravaggio. New York: Harper & Row.
Holy Bible, Gospel according to Luke 24:13–35.
Langdon, H. (1998). Caravaggio: A Life. London: Chatto & Windus.
Το ποιητικό κείμενο ενεργοποιεί τη φαντασία
Η ποίηση αποτελεί έναν από τους πλέον δυναμικούς τρόπους λογοτεχνικής έκφρασης, καθώς μέσα από την αισθητική χρήση της γλώσσας, τις μεταφορές και τη συμβολική δομή της, ενεργοποιεί και καλλιεργεί τη φαντασία του αναγνώστη. Η φαντασία δεν περιορίζεται μόνο στη δημιουργία εικόνων, αλλά συνδέεται με την ικανότητα κατανόησης νοημάτων πέρα από το κυριολεκτικό επίπεδο και αντίληψης για τις διαφορετικές οπτικές του κόσμου.
Λειτουργία φαντασίας στην ποίηση
Η ποίηση, χάρη στην ιδιαιτερότητα της γλώσσας της, επιτρέπει στον αναγνώστη να εμπλακεί σε μια διαδικασία ανακατασκευής του νοήματος. Όπως σημειώνει ο Ricoeur (1975), η ποιητική γλώσσα δεν αναπαριστά απλώς την πραγματικότητα, αλλά την αναδιαμορφώνει, καλώντας τον αναγνώστη να συμμετάσχει ενεργά στη δημιουργία του νοήματος. Στο ίδιο πνεύμα, ο Contini (1992) επισημαίνει ότι η ποίηση, μέσα από τη «densità semantica» (σημασιολογική πυκνότητα), απαιτεί μια πράξη φαντασιακής συμμετοχής από τον αναγνώστη, ώστε να αποκωδικοποιηθεί πλήρως το νόημά της. Με αυτόν τον τρόπο, η φαντασία ενεργοποιείται ώστε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ λέξεων και εμπειρίας.
Αισθητική εμπειρία και εικόνες
Σύμφωνα με τον Iser (1978), ο αναγνώστης λειτουργεί ως «συμπαραγωγός» του κειμένου, αφού καλείται να συμπληρώσει τα κενά και να δημιουργήσει νοητικές εικόνες που αναδύονται μέσα από την ποιητική αφήγηση. Οι μεταφορές και οι συμβολισμοί μετατρέπουν την ανάγνωση σε ένα ταξίδι φαντασίας, όπου ο αναγνώστης δεν λαμβάνει απλώς το μήνυμα, αλλά το συνδιαμορφώνει. Αντίστοιχα, ο Calvino (1993) τονίζει ότι η ποίηση ανοίγει «viste infinite» (άπειρες προοπτικές), ενεργοποιώντας μια δημιουργική διαδικασία φαντασιακής ερμηνείας.
Η ποίηση ως χώρος δημιουργικότητας
Η ποιητική εμπειρία δεν είναι στατική αλλά δημιουργική. Ο Barthes (1977) υποστηρίζει ότι το κείμενο λειτουργεί ως «χώρος γραφής», στον οποίο ο αναγνώστης γίνεται δημιουργός, φέρνοντας τις δικές του εμπειρίες και φαντασιώσεις στην ερμηνεία. Παράλληλα, ο Eco (1979) υπογραμμίζει τη σημασία του «opera aperta», του ανοιχτού έργου, το οποίο αφήνει χώρο για ποικίλες ερμηνείες, καθιστώντας τη φαντασία κεντρικό στοιχείο της λογοτεχνικής πρόσληψης. Με αυτόν τον τρόπο, η ποίηση δεν περιορίζεται στη μεταβίβαση ενός μηνύματος, αλλά ανοίγει έναν κόσμο δυνατοτήτων, όπου η φαντασία αποτελεί τον κύριο μηχανισμό νοηματοδότησης.
Η ποίηση ενεργοποιεί τη φαντασία διότι δεν παρέχει έτοιμες απαντήσεις, αλλά προτρέπει τον αναγνώστη να εμπλακεί σε μια δημιουργική διαδικασία ερμηνείας. Μέσα από τη συμβολική γλώσσα, τις εικόνες και τις μεταφορές, το ποιητικό κείμενο γίνεται χώρος όπου η φαντασία αναπτύσσεται, προσφέροντας στον αναγνώστη όχι μόνο αισθητική απόλαυση, αλλά και βαθύτερη κατανόηση του εαυτού και του κόσμου.
«Ahi, i miei giorni incandescenti!» Da un po’ di tempo mi accorgo che sto perdendo il senso di appartenenza ai luoghi, alle cose, forse a causa dello spettro di un’imminente partenza o perché, in generale, l’instabilità mi divora. E all’improvviso mi sento ancorato alle montagne, agli alberi, alle strade, quasi geloso di ogni abitante felice delle più remote periferie. Immagino i moti di rivoluzione, un rivolo d’acqua sottile e esiguo che però non finisce mai, millenni nello sguardo di un vecchio signore che fuma il sigaro. Penso al mio volto cambiato nel corso degli anni. Ora sì che me li ricordo, i miei giorni incandescenti: erano tutti lì, mentre li vivevo normalmente, senza dare in escandescenza. Senza chiedermi se fosse il luogo e il momento, perché lo erano e basta. Eppure è così facile dimenticare di aver vissuto… Nicola Sileo
Ricoeur, P. (1975). La métaphore vive. Éditions du Seuil.
Πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της διδασκαλίας ξένων γλωσσών στην Ευρώπη. Η κοινωνική κατασκευή των ισχυρών και των αδύναμων γλωσσών
Το διεθνές συνέδριο COSTLANG24, που θα διεξαχθεί από τις 13 έως τις 15 Δεκεμβρίου 2024 στο Παλαιό Κτήριο της Φιλοσοφικής Σχολής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, παρέχει μια μοναδική ευκαιρία να εξεταστούν σε βάθος οι πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις της διδασκαλίας ξένων γλωσσών στην Ευρώπη. Βασικός στόχος του συνεδρίου είναι η ανάδειξη της ασυμφωνίας μεταξύ των επίσημων δηλώσεων των ευρωπαϊκών θεσμών για τη στήριξη μιας πολυγλωσσικής πολιτικής και της πραγματικότητας που αντικατοπτρίζεται στις γλωσσικές πολιτικές των κρατών-μελών.
Η Κοινωνικοπολιτική Συγκυρία των Ευρωπαϊκών Γλωσσικών Πολιτικών Οι γλωσσικές πολιτικές στην Ευρώπη είναι στενά συνδεδεμένες με τις κοινωνικές και πολιτικές προτεραιότητες των κρατών, καθώς και με τις απαιτήσεις των υπερεθνικών πολιτικών και οικονομικών δομών. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα Αγγλικά αναδείχθηκαν σε κυρίαρχη «ισχυρή» γλώσσα, με ρόλο παγκόσμιας γλώσσας επικοινωνίας. Αντίθετα, γλώσσες όπως τα Ιταλικά παραγκωνίζονται, ακόμα και σε περιπτώσεις όπου οι οικονομικές και πολιτισμικές σχέσεις θα δικαιολογούσαν την ευρύτερη προώθησή τους. Αυτή η προτίμηση για τις ισχυρές γλώσσες είναι ιδιαίτερα εμφανής στα εκπαιδευτικά συστήματα, όπου τα προγράμματα διδασκαλίας ξένων γλωσσών συχνά δίνουν προτεραιότητα σε γλώσσες με μεγάλη διεθνή επιρροή. Ως αποτέλεσμα, υπονομεύεται η γλωσσική πολυμορφία που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή ήπειρο, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για τη δίκαιη εκπροσώπηση των γλωσσών και των πολιτιστικών ταυτοτήτων που αυτές ενσωματώνουν.
Η Αναγκαιότητα Υποστήριξης των Αδύναμων Γλωσσών Η περιορισμένη εκπροσώπηση αδύναμων γλωσσών, όπως τα Ιταλικά, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του ευρωπαϊκού οικονομικού και πολιτισμικού τοπίου. Για παράδειγμα, η σημαντική συμβολή της Ιταλίας στο ευρωπαϊκό εμπόριο, τον τουρισμό και την πολιτιστική κληρονομιά υπογραμμίζει την ανάγκη προώθησης της ιταλικής γλώσσας. Η παραμέληση τέτοιων γλωσσών στα εκπαιδευτικά συστήματα όχι μόνο περιορίζει τις δυνατότητες των ατόμων για οικονομική συμμετοχή, αλλά και μειώνει τις πολιτισμικές ανταλλαγές και την αμοιβαία κατανόηση μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Η θέσπιση πολιτικών που υποστηρίζουν τις αδύναμες γλώσσες απαιτεί αναγνώριση της αξίας τους πέρα από την οικονομική τους χρησιμότητα. Αυτό περιλαμβάνει την προώθηση της γλωσσικής ποικιλομορφίας ως στοιχείο πολιτισμικής διατήρησης και κοινωνικής δικαιοσύνης, καθώς και την αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ισχυρών γλωσσών που διαμορφώνουν τα θεσμικά και εκπαιδευτικά πλαίσια.
Θεματικοί Άξονες και Σημασία του Συνεδρίου Το συνέδριο COSTLANG24 εξετάζει τις πολύπλευρες διαστάσεις της γλωσσικής πολιτικής μέσα από τους εξής θεματικούς άξονες:
Οικονομική Διάσταση: Διερεύνηση της σχέσης μεταξύ οικονομικών δεσμών των ευρωπαϊκών χωρών και της διδασκαλίας ξένων γλωσσών.
Γλωσσική και Κοινωνιογλωσσική Διάσταση: Ανάλυση των τάσεων στη γλωσσομάθεια, των συστημάτων πιστοποίησης και της σχέσης μεταξύ τυπικών γλωσσών και διαλέκτων.
Πολιτική Διάσταση: Εξέταση της αμοιβαιότητας στη διδασκαλία ξένων γλωσσών μεταξύ κρατών και της εξέλιξης της πολιτικής για τη γλωσσομάθεια στη δημόσια εκπαίδευση.
Πολιτισμική Διάσταση: Μελέτη των ιστορικών και καλλιτεχνικών διασυνδέσεων μεταξύ χωρών και της επίδρασής τους στις προτεραιότητες διδασκαλίας γλωσσών.
Με την ανάλυση αυτών των θεματικών, το συνέδριο φιλοδοξεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών αναγκών των ευρωπαϊκών κοινωνιών και των θεσμικών πρακτικών που διαμορφώνουν τη διδασκαλία ξένων γλωσσών. Το διεθνές συνέδριο υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για αναθεώρηση των γλωσσικών πολιτικών στην Ευρώπη, ώστε να ανταποκρίνονται στη γλωσσική ποικιλομορφία και τις πραγματικές ανάγκες των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η προώθηση των αδύναμων γλωσσών απαιτεί τη διαμόρφωση πολιτικών που προάγουν τη συμπερίληψη και την πολιτισμική εκπροσώπηση στα εκπαιδευτικά συστήματα. Οι συζητήσεις και τα συμπεράσματα του συνεδρίου αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση πολιτικών που στηρίζουν την γλωσσική πολυμορφία και τη δίκαιη εκπαίδευση στις ξένες γλώσσες στην Ευρώπη.
Οι συμμετέχοντες, μεταξύ άλλων και η Κατερίνα Συμφέρη συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών, μελετητών, φοιτητών και εκπροσώπων από διάφορους οργανισμούς, συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το θέμα: «Ρόλος συμβουλευτικής, εκπαίδευση, αναφυόμενες προκλήσεις και προοπτικές».
Ακολουθεί συνοπτικά η ομιλία της Κατερίνας Συμφέρη, καθώς και φωτογραφικό υλικό.
Politiche di rafforzamento del plurilinguismo in Europa: iniziative educative e coesione sociale con riferimento specifico alla lingua italiana Le politiche di rafforzamento del plurilinguismo in Europa mirano a promuovere la diversità linguistica e culturale come strumenti di coesione sociale, mobilità educativa e cooperazione interculturale. In questo contesto, la lingua italiana riveste un ruolo strategico grazie alla sua rilevanza storica, culturale e geografica. La ricerca indaga come la promozione dell’italiano, attraverso programmi educativi come Erasmus+, eTwinning e accordi bilaterali, contribuisca al multilinguismo europeo e alla diffusione della cultura italiana. Inoltre, analizza l’importanza della lingua come seconda lingua straniera nei paesi dell’Europa Centrale e Meridionale, evidenziando i legami storici, culturali e commerciali con l’Italia. La diplomazia culturale italiana e le iniziative innovative, come summer school, borse di studio e progetti digitali, rafforzano l’insegnamento della lingua italiana, facilitando la comunicazione interculturale e promuovendo la comprensione reciproca. Infine, viene approfondita la dimensione sociale dell’insegnamento dell’italiano, soprattutto come strumento di integrazione per le comunità immigrate. La lingua italiana si configura, dunque, come un ponte tra passato e presente, favorendo la cooperazione, la diversità e l’unità culturale in Europa.
Η 17η Νοεμβρίου είναι μια ημερομηνία με έντονο ιστορικό και συμβολικό περιεχόμενο για την Ελλάδα, καθώς συνδέεται με την εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973, η οποία υπήρξε σημείο αναφοράς στον αγώνα του ελληνικού λαού κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών (1967-1974). Αυτή η εξέγερση, παρά το βίαιο τέλος της, σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τη στρατιωτική δικτατορία, ενδυναμώνοντας το αίσθημα της αντίστασης και του αγώνα για δημοκρατία. Η 17η Νοεμβρίου είναι πλέον μέρα μνήμης και τιμής για τους αγώνες των φοιτητών και όλων των πολιτών που αντιστάθηκαν.
Ιστορικό Πλαίσιο και Οργάνωση της Εξέγερσης
Το 1967, οι Συνταγματάρχες κατέλαβαν την εξουσία στην Ελλάδα μέσω στρατιωτικού πραξικοπήματος, περιορίζοντας βασικές ελευθερίες, επιβάλλοντας τη λογοκρισία και καταστέλλοντας κάθε μορφή αντίστασης. Ωστόσο, οι αντιδικτατορικές αντιδράσεις είχαν ήδη αρχίσει να εκδηλώνονται. Τον Νοέμβριο του 1973, οι φοιτητές του Πολυτεχνείου συγκεντρώθηκαν, διεκδικώντας ελευθερία και δημοκρατία. Η εξέγερση κράτησε τρεις μέρες και τερματίστηκε με τη βίαιη εισβολή του στρατού στο κτίριο, αφήνοντας πίσω της πολλούς νεκρούς και τραυματίες.
Η Σημασία της Εξέγερσης
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου αποτέλεσε ορόσημο για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία και απέκτησε έναν συμβολισμό που υπερβαίνει τα εθνικά σύνορα. Οδήγησε στην αποσταθεροποίηση του καθεστώτος και αποτέλεσε την αρχή της πορείας προς την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974. Σήμερα, η 17η Νοεμβρίου τιμάται ως ημέρα αγώνα και δημοκρατίας, υπενθυμίζοντας τη σημασία της αντίστασης κατά της καταπίεσης και της αδικίας.
Κάππος, Π. (2007). Η Χούντα των Συνταγματαρχών: Μια ιστορική αφήγηση. Εκδόσεις Παπαδόπουλος.
Σολωμού, Μ. (1999). Το Πολυτεχνείο και η Αντίσταση: Αναλύσεις και μαρτυρίες. Εκδόσεις Καρδαμίτσα.
Veremis, T., & Koliopoulos, G. (2002). Modern Greece: A history since 1821. Blackwell.
Woodhouse, C. M. (1985). The rise and fall of the Greek Colonels. Frank Cass.
Διεκδικώντας τα αυτονόητα… Ο ρόλος της Συμβουλευτικής
Η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.) σε συνεργασία με την Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε., την Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης και την Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης διοργάνωσαν ένα επιστημονικό συνέδριο που έχει ως στόχο να αναδείξει τον σημαντικό ρόλο της Συμβουλευτικής και της Συμβουλευτικής Σταδιοδρομίας/Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΣυΕΠ).
Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε στην Αμερικάνικη Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης από τις 5 έως τις 7 Απριλίου 2024 και παρουσίασε ποικίλης φύσης θεματικές ενότητες που εστιάζουν στη σημασία της Συμβουλευτικής στην εκπαίδευση και την κοινωνία σήμερα. Συζητήσεις και παρουσιάσεις από ειδικούς στον τομέα προσέφεραν βαθύτερη κατανόηση και προοπτικές για την αξιοποίηση της Συμβουλευτικής στην σύγχρονη κοινωνία.
Οι συμμετέχοντες, μεταξύ άλλων και η Κατερίνα Συμφέρη συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών, μελετητών, φοιτητών και εκπροσώπων από διάφορους οργανισμούς, συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το θέμα: «Ρόλος συμβουλευτικής, εκπαίδευση, αναφυόμενες προκλήσεις και προοπτικές».
Στο παρόν link είναι όλες οι παρουσιάσεις των εισηγήσεων.
Στο συγκεκριμένο link είναι αποκλειστικά η παρουσίαση της εισήγησης της Κατερίνας Συμφέρη.
Ακολουθεί συνοπτικά η ομιλία της Κατερίνας Συμφέρη, καθώς και φωτογραφικό υλικό.
Ενσωμάτωση πολιτιστικών και θρησκευτικών θεμάτων στις σχολικές δραστηριότητες: Σχεδιασμός, υλοποίηση και ο ρόλος της συμβουλευτικής Η ενσωμάτωση της πολιτιστικής και θρησκευτικής ποικιλομορφίας στα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα είναι θεμελιώδης για τη δημιουργία περιβαλλόντων μάθησης χωρίς αποκλεισμούς και την προετοιμασία των μαθητών για επιτυχία σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο. Οι αίθουσες διδασκαλίας έχουν γίνει κόμβοι πολυπολιτισμικότητας, αντανακλώντας προοπτικές και παραδόσεις που φέρνουν μαθητές από διαφορετικά πολιτιστικά και θρησκευτικά υπόβαθρα. Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην προώθηση πολιτιστικής και θρησκευτικής ενσωμάτωσης, ενισχύοντας την ανοχή και την παγκόσμια ιθαγένεια. Αναπτύσσουν διδακτικές πρακτικές που ενσωματώνουν τις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών και εξαλείφουν στερεότυπα και παρανοήσεις. Ο σχεδιασμός πολιτιστικών και θρησκευτικών δραστηριοτήτων απαιτεί πολύπλευρη προσέγγιση και ανάλυση δεδομένων για την κατανόηση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας στη μαθητική κοινότητα. Η χρήση ποικιλόμορφων μεθόδων μπορεί να παράσχει πλούσιες πληροφορίες για τις πολιτιστικές πρακτικές στην κοινότητα. Οι δραστηριότητες που προκύπτουν από αυτή την ανάλυση ενθαρρύνουν την κατανόηση και την αποδοχή της πολιτιστικής ποικιλομορφίας στο σχολείο. Η εφαρμογή πολιτιστικού και θρησκευτικού προγράμματος σπουδών σε υπάρχοντες ακαδημαϊκούς κλάδους ενισχύει τη διαφορετικότητα και δημιουργεί περιβάλλοντα μάθησης χωρίς αποκλεισμούς. Οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν ποικίλες στρατηγικές όπως η ενσωμάτωση πολυπολιτισμικότητας, οι πόροι πολυμέσων και οι προσκεκλημένοι ομιλητές για να ενισχύσουν τις πολιτιστικές και θρησκευτικές προοπτικές στην εκπαίδευση. Η διαπολιτισμική συνεργασία, η συμβουλευτική και οι ομαδικές συνεδρίες υποστηρίζουν τους μαθητές στην αντιμετώπιση των προκλήσεων της πολιτιστικής προσαρμογής. Μέσα από την προώθηση της διαφορετικότητας και της ένταξης, τα σχολεία δημιουργούν περιβάλλοντα όπου όλοι οι μαθητές νιώθουν υποστηριζόμενοι και ενθαρρυμένοι να επιτύχουν.
Είδαμε το Closer του Πάτρικ Μάρμπερ και το συστήνουμε ανεπιφύλακτα !
Η Άννα, ο Λάρι, ο Νταν και η Άλις δείχνουν ανοιχτοί να έρθουν κοντά, πλησιάζοντας ο ένας τον άλλον ασφυκτικά, αχόρταγα, χωρίς καμία αναστολή. Μοιραία, μέσω του πλησιάσματος της σάρκας, θα ενσαρκωθεί και το αιώνιο παράδοξο του έρωτα: όσο πιο κοντά θα πλησιάζουν ο ένας τον άλλον, τόσο πιο έντονα θα βιώνουν τις παγίδες, τα ρίσκα, τα συναισθηματικά κενά, τα αδιέξοδα, τις ματαιώσεις και το βαθύ ανικανοποίητο τού μαζί. Ο πόθος, η έλξη, η σεξουαλική ορμή, ο εθισμός, τα σκοτεινά πάθη, οι ανασφάλειες, η περηφάνεια, η ζήλια, η απόγνωση, η προδοσία, η προσποίηση, η εκδίκηση – τίποτα δεν θα μείνει ανέγγιχτο σε αυτό το αιχμηρό ερωτικό τετράγωνο, που παραμένει διαρκώς και με τις τέσσερις πλευρές ανοιχτές.
Το πολυβραβευμένο έργο του Μάρμπερ παίρνει σάρκα και οστά , επάνω στο σανίδι και καθηλώνει τον θεατή , βρισκόμενος σε μια μάχη αέναου έρωτα και προδοσίας . Τι είναι άραγε προδοσία ; Είναι να γνωρίζεις πως το έτερον ήμισυ σου πολιορκείται από κάποιον δικό σου , παραδιδόμενο σε μια πύρινη κόλαση αλήθειας ; Ή μήπως δεν είναι στα αλήθεια , το άλλο μας μισό , είναι μια φράση που ολότελα μισοτελειωμένη , σε αφήνει απροσάρμοστο στην εκδοχή της θλίψης ; Το Closer είναι ένα δραματικό έργο του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Πάτρικ Μάρμπερ. Έκανε την πρεμιέρα του στο Cottesloe Theatre του Βασιλικού Εθνικού Θεάτρου στο Λονδίνο το 1997 και έκανε το ντεμπούτο του στη Βόρεια Αμερική στο Music Box Theatre στο Μπρόντγουεϊ στις 25 Ιανουαρίου 1999. Γνώρισε τεράστια επιτυχία και κέρδισε σημαντικά βραβεία του αγγλόφωνου θεάτρου, όπως Laurence Olivier Award for Best New Play (1998), New York Drama Critics’ Circle Award for Best Foreign Play (1999) και άλλα. Το 2004 , το κείμενο γίνεται ευρέως γνωστό , μέσα από την τηλεοπτική ενσάρκωση των χαρακτήρων του , με τους Τζούλια Ρόμπερτς, Τζουντ Λο, Νάταλι Πόρτμαν και Κλάιβ Όουεν , σε σκηνοθεσία Μάικ Νίκολς . Στο ελληνικό θέατρο , ο δικός μας Δημήτρης Αγιοπετρίτης–Μπογδάνος σκηνοθετεί ένα sold out αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης , μεταφέροντας στο ακροατήριο , τον συναισθηματικό διχασμό των πρωταγωνιστών . Η ερμηνεία των διαλόγων απογειώνεται από τους καταξιωμένους ηθοποιούς που συμμετέχουν στην παράσταση και προσδίδουν την αίσθηση της απόλυτης κυριαρχίας στα βλέμματα των θεατών . Ο θεατής παρακολουθεί τα ζευγάρια να εναλλάσσονται , επί σκηνής και βιώνει φανερά τον πόνο που αποτυπώνεται στα πρόσωπά τους , ζει μέσα από το φοβισμένο χαμόγελο τους , ανίκανοι να αντιμετωπίσουν την ευτυχία που τους αρμόζει και γνωρίζει ξανά την κοινωνική κατασκευή του , καθώς και τα θεμέλια από τα οποία αποτελείται η σημερινή καθημερινότητα. Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Αγιοπετρίτης-Μπογδάνος λέει για την παράσταση: «Η αναζήτησή της ευτυχίας είναι εναγώνια, η υπέρβαση της μοναξιάς καθίσταται αδύνατη και η ανθρώπινη προσέγγιση, ζωώδης. Απομένει μόνο η ευθραυστότητα της επαφής. Ήρωες νησίδες που ταξιδεύουν ανερμάτιστοι και εν πολλοίς ορφανοί. Ανικανοποίητοι και λαίμαργοι. Το Closer του Πάτρικ Μάρμπερ παραμένει ένα διαχρονικά επίκαιρο close-up στην ανθρώπινη αγωνία για σύνδεση. Στην θεατρική του εκδοχή οι ηλεκτρισμένοι, καταιγιστικοί διάλογοι, η έντονη χημεία, και οι περισσότερες από μία κορυφώσεις, αφήνουν να αιωρείται η υπόνοια ότι οι πρωταγωνιστές ενεργούν με κίνητρο τον συναισθηματικό πόνο και την αυτοκαταστροφή, παρά τη γνήσια σύνδεση. Αν “closer” σημαίνει πλησίασμα, τελικά ερχόμαστε πιο κοντά στις απαντήσεις ή πιο στην απομάκρυνση;» Η κάθαρσις της απόλυτης διαστρέβλωσης του έρωτα , ρέει άφθονη μέσα από τις φράσεις που επιλέγουν οι ηθοποιοί για να περιγράψουν , αυτό που πραγματικά τους συμβαίνει .
Σχέσεις αναλώσιμες , σχέσεις φθηνές και τιποτένιες . Μέσω της θεατρικής γλώσσας , το ακροατήριο παρατηρεί εξόφθαλμα τέσσερις ανθρώπους , μπλεγμένους σε έναν σχηματισμό πολύπλοκων ερωτικών σχέσεων . Η τρυφερότητα των συναισθημάτων καταρρίπτεται από την ωμή απεικόνιση των σεξουαλικών διεργέσεων , χρησιμοποιώντας ένα έντονα ακατάλληλο φραστικό περιεχόμενο . Ερχόμαστε σε αυτήν την ζωή μόνοι , ακάθαρτοι χωρίς φιλοδοξίες . Αποχωρούμε από αυτήν την ζωή , με τιμές και δόξα , χωρίς κανείς να μας κρατά το χέρι . Το βαθύ αίσθημα της μοναχικότητας διατρέχει όλο το έργο , οραματίζεσαι την απόλυτη εξαθλίωση της ζωής σου , σε απαριθμημένα δευτερόλεπτα και ας σε κοιτούν κατάματα , πρωταγωνιστές ερωτευμένοι . Το έργο αυτό , με τους εξαιρετικούς Μιχάλη Λεβεντογιάννη , Βίκυ Παπαδοπούλου , Σπύρο Σταμούλη και Ναταλία Swift ταράζει συθέμελα τα γλυκά νερά της ψυχής μας και ταυτόχρονα γαληνεύει τις αναταραχές των σκέψεων μας . Η σκηνοθετική μαεστρία και οι εκρηκτικές σχέσεις που αντανακλώνται στην παράσταση , μας κάνει να απορούμε τελικά , πόσο κοντά μπορούν να βρεθούν δυο ανθρώπινα σώματα ; Οι ήρωες θα μπορέσουν να συναντηθούν ή δεν μπορούν να έρθουν κοντά ούτε με τον εαυτό τους; Τελικά «Closer» σημαίνει «πιο κοντά μεταξύ μας» ή «πιο κλεισμένα μέσα μας»; Επηρεασμένη βαθύτατα από τα χρόνια της πανδημίας και τον εσωτερικό εγκλεισμό μας , η παράσταση επιδίδεται σε μια εναλλαγή μεταξύ αυταπάτης και πραγματικότητας , ένα φιάσκο ανάμεσα στην αληθινή αγάπη και στην καπήλευση της . Τι είναι αγάπη ; Τι είναι αυτό που μας κάνει να αισθανόμαστε αγάπη στα σωθικά μας και γιατί τα πυρπολούμε , ευθύς μόλις το αντιληφθούμε ; Πως νιώθουμε όταν κάποιος μας αγαπά ; Πως νιώθουμε όταν εμείς τον αγαπάμε ; Γιατί ενώ αγαπούμε κάποιον , αναζητούμε πρόχειρες λύσεις των συμπεριφορών μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ; Γιατί ερεθιζόμαστε από την εικόνα και όχι από την πραγματική υφή που μας προσφέρει ο άνθρωπος μας ; Καθώς απολαμβάνουμε την παράσταση , εφαρμόζεται μια πάλη , μέσα μας , μεταξύ ενοχής και τρόμου . Τι είναι αυτό που πραγματικά επιθυμούμε από τους άλλους ; Γιατί τους πλησιάζουμε , γιατί επιδιώκουμε να έρθουμε κοντά τους ; Ποια αρχέγονα ένστικτα ξυπνούν , όταν συνάπτουμε σχέσεις με το πεπρωμένο μας ; Το Closer είναι ένα έργο που θα σε κάνει να αναρωτηθείς την πραγματική αιτία των ανθρώπινων σχέσεων , γιατί φεύγουμε , γιατί τρέχουμε , γιατί καταδικάζουμε τις ψυχές μας , σε ισόβια δεσμά , ελεύθεροι πολιορκημένοι των αναγκών μας , δεσμώτες των τραυμάτων μας και είλωτες των πράξεων μας . Αυτό το αέναο κυνήγι αυτοπροσδιορισμού , μέσα από τα μάτια του άλλου , φθείρει την κακοτράχηλη υπομονή που διαθέτουμε και μας μετατρέπει σε πολιτικά παίγνια , στα χέρια στρατηλατών – μη έχοντας επιλογή να αντισταθούμε . Το τραγούδι που συνοδεύει την αλλαγή των σκηνικών αποτελεί ένα σπαρακτικό δείγμα αφοσίωσης της καλλιτεχνικής διεύθυνσης ακόμα και στις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες!
Μέσα στο ερωτικό σχήμα που διαφαίνεται καθόλη την διάρκεια της παράστασης , οι πρωταγωνιστές εκδικούνται ο ένας τον άλλον , ή έτσι περισσότερο νομίζουν , μπλέκοντας ακόμα περισσότερο τις ερωτικές τους έλξεις . Η αποτύπωση των ενδεχόμενων σεξουαλικών πράξεων γίνεται με απόλυτη πειστικότητα . Το σεξ , η βία , ο έρωτας , η θλίψης , είναι θέματα που διαπερνά σταθερά το έργο , βάζοντας κάποιες φορές τον θεατή στην θέση του αμερόληπτου δικαστή . Ποιος έχει δίκιο σε αυτές τις περιπτώσεις που δεν καλύπτεσαι πια από σου έχει προσφέρει ως τώρα , ο ερωτικός σου παρτενέρ ; Κατά πόσο έχουμε αποδομημοποιήσει την έννοια των σεξουαλικών ορμών και πως αυτές δικαιολογούνται στο πλαίσιο της κοινωνίας ; Σε τι διαφέρουμε τελικά από το ζωικό βασίλειο , τι μας κάνει ανώτερα όντα , αν καταρρίψουμε τον αστικό μύθο των συνευρέσεων ; Με ένα ανατρεπτικό τέλος , η συγκεκριμένη παράσταση βυθίζει το ακροατήριο στην απόλυτη σιωπή και συνιστά τροφή για σκέψη , αφήνοντας πίσω σου τις κλειστές πόρτες του θεάτρου . Ο χώρος των σκηνικών και κοστουμιών , που έχει επιμεληθεί με ιδιαίτερη προσοχή η παραγωγή , δημιουργεί ένα κλίμα κορύφωσης που αναδεικνύει ακόμα περισσότερο την λυρικότητα του έργου . Φυσικά , οι ερμηνείες μιλούν από μόνες τους . Ο υπέροχος Μιχάλης Λεβεντογιάννης , ο αγαπημένος μας εισαγγελέας από την σειρά Παγιδευμένοι , που προβάλλεται στον ΑΝΤ1 , υποδύεται έναν από τους τέσσερις εκρηκτικούς χαρακτήρες που συμμετέχουν στο ερωτικό τετράγωνο που εξελίσσεται και ομορφαίνει ακόμα περισσότερο την σκηνική παρουσία του έργου , με το υποκριτικό του ταλέντο . Η πολυτάλαντη Βίκυ Παπαδοπούλου , που γνωρίσαμε καλύτερα μέσα από την επιτυχημένη σειρά – Έτερος Εγώ -, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσαφούλια , δεν αργεί παρά να μπλεχθεί στα δίχτυα του έρωτα , προσπαθώντας να στοιβάξει τα ερωτικά συναισθήματα με το αστείρευτο ταλέντο της , ενώ η φοβερή Ναταλία Σουίφτ ,το αστέρι της σειράς Milky Way , που ολοκλήρωσε τα γυρίσματα του στο κανάλι MEGA , ενσαρκώνοντας έναν πολύπαθο γυναικείο χαρακτήρα στην παράσταση , μας έχει ότι τονίσει ότι «Κάθε φορά που παίζω αυτόν τον ρόλο, συνειδητοποιώ πόσο ανεξερεύνητο παραμένει το σύμπαν του έρωτα. Σαν ένα άλυτο μυστήριο, που ο καθένας το προσεγγίζει με τον δικό του τρόπο». Τέλος , μια ξεχωριστή μνεία στον γοητευτικό Σπύρο Σταμούλη , τον εισαγγελέας μας από την σειρά Άγριες Μέλισσες , που κατακτά την ερμηνεία του ρόλου του , με μεγάλη άνεση , χαρίζοντας μας , έναν κρυφό πόθο αμαρτίας για τον χαρακτήρα που υποδύεται .Οι 4 ήρωες , βαθιά πληγωμένοι από τις εγωιστικές συμπεριφορές τους δεν διστάζουν να τολμήσουν το άπιαστο – να αγγίξουν την ευτυχία με κάθε κόστος . Παρακολουθώντας με αμείωτο ενδιαφέρον την παράσταση , χωρίς πραγματικά να κλείσω βλέφαρα , θα ήθελα να ευχαριστήσω προσωπικά τους ηθοποιούς και τους συντελεστές της παράστασης , για αυτήν την φαντασμαγορική εμπειρία !
Το Closer είναι μια παράσταση – μπέρδεμα . Σου γεννά απορίες , σου αποκαλύπτει τους πιο ευφάνταστους προβληματισμούς σου , ανακατεύει αρκετά χρώματα της εικαστικής παλέτας , ώστε να βγει ένα αριστούργημα . Είναι η παράσταση που οφείλεις να κλείσεις εισιτήριο γιατί τα sold out πέφτουν βροχή ! Αν ψάχνεις μια εναλλαγή των δραστηριοτήτων σου , μη έχοντας λύσεις , τότε το Closer σε περιμένει να εξερευνήσεις τους πολυδιάστατους χαρακτήρες που παρουσιάζει και ένα τέλος που σίγουρα …. δεν είναι αυτό που έχεις στο μυαλό σου ! Αν θέλεις να ακολουθήσεις τα χνάρια τεσσάρων ανθρώπων , που μοιάζουν ολότερα διασκορπισμένοι στην λήθη των προβλημάτων τους , αν θέλεις απολαυστικό χιούμορ που πάντα πλαισιώνει τις σκηνές και μια δόση ειρωνείας για την ανθρώπινη εξιλέωση , τότε σου προτείνουμε να παρακολουθήσεις την συγκεκριμένη παράσταση , απολαμβάνοντας τους πρωταγωνιστές σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη . Ένα ιδιαίτερο καλοδουλεμένο θέαμα , με μια αξιόλογη διανομή ρόλων , κερδίζει ακόμα και τον πιο αυστηρό κριτή ! Μια παράσταση με ιδιαίτερα βωμολοχικό περιεχόμενο , κατάλληλο για άνω των 18 ετών . Ποιοι είμαστε και πως βαδίζουμε προς το άγνωστο ; Ποιες ανώτερες δυνάμεις καταστρέφουν την πηγή των δυνατοτήτων μας και ποιος τελικά μας στερεί τον έρωτα ; Πως είναι να αγαπάς βαθιά και ανεπηρέαστα κάποιον ; Πως νιώθεις τον παλμό του , κάτω από τα ιδρωμένα χέρια σου και πόσο το αξίζεις ; Πόσο αξίζουν οι ζωές μας , με τίμημα την προδοσία ; Και τελικά , τι είναι προδοσία ; Γιατί εκδικούμαστε αυτόν , που στην πραγματικότητα μισούμε ; Πως βιώνουμε το αίσθημα της προδοσίας από τον σύντροφο μας ; Είναι το σεξ , η πλήρης διαύγεια των ανθρώπινων επιλογών μας ; Τι είναι αυτό που μας τραβάει πίσω , απομακρύνοντας την σκέψη μας από την εκάστοτε πτυχή του έρωτα ; Πόσο πονάει τελικά , η ατίμωση από το ζευγάρι μας ; Τι είναι αυτό που τελικά μας φέρνει κοντά με την αγάπη ;Πως νιώθεις , όταν διαβάζεις στα χείλη μου , την λέξη έρωτας και πόσο θα με τιμωρήσεις που την είπα ; Υπάρχει αυτό που αισθανόμαστε και αν ναι , γιατί δεν το ανακαλύπτουν όλοι ; Ερωτήματα που παρακολουθώντας την παράσταση , καλύπτονται διαδοχικά , αφήνοντας μια επίγευση οικειότητας στα χείλη του θεατή . Και να θυμάσαι πάντα κάτι . Το θέατρο δεν σε προδίδει ποτέ . Όσο και αν έχεις συνηθίσει . Το θέατρο είναι πάντα εκεί , για να καλύψει τις πιο βαθιές πληγές !
5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεολόγων Εκπαιδευτικών: Προώθηση της Καινοτομίας στη Θρησκευτική Εκπαίδευση
Το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεολόγων Εκπαιδευτικών πραγματοποιήθηκε από τις 23 έως τις 25 Φεβρουαρίου 2024, στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το συνέδριο, που διοργανώθηκε από το Παιδαγωγικό Εργαστήριο του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ και την Περιφερειακή Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας, είχε ως στόχο τη διερεύνηση καινοτόμων προσεγγίσεων στη διδασκαλία των Θρησκευτικών.
Οι συμμετέχοντες, μεταξύ άλλων και η Κατερίνα Συμφέρη, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών, μελετητών, φοιτητών και εκπροσώπων από διάφορους οργανισμούς, συγκεντρώθηκαν για να συζητήσουν το θέμα: «Σχεδιασμός και διδασκαλία Θρησκευτικών με τα νέα Προγράμματα Σπουδών. Διδακτικά Σενάρια για το μάθημα των Θρησκευτικών».
Το συνέδριο επικεντρώθηκε σε τέσσερα βασικά θέματα:
Νέα Προγράμματα Σπουδών: Εκσυγχρονισμός εκπαιδευτικού περιεχομένου.
Καινοτόμος Διδασκαλία: Νέες μέθοδοι, όπως τεχνολογία και μάθηση με βάση την εμπειρία.
Προσεγγίσεις χωρίς αποκλεισμούς: Προώθηση διαπολιτισμικής και διαθρησκευτικής κατανόησης.
Εκπαίδευση εξ αποστάσεως: Προκλήσεις και οφέλη, με επίκεντρο τη χρήση τεχνολογίας.
Προχωρώντας προς τα εμπρός, τα αποτελέσματα του συνεδρίου θα συνεχίσουν να ενημερώνουν και να εμπνέουν την καινοτομία στην εκπαίδευση των Θρησκευτικών, δίνοντας τη δυνατότητα στους μαθητές να περιηγηθούν σε διάφορα θρησκευτικά και πολιτιστικά τοπία με κατανόηση και ενσυναίσθηση.
Ακολουθεί συνοπτικά η ομιλία της Κατερίνας Συμφέρη, καθώς και φωτογραφικό υλικό.
Τεχνολογικός Μεσσιανισμός και Θεολογία Στον σημερινό ταχέως εξελισσόμενο κόσμο, η σχέση μεταξύ τεχνολογίας και θεολογίας είναι περίπλοκη. Ο «τεχνολογικός μεσσιανισμός» προκύπτει καθώς αναλογιζόμαστε την επίδραση της τεχνολογίας στην πνευματικότητα, την ανθρωπότητα και το θείο. Στον πυρήνα του, ο τεχνολογικός μεσσιανισμός πιστεύει στη δύναμη της τεχνολογίας να ανταποκρίνεται στις ανθρώπινες ανάγκες και τις πνευματικές φιλοδοξίες, οραματίζοντάς την ως ένα μονοπάτι προς τη φώτιση και την εκπλήρωση. Ωστόσο, προκαλεί επίσης προβληματισμό σχετικά με τις ηθικές επιπτώσεις της τεχνολογίας και την επιρροή της στις παραδοσιακές πεποιθήσεις και πρακτικές. Από την τεχνητή νοημοσύνη στην εικονική πραγματικότητα, οι θεολόγοι καταπιάνονται με το πώς η τεχνολογία διαμορφώνει τη θρησκευτική σκέψη και πρακτική, αμφισβητώντας τις δυνατότητές της να προάγει την πνευματική ανάπτυξη, ενώ αντιμετωπίζουν κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες. Στην επιδίωξή μας για πρόοδο, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη τον αντίκτυπο της τεχνολογίας στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και δικαιοσύνη, διασφαλίζοντας ότι οι εξελίξεις μας ευθυγραμμίζονται με τις ηθικές αρχές και το σεβασμό για όλη τη δημιουργία. Καθώς περιηγούμαστε στο πολύπλοκο έδαφος της τεχνολογίας και της θεολογίας, είναι επιτακτική ανάγκη να το προσεγγίζουμε με ταπεινότητα και ηθική διάκριση. Ας οραματιστούμε ένα μέλλον όπου η τεχνολογία θα χρησιμεύει ως εργαλείο για την ανθρώπινη άνθηση, την αλληλεγγύη και την πνευματική αφύπνιση, καθοδηγούμενη από ένα ισχυρό ηθικό πλαίσιο που βασίζεται στη συμπόνια, τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό για την ιερότητα της ζωής. Στη διαλεκτική μεταξύ τεχνολογίας και θεολογίας, είθε να βρούμε έμπνευση για να χαράξουμε μια πορεία προς έναν πιο δίκαιο, ισότιμο και συμπονετικό κόσμο, όπου η τεχνολογία χρησιμεύει ως καταλύτης για βαθύτερη σύνδεση, κατανόηση και σεβασμό για τα μυστήρια της ύπαρξης.
Τέσσερα ” Σ’ αγαπώ ” ειπωμένα σε χορό επάνω και μελωδίες αισθαντικές. Ένα του, για κάθε δεκαήμερο νηστείας της απουσίας της παρουσίας, της αποχής από οτιδήποτε σαρκικό και αμαρτωλό. Ένα, για κάθε δεκαήμερο προσευχής, για πραγμάτωση της αγνής επιθυμίας για αμοιβαία συμπλήρωση των ψυχών.
Σαράντα ημέρες, γεμάτες όνειρα που καίγονται να πάρουν σάρκα και οστά. Σαν υπερβαίνουσα τελειόμηνη κύηση, που μετράει ανυπόμονα τον ερχομό της γέννησης μιας αγάπης, πυροδοτούμενης απρόσμενα από μοιραίο τόπο και χρόνο. Σαν ύστατη εξομολόγηση απελπισμένου ετοιμοθάνατου που παραμένει ζωντανός, ελπίζοντας να γίνει το θαύμα.
Με ανάσες βαριές, με τρέμουσα φωνή, με ματιές γεμάτες ύμνους σιωπηλούς. Σ’ ένα ταγκό Χριστουγέννων γύρεψα τη λάμψη σου, σε λάτρεψα και σε θαύμασα. Χωρίς παραμύθια στα λόγια, μόνο φως στις στιγμές που φώτισαν καρδιές και βλέμματα. Να, γιατί… ” Σ’ αγαπώ! ”
Το άγχος είναι δεύτερη φύση μας και πώς να μην είναι άλλωστε όταν απ’ την ώρα που ξυπνάς μέχρι την ώρα που κοιμάσαι τρέχεις σαν τον Βέγγο. Γέμισε ο τόπος με αγχώδεις διαταραχές και η αλήθεια είναι πως κανείς δεν ξέρει πώς να τις διαχειριστεί.
Βλέπεις στην Ελλάδα ξέρουμε όλοι που να πάμε αν σπάσουμε ένα πόδι, ένα χέρι, ένα κεφάλι( κούφια η ώρα) αλλά κανείς δεν ξέρει πού να πάει όταν έχει άγχος που του δυσκολεύει την καθημερινότητα. Πλέον πολύς κόσμος πάσχει από κρίσεις πανικού. Στην πλειονότητά τους είναι νέοι άνθρωποι, στις πλάτες των οποίων έχει πέσει το βαρύ φορτίο που ονομάζεται κρίση.
Όλοι, μηδενός εξαιρουμένου, είναι ικανοί να βιώσουν μια κρίση πανικού. Είναι ξαφνική κι αιφνίδια η επίσκεψή της και δε λογαριάζει ευγένειες στο χρόνο που θα αποφασίσει να στρογγυλοκάτσει δίπλα σου. Είναι αναιδής και τρομακτική, ανάθεμα την.
Άτομα που βιώνουν πανικό βρίσκονται συνεχώς σε εγρήγορση. Η καρδιά τους βαράει ταμπούρλο και η ανάσα τους βγαίνει κοφτή σαν να έχουν τρέξει χιλιόμετρα. Βρίσκονται συνεχώς κάτω από ένα καθεστώς τρόμου. Ανάλογα με το σημείο που τους έτυχε η πρώτη τους κρίση μαθαίνουν να αποφεύγουν μέρη που μπορεί να τους κάνουν να νιώσουν άβολα και να επιδεινώσουν την κατάστασή τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απομονώνονται και να κλείνονται στην ασφάλεια του σπιτιού τους και των οικείων τους.
Μην βιαστείς να τους κρίνεις. Η αλήθεια είναι πως δεν είναι και το ευκολότερο πράγμα να συναναστρέφεσαι άτομα που το βιώνουν. Δεν ξέρουν τι θέλουν και πως το θέλουν. Στην πραγματικότητα δεν φταίνε ούτε οι ίδιοι. Απλά φοβούνται πολύ και δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν αυτό που τους χτύπησε την πόρτα. Θέλουν απελπισμένα να νιώσουν πως είναι ασφαλείς, πως τους καταλαβαίνεις και πως θα είσαι εκεί να τους προστατεύεις από κάθε πιθανό κίνδυνο.
Κίνδυνος: λέξη κλειδί. Παντού βλέπουν κίνδυνο. Παντού νιώθουν ευάλωτοι κι αδύναμοι. Ακόμη και όταν βρίσκονται σε ασφαλές για εκείνους περιβάλλον η αίσθηση του φόβου μπορεί να τους αποσυντονίσει τελείως. Γιατί αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι τρελοί. Έχουν απόλυτη επίγνωση του γεγονότος πως οι φόβοι τους είναι παράλογοι. Ξέρουν πως δεν θα λιποθυμήσουν, πως δεν θα πεθάνουν, πως δεν είναι αληθινό το αίσθημα που βιώνουν. Κι όσο το εξηγούν με τη λογική τόσο θυμώνουν που δεν μπορούν να ξεφύγουν από αυτή την έμμονη σκέψη που τους ακολουθεί όλες τις ώρες της μέρας.
Οι κρίσεις θέλουν υπομονή, αντοχή και συμπαράσταση. Δε θέλουν εκφράσειςτου τύπου: «είσαι δυνατός, πάντα ήσουν, τι στο καλό έπαθες, ηρέμησε κι όλα θα γίνουν». Δεν είναι πονοκέφαλος για να ξεφύγεις από αυτές. Είναι ο τρόπος πουβρίσκει ο εαυτός σου να σου φωνάξει πως τον ζορίζεις, πως κάτι κάνεις λάθος, πως θέλει να τον ακούσεις. Θέλει θεραπεία και ειδικό. Θέλει να δώσεις χρόνο και κόπο. Να εκτεθείς σε αυτά που φοβάσαι και να τα απομυθοποιείς σιγά-σιγά σαν να μαθαίνεις να περπατάς σαν πρώτη φορά. Θέλει αγάπη.
Ακόμη κι όταν δεν καταλαβαίνεις τι περνάει ο άλλος απέναντί σου μην τον χλευάσεις. Μάθε να ακούς και να συμπονάς. Αυτός έχει ένα βάσανο που εύχεται να μη σου συμβεί ποτέ. Αυτός νευριάζει που οι άλλοι συνεχίζουν τη ζωή τους κι εκείνος δεν μπορεί. Αυτός ξαγρυπνάει γιατί δεν μπορεί να αποκοιμηθεί απ’ το άγχος όταν εσύ ροχαλίζεις του καλού καιρού.
Το χειρότερο που μπορείς να κάνει σε όποιον πάσχει από αγχώδη διαταραχή είναι να μη σταθείς στο πλευρό του, να μην δείξεις κατανόηση και σεβασμό σε αυτό που περνάει. Άλλωστε, όπως είπαμε η κρίση πανικού χτυπάει παντού και δεν κάνει εξαιρέσεις.
Κι εύχομαι να μην χτυπήσει ποτέ τη δική σου πόρτα.
Η Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα (Day of Imprisoned Writer) τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Νοεμβρίου για να υποστηρίξει συγγραφείς, που ανθίστανται στην παραβίαση των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του δικαιώματος στην έκφραση συμπεριλαμβανομένου.
Η πρωτοβουλία για την καθιέρωση της Ημέρας του Φυλακισμένου Συγγραφέα ανήκει στη Διεθνή Ποιητών, Δοκιμιογράφων και Μυθιστοριογράφων.
Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα συγγραφέων που φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή και εκτελέστηκαν, επειδή δρούσαν κατά βούληση. Φυλακισμένοι συγγραφείς, που όρισαν την κοινωνία και την πολιτική, εξού και γίναν βορά στα σχέδια της εκάστοτε άρχουσας τάξης. Φυλακισμένοι Έλληνες συγγραφείς που είναι αναγκαίο να ξέρουμε – έτσι, για να μην ξεχνάμε εύκολα.
Κάποιοι Έλληνες συγγραφείς τόλμησαν να μην αντισταθούν στην επαναστατική τους φύση, αλλά να την αγκαλιάσουν και έτσι βίαια να απογοητευτούν μαχόμενοι και όχι ανεπαρκείς και σκουριασμένοι. Ημέρα του Φυλακισμένου Συγγραφέα, ημέρα μνήμης, ημέρα επαναστατικής ανάτασης, σήμερα – «βαμμένη γαλανόλευκα».
Μανόλης Αναγνωστάκης (1925 – 2005)
“Ο ποιητής της ήττας “.
Φυλακισμένος, εξόριστος και καταδικασμένος σε θάνατο. Κυρίαρχος συγγραφέας – ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς. Ο Αναγνωστάκης υπήρξε “ανοιχτά” αριστερός, μέλος της ΕΠΟΝ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, σε μία σκοτεινή περίοδο της ελληνικής πραγματικότητας κατά τη διάρκεια του ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου 1946-1949. Φυλακίστηκε το 1948 έως το 1951 για τα πολιτικά του φρονήματα.Το 1949 καταδικάζεται σε θάνατο. Μοιραία θα σωθεί, αποφυλακισμένος πια δίνοντας μία ακόμη ευκαιρία στην Ελλάδα να επανεκτιμήσει το έργο του. «Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω», είχε θίξει ό,τι πια «έβραζε» μέσα του και τώρα πια σιωπή. Για εκείνον η ποίηση ήταν γέννημα νεότητας και συνεπώς αυτού του υπέρμετρου ονειροπόλου ενθουσιασμού που εκείνος παράδοξα γεύτηκε. Φυλακισμένος, αλλά όχι μετανιωμένος, απλώς αποκαρδιωμένος – ελαφρά – αν αυτό μπορεί να συμβεί σε χρόνια μπερδεμένα και “ελαφρώς” πένθιμα.
Γιάννης Ρίτσος (1909 – 1990)“Η γενιά του ’30”. Πράγματι, εντάχθηκε σε μία καλλιτεχνική γενιά, στην οποία ο εξωτερικός υπερρεαλισμός του ελεύθερου στίχου χρωματίζοταν από τη μελαγχολία και την ανάγκη για ολική εγκατάλειψη της “Μεγάλης Ιδέας“. Κομβικό σημείο της εκδήλωσης της προσωπικής του πολιτικής προτίμησης υπήρξε το έτος 1934, όπου και ξεκινά να γράφει στον “Ριζοσπάστη” ως “Σοστίρ”. Τον ίδιο χρόνο γίνεται μέλος του ΚΚΕ, αργότερα θα πει “Δεν υπογράφω, είμαι κομμουνιστής”. Ως «φυλακισμένος συγγραφέας» τον τιμώ στο άρθρο για εκείνες τις φορές που εξορίστηκε, για εκείνα τα βασανιστήρια που δέχθηκε αυτός και ομοϊδεάτες του, ή και όχι ομοϊδεάτες, όταν για ακόμη μία φορά ο κόσμος μας μαστίζονταν από ασυδοσία και πνευματική φυλακή.Θα γράψει τον «Επιτάφιο» το 1936 με αμαυρωμένη του έμπνευση ένα νεκρό παιδί και μία μάνα μου φωνάζει απόγνωση. Δώδεκα χρόνια αργότερα το καθεστώς θα τον εξορίσει στο Κοντοπούλι της Λήμνου. Ένα χρόνο μετά θα εξοριστεί στη Μακρόνησο, ενώ την περίοδο 1950 – 1951 “φυλακισμένος” θα εξοριστεί στον Άγιο Ευστράτιο. Η πολιτική του δράση έκτοτε θα είναι πιο ξεκάθαρη από πότε. Θα γίνει μέλος της ΕΔΑ, θα σταλεί ως μέλος αντιπροσωπείας διανοουμένων και δημοσιογράφων στην Σοβιετική Ένωση και θα συνάψει σχέσεις με τον Ναζίμ Χιχμέτ, Τούρκο κομμουνιστή, ποιητή και ομοιοπαθή – φυλακισμένο συγγραφέα. Νομίζοντας πως φυλακισμένος – έτσι θα ξεχαστεί, ο Ρίτσος υπερνίκησε το κατεστημένο γιατί η λογοτεχνία δεν συμμορφώνεται, δεν ελέγχεται.
Μέσα σε αυτήν την ατμόσφαιρα και με αφορμή την ημέρα των Φυλακισμένων Συγγραφέων, θίγεται ένα σημαντικό ζήτημα της ελευθερίας – της ελευθερίας του τύπου, του λόγου και εν τέλει την αποφυγή της φυλακής του πολιτισμού. Η λογοκρισία περπάτησε χέρι χέρι με τη συγγραφή και δυστυχώς υπάρχουν περιπτώσεις που αυτό ακόμη συμβαίνει. Από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τα Acta Diurna, έως και το πληροφοριακά βομβαρδισμένο σήμερα η συγγραφή καθόρισε λαούς και ιστορία, δημιούργησε πολιτισμικές ταυτότητες και καλλιτεχνικά ρεύματα. Λειτούργησε ως μέσο χειραγώγησης και προπαγάνδας και από στολίδι πολιτισμού έγινε όργανο καταστολής.Στα ελληνικά δρώμενα, ο Εμφύλιος Πόλεμος και η Δικτατορία των Συνταγματαρχών ήταν σημεία αναφοράς για το πως η έλλειψη ελευθερίας του λόγου ανέθρεψε εσφαλμένες πεποιθήσεις. Με αυτόν τον τρόπο γέννησε μία κουλτούρα μπερδεμένη από έντονο εθνικισμό και αγανάκτηση. Πώς λοιπόν επιτρέπουμε ή και όχι να συμβούν τόσο νοσηρά πολιτεύματα, και αν τελικά είναι εκείνοι οι άνθρωποι – λογοτέχνες, «φυλακισμένοι συγγραφείς» που ποτέ δεν ξέχασαν και δεν αμφισβήτησαν την αλήθεια της ελευθερίας.Σήμερα που ζούμε ελεύθερα – ελπίζοντας πως αυτό που νομίζουμε πως είναι η χειραφέτηση, είναι όντως-, δεν ξεχνάμε εκείνα τα θύματα του εσφαλμένου «Πολιτισμού». Θυμόμαστε την φυλακισμένη κουλτούρα, στους φυλακισμένους συγγραφείς πίσω από εκείνα τα κλουβιά από σίδερα και τους μακρινούς, ξερούς τόπους. Η τέχνη ήταν πάντα ερωμένη της αλήθειας γιατί μέσα από τη ζωγραφική, την ποίηση και τα τραγούδια προστάτευε της συνειδήσεις μας, δίνοντας χώρο για ελεύθερη σκέψη. Φυλακισμένοι Συγγραφείς – αγωνιστές του πολιτισμού – φρουροί της τέχνης.Καταλήγοντας, το αγαπημένο έτος 2022 που σιγά σιγά μας αποχαιρετά, η λογοκρισία συνεχίζει να μας συντροφεύει. Σε ένα αύριο γεμάτο πλουραλισμό, χανόμαστε σκεπτόμενοι τα σκοτεινά σημεία, αποχρωματισμένοι σχεδόν, με αμελητέο ενδιαφέρον και προσφορά. Μία κοσμική κβαντική συνέχεια που συνεχώς εξελίσσεται και προσπαθεί – να μείνει ελεύθερη.
