Το Πάσχα αποτελεί την πιο σημαντική γιορτή της Χριστιανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και έχει βαθιές θρησκευτικές και πολιτισμικές ρίζες στην Ελλάδα. Η σημασία του Πάσχα ξεπερνά τη θρησκευτική διάσταση και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις πολιτιστικές παραδόσεις και τις κοινωνικές πρακτικές των Ελλήνων. Η γιορτή του Πάσχα είναι γεμάτη από συμβολισμούς, έθιμα και παραδόσεις που έχουν διαμορφωθεί και διατηρηθεί για αιώνες, δημιουργώντας έτσι μια μοναδική πολιτιστική κληρονομιά.

Θρησκευτική Σημασία του Πάσχα

Για τους Χριστιανούς, το Πάσχα είναι η γιορτή της Ανάστασης του Ιησού Χριστού, το γεγονός που σηματοδοτεί τη νίκη της ζωής κατά του θανάτου και την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η Μεγάλη Εβδομάδα, που προηγείται του Πάσχα, είναι γεμάτη από θρησκευτικές ακολουθίες και τελετές που αναπαριστούν τα τελευταία γεγονότα της ζωής του Χριστού: τη Σταύρωσή του, τον θάνατό του και την Ανάστασή του. Η Ανάσταση, η οποία γιορτάζεται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, είναι η κορύφωση της γιορτής, και ο χαιρετισμός «Χριστός Ανέστη» αντηχεί σε όλες τις εκκλησίες της χώρας, ενώ τα βεγγαλικά και οι κωδωνοκρουσίες σηματοδοτούν τη χαρμόσυνη αναγγελία της Ανάστασης.

Πολιτιστικά Έθιμα και Παραδόσεις

Το Πάσχα στην Ελλάδα συνοδεύεται από μια πληθώρα πολιτιστικών εθίμων και παραδόσεων, πολλές από τις οποίες έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα ή έχουν προσαρμοστεί με την πάροδο των αιώνων. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα είναι το «κόκκινο αυγό», το οποίο συμβολίζει τη νέα ζωή και την Ανάσταση. Κατά τη διάρκεια του Πάσχα, τα αυγά βάφονται κόκκινα και τα παιδιά παίζουν το παραδοσιακό παιχνίδι «τσούγκρισμα», όπου τα αυγά χτυπούν το ένα το άλλο και ο νικητής είναι εκείνος του οποίου το αυγό παραμένει άθικτο.

Η Λαμπρή είναι επίσης συνυφασμένη με το ψήσιμο του αρνιού, που αποτελεί το κυρίως πιάτο του πασχαλινού τραπεζιού. Το αρνί, σύμβολο αθωότητας και θυσίας, έχει συμβολική αξία στην εορτή και αποτελεί μέρος της θρησκευτικής παράδοσης. Επιπλέον, η εκκλησιαστική πρακτική της αγρυπνίας το Μεγάλο Σάββατο, η οποία ολοκληρώνεται με τη Θεία Λειτουργία της Ανάστασης, είναι εξίσου σημαντική για την προετοιμασία των πιστών να υποδεχτούν τη χαρμόσυνη ημέρα του Πάσχα.

Το Πάσχα στην Ελληνική Κοινωνία

Το Πάσχα στην Ελλάδα είναι περισσότερο από μια θρησκευτική γιορτή – είναι μια κοινωνική γιορτή που ενώνει τις οικογένειες και τις κοινότητες. Οι Έλληνες από όλη τη χώρα ταξιδεύουν στα χωριά τους για να περάσουν τις ημέρες του Πάσχα με την οικογένεια, να συμμετάσχουν στις εκκλησιαστικές ακολουθίες και να γιορτάσουν μαζί τα έθιμα. Η εκδρομή στο χωριό, η συνάντηση με συγγενείς και φίλους, η κοινή προετοιμασία του πασχαλινού γεύματος και η συμμετοχή σε παραδοσιακές εκδηλώσεις συνιστούν μια σημαντική πτυχή του ελληνικού πολιτισμού.

Το Πάσχα, ωστόσο, είναι και μια περίοδος προβληματισμού και προσωπικής αναγέννησης, καθώς οι πιστοί καλούνται να ακολουθήσουν την περίοδο της Σαρακοστής, η οποία αποτελεί περίοδο νηστείας και πνευματικής καθαρότητας πριν από την Ανάσταση. Η Σαρακοστή είναι μια ευκαιρία για αυτοσυγκέντρωση, πνευματική αναγέννηση και απομάκρυνση από τις υλικές απολαύσεις, ενισχύοντας την πίστη και την αφοσίωση στο Θεό.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

---

• Αντωνίου, Μ. (2010). Τα ελληνικά έθιμα και η σημασία τους στη σύγχρονη κοινωνία. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση.
• Κατσούλης, Γ. (2015). Η ελληνική θρησκευτική παράδοση: Συστήματα και σύμβολα. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη.
• Κοντογιάννη, Ι. (2013). Πάσχα στην Ελλάδα: Θρησκευτική και κοινωνική διάσταση. Αθήνα: Εκδόσεις Γνώση.
• Μπένος, Ν. (2009). Η σημασία του Πάσχα στον ελληνικό πολιτισμό. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Μίκροι.
• Παπαγεωργίου, Δ. (2008). Πάσχα: Έθιμα και παραδόσεις από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Αθήνα: Εκδόσεις Εστία.

Συλλήβδην τα έθιμα στις «εορτές των Χριστουγέννων» προέρχονται από ένα συνδυασμό θρησκευτικών και λαϊκών παραδόσεων. Στην Ελλάδα συνδυάζονται διεθνή έθιμα, όπως ο Άϊ Βασίλης και η υποδοχή του νέου έτους, με ελληνικά έθιμα, σαν το πρωτοχρονιάτικο ρόδι και οι ιστορίες με καλικάντζαρους. Κάθε χώρα έχει τα δικά της ιδιαίτερα Χριστουγεννιάτικα έθιμα.

Στις κυρίως Χριστιανικές χώρες, τα Χριστούγεννα είναι η σημαντικότερη οικονομικά περίοδος διακοπών του έτους. Χαρακτηρίζονται κατά ένα μεγάλο μέρος με την ανταλλαγή δώρων μέσα στις οικογένειες.

Δώρα
Σημαντικότατο έθιμο στις γιορτές των Χριστουγέννων είναι η ανταλλαγή δώρων. Ιδιαίτερα για τα παιδιά, η εποχή των Χριστουγέννων είναι αυτή κατά την οποία λαμβάνουν σημαντικό αριθμό δώρων. Σε πολλές χώρες ο Άϊ Βασίλης, κατά τη διεθνή παράδοση φέρνει τα δώρα κατεβαίνοντας από την καμινάδα του σπιτιού και τα τοποθετεί μέσα στις κάλτσες, οι οποίες είναι κρεμασμένες μπροστά από το τζάκι.

Μελωδίες
Ένα ακόμη έθιμο θεωρούνται τα χριστουγεννιάτικα κάλαντα, των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, που ψάλλουν συνήθως μικρά παιδιά. Επίσης, πολύ δημοφιλή, είναι και τα Χριστουγεννιάτικα τραγούδια.

Διακόσμηση
Ως προς την χριστουγεννιάτικη διακόσμηση, είναι συνήθης ο στολισμός του δένδρου των Χριστουγέννων, η απεικόνιση της Φάτνη της Γεννήσεως ή των αλόγων, το Αλεξανδριανό ή Αστέρι της Βηθλεέμ σε διεθνές επίπεδο, ο στολισμός τα φώτα των Χριστουγέννων και το χριστουγεννιάτικο ημερολόγιο.

Στην άλλη όψη του νομίσματος, ελληνική συνήθεια αποτελεί το χριστουγεννιάτικο καράβι, που έχει σχέση με την ενασχόληση των Ελλήνων με τη θάλασσα, αλλά και εκκλησιαστικές αναφορές. Στην Ελλάδα το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο στολίστηκε στα βασιλικά ανάκτορα, όταν ήταν βασιλιάς ο Όθωνας. Επιπλέον, τα σπίτια εσωτερικά και εξωτερικά γεμίζουν μικρά και μεγάλα στολίδια, λαμπάκια και γιρλάντες.

Κεράσματα
Τα ποικίλα φαγητά και κεράσματα, που προετοιμάζονται και καταναλώνονται, δεν περιορίζονται μονάχα στο χριστόψωμο, τη βασιλόπιτα και τη γαλοπούλα, που εντοπίζονται πάνω στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι, μα έρχονται να το ολοκληρώσουν οι κουραμπιέδες, τα μελομακάρονα, οι δίπλες και τα πολλά ακόμη πατροπαράδοτα γλυκύσματα.

Στο σύγχρονο κόσμο τα Χριστούγεννα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την καταναλωτική αγορά, αφού παρατηρείται σημαντική διακίνηση προϊόντων, ενώ τα τελευταία χρόνια σε πολλές πόλεις της Ελλάδας οργανώνονται πολυχώροι και εθελοντισμοί με διάφορες Χριστουγεννιάτικες Δράσεις και εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους, που αποτελούν πόλο έλξης.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Día de Muertos. Ή αλλιώς η ημέρα των Νεκρών ! Ένα από τα πιο διάσημα έθιμα που λαμβάνει χώρα στο Μεξικό και φημίζεται για τα υπέροχα body paintings ! Η μεξικάνικη αυτή εορτή περιλαμβάνει την παροδική επιστροφή στη Γη των νεκρών συγγενών και των αγαπημένων. Με την ιστορία της να ξεκινάει πριν από 3.500 χρόνια στην εποχή των Αζτέκων, η «Ημέρα των Νεκρών» έχει πλέον αναγνωριστεί από την UNESCO( από το 2008) ως άυλη παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και γιορτάζεται σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Με χρωματιστές νεκροκεφαλές, χαρακτηριστικά έντονα λουλούδια, τελετουργικά και φυσικά την αυθεντική μεξικάνικη τεκίλα Don Julio. Γιορτάζεται σε όλο το Μεξικό, ιδιαίτερα στις κεντρικές και νότιες περιοχές, καθώς και σε άλλες περιοχές του κόσμου από ανθρώπους μεξικανικής καταγωγής, στο τέλος του Οκτώβρη και στις αρχές Νοεμβρίου, περίοδος η οποία συμπίπτει με την ολοκλήρωση του ετήσιου κύκλου της καλλιέργειας καλαμποκιού. Στο Μεξικό η Ημέρα των Νεκρών είναι αργία. Πριν τον αποικισμό των Ισπανών τον 16ο αιώνα, εορταζόταν στην αρχή του καλοκαιριού. Σταδιακά συσχετίστηκε με τις: 31 Οκτωβρίου, 1 και 2 Νοεμβρίου, ώστε να συμπίπτει με τον εορτασμό του Χάλογουιν, των Αγίων Πάντων και την ημέρα των Ψυχών στις δυτικές εκκλησίες.

Πως , όμως προήλθε αυτή η γιορτή ;

Οι Αζτέκοι πίστευαν ότι ο θάνατος είναι το πέρασμα σε μια άλλη διάσταση και ότι οι νεκροί επιστρέφουν στη γη. Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Θεά του Θανάτου Mictecacihuatl θυσιάστηκε όταν ήταν μωρό, αλλά επανήλθε στη ζωή για να βασιλεύσει στον Κάτω Κόσμο μαζί με τον άντρα της, Mictlantecuhtli. Μαζί συγκεντρώνουν κόκαλα για να επιστρέψουν στη γη των ζωντανών και απεικονίζονται ως φοβερές μορφές στο Μουσείο Ανθρωπολογίας στο Μεξικό. Όταν κάποιος πεθαίνει, ταξιδεύει στην Chicunamictlán, τη Χώρα των Νεκρών, και αφού περάσει εννιά στάδια με δοκιμασίες τότε η ψυχή του θα αναπαυτεί στην Mictlán. Οι τελετές των Nahuas γίνονταν τέλη καλοκαιριού για να βοηθήσουν τους νεκρούς στο δύσκολο ταξίδι τους. Αυτές αποτέλεσαν βάση για τη σημερινή εκδοχή της ημέρας των Νεκρών. Οι σημερινοί ερευνητές θεωρούν ότι η γιορτή αυτή είναι μια μείγμα πρώιμων ισπανικών στοιχείων με χριστιανικών εθίμων. Η ιστορικός Elsa malvido , ερευνήτρια του μεξικάνικου INAH και ιδρυτής του institute’s Taller de Estudios sobre la Muerte , είναι η πρώτη που σημειώνει την ύπαρξη παρόμοιων τελετών και γεγονότων στην Μεσαιωνική Ευρώπη .

Οικογένειες και φίλοι συγκεντρώνονται για να θυμηθούν και να τιμήσουν τους αγαπημένους τους που έχουν φύγει από τη ζωή, στήνοντας βωμούς με δικά τους αντικείμενα και γεμίζοντάς τους με προσφορές, όπως παιχνίδια, πιάτα με φαγητό και γλυκά και φυσικά tequila. Όλες οι προσφορές τοποθετούνται δίπλα από το πορτρέτο του αγαπημένου προσώπου, το οποίο περιβάλλεται από κεριά και κατιφέδες (πορτοκαλί λουλούδια που καλλιεργούνται αποκλειστικά για τις μέρες αυτές).Την μέρα αυτή, οι νεκροί είναι επίσης μέρος της κοινότητας, ξυπνούν από τον αιώνιο ύπνο τους και μοιράζονται τις εορταστικές εκδηλώσεις με τους αγαπημένους τους. Ίσως το πιο γνωστό σύμβολο της  μέρας αυτής να είναι τα calacas και τα calaveras (σκελετοί και κρανία) που εμφανίζονται παντού κατά τη διάρκεια των διακοπών: στα γλυκά, ως μάσκες παρελάσεων, ως κούκλες. Οι σκελετοί και κρανία σχεδόν πάντα απεικονίζονται σαν να απολαμβάνουν τη ζωή, συχνά σε φανταχτερά ρούχα και διασκεδαστικές καταστάσεις. Αξιοθαύμαστη συνιστά η πεποίθηση ότι πως μια ψυχή χάνεται για πάντα όταν ξεχαστεί από όλους και η φωτογραφία του νεκρού δε βρίσκεται σε κανένα βωμό. Για το λόγο αυτό, οι φωτογραφίες των νεκρών βρίσκονται συνήθως στο υψηλότερο σημείο του βωμού. Οι Μεξικανοί γιορτάζουν με χαρά τις Μέρες των Νεκρών, καθώς τους δίνεται κάθε χρόνο η ευκαιρία να περάσουν μερικές επιπλέον στιγμές με τα αγαπημένα τους πρόσωπα. Την 1η Νοεμβρίου επιστρέφουν στον κόσμο των ζωντανών τα παιδιά που έχουν πεθάνει, ενώ στις 2 Νοεμβρίου επιστρέφουν οι ενήλικες. Οι εικόνες μιλούν από μόνες τους :

Ημέρα των Νεκρών στην Ελλάδα

Στα αγαπημένα μπαρ της Αθήνας, τις μέρες εκείνες , κάνουν την εμφάνιση τους χρωματιστές νεκροκεφαλές , σε διάφορα σχέδια και μεγέθη, ενώ η τεκίλα Jose Cuervo δεσπόζει ανάμεσα στα άλλα αλκοολούχα ποτά. Άλλωστε είναι εμφανής η επιρροή του μεξικάνικου αυτού ποτού, καθώς ολοένα και περισσότεροι μαγαζάτορες βάζουν στον τιμοκατάλογο τους μείξεις και παραλλαγές της αυθεντικής τεκίλας. Η Ημέρα των Νεκρών γιορτάζεται εδώ και είκοσι χρόνια στην Ελλάδα και κάθε χρόνο η προσέλευση είναι μεγαλύτερη. Η μεξικανική κοινότητα στην Ελλάδα αριθμεί περίπου 800 άτομα, εκ των οποίων οι μισοί ζουν στην Αττική. Συναυλίες, έκθεση ζωγραφικής, χειροτεχνίας, συνταγές για το διάσημο «ψωμί των νεκρών», βίντεο, συμμετοχές στο διαγωνισμό βωμών των νεκρών, ανάγνωση ποιημάτων είναι κάποιες από τις εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα κάθε χρόνο. Παράλληλα, τιμώνται διάσημοι μεξικανοί καλλιτέχνες που άφησαν το στίγμα τους στην παγκόσμια κοινότητα. Φέτος , λόγω πανδημικών συγκυριών , το κάλεσμα για συμμετοχή στην περίφημη αυτή γιορτή γίνεται διαδικτυακά. 

Ταινία της Disney

Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για την Ημέρα των Νεκρών δεν έχετε παρά να παρακολουθήσετε την ομορφότερη ταινία της Disney, που μεταφέρθηκε στους κινηματογράφους το 2017! Το Coco είναι αμερικανική 3D ταινία μιούζικαλ-φαντασίας του 2017 επεξεργασμένη σε Η/Υ σε παραγωγή της Pixar Animation Studios και διανομή της Walt Disney Pictures. Είναι βασισμένη σε μια πρωτότυπη ιδέα του Λι Άνκριτς, σε σκηνοθεσία του ίδιου με δεύτερο σκηνοθέτη τον Άντριαν Μολίνα. Η ιστορία αφορά τον 12χρονο Μιγκέλ Ριβέρα που μεταφέρεται απρόσμενα στη χώρα των νεκρών, όπου αναζητά τη βοήθεια του μουσικού προ-προπάππου του για να επιστρέψει στην οικογένεια του ανάμεσα στους ζωντανούς.Ο Λι Άνκριτς πρωτοέριξε στο τραπέζι την ιδέα για την ταινία το 2010, όταν κυκλοφόρησε το Toy Story 3, το οποίο και σκηνοθέτησε ο ίδιος. Η ομάδα της Pixar ταξίδεψε αρκετές φορές μέχρι το Μεξικό, προς αναζήτηση βοήθειας για τον καθορισμό των χαρακτήρων και της ιστορίας του Coco.Το Cocο έκανε πρεμιέρα στις 20 Οκτωβρίου του 2017, κατά τη διάρκεια του Morelia International Film Festival στη Μορέλια του Μεξικού. Στις αίθουσες του Μεξικού ξεκίνησαν οι προβολές την επόμενη εβδομάδα, την εβδομάδα πριν την Día de los Muertos και έγινε η εμπορικότερη ταινία όλων των εποχών για το Μεξικό. Στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησε στις 22 Νοεμβρίου 2017 και έχει αποφέρει περίπου 745 εκατομ. δολάρια παγκοσμίως. Η ταινία απέσπασε επαίνους για το animation, τις φωνητικές ερμηνείες, το μουσικό σκορ, τα τραγούδια, την συναισθηματική ιστορία και το σεβασμό στη Μεξικάνικη κουλτούρα. Επιλέχθηκε από το Εθνικό Συμβούλιο Κριτικών ως η καλύτερη ταινία animation για το 2017 και απέσπασε πολυάριθμες διακρίσεις. Κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων και το Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού, όπως ακόμα βραβείο BAFTA, βραβείο στις Χρυσές Σφαίρες, βραβείο επιλογής των κριτικών (Critics’ Choice Movie Award) και βραβείο στα Βραβεία Annie στην κατηγορία Καλύτερη Ταινία Κινουμένων Σχεδίων.

Αριάδνη Εμμανουηλίδου

Σήμερα, 29 Ιουνίου, είναι η μεγάλη εορτή στη μνήμη των πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, των«αλιέων ανθρώπων». Η δράση τους συνετέλεσε στη διάδοση και εδραίωση του Χριστιανισμού.

Κοινός εορτασμός
Και οι δύο εκλήθησαν κατά θαυμαστό τρόπο, με τη χάρη του Θεού, και μαρτύρησαν συνάμα. Ο Πέτρος αρνήθηκε τον Χριστό, ενώ ο Παύλος Τον εκδίωξε ως φανατικότερος εχθρός. Επίσης, ο πρώτος θεωρεί τα έργα ως το δρόμο σωτηρίας, και ο τελευταίος τονίζει ιδίως την πίστη, ρηξικέλευθα, ισχυριζόμενος ότι ο χριστιανισμός είναι διεθνικός με φυλετική ισοτιμία.

Στάθηκαν, όμως, οι στύλοι της οικοδόμησης του ιερού ιδρύματος. Παραμένουν παράδειγμα αδελφικής αγάπης και αληθινής ενότητας. Απεικονίζονται μαζί να κρατούν την Εκκλησία, που συμβολίζεται με ένα μικρό βυζαντινό ναό προβάλλοντας τη σύζευξη πίστεως-έργων, δηλαδή την αγάπη και τη μετάνοια.

Άγιος Απόστολος Πέτρος
Ήταν ένας από τους 12 μαθητές του Χριστού. Ονομαζόταν Σίμων, Συμεών έως ότου ο Ιησούς τον αποκαλέσει στα συριακά Κήφα, δηλαδή πέτρα, θέλοντας να τονίσει τη σταθερότητα του χαρακτήρα του. Στην καταγωγή ήταν Ιουδαίος γεννημένος στην άσημη πόλη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας. Μετά το θάνατο του πατέρα του, Ιωνά, δηλαδή Ιωάννη, (Βαριωνά), νυμφεύτηκε και έκανε δύο παιδιά. Ζούσε στην Καπερναούμ και ασκούσε μαζί με τον αδελφό του τον πρωτόκλητο Απόστολο Ανδρέα, το επάγγελμα του ψαρά στην λίμνη της Γενισαρέτ.

Με γονείς να ανήκουν στους ευσεβείς πιστούς Ιουδαίους, ο Πέτρος μιλούσε την ελληνική και την αραμαϊκή γλώσσα, γνώστης λιγοστής γραφής και ανάγνωσης. Πιθανόν να πήγε σε ραβινική σχολή. Εξαρχής κατέλαβε πρωτεύουσα θέση στον αποστολικό και στενότερο κύκλο.

Υπήρξε φύση αυθόρμητη, δυναμική και ειλικρινής. Ήταν πιστός τηρητής των θρησκευτικών εθίμων αν και δεν ήταν καλός γνώστης του Νόμου. Είναι μετανοημένος αρνητής στο αποστολικό αξίωμα, μακάριος, και κηρύττει το θείο λόγο. Στις δυο Καθολικές Επιστολές του, προτρέπει τους χριστιανούς να αφυπνίζονται πνευματικώς και να διατηρούνται σε εγρήγορση, ώστε να μην παρεκκλίνουν από τον δρόμο της πίστης.

Σύμφωνα με τις Ψευδοϊσιδώρειες διατάξεις, η Καθολική Εκκλησία τον θεωρεί ιδρυτή της Εκκλησίας της Ρώμης, τον πρώτο Πάπα -Επίσκοπο, υποστηρίζοντας το Πρωτείο του. Στον αντίποδα, η ιστορική έρευνα, πλέον, καταλήγει πως στην πραγματικότητα ο πρώτος Επίσκοπος της Ρώμης είναι ο Λίνος.

Θανάτωση
Υπέστη μαρτυρικό θάνατο, καθώς τον σταύρωσαν χιαστί με το κεφάλι να φέρει κατηφορική κλίση. Ενταφιάστηκε στον Βατικάνειο Λόφο, έξω από τον Ιππόδρομο του Νέρωνα, όπου και μαρτύρησε. Εκεί, τοποθετήθηκε αρχικά μια κόκκινη πέτρα και ανεγέρθηκε στη συνέχεια ναός.

Άγιος Απόστολος Παύλος
Αν και δεν υπήρξε μαθητής του Χριστού, θεωρείται ως «ο πρώτος μετά τον Ένα» και ο πρώτος Χριστιανός Θεολόγος, καθώς ανέπτυξε συγκροτημένη Θεολογική άποψη πάνω σε θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα, Θεολογικά-ηθικά. Με κοσμικό όνομα Σαούλ ή Σαύλος, γεννήθηκε στην Ταρσό της Κιλικίας, από ιουδαίους γονείς της φυλής Βενιαμίν. Ο πατέρας του ήταν Ρωμαίος πολίτης, δηλαδή είτε ήταν φαρισαίος είτε προερχόταν από τα ανώτερα στρώματα.

Γνώστης ραβινικής, εβραϊκής και ελληνικής εκπαίδευσης, όντας σπουδαστής δίπλα στον ραβίνο-διδάσκαλο Γαμαλιήλ αρκετά νωρίς απέκτησε βαθιά συνείδηση της διαφοράς ανάμεσα σε ιουδαϊκό και εθνικό κόσμο, ενώ επίσης και για τη σημασία του φαρισαϊκού-Μωσαϊκού Νόμου. Αυτό συνετέλεσε να μάθει την τέχνη του σκηνοποιού. Έκτοτε της κλήσης εξέλαβε πνευματικό νόημα, στήνοντας οπουδήποτε την σκηνή της Εκκλησίας αποτελώντας τον ιδρυτή αυτής της Ελλάδος.

Διακρινόταν για το μεγάλο ζήλο στο έργο του, την ανησυχία και τη δυναμικότητά του, την ευρύτητα του πνεύματος και την αντικειμενική του κρίση, ενώ από το ύφος του, παρουσιάζεται ως αυστηρός και αγνός ραβίνος.

Μεταστροφή Παύλου
Αρχικά, ήταν σκληρός διώκτης του χριστιανισμού με φανατικό ζήλο υπέρ της ιουδαϊκής θρησκείας. Μολαταύτα, με θαυμαστό τρόπο καθ’ οδόν για τη σύλληψη χριστιανών στη Δαμασκό γνώρισε το Χριστό, που τον κάλεσε σε ευαγγελικό έργο και αποστολικό αξίωμα. Μετά τη μεταστροφή, τη βάπτιση και την κατήχησή του από τον Ανανία, πήγαινε στις συναγωγές -ως και τον θάνατό του- και κήρυττε φανερά πλέον ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού. Στάθηκε υποστηρικτής της παγκοσμιότητας της Διδασκαλίας. Για αυτό, άλλωστε, έλαβε το όνομα «Απόστολος των Εθνών» και έγινε ο μεγαλύτερος κήρυκας του Ευαγγελίου, θυσιάζοντας και τη ζωή του.

Θανάτωση
Παρομοίως, και ο Παύλος υπέστη μαρτυρικό θάνατο με αποκεφαλισμό στη Ρώμη χωρίς προηγουμένως να βασανισθεί, καθώς το απαγόρευε ο νόμος για τους Ρωμαίους πολίτες. Η δίκη έλαβε χώρα στο λόφο του Αρείου Πάγου κατά τη διάρκεια του διωγμού του Νέρωνα, που είτε ήταν γνωστός λόφος από την Ακρόπολη είτε σεβαστό δικαστικό σώμα.

Έθιμα
Πρόκειται για Χριστιανικό έθιμο που χρονολογείται ήδη από την εποχή της τουρκοκρατίας. Οι Τούρκοι κυνηγούσαν έναν Χριστιανό για να τον σφάξουν. Εκείνος έτρεχε μέσα στα χωράφια και εν τέλει ανέβηκε έντρομος σε ένα δέντρο. Οι πρώτοι σταμάτησαν κάτω από αυτό για να ξεκουραστούν, όσο ο χριστιανός κρατούσε την ανάσα του παρακαλώντας τον Άγιο Πέτρο να τον γλυτώσει και εκείνος θα φέρει στη χάρη του ένα σφαχτό. Κάτι ακριβώς που έγινε πραγματικότητα.

Για αυτό, ανήμερα της εορτής των Αγίων Αποστόλων έφερε ένα αρνί και το έσφαξε στο εκκλησάκι των Αγίων Πέτρου και Παύλου. Έκτοτε, την εν λόγω ημέρα σφάζονται ζωντανά. Σήμερα, έχει καθιερωθεί με τη μαγείρεμα μοσχαρίσιου στιφάδου.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός

Η Μεγάλη Εβδομάδα μνημονεύει το θάνατο και την Ανάσταση του Κυρίου και πρόκειται για τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του Χριστιανισμού. Αποτελεί την κορύφωση, το απόλυτο σύμβολο της αναγέννησης της επίγειας θνητότητας με την εξύψωση του πνεύματος στους ουρανούς, δηλαδή τη μετάβαση από τον θάνατο στη ζωή και μέλλουσα ελπίδα.

Αφενός τα ήθη και αφετέρου τα έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα είναι βγαλμένα από τις ρίζες της θρησκευτικής παράδοσης και τις διηγήσεις των προγόνων, που αναβιώνουν τόσο από γενιά σε γενεά, όσο και στο πέρασμα των αιώνων ή ακόμη και των χιλιετηρίδων. Διατηρούν, άλλωστε, ακέραιη την κατάνυξη και την απαραίτητη νηστεία της πιο εμβληματικής γιορτής της Ορθοδοξίας, ενώ κλιμακώνονται σταδιακά.

Μεγάλη Δευτέρα: Νηστεία

Είναι η αφετηρία όλων των ετοιμασιών για τον εορτασμό του Πάσχα και συλλήβδην της Μεγάλης Εβδομάδας. Σε επαρχιακά μέρη υπάρχει το έθιμο να ασπρίζουν με ασβέστη τις αυλές, τα ταβάνια και τους εξωτερικούς τοίχους, να βάφουν τις γλάστρες με πορφυρό χρώμα και να βγάζουν έξω όλα τα υπάρχοντα του σπιτιού. Επιπρόσθετα, ουκ ολίγοι επιλέγουν να νηστεύουν έκτοτε έως ότου να μεταλάβουν την Θεία Κοινωνία τη Μεγάλη Πέμπτη.

Μεγάλη Τρίτη: Καθαριότητα

Μια ημέρα αφιερωμένη στη συνέχεια της καθαριότητας του σπιτιού, ενώ ήδη λαμβάνουν χώρα οι ετοιμασίες για την προπαρασκευή των αρτοποιημάτων, που μέλλουν να καταναλωθούν τις προσεχείς μέρες. Δηλαδή συλλέγονται όλα τα απαραίτητα σκεύη και πρώτης ύλης αγαθά για το σκοπό αυτό.

Μεγάλη Τετάρτη: Ζυμάρι

Σύμφωνα με τις παραδόσεις, οι νοικοκυρές πηγαίνουν στο Μεγάλο Ευχέλαιο έχοντας μαζί τους μια σουπιέρα με αλεύρι, όπου στερεώνουν τρία κεριά, τα οποία καίνε κατά την τέλεση του Μυστηρίου. Έπειτα, το αλεύρι αυτό χρησιμοποιείται την επόμενη ημέρα στα πασχαλινά κουλουράκια μαζί με τα παιδιά τους, χωρίς προζύμι. Έπειτα, ο παπάς ακουμπά πάνω στη ζύμη το Σταυρό με το Τίμιο Ξύλο και το ζυμάρι φουσκώνει. Αυτό αποτελούσε το προζύμι ολόκληρης της χρονιάς.

Στη λειτουργία της εν λόγω ημέρας, ο ιερέας μυρώνει με λάδι το μέτωπο των πιστών, καθώς και τις παλάμες σε κάθε όψη. Ακόμη, επέλεγαν να πάρουν κι ένα βαμβάκι με λίγο λάδι επιστρέφοντας στο σπίτι, ώστε να μυρώσουν με τον ίδιο τρόπο τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας που δεν δύνανται να παρευρεθούν. 

Μεγάλη Πέμπτη: Λαμπρή

Τη Μεγάλη Πέμπτη πηγαίνουν το πρωί στην εκκλησία οι πιστοί για να πιούν το αγίασμα και να κοινωνήσουν παίρνοντας μαζί τους ένα μπουκαλάκι ξύδι ή λεμόνι. Ύστερα απλώνουν ένα κόκκινο πανί σε μπαλκόνι ή παράθυρο, που συμβολίζει το αίμα του Χριστού. 

Ακόμη, βάφουν τα κόκκινα αυγά και ζυμώνουν τα πασχαλινά τσουρέκια, τα εφτάζυμα ψωμιά, τα «λαμπροκούλουρα» και το χριστόψωμο. Σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, φτιάχνουν ντολμαδάκια και κολοκυθοκορφάδες από αμπελόφυλλα τοποθετώντας στο μέσω αυτών χοχλιούς.

Το βράδυ στην εκκλησία περιφέρεται ο Σταυρός με τον Ιησού και κοπέλες αναλαμβάνουν να στολίσουν τον Επιτάφιο με γιρλάντες από λευκά άνθη και έπειτα όλοι προσκυνούν και περνούν κάτω από τον Επιτάφιο, ενώ ακόμη και να διανυκτερεύουν, ώστε να «φυλάγουν και μοιρολογούν το Χριστό». Σε κάποια μέρη πραγματοποιείται η ετοιμασία του Ιούδα για το κάψιμό του. Με παλιά ρούχα φτιάχνεται το ομοίωμα και περιφέρεται από σπίτι σε σπίτι ζητώντας «καψίδια». 

Μεγάλη Παρασκευή: Πένθος

Τη Μεγάλη Παρασκευή ως την ημέρα των Παθών, οι πιστοί πάνε στην εκκλησία και πίνουν Αγίασμα –το οποίο δεν το μεταφέρουν στο σπίτι. Η νηστεία αρκείται σε νερόβραστα, δίχως χρήση λαδιού, καθώς και στην αποχή από κάθε είδους εργασία. Αρκετοί είναι αυτοί που φτιάχνουν σούπα από ταχίνι και άλλοι συνηθίζουν να πίνουν ξίδι εις ανάμνηση της προδοσίας. 

Το απόγευμα γίνεται η εξόρμηση στους τάφους των οικείων, για την περιποίηση, τον καθορισμό και το άναμμα των καντηλιών, ώστε να μην τα βρει η Θεία Ανάσταση σβηστά. Έπειτα, γίνεται η αποκαθήλωση και το βράδυ τελείται η περιφορά του Επιταφίου με συνοδεία εξαπτέρυγων και χορωδία, με πένθιμα εμβατήρια και πλήθος κόσμου να ακολουθεί κρατώντας αναμμένα κεριά ή λαμπάδες καθ’ όλη τη διάρκεια της λιτανείας. Κάποιοι ραίνουν τον επιτάφιο με λουλούδια, ενώ άλλοι τα παίρνουν, διότι θεωρούνται ευλογημένα και τα τοποθετούν στο εικονοστάσι του σπιτιού. Παλιότερα, φτιάχνονταν φυλαχτά για τους ναυτικούς, ενώ ορισμένοι τα χρησιμοποιούσαν ως γιατρικό.

Μεγάλο Σάββατο: Χριστός Ανέστη

Όπως είθισται ήδη από τις πρωινές ώρες ηχούν οι καμπάνες της εκκλησίας με τη μέρα να είναι αφιερωμένη στην αποχή από κάθε είδους εργασία. Μετά την πρωινή λειτουργία ακολουθεί το έθιμο της σφαγής των αρνιών και η προετοιμασία της μαγειρίτσας.

Στα Ιεροσόλυμα τελείται η Αφή του Αγίου Φωτός και της Ανάστασης και διανέμεται σε όλο τον Ορθόδοξο κόσμο. Στις δώδεκα τα μεσάνυχτα συγκεντρώνονται οι πιστοί στην εκκλησία, για να υποδεχτούν το Άγιο Φως με τις φράσεις «Χριστός Ανέστη»-«Αληθώς Ανέστη», όπου βεγγαλικά και μπαλωθιές λαμβάνουν χώρα. Στην συνέχεια, μεταφέρουν το φως στο σπίτι τους, κάνοντας στην εξώθυρα το σημάδι του σταυρού με τον καπνό του κεριού και ανάβουν το καντήλι στα εικονίσματα κρατώντας το αναμμένο τουλάχιστον για σαράντα ημέρες, ανανεώνοντάς το στην επόμενη Ανάσταση.

Ακολουθεί το γιορτινό τραπέζι με μαγειρίτσα, τσουρέκι και τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών.

Κυριακή του Πάσχα

Στο πασχαλινό τραπέζι της Λαμπρής γίνεται γλέντι με τραγούδια και χορούς να κρατάνε μέχρι αργά το βράδυ. Με μεγάλα τραπέζια με το ψητό αρνί οβελία στη σούβλα, το κοκορέτσι και το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών. Το τελευταίο συμβολίζει τη γέννηση, όπως όταν σπάει το τσόφλι και βγαίνει μία νέα ύπαρξη στο φως. 

Κάποτε το λαμπριάτικο γλέντι επεκτεινόταν για όλη την επόμενη εβδομάδα, ως την Κυριακή του Θωμά, και ονομάζονταν διακαινήσιμος ή ασπροβδομάδα. Σε αντίθεση με σήμερα που από την Τρίτη του Πάσχα γυρνάνε όλοι στις δουλειές τους.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός

Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδιά γυρίζουν τα σπίτια και τραγουδούν τα ειδικά κάλαντα (Λαζαρικά) σε διάφορες παραλλαγές. Τα Κάλαντα του Λαζάρου εξιστορούν την «εκ νεκρών έγερση» του Λαζάρου. Τον Λάζαρο τραγουδούν κυρίως κορίτσια σχολικής ηλικίας, τα οποία αποκαλούνται λαζαρίνες, λαζαρίτσες, λαζαρούδισσες κ.α. Τελειώνοντας το τραγούδι τους, οι καλαντιστές της ημέρας, συνεχίζουν με ευχετικούς και επαινετικούς στίχους για το σπίτι και δέχονται ως φιλοδώρημα αυγά που τα τοποθετούν σ’ ένα στολισμένο καλαθάκι (σε κάποιες περιοχές φρούτα ή χρήματα).

Στο παρελθόν, τα κάλαντα του Λαζάρου ήταν αποκλειστικά σχεδόν γυναικεία υπόθεση με τις μικρές «Λαζαρίνες» να τραγουδούν και να αναγγέλλουν τη χαρμόσυνη εορτή. Την παραμονή της γιορτής, τα κορίτσια ξεχύνονταν στα χωράφια και μάζευαν λουλούδια με τα οποία στόλιζαν μικρά καλαθάκια. Φορώντας ειδικές στολές, γύριζαν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας το Λάζαρο και εισέπρατταν μικρό φιλοδώρημα, χρήματα, αυγά, φρούτα ή άλλα φαγώσιμα. Το έθιμο είχε και κοινωνική σκοπιμότητα αφού έτσι οι κοπέλες μπορούσαν να βρεθούν εκτός σπιτιού και να γνωρίσουν αγόρια προκειμένου να ακολουθήσουν αρραβωνιάσματα και γάμοι.

Το Σάββατο του Λαζάρου θεωρείται η «πρώτη γεύση» της Μεγάλης Εβδομάδας. Μέρα νίκης της ζωής επί του θανάτου. Γενικότερα, η ημέρα λαμβάνει χαρούμενο χαρακτήρα, καθώς η έγερση του Λαζάρου προαναγγέλλει την Ανάσταση του Χριστού.

Τα κάλαντα του Λαζάρου

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.
Ξύπνα Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μέρα σου και η χαρά σου.

Πού ήσουν Λάζαρε; Πού ήσουν κρυμμένος;
Κάτω στους νεκρούς, σαν πεθαμένος.

Δε μου φέρνετε, λίγο νεράκι,
που ‘ν’ το στόμα μου πικρό φαρμάκι.

Δε μου φέρνετε λίγο λεμόνι,
Που ‘ν’ το στόμα μου, σαν περιβόλι.

Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια.

Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μάνα σου από την πόλη,
σου ’φέρε χαρτί και κομπολόι.

Γράψε Θόδωρε και συ Δημήτρη,
γράψε Λεμονιά και Κυπαρίσσι.

Το κοφνάκι μου θέλει αυγά,
κι η τσεπούλα μου θέλει λεφτά.

Βάγια, Βάγια και Βαγιώ.
τρώνε ψάρι και κολιό.
Και την άλλη Κυριακή,
τρώνε το ψητό τ’ αρνί.

#######

Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα Βάγια
Ήρθε κι ο Χριστός να πούμε τ’ Άγια

Ήρθε ο Χριστός απ’ την Καισαρία
Εκεί έβρισκε Μάρθα και Μαρία

Μάρθα, που ’ναι ο Λάζαρος ο αδερφός σας
φίλος του Χριστού και ιδικός μας;

Λένε αφέντη μου, που είναι απεθαμένος
Και με τους νεκρούς ανταμωμένους.

Ας υπάγουμε να τον ιδούμε
και στον τάφο του να λυπηθούμε.

Λέγε Λάζαρε, τι είδες στον Κάτω Κόσμο που επήγες;
Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.

Όσα φύλλα έχει ο κίσσαρας και η πόλη παραθύρια
Τόσα καλά να δώσει ο Θεός εδώ που τραγουδούμε
και τη Λαμπρή, την Πασχαλιά καλόκαρδοι να βρούμε.

#####

Αν είναι με το θέλημα
και με τον ορισμό σας,
Λαζάρου την Ανάσταση
να πω στ’ αρχοντικό σας.

Έβγατε παρακαλούμε,
για να σας διηγηθούμε,
για να μάθετε τι εγίνη,
σήμερα στην Παλαιστίνη.

Σήμερον έρχεται ο Χριστός,
ο επουράνιος Θεός.
Εν τη πόλει Βηθανία,
Μάρθα κλαίει και Μαρία·

Λάζαρον τον αδερφό τους
τον γλυκύ και καρδιακό τους,
τρεις ημέρες τον θρηνούσαν
και τον εμοιρολογούσαν.

Την ημέρα την τετάρτη,
κίνησε ο Χριστός για να ’ρθη.
Και εβγήκεν κι η Μαρία
έξω από τη Βηθανία.

Και εμπρός του γόνυ κλει,
και τους πόδες του φιλεί.
-Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου,
δεν θ’ απέθνησκε ο αδερφός μου.

Μα κι εγώ τώρα πιστεύω,
και καλότατα εξεύρω,
ότι δύνασ’ αν θελήσεις
και νεκρούς να αναστήσεις.

-Λέγε, πίστευε, Μαρία
άγωμεν εις τα μνημεία.
’Κείνοι παρευθύς επήγαν
και τον τάφο του εδείξαν.

Τον τάφο να μου δείξετε
και ’γω θε να πηγαίνω.
Τραπέζι να ’τοιμάσετε,
και ’γω τον ανασταίνω.

Επήγαν και του έδειξαν
τον τάφο του Λαζάρου.
Τους είπε και εκύλισαν
τον λίθο, πούχε απάνου.

Τότε κι ο Χριστός δακρύζει
και τον Άδη φοβερίζει:
-Άδη, Τάρταρε και Χάρο.
Λάζαρον θα σου τον πάρω.

Δεύρο έξω Λάζαρέ μου,
φίλε και αγαπητέ μου.

Παρευθύς από τον Άδη,
ως εξαίσιο σημάδι,
Λάζαρος απενεκρώθη,
ανεστήθη και σηκώθη.

Λάζαρος σαβανωμένος
και με το κηρί ζωσμένος.
Εκεί Μάρθα και Μαρία,
εκεί κι όλη η Βηθανία.

Μαθητές και Αποστόλοι
τότε ευρεθήκαν όλοι,
δόξα τω Θεώ φωνάζουν,
και το Λάζαρο εξετάζουν.

####

–Λάζαρε, πες μας τι είδες,
εις τον Άδη που επήγες;
-Είδα φόβους, είδα τρόμους,
είδα βάσανα και πόνους.

Δώστε μου λίγο νεράκι,
να ξεπλύνω το φαρμάκι.
Της καρδούλας μου το λέω,
και μοιρολογώ και κλαίω.

Του χρόνου πάλι να ’ρθουμε,
με υγεία να σας βρούμε.
Στον οίκο σας χαρούμενοι,
τον Λάζαρο να πούμε.

Σε τούτο τ’ αρχοντόσπιτο
πέτρα να μη ραϊσει.
Και ο νοικοκύρης του σπιτιού,
χρόνια πολλά να ζήσει.

Να ζήσει χρόνια εκατό,
και να τα ξεπεράσει.

Το τραγούδι του Λαζάρου
(Παραδοσιακό Κυπριακό)

Έαρ ημίν επέφανεν, τοις πάσι το μηνύον
την του Λαζάρου έγερσιν, ξένον, φρικτόν σημείον.

Άνθη και ρόδα εύοσμα, κατάνυξις ψυχής τε,
και λέγω σας, ακροαταί, εις την χαράν να είσθε.

Ακούσατε την έγερσιν του τεταρταίου φίλου
και την χαράν, ην έλαβον αι αδελφαί εκείνου,

δια να καταλάβετε τι είναι θεία Αγάπη
και πώς ψυχή λυτρώννεται από πικρόν τον Άδην,

ως και αυτός ο Λάζαρος, όστις είχεν αγάπην
με τον Δεσπότην τον Χριστόν, πολλήν, καθαρωτάτην.

Αρχίζω την διήγησιν κι όλοι ακροασθείτε
με πόθον και με προσοχήν,για να ωφεληθήτε.

Ο Λάζαρος κατήγετο από την Βηθανίαν
και τον Χριστόν εδέχετο με περισσήν φιλίαν.

Είχεν και δύο αδελφάς, την Μάρθαν και Μαρίαν,
είχον αγάπην περισσήν και καθαράν καρδίαν.

Αυτός λοιπόν ησθένησεν ασθένειαν μεγάλην
και πυρετός τον έβαλεν, κι είχεν μεγάλην ζάλην.

Μα ο Χριστός ευρίσκετο εις μίαν άλλην πόλιν
με όχλον πολυάριθμον ομού και αποστόλοι.

Τοις μαθηταίς του έλεγεν με την βραχυλογίαν,
«σηκούτε να υπάγωμεν πάλιν στην Βηθανίαν,
ο Λάζαρος κεκοίμηται και θέλω να κινήσω,
δια να πάγω προς αυτόν και να τον εξυπνήσω.»

Οι μαθηταίς δεν εννοούν το τί ’θελεν να είπη,
ο Λάζαρος απέθανεν, κι είναι μεγάλη λύπη,
ημέρες είναι τέσσερεις, που είναι πεθαμμένος
και εις τον τάφον βρίσκεται κ’ είναι λαζαρωμένος.

Τότε λοιπὸν ξεκίνησαν να παν στην Βηθανίαν
οι αποστόλοι κι ο Χριστός και όλ’ η συνοδεία.

Η Μάρθα τους προϋπαντά με θρήνους και με γόους
και προσκυνούσα τον Χριστόν, λέγει αυτούς τους λόγους:
«Άν ήσο ώδε, Κύριε, o Λάζαρος, ο φίλος
ποτέ δεν θα απέθνησκεν το βέβαιον εκείνος.»

Κι ο Ιησούς μας ο Χριστός τότε συνεκινήθην:
«Μάρθα, Μαρία, μην κλαίτε, μόνον έχετε πίστιν
ο γαρ πιστεύων εις εμέ, καν αποθάνη, ζήσει.»

Λεγ’ η Μαρία, «Κύριε, ξεύρω, όσ’ αν αιτήσης,
Σου τα χαρίζει ο Θεός, αν θέλης και ορίσης».
Της λέγει «που τεθήκατε τον Λάζαρον τον φίλον,
υπάγετε ουν έμπροσθεν και δείξατέ μοι εκείνον».

Και παρευθύς επρόσταξεν τούτον να ποιήσουν,
τον λίθον εκ του μνήματος να τον αποκυλίσουν.

Επάνωθεν του μνήματος εστάθην και δακρύζει.
Κι ως άνθρωπος εδάκρυσεν με ευσπλαχνίαν,
να δείξει την συμπάθειαν και την επιεικείαν,
και ως Θεός εφώναξεν μίαν φωνήν μεγάλην,
«Λάζαρε, δεύρο έξελθε», κι ηκούσθην εις τον Άδην.

Ο Άδης αναστέναξεν, έτρεμεν, εφοβείτον,
ως ήκουσεν του Ιησού την θεϊκήν φωνήν του
τον Λάζαρον απέλυσεν ευθύς και τον αφίνει
και τον βιάζει μάλιστα μήπως εκεί απομείνη.

Εξήλθεν ουν ο Λάζαρος έξω λαζαρωμένος,
κίτρινος, μαύρος και χλωμός και τεταπεινωμένος.
Επρόσταξεν κι ελύσαν του τας χείρας και τας πόδας,
και πήγεν εις τον oίκον του μονάχος…

Αρβανίτικα Κάλαντα του Λαζάρου (περιοχής Θίσβης Βοιωτίας)

Τσιράν τσιράν γκιτόνεζα
ντιλj μόι νούσεζα ερέ
ιπι ντjάλjετe νj βε
πeρ τε βαπς νe κουκj μπογιά
τε χάι Πασχ τeμπeδά

Απόδοση στα Ελληνικά
Τσιράνι* τσιράνι γειτόνισσα
βγες καλέ νύφη μου καινούργια
και δώσε στο παιδί ένα αβγό
για να το βάψει σε κόκκινη μπογιά
να το φάει το Μεγάλο Πάσχα.

* τσιράνι=κίτρινα λουλουδάκια, με τα οποία τα παιδιά στόλιζαν τα καλαθάκια τους για να τραγουδήσουν τα κάλαντα.

Πηγή