Ο Ελβετός γλωσσολόγος Ferdinand de Saussure, προσέγγισε τη γλώσσα ως ένα «σύστημα σημείων τα οποία εκφράζουν ιδέες» και υποστήριξε ότι το σύστημα αυτό μπορεί να χωριστεί σε δύο βασικά μέρη: το λόγο (langue), ο οποίος αποτελεί το αυθαίρετο σύστημα συμβόλων που έχουν υιοθετήσει και αφομοιώσει τα μέλη μιας δεδομένης γλωσσικής κοινότητας, και την ομιλία (parole), δηλαδή η εξωτερίκευση του συστήματος αυτού από το άτομο.

Αξίωσε επίσης ότι η γλωσσολογία ασχολείται με την ιστορία των γλωσσών, και με τις κοινωνικές ή πολιτισμικές επιρροές που σχηματίζουν την εξέλιξη της γλώσσας. Θεμελίωσε τη διάκριση μορφής – ύλης στη γλώσσα, αξιώνοντας ότι «η γλώσσα είναι μορφή, όχι ύλη».

Ως ύλη, εννοεί το διπλό σύνολο στοιχείων που έχει στη διάθεσή του ο ομιλητής, των φωνητικών και εννοιολογικών στοιχείων. Η ύλη θα μπορούσε να παρομοιαστεί με μια άμορφη εύπλαστη μάζα η οποία μπορεί να πάρει το σχήμα που επιθυμεί αυτός που την έχει και επεξεργάζεται. Η συγκεκριμένη έκφραση που μπορεί να πάρει η μάζα αυτή, αποτελεί τη μορφή, δηλαδή συγκεκριμένη αυτόνομη δομή κι όχι απλώς ύλη.

Η διάκριση μεταξύ λόγου και ομιλίας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επιστήμη της γλωσσολογίας επειδή επισήμανε την ανάγκη να μελετηθεί επιστημονικά τόσο η γλώσσα ως εσωτερικό σύστημα όσο και ως εφαρμογή αυτού του συστήματος κατά άτομα.

Ένα γλωσσικό σύστημα είναι εκ φύσεως αφηρημένο κοινωνικό φαινόμενο ή θεσμό, το οποίο λαμβάνει υπόσταση μέσω της γλωσσικής συμπεριφοράς των μελών της γλωσσικής κοινότητας.

Συνεπώς, αντιλαμβάνεται τη γλωσσολογία ιδιαίτερα κοντά στην κοινωνιολογία και την κοινωνική γλωσσολογία. Με τις έννοιες που εισήγαγε έδωσε νέα πνοή στην επιστήμη της γλωσσολογίας και άνοιξε νέους ορίζοντες μελέτης για την επιστήμη και υπήρξε ο ιδρυτής της επιστήμης της σημειολογίας, με τον ορισμό που έδωσε στην γλώσσα, ως ένα σύστημα σημείων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Ο Ελβετός γλωσσολόγος Ferdinand de Saussure ορίζει ως γλώσσα (langue) το αφηρημένο γλωσσικό  σύστημα, τα σημεία και οι ιδέες, που μοιράζονται οι ομιλητές μιας συγκεκριμένης γλωσσικής κοινότητας. Μάλιστα, απαρτίζεται από τον «λόγο», ο οποίος αποτελεί το αυθαίρετο σύστημα συμβόλων που έχουν υιοθετήσει και αφομοιώσει τα μέλη μιας δεδομένης γλωσσικής κοινότητας,

Ένα γλωσσικό σύστημα είναι εκ φύσεως αφηρημένο κοινωνικό φαινόμενο ή θεσμό, το οποίο λαμβάνει υπόσταση μέσω της γλωσσικής συμπεριφοράς των μελών της γλωσσικής κοινότητας. Συνεπώς, ο Saussure αντιλαμβάνεται τη γλωσσολογία ιδιαίτερα κοντά στην κοινωνιολογία και την κοινωνική γλωσσολογία.

Ακόμη, με τις έννοιες που εισήγαγε έδωσε νέα πνοή στην επιστήμη της γλωσσολογίας και άνοιξε νέους ορίζοντες μελέτης για την επιστήμη. Υπήρξε ο ιδρυτής της επιστήμης της σημειολογίας, με τον ορισμό που έδωσε στην γλώσσα, ως ένα σύστημα σημείων.

Στη βιβλιογραφία έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί για τη  γλώσσα, καθένας από τους οποίους εστιάζει σε ένα διαφορετικό στοιχείο ή χαρακτηριστικό της (ήχοι, προτάσεις, ομιλητές). Πράγματι, αν και όλοι χρησιμοποιούν τη γλώσσα, είναι  δύσκολο να οριστεί.

Κάποιοι μελετητές προσπάθησαν να δώσουν έναν πιο  συγκεκριμένο ορισμό της γλώσσας μέσω του διαχωρισμού της από την ομιλία. Ειδικότερα:

1. Γλώσσα είναι η συστηματική και συμβατική χρήση των  ήχων (ή χειρομορφών ή γραπτών συμβόλων) με σκοπό  την επικοινωνία ή την αυτοέκφραση (Crystal, 1995).
2. Γλώσσα είναι το σύνολο δυνάμει άπειρων προτάσεων, καθεμία από τις οποίες είναι ωστόσο πεπερασμένη σε έκταση και αποτελείται από ένα πεπερασμένο σύνολο στοιχείων (Chomsky, 1957).

Επομένως, πρόκειται είτε για ένα σύστημα με επιμέρους συστατικά είτε για μια γνωστική διεργασία και ικανότητα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ