1

Εκπαίδευση Εκπαιδευτών: Το ηλεκτρονικό περιβάλλον μάθησης

Το ηλεκτρονικό περιβάλλον
Οι εκπαιδευτές ενημερώνονται για το περιβάλλον ηλεκτρονικής διαχείρισης της μάθησης που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Η ενημέρωση αφορά στις τεχνικές προδιαγραφές του τεχνολογικού περιβάλλοντος και των εργαλείων επικοινωνίας αλλά και στον τρόπο κατανομής των αρμοδιοτήτων στο ηλεκτρονικό περιβάλλον εργασίας. Στους εκπαιδευτές δίνονται τα απαραίτητα αναγνωριστικά για την πρόσβαση στο ηλεκτρονικό περιβάλλον διαχείρισης της μάθησης, όπως το όνομα χρήστη (UserID) και ο κωδικός πρόσβασης (Password).

Δραστηριότητα στο ηλεκτρονικό περιβάλλον
Οι εκπαιδευτές κάθονται μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή και πλοηγούνται στο περιβάλλον ηλεκτρονικής μάθησης. Κατεβάζουν το μαθησιακό υλικό και χρησιμοποιούν τα εργαλεία επικοινωνίας για να επικοινωνήσουν με το διαχειριστή του συστήματος, με τα άλλα μέλη της ομάδας εκπόνησης του προγράμματος αλλά και με τους άλλους εκπαιδευόμενους προκειμένου να εξοικειωθούν με το περιβάλλον εργασίας. Γίνεται συζήτηση προκειμένου να επιλυθούν όλες οι απορίες και οι εκπαιδευτές να είναι έτοιμοι να χειριστούν αποτελεσματικά το ηλεκτρονικό περιβάλλον μάθησης.

Συνεργατική δραστηριότητα
Οι εκπαιδευτές εργάζονται ανά ομάδες μπροστά σε υπολογιστή και εκπονούν συνεργατικά μια εργασία σχετική με το γνωστικό αντικείμενο που θα κληθούν να διδάξουν, προκειμένου να βιώσουν οι ίδιοι τη συνεργατική διαδικασία. Μελετούν το σχετικό μαθησιακό υλικό και χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες του ηλεκτρονικού περιβάλλοντος προκειμένου να ανταλλάξουν ιδέες με άλλες ομάδες και να αποστείλουν την εργασία τους στον εκπαιδευτή τους.

Η προετοιμασία του σεμιναρίου
Οι εκπαιδευτές ενημερώνονται για τις ομαδικές συναντήσεις σεμιναριακού τύπου που θα πρέπει να οργανώσουν και να υλοποιήσουν στις περιοχές ευθύνης τους. Δίνονται σαφείς κατευθύνσεις για το πώς πρέπει να οργανωθούν αυτές οι συναντήσεις, το χρόνο που πραγματοποιηθούν, τα θέματα που θα συζητηθούν και το ρόλο του εκπαιδευτή σε κάθε περίπτωση. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην πρώτη συνάντηση.

Μετά την ολοκλήρωση του επιμορφωτικού σεμιναρίου κάθε εκπαιδευτής θα πρέπει να είναι έτοιμος να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του προγράμματος και να διαθέτει δεξιότητες υποστήριξης δραστηριοτήτων που συνδυάζουν:

• Παραδοσιακές τεχνικές εξ αποστάσεως εκπαίδευσης όπως είναι οι ομαδικές διδακτικές συναντήσεις -σεμινάρια «πρόσωπο με πρόσωπο».

• Τεχνικές εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μέσω του ηλεκτρονικού περιβάλλοντος μάθησης.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Εκπαίδευση Εκπαιδευτών: Η παιδαγωγική προσέγγιση

Παιδαγωγική προσέγγιση
Αναλύονται οι παιδαγωγικές πρακτικές διαχείρισης της τάξης και οι τεχνικές συμβουλευτικής που χρειάζεται να χρησιμοποιήσει ο εκπαιδευτής κατά τη διάρκεια της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το ζήτημα της παιδαγωγικής ευαισθητοποίησης είναι ιδιαίτερα σημαντικό για αυτό τονίζονται θέματα που έχουν να κάνουν με την ιδιαιτερότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης όπως είναι η καλλιέργεια της μαθησιακής αυτονομίας, η αμοιβαία αποδοχή, η παροχή υποστήριξης μέσα από τη διασφάλιση της διαπροσωπικής επικοινωνίας με κάθε εκπαιδευόμενο.

Διαχείριση προβλημάτων
Παρουσιάζονται περιπτώσεις προβλημάτων που μπορεί να συναντήσει ο εκπαιδευτής και αναδύονται ο ιδιαιτερότητες του ρόλου του. Γίνεται συζήτηση προκειμένου κάθε εκπαιδευτής να έρθει σε πρώτη επαφή με προβλήματα που παρουσιάζονται σε περιβάλλοντα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (εγκατάλειψη σπουδών, μη τήρηση χρονοδιαγράμματος, απόρριψη της συνεργασίας, αποφυγή επικοινωνίας).

Συνεργατική μάθηση
Οι εκπαιδευτές εμπλέκονται σε τεχνικές προώθησης της ομαδικής εργασίας. Αρχικά συζητούν ανά δυάδες και στη συνέχεια παρουσιάζουν ο ένας τον άλλον στους υπόλοιπους εκπαιδευτές. Μετά συγκροτούν τριμελείς ή και τετραμελείς ομάδες προκειμένου να πολλαπλασιαστούν τα κανάλια επικοινωνίας μεταξύ τους. Σε κάθε ομάδα ανατίθεται ένα θέμα προς συζήτηση (ποια είναι η αξία της καθοδήγησης και της ενίσχυσης στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση;). Κάθε ομάδα παρουσιάζει την συνισταμένη άποψη στις υπόλοιπες ομάδες σε ένα κλίμα συνεταιρικής μάθησης.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Εκπαίδευση Εκπαιδευτών: Αλληλογνωριμία και παρουσίαση του προγράμματος

Γνωριμία
Το εκπαιδευτικό σεμινάριο ξεκινά με τη γνωριμία μεταξύ των εκπαιδευτών και των ατόμων που στελεχώνουν την ομάδα διεκπεραίωσης του εκπαιδευτικού προγράμματος. Κάθε άτομο παρουσιάζει τον εαυτό του με το μικρό του όνομα προκειμένου να αρχίσει να αναπτύσσεται προσωπικό κλίμα γνωριμίας και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις αμοιβαίας αποδοχής και συνεργασίας.

Το πρόγραμμα
Στη συνέχεια, οι εκπαιδευτές ενημερώνονται για τις αρχές, τους στόχους και την οργανωτική δομή του προγράμματος επιμόρφωσης. Τους παρέχονται πληροφορίες για το πώς οργανώνεται η διδακτική μεθοδολογία και για το ποιες είναι οι απαιτήσεις για τον εκπαιδευτή. Γίνεται συζήτηση προκειμένου να μην υπάρχουν απορίες σχετικά με το ρόλο του εκπαιδευτή στο πλαίσιο του προγράμματος εξ αποστάσεως επιμόρφωσης.

Η ύλη
Προσδιορίζεται η ύλη που θα διδαχθεί σε κάθε εκπαιδευτικό πρόγραμμα και παρουσιάζεται το διαθέσιμο μαθησιακό υλικό στις μορφές που θα δοθεί στους εκπαιδευόμενους. Οι απόψεις των εκπαιδευτών στα ζητήματα της ύλης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη γιατί αφενός είναι γνώστες του διδακτικού αντικειμένου και αφετέρου θα πρέπει να εξασφαλιστεί η αποδοχή από την πλευρά τους των επιλογών στα περιεχόμενα της μάθησης και στη διαμόρφωση των διδακτικών στόχων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Εκπαίδευση εκπαιδευτών

Στο μαθησιακό περιβάλλον ενός προγράμματος εκπαίδευσης ενηλίκων που συνδυάζει τεχνικές εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και παραδοσιακής εκπαίδευσης, ο εκπαιδευτής χρειάζεται να διαθέτει εκείνες τις δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να οργανώσει αποτελεσματικά επιμορφωτικές δραστηριότητες που έχουν τη μορφή ομαδικών συναντήσεων σεμιναριακού χαρακτήρα, τη μορφή εξ αποστάσεως μελέτης του εκπαιδευτικού υλικού, αξιολόγησης και σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας και συνεργασίας μέσω του περιβάλλοντος ηλεκτρονικής διαχείρισης της μάθησης.

Η προετοιμασία του εκπαιδευτή αναλαμβάνεται από το φορέα παροχής του προγράμματος στο πλαίσιο σεμιναριακών συναντήσεων «πρόσωπο με πρόσωπο», όπου οι εκπαιδευτές ενημερώνονται αναλυτικά για τις απαιτήσεις του ρόλου τους, τις ανάγκες που καλούνται να καλύψουν και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις που προσδιορίζονται από το πλαίσιο αρχών του επιμορφωτικού προγράμματος.

Η διάρκεια του σεμιναρίου καθορίζεται από το φορέα οργάνωσης του προγράμματος ανάλογα με τις δυνατότητες συνάθροισης των εκπαιδευτών στον ίδιο χώρο αλλά και το χρόνο που μπορεί να αφιερωθεί για την εκπαίδευσή τους. Συνήθως, ένα σεμινάριο διάρκειας μεταξύ 10 και 15 ωρών επαρκεί για την ανάπτυξη των θεματικών ενοτήτων.

Βέβαια, θα πρέπει να επισημανθεί ότι ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι εκπαιδευτές είναι πιθανό να έχουν απορίες ή κάποιες ανασφάλειες για τις αρμοδιότητες που θα τους ανατεθούν. Για το σκοπό αυτό διατίθεται στους εκπαιδευτές, αμέσως μετά την εκπαίδευσή τους, άμεση πρόσβαση στο ηλεκτρονικό περιβάλλον διαχείρισης της μάθησης προκειμένου να έχουν επικοινωνία με τους υπευθύνους οργάνωσης του προγράμματος μέσα από τα διαθέσιμα εργαλεία επικοινωνίας.

Επίσης, η επικοινωνία μπορεί να γίνεται μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή και τηλεφωνικής συνομιλίας προκειμένου οι εκπαιδευτές να είναι έτοιμοι όταν ξεκινήσει το σεμινάριο.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Παράγοντες διαμόρφωσης του σχολικού κλίματος

Ο θεσμοθετημένος οργανισμός, αυτός του σχολείου, έχει συγκεκριμένους σκοπούς, για την επίτευξη των οποίων επιστρατεύονται όλοι οι συντελεστές της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το σχολικό κλίμα διαθέτει πολλές πλευρές από περιβαλλοντικές μέχρι προσωπικότητες μαθητών και εκπαιδευτικών, αλλά και ακαδημαϊκή απόδοση, επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, διαδικασίες και υλικά που χρησιμοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια των διδακτικών διαδικασιών.

Οι παράγοντες ομαδοποιούνται σε οικολογία (φυσικές και υλικές πτυχές), περίγυρο (σύσταση του πληθυσμού ενός σχολείου), κοινωνικό σύστημα (σχέσεις μεταξύ ατόμων), πολιτισμό (συστήματα πεποίθησης, αξίες, σχολικό περιβάλλον (κτηριακή υποδομή), κοινωνικό σύστημα (σχέσεις, συμπεριφορές και αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στους δασκάλους/ μαθητές/ γονείς/ άλλους φορείς εκτός σχολείου) και προσδοκίες δασκάλων σχετικά με τη συμπεριφορά και τα αποτελέσματα από την εργασία στο σχολείο. Ειδικότερα:

Αρχικά, η δομή και οργάνωση. Στο σχολείο η παροχή αυτονομίας, ελευθερίας βούλησης και η επίδειξη ενδιαφέροντος για τις ανάγκες του εκπαιδευτικού καθιστούν ευνοϊκότερο το εργασιακό περιβάλλον.

Έπεται, το μέγεθος της σχολικής μονάδας που επηρεάζει το κλίμα της. Όσο μικρότερη η σχολική μονάδα, παρατηρείται πιο ανοιχτό κλίμα.

Φυσικά, οι ατομικές διαφορές των ανθρώπων, εκπαιδευτικών και μαθητών, όπως ηλικία, μόρφωση, φιλοδοξίες, ενδιαφέροντα, μαθησιακές δυσκολίες ή δεξιότητες. Οι ψυχικές διαθέσεις όλων αυτών των ατόμων μέσα στο χώρο του σχολείου επιδρούν στο κλίμα και το διαμορφώνουν.

Ακόμη, το εξωτερικό περιβάλλον. Οι γενικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες -κοινωνικοί, οικονομικοί, πολιτιστικοί, τεχνολογικοί- ασκούν αποφασιστική επίδραση.

Κλείνοντας, ο μαθητής τίθεται κεντρικό σημείο αναφοράς του σχολείου ως προς την οργάνωση και τον προγραμματισμό. Σύμφωνα με την παιδαγωγική και διδακτική αρχή του «παιδοκεντρισμού», έκαστος μαθητής διαθέτει τα δικά του μοναδικά χαρακτηριστικά, ενδιαφέροντα και ανησυχίες για μάθηση και εξέλιξη. Άλλωστε, ακολουθείται η αρχή της διαφορετικότητας με τους εκπαιδευτικούς να συγκεντρώνουν περισσότερες πληροφορίες για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μαθητών. Στόχος τους αποτελεί η αξιοποίηση και ανάπτυξη των δυνατοτήτων του κάθε μαθητή. Απώτερος στόχος της παιδοκεντρικής εκπαίδευσης είναι η αυτομόρφωση χωρίς φυσικά να μειώνεται και ο ρόλος του εκπαιδευτικού.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός-Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ




Οι τρεις βασικοί ρόλοι σε έκαστη ψηφιακή πλατφόρμα

O/η κάθε εγγεγραμμένος/η της κάθε πλατφόρμας καλείται «χρήστης». Μάλιστα, μπορεί να δημιουργηθεί ένας εντελώς εξατομικευμένος ρόλος με πολύ συγκεκριμένα δικαιώματα, όπως θα αναφερθεί στη συνέχεια. Υπάρχει, επίσης, ο ρόλος του επισκέπτη, ο οποίος, δεν έχει πρόσβαση σε ολόκληρη την πλατφόρμα, μα μόνο στα ανοικτά σημεία της, όπου -συνήθως- πρόκειται για το ενημερωτικό υλικό και το δείγμα του μαθήματος που αναρτάται.

Ποιοι είναι, όμως, οι τρεις αυτοί ρόλοι;

1. Ο διαχειριστής / η διαχειρίστρια (administrator). Αποκαλείται, με αυτήν την ονομασία, ο/η χρήστης που έχει επιφορτιστεί εξολοκλήρου το διαχειριστικό κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Συνεπώς, έχει τα περισσότερα «δικαιώματα» και μπορεί να επέμβει και να τροποποιήσει όλους τους χώρους της πλατφόρμας. Οφείλει να είναι πολύ καλός/ή γνώστης των τεχνικών παραμέτρων της, ώστε να δύναται να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις της διαχείρισης, δίχως να προκαλεί κωλύματα.

2. Ο εκπαιδευτής / η εκπαιδεύτρια έχει όλα εκείνα τα δικαιώματα που σχετίζονται με τη δημιουργία των μαθημάτων και τα οποία αφορούν την εκ νέου κατασκευή της αρχικής σελίδας, του εκπαιδευτικού υλικού, και, φυσικά, την επικοινωνία και τη διαχείριση των μαθητών. Πιο συγκεκριμένα:

  • Ανεβάζει και διαχειρίζεται τα αρχεία που περιέχουν το εκπαιδευτικό υλικό
  • Ετοιμάζει το εκπαιδευτικό υλικό μέσα στην ίδια την πλατφόρμα
  • Δημιουργεί τεστ αυτοαξιολόγησης και αξιολόγησης με ερωτήσεις ανοικτού και κλειστού τύπου
  • Κατανέμει τους μαθητές σε ομάδες ανάλογα με τις ανάγκες των εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων
  • Ανατροφοδοτεί τους μαθητές με απαντήσεις
  • Επικοινωνεί μαζί τους με τον τρόπο που έχει από κοινού προσυμφωνηθεί
  • Πραγματοποιεί τηλεδιασκέψεις

3. Ο μαθητής / η μαθήτρια «απολαμβάνει» τα δικαιώματα και τις εργασίες των παραπάνω δύο ρόλων, έχοντας πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό που αναρτάται και στα στοιχεία των συμμαθητών / συμμαθητριών, ώστε να επικοινωνεί μαζί τους στο κοινό forum. Δεν έχει την δυνατότητα τροποποιήσεων, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμμετέχει στη δημιουργία υλικού, δηλαδή να συνδημιουργεί, ανεβάζοντας αρχεία, τα οποία, βέβαια, ελέγχονται και εγκρίνονται πρώτα από τον επιβλέποντα.

Αικατερίνη Συμφέρη
Θεολόγος-Εκπαιδευτικός