Η συζήτηση γύρω από το περιβάλλον έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Από κάτι μακρινό και θεωρητικό, έχει μετατραπεί σε ένα άμεσο και προσωπικό ζήτημα που επηρεάζει την καθημερινότητά μας. Η κλιματική αλλαγή, η ρύπανση και η εξάντληση των φυσικών πόρων δεν είναι πλέον αφηρημένες έννοιες, αλλά πραγματικότητες που βλέπουμε γύρω μας.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη μεγάλη εικόνα, συχνά νιώθουμε ανήμποροι. Τι μπορεί να αλλάξει ένας άνθρωπος μόνος του; Η απάντηση είναι: περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε.

Το περιβάλλον ξεκινά από το σπίτι μας

Οι πιο ουσιαστικές αλλαγές ξεκινούν από τις μικρές, καθημερινές μας συνήθειες. Η κατανάλωση ενέργειας, το νερό που χρησιμοποιούμε, τα απορρίμματα που παράγουμε — όλα αυτά έχουν άμεσο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Ακόμη και απλές κινήσεις, όπως το να σβήνουμε τα φώτα όταν δεν τα χρειαζόμαστε ή να αποφεύγουμε την άσκοπη χρήση ηλεκτρικών συσκευών, μειώνουν την κατανάλωση ενέργειας και κατ’ επέκταση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Το ίδιο ισχύει και για το νερό. Ένα σύντομο ντους ή η επισκευή μιας διαρροής μπορεί να εξοικονομήσει εκατοντάδες λίτρα κάθε μήνα.

Η υπερκατανάλωση ως σύγχρονο πρόβλημα

Ζούμε σε μια εποχή όπου η κατανάλωση προβάλλεται ως τρόπος ζωής. Αγοράζουμε περισσότερα από όσα χρειαζόμαστε, αντικαθιστούμε αντικείμενα που λειτουργούν ακόμη και παράγουμε τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων.

Η μόδα, για παράδειγμα, είναι ένας από τους πιο ρυπογόνους κλάδους παγκοσμίως. Η λεγόμενη fast fashion ενθαρρύνει τη συνεχή αγορά φθηνών ρούχων με μικρή διάρκεια ζωής. Κάθε επιλογή μας ως καταναλωτές — από το τι αγοράζουμε μέχρι πόσο συχνά — στέλνει ένα μήνυμα στην αγορά.

Ανακύκλωση: Μύθοι και πραγματικότητα

Η ανακύκλωση θεωρείται βασικό εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος, όμως συχνά γίνεται λανθασμένα. Η σωστή διαλογή των απορριμμάτων είναι εξίσου σημαντική με την πρόθεση.

Πλαστικά, χαρτί, γυαλί και μέταλλο πρέπει να καταλήγουν στους σωστούς κάδους και να είναι καθαρά. Διαφορετικά, μεγάλο ποσοστό ανακυκλώσιμων υλικών καταλήγει τελικά στα σκουπίδια.

Παράλληλα, η μείωση των απορριμμάτων είναι ακόμη πιο σημαντική από την ανακύκλωση. Το να αποφεύγουμε συσκευασίες μιας χρήσης και να επιλέγουμε επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα έχει άμεσο όφελος.

Το πλαστικό στην καθημερινότητά μας

Το πλαστικό έχει διεισδύσει σε κάθε πτυχή της ζωής μας. Από τα τρόφιμα μέχρι τα καλλυντικά και τα είδη καθαρισμού, είναι παντού. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα, αλλά και ο χρόνος αποσύνθεσής του, που μπορεί να φτάσει τα εκατοντάδες χρόνια.

Μικρές αλλαγές, όπως η χρήση επαναχρησιμοποιούμενης τσάντας, παγουριού ή καφέ ποτηριού, μειώνουν σημαντικά την κατανάλωση πλαστικού. Αυτές οι επιλογές, όταν υιοθετούνται από πολλούς, έχουν τεράστιο συλλογικό αποτέλεσμα.

Περιβάλλον και διατροφή

Η διατροφή μας έχει επίσης σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η υπερκατανάλωση κρέατος, για παράδειγμα, συνδέεται με υψηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και μεγάλη χρήση φυσικών πόρων.

Δεν χρειάζεται να γίνουμε όλοι χορτοφάγοι για να συμβάλουμε. Η μείωση της κατανάλωσης ζωικών προϊόντων, η επιλογή τοπικών και εποχιακών τροφίμων και η αποφυγή σπατάλης φαγητού είναι σημαντικά βήματα προς ένα πιο βιώσιμο μέλλον.

Η φύση ως κομμάτι της ψυχικής μας υγείας

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν αφορά μόνο το μέλλον του πλανήτη, αλλά και τη δική μας ποιότητα ζωής. Η επαφή με τη φύση έχει αποδειχθεί ότι μειώνει το άγχος, βελτιώνει τη διάθεση και ενισχύει τη συνολική ψυχική υγεία.

Πάρκα, δάση, θάλασσα — όλα αυτά δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη. Όσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από το φυσικό περιβάλλον, τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε την αξία του.

Η ευθύνη δεν είναι μόνο ατομική

Αν και οι ατομικές επιλογές είναι σημαντικές, δεν αρκούν από μόνες τους. Οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί έχουν τεράστια ευθύνη στη διαμόρφωση βιώσιμων πολιτικών και πρακτικών.

Ωστόσο, η πίεση για αλλαγή συχνά ξεκινά από τους πολίτες. Όταν οι καταναλωτές απαιτούν διαφάνεια, οικολογικά προϊόντα και υπεύθυνες πρακτικές, η αγορά αναγκάζεται να προσαρμοστεί.

Συμπέρασμα

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι μόδα ούτε υποχρέωση για λίγους. Είναι μια συλλογική προσπάθεια που ξεκινά από τις καθημερινές μας επιλογές και επεκτείνεται σε κοινωνικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Μπορεί να μην μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που ζούμε μέσα σε αυτόν. Και αυτό, τελικά, κάνει τη διαφορά.

Οι πόλεις του πλανήτη αλλάζουν. Από τσιμεντένιες ζούγκλες γεμάτες ρύπους και θόρυβο, μεταμορφώνονται σταδιακά σε πράσινους, έξυπνους οργανισμούς που σέβονται το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους. Η ανάγκη για βιωσιμότητα δεν είναι πια μια αφηρημένη έννοια — είναι η μόνη λύση για το μέλλον.

🌳 Η αναγέννηση του αστικού πρασίνου

Η δημιουργία αστικών πάρκων, πράσινων στεγών και κατακόρυφων κήπων έχει γίνει πλέον τάση παγκοσμίως. Πόλεις όπως η Κοπεγχάγη, το Παρίσι και η Σιγκαπούρη αποτελούν ζωντανά παραδείγματα αυτής της πράσινης μετάβασης. Οι κατακόρυφοι κήποι όχι μόνο βελτιώνουν την αισθητική, αλλά συμβάλλουν και στην εξισορρόπηση της θερμοκρασίας, απορροφώντας διοξείδιο του άνθρακα και μειώνοντας την ενεργειακή κατανάλωση των κτιρίων.

🚲 Η βιώσιμη μετακίνηση

Η μετακίνηση μέσα στις πόλεις αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ρύπανσης. Όμως, με την προώθηση της ηλεκτροκίνησης, των ποδηλατοδρόμων και της δημόσιας συγκοινωνίας με μηδενικές εκπομπές, το τοπίο αλλάζει.
Η Ολλανδία, πρωτοπόρος στη χρήση ποδηλάτου, έχει εμπνεύσει δεκάδες άλλες πόλεις να ακολουθήσουν. Τα ηλεκτρικά λεωφορεία και τα τραμ, σε συνδυασμό με συστήματα κοινόχρηστων οχημάτων, μειώνουν την εξάρτηση από τα Ι.Χ. και τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

🏗️ Έξυπνες και ενεργειακά αποδοτικές πόλεις

Η τεχνολογία έχει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία «έξυπνων πόλεων». Με τη χρήση αισθητήρων, δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, οι πόλεις μπορούν να διαχειρίζονται αποτελεσματικά την ενέργεια, τα απορρίμματα και την κυκλοφορία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Βαρκελώνη, όπου η «έξυπνη διαχείριση φωτισμού» έχει μειώσει σημαντικά την κατανάλωση ρεύματος, ενώ παράλληλα αυξάνει την ασφάλεια στους δρόμους.

🏠 Η αρχιτεκτονική του μέλλοντος

Οι νέες πολεοδομικές τάσεις ενσωματώνουν τη βιωσιμότητα στον σχεδιασμό από τα θεμέλια. Κτίρια που παράγουν περισσότερη ενέργεια απ’ όση καταναλώνουν, ανακυκλώσιμα υλικά και φυσικός φωτισμός αποτελούν πια τη βάση της αρχιτεκτονικής σκέψης.
Ο «βιοκλιματικός σχεδιασμός» δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Η αξιοποίηση φυσικών πηγών ενέργειας, όπως ο ήλιος και ο άνεμος, μειώνει το ενεργειακό αποτύπωμα, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζει άνεση στους κατοίκους.

🌞 Η συμμετοχή των πολιτών

Καμία πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να επιτύχει χωρίς την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Κοινότητες δημιουργούν μικρούς αστικούς λαχανόκηπους, σχολεία διδάσκουν βιώσιμες πρακτικές και επιχειρήσεις επενδύουν σε περιβαλλοντικές δράσεις.
Αυτή η «πράσινη κουλτούρα» είναι η καρδιά της επανάστασης: δεν αρκεί να αλλάξουμε τις πόλεις, πρέπει να αλλάξουμε και τον τρόπο που ζούμε μέσα σε αυτές.

🌍 Ένα βλέμμα στο μέλλον

Το μέλλον των πόλεων είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη φύση. Η τεχνολογία και η οικολογία δεν είναι αντίπαλες, αλλά συμμάχοι.
Η πρόκληση των επόμενων δεκαετιών είναι να βρεθεί η τέλεια ισορροπία ανάμεσα στην αστική ανάπτυξη και τη διατήρηση του περιβάλλοντος. Μια ισορροπία που θα επιτρέψει στις μελλοντικές γενιές να ζήσουν σε καθαρές, όμορφες και βιώσιμες πόλεις.

Η πράσινη επανάσταση στις πόλεις δεν είναι απλώς μια μόδα. Είναι μια νέα φιλοσοφία ζωής που αγκαλιάζει την αρμονία, τη δημιουργία και την ευθύνη. Κάθε δέντρο, κάθε ποδήλατο, κάθε φωτοβολταϊκό πάνελ είναι ένα βήμα πιο κοντά σε έναν κόσμο που δεν καταστρέφει αλλά θεραπεύει.
Η μεταμόρφωση έχει ήδη ξεκινήσει — κι εμείς όλοι είμαστε μέρος της.

Η κλιματική κρίση και η ανάγκη για ένα βιώσιμο μέλλον μας οδηγούν όλο και περισσότερο στην αναζήτηση λύσεων που μειώνουν το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα. Μία από τις πιο σύγχρονες και πρακτικές φιλοσοφίες που αποκτά συνεχώς έδαφος είναι το «Zero Waste», δηλαδή η μηδενική παραγωγή αποβλήτων. Αν και αρχικά μοιάζει δύσκολο να εφαρμοστεί, η πραγματικότητα είναι πως με μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά μας, μπορούμε να συμβάλλουμε σημαντικά.

1. Ξεκινήστε από την κουζίνα

Η κουζίνα είναι το επίκεντρο της σπατάλης. Χρησιμοποιώντας γυάλινα βάζα, επαναχρησιμοποιούμενα σακουλάκια τροφίμων, φίλτρα καφέ από ύφασμα και πάνινες πετσέτες αντί για χαρτί κουζίνας, μπορείτε να εξαλείψετε πολλά από τα περιττά απορρίμματα. Επιπλέον, οργανώστε τη διατροφή σας ώστε να περιορίσετε το food waste.

2. Πείτε αντίο στο πλαστικό

Αποφύγετε τα προϊόντα μιας χρήσης. Επενδύστε σε μπουκάλια νερού από ανοξείδωτο ατσάλι, καλαμάκια σιλικόνης, και σακούλες αγορών από ύφασμα. Εάν βρείτε καταστήματα που πωλούν προϊόντα χωρίς συσκευασία (bulk stores), προτιμήστε τα.

3. DIY προϊόντα καθαρισμού

Τα περισσότερα καθαριστικά που κυκλοφορούν στο εμπόριο περιέχουν χημικά επιβαρυντικά για το περιβάλλον. Αντικαταστήστε τα με φυσικά σκευάσματα από ξύδι, μαγειρική σόδα, λεμόνι και αιθέρια έλαια. Είναι εξίσου αποτελεσματικά και φιλικά προς το περιβάλλον.

4. Ανακύκλωση & κομποστοποίηση

Πριν πετάξετε κάτι, σκεφτείτε αν ανακυκλώνεται ή αν μπορεί να μετατραπεί σε κομπόστ. Φλούδες λαχανικών, καφέ φίλτρα και τσόφλια αυγών μετατρέπονται εύκολα σε φυσικό λίπασμα.

5. Ντύσιμο με οικολογική συνείδηση

Αναθεωρήστε τις αγορές σας. Προτιμήστε ρούχα από φυσικά υλικά, vintage επιλογές και ανακυκλωμένα υφάσματα. Αποφύγετε τον υπερκαταναλωτισμό που συνδέεται με τη fast fashion.

Το Zero Waste δεν είναι ένας απόλυτος στόχος αλλά μια πορεία προς έναν πιο συνειδητοποιημένο τρόπο ζωής. Ακόμα και αν δεν το πετύχετε 100%, κάθε βήμα μετράει.

Τα μικροπλαστικά αποτελούν μία από τις πιο ανησυχητικές απειλές για το περιβάλλον του 21ου αιώνα. Πρόκειται για μικροσκοπικά κομμάτια πλαστικού, διαμέτρου μικρότερης των 5 χιλιοστών, τα οποία προέρχονται είτε από την αποσύνθεση μεγαλύτερων πλαστικών είτε παράγονται απευθείας για χρήση σε προϊόντα όπως καλλυντικά, ρούχα και βιομηχανικά υλικά.

Αυτό που κάνει τα μικροπλαστικά τόσο επικίνδυνα είναι η ικανότητά τους να διεισδύουν παντού: σε ποτάμια, λίμνες, θάλασσες, ακόμα και σε οργανισμούς που αποτελούν μέρος της τροφικής αλυσίδας. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα μικροπλαστικά εντοπίζονται πλέον ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα μέρη του πλανήτη, όπως η Ανταρκτική ή τα βάθη των ωκεανών.

Το πιο ανησυχητικό είναι πως τα μικροπλαστικά μπορούν να απορροφήσουν τοξίνες και βαρέα μέταλλα, τα οποία στη συνέχεια περνούν σε ψάρια και θαλάσσια θηλαστικά και, μέσω αυτών, στον άνθρωπο. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμα με ακρίβεια τις επιπτώσεις της μακροχρόνιας έκθεσης του ανθρώπου σε μικροπλαστικά, αλλά οι πρώτες ενδείξεις είναι ανησυχητικές: φλεγμονές, αναπαραγωγικά προβλήματα, ακόμη και επιρροή στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η λύση; Απαιτείται συνδυασμός δράσεων. Η μείωση της κατανάλωσης πλαστικού είναι το πρώτο βήμα, ενώ ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στη βελτίωση της ανακύκλωσης. Επίσης, η ανάπτυξη νέων βιοδιασπώμενων υλικών αποτελεί ελπιδοφόρα διέξοδο. Η αλλαγή ξεκινά από εμάς – με καθημερινές επιλογές που σέβονται το περιβάλλον και το μέλλον των παιδιών μας.

Ένα επίτευγμα που μέχρι πρότινος θεωρούταν αδύνατο πέρασε από τη φαντασία στην πραγματικότητα: οι ανταρόλυκοι —το προϊστορικό, εξαφανισμένο είδος λύκου που ενέπνευσε τους «direwolves» στο Game of Thrones— έχουν αναβιώσει χάρη στη δουλειά της βιοτεχνολογικής εταιρείας Colossal Biosciences. Το εγχείρημα αυτό, που συνδυάζει αρχαίο DNA, σύγχρονη γενετική μηχανική και έναν αέρα… από Westeros, ανοίγει νέους δρόμους για την επιστήμη, αλλά και σοβαρούς ηθικούς προβληματισμούς.

---

🐺 Ποιοι ήταν οι ανταρόλυκοι;

Οι ανταρόλυκοι (Canis dirus) έζησαν κατά την Πλειστόκαινο Εποχή και εξαφανίστηκαν περίπου πριν από 12.500 χρόνια. Ήταν μεγαλύτεροι και πιο στιβαροί από τους σημερινούς γκρίζους λύκους, με πιο ισχυρό δάγκωμα, φαρδύτερα κρανία και μυώδες σώμα που μπορούσε να φτάσει και τα 70 κιλά. Σε αντίθεση με ό,τι πιστευόταν μέχρι πρόσφατα, δεν ήταν στενοί συγγενείς του γκρίζου λύκου, αλλά αποτελούσαν ένα εντελώς διαφορετικό γένος.

---

🧪 Η αναβίωση: Επιστημονικό θαύμα ή φυσικός κίνδυνος;

Η Colossal Biosciences —η ίδια εταιρεία που εργάζεται στην αναβίωση του μαμούθ— ανακοίνωσε την επιτυχή δημιουργία τριών υβριδικών κουταβιών ανταρόλυκου χρησιμοποιώντας μια πρωτοποριακή μέθοδο:

• Εξαγωγή DNA από ένα δόντι 13.000 ετών και ένα κρανίο 72.000 ετών.
• Ανακατασκευή του γονιδιώματος του ανταρόλυκου.
• Ενσωμάτωση των αρχαίων γονιδίων σε έμβρυα σύγχρονων λύκων μέσω της τεχνολογίας CRISPR.
• Γέννηση των πρώτων ζωντανών “νεο-ανταρόλυκων” σε εργαστήριο στο Τέξας.

Τα τρία κουτάβια ονομάστηκαν Ρωμύλος, Ρέμος και Καλίσι (αναφορά στη Μητέρα των Δράκων του Game of Thrones), και σύμφωνα με την εταιρεία, μοιάζουν κατά 90% με τους αρχαίους ανταρόλυκους. Αυτή είναι η πρώτη αναβίωση εξαφανισμένου σαρκοφάγου στην ιστορία της επιστήμης.

---

🎬 Δείτε τους πρώτους αναβιωμένους ανταρόλυκους

Η Colossal δημοσίευσε φωτογραφίες και βίντεο από τα αξιολάτρευτα αλλά εντυπωσιακά κουτάβια, που ήδη δείχνουν τη σωματική τους υπεροχή:

📹 Δείτε το σχετικό βίντεο στη Washington Post

📸 Διαβάστε το άρθρο του Live Science με φωτογραφίες των κουταβιών

📖 Περισσότερα στο άρθρο του Time για την Colossal και τα σχέδιά της

---

⚠️ Επιστημονικά και ηθικά διλήμματα

Η εντυπωσιακή αυτή πρόοδος γεννά και σοβαρά ερωτήματα:

• Τι ρόλο μπορούν να παίξουν τα αναβιωμένα αρπακτικά σε έναν κόσμο που δεν τα έχει πια ανάγκη;
• Πόσο ασφαλές είναι να εισάγονται ξανά εξαφανισμένα είδη στο οικοσύστημα;
• Μπορεί η τεχνολογία να χρησιμοποιηθεί και για σκοπούς πέραν της επιστήμης – ίσως ακόμη και στρατιωτικούς;

Η επικεφαλής ερευνήτρια της Colossal, Δρ. Μέλανι Τσαν, σημείωσε:

«Δεν πρόκειται απλώς για επιστροφή ενός ζώου — είναι ένα βήμα προς μια εποχή όπου ο άνθρωπος θα μπορεί να αλλάζει ριζικά το φυσικό παρελθόν και το μέλλον».

---

🐾 Από τον θρύλο στην πραγματικότητα

Η τηλεοπτική απεικόνιση των ανταρόλυκων στο Game of Thrones ως πιστών και μαγικών θηρίων μπορεί να ήταν φανταστική, αλλά ο πυρήνας της έμπνευσης ήταν απολύτως πραγματικός. Και τώρα, χάρη στην επιστήμη, αυτή η πραγματικότητα ζωντανεύει ξανά — έστω και σε ελεγχόμενο περιβάλλον.Το ερώτημα που μένει είναι:
Ανοίγουμε το δρόμο για την αποκατάσταση της φύσης ή για την ανατροπή της;

Η Freya ήταν η θεά της θελκτικότητας και της ερωτικής έλξης, ήταν σύμβολο της νεανικότητας, της φρεσκάδας, της γονιμότητας και αντιπροσωπεύει την λαγνεία και την δύναμη. Το όνομα της σημαίνει Κυρία και Ερωμένη. Εμπνευσμένες λοιπόν από όλα τα παραπάνω, η Εμμανουέλα Σιούλα και η Γεωργία Δανιηλίδου, δημιούργησαν τη δική τους εταιρεία περιποίησης, στην οποία έχουν αποδώσει και την εν λόγω ονομασία! 

Όραμά τους, σε αυτό το νέο εγχείρημα λίγων μηνών που έχουν επιχειρήσει, είναι να καινοτομήσουν στο χώρο των φυτικών καλλυντικών, προσφέροντας καθαρά και βιώσιμα προϊόντα που θα αναδεικνύουν την φυσική ομορφιά κάθε ατόμου με τη δύναμη της φύσης. 

«Τα προϊόντα της Freya Skin Care έχουν δημιουργηθεί με σκοπό να καλύπτουν τις ανάγκες της επιδερμίδας με τρόπο φυσικό. Τα συστατικά που χρησιμοποιούμε βοηθούν στην ενίσχυση της υγείας του δέρματος, χωρίς χημικές ενώσεις όπως τα κοινά καλλυντικά που μακροχρόνια μπορεί να επιβαρύνουν το δέρμα. Μερικά προϊόντα μας είναι σχεδιασμένα 2 σε 1 ώστε να προσφέρουν λύσεις στην καθημερινή περιποίηση της επιδερμίδας. Ταυτόχρονα η περιποίηση δεν αφορά μόνο το δέρμα, αλλά και το well being μέσα στον χώρο που ζούμε, γι’ αυτό αναπτύξαμε μια σειρά από φυτικά κεριά σόγιας και τα εξαιρετικής ποιότητας αιθέρια έλαια για αρωματοθεραπεία και όχι μόνο.» αναφέρει η Γεωργία Δανιηλίδου, απόφοιτος του τμήματος Εμπορίας και Διαφήμισης. 

«Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ένα ”μπαμ”, με όλο και περισσότερες εταιρείες φυτικών καλλυντικών προϊόντων να έρχονται στην αγορά. Βασικός δικός μας γνώμονας είναι η διαφοροποίηση από τους υπόλοιπους και η δημιουργία πραγματικά μοναδικών προϊόντων. Έχοντας αυτό στο μυαλό μας ερευνήσαμε, μελετήσαμε, πειραματιστήκαμε και τελειοποιήσαμε τις συνταγές των φυτικών καλλυντικών μας. Χρησιμοποιούμε άριστης ποιότητας πιστοποιημένες πρώτες ύλες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Κάθε προϊόν μας προέρχεται από βότανα και παρέχει ισχυρές συγκεντρώσεις φυτικών δραστικών ουσιών που είναι γνωστές για τις θρεπτικές βιταμίνες,τα αμινοξέα, τα απαραίτητα λιπαρά οξέα και τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες. Συνάμα φροντίζουμε ακόμα και η συσκευασία του κάθε προϊόντος να είναι eco-friendly, διότι αυτό είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της δικής μας φιλοσοφίας. Επόμενο βήμα της Freya Skin Care, είναι να ενταχθούν τα προϊόντα μας σε φαρμακεία και καταστήματα της πόλης» μας λέει χαρακτηριστικά η Εμμανουέλα Σιούλα, απόφοιτη Οργανικής και Βιολογικής Γεωργίας. 

Το εργαστήριό της Freya Skin Care είναι εγκεκριμένο από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) και εδρεύει στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης. Εκεί αμφότερες και σε συνεργασία με τη χημικό τους Μαρία Μακρίδου, εργάζονται καθημερινά με σκοπό την ανάπτυξη νέων, καινοτόμων προϊόντων. Καθιστώντας την Freya Skin Care μια καθαρά γυναικεία υπόθεση! 

Βέβαια πολλά από τα προϊόντα τους είναι κατάλληλα για άνδρες, αλλά και παιδιά. Για όποιον θέλει να δει αλλά και να προμηθευτεί προϊόντα της Freya Skin Care, μπορεί να περιηγηθεί στο ηλεκτρονικό τους κατάστημα Freya Skin Care. Για κάθε προϊόν υπάρχει αναλυτική περιγραφή, επιπλέον πληροφορίες που μπορεί να αντλήσει γι΄ αυτό, καθώς και τα συστατικά από τα οποία αποτελείται. Στο eshop θα βρεις προϊόντα περιποίησης προσώπου, σώματος και μαλλιών. Αιθέρια και φυτικά έλαια. Καθώς και ανθόνερα, κεριά σόγιας και αξεσουάρ. 

Μολονότι ακόμα δεν υπάρχει μεγάλη ποικιλία σε πολλές κατηγορίες προϊόντων, αυτό είναι ένα ακόμα δείγμα και απόρροια της μεθοδικότητας με την οποία έχουν προαποφασίσει να κινηθούν σαν ομάδα. Με προσοχή, έλεγχο και υπομονή για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ακολούθησέ τους στο instagram, ώστε να παραμένεις συντονισμένος για οποιαδήποτε καινούρια δημιουργία!

Δεν είναι από τα ζώα που θα σε κερδίσουν με την ομορφιά τους ή την συμπεριφορά τους. Σίγουρα όμως θα σταθείς να τα παρατηρήσεις. Στην προκειμένη περίπτωση μάλλον η ασχήμια τους και η ιδιαιτερότητα τους είναι εκείνη που θα σε κάνει να τα προσέξεις. Η εξωτερική τους εμφάνιση σίγουρα κερδίζει το ενδιαφέρον, αν και στην αρχή ενδεχομένως να σε τρομάξουν.

Ψάρι με ανθρώπινο πρόσωπο, χελώνα με μαλακό κέλυφος, τυφλοπόντικας με την μορφή αστερία, φίδι που θυμίζει μεμβράνη είναι μερικά μόνο από τα ζώα που ενδεχομένως δεν γνώριζες καν την ύπαρξη τους. Σπάνια είδη ζώων που ξεχωρίζουν απλά για τη διαφορετικότητα τους.

Δεν είναι από τα ζώα που θα σε κερδίσουν με την ομορφιά τους ή την συμπεριφορά τους. Σίγουρα όμως θα σταθείς να τα παρατηρήσεις. Στην προκειμένη περίπτωση μάλλον η ασχήμια τους και η ιδιαιτερότητα τους είναι εκείνη που θα σε κάνει να τα προσέξεις. Η εξωτερική τους εμφάνιση σίγουρα κερδίζει το ενδιαφέρον, αν και στην αρχή ενδεχομένως να σε τρομάξουν.

Ψάρι με ανθρώπινο πρόσωπο, χελώνα με μαλακό κέλυφος, τυφλοπόντικας με την μορφή αστερία, φίδι που θυμίζει μεμβράνη είναι μερικά μόνο από τα ζώα που ενδεχομένως δεν γνώριζες καν την ύπαρξη τους. Σπάνια είδη ζώων που ξεχωρίζουν απλά για τη διαφορετικότητα τους.

 Blob Fish

Αν εκεί που κολυμπούσατε αντικρίζατε το συγκεκριμένο ψάρι το λιγότερο που θα πεθαίνατε είναι πανικός. Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε όμως καθώς το  Blob Fish είναι ένας τύπος ψαριού που βρίσκεται κοντά στην ακτή της Αυστραλίας και της Τασμανίας και είναι εξαιρετικά σπάνιο να το συναντήσει κανείς. Το συγκεκριμένο ψάρι ζει σε ένα βάθος περίπου 800 μέτρων που καθιστά τη ζωή αδύνατη για τα περισσότερα ψάρια.

Σχεδόν εξ ολοκλήρου αποτελείται από μια ζελατινώδη ουσία, που τα αποτρέπει από τη βύθιση. Έτσι  δεν έχει ουσιαστικά κανέναν μυ και επιπλέει ακριβώς στο ίδιο σημείο περιμένοντας τις περισσότερες φορές το επόμενο γεύμα του. Μελέτες ωστόσο έδειξαν ότι δεν χρειάζεται πολύ ενέργεια για να συντηρηθεί, καθώς αφιερώνει σχεδόν όλο του τον χρόνο για να επιπλεύσει.

Το θηλυκό Blob Fish γεννά χιλιάδες αυγά με την μια και αντίθετα από πολλά ψάρια επιπλέει μαζί με τα αυγά  και σε μερικές περιπτώσεις κυριολεκτικά κάθονται πάνω σε αυτά. Τρομακτική θα χαρακτήριζε κανείς την εικόνα του κάτω από το νερό καθώς έχει μια σχεδόν ανθρώπινη όψη. Ωστόσο εάν απομακρυνθεί από το υγρό στοιχείο μετά από ένα σύντομο χρονικό διάστημα το ζελατινώδες σώμα του στεγνώνει, ζαρώνει και φυσικά πεθαίνει.

Daubentonia robusta ή Άι-άι

Το άι-άι είναι ένα από τα πιο περίεργα πλάσματα στον κόσμο. Αυτός ο νυκτόβιος και μοναχικός λεμούριος μοιάζει σαν να έχει συναρμολογηθεί από πολλά διαφορετικά ζώα. Το άι-άι μοιάζει με μεγάλη σπιτόγατα με πρόσωπο κουναβιού ή νυφίτσας, αυτιά που μοιάζουν με νυχτερίδας και μπορούν να περιστρέφονται ανεξάρτητα, δόντια που μεγαλώνουν συνεχώς όπως αυτά των τρωκτικών, διαπεραστικά πράσινα μάτια και μαύρα χέρια με ένα κοκκαλιάρικο μεσαίο δάχτυλο που θυμίζει νεκρό κλαράκι.

Το άι-άι χρησιμοποιεί το δάχτυλο του για να εντοπίζει νύμφες εντόμων που παραμονεύουν μέσα σε κορμούς δέντρων, σπόρους και καρπούς. Σήμερα το άι-άι απειλείται σοβαρά από την απώλεια περιοχών στις οποίες μπορεί να ζήσει και από το κυνήγι. Σε μερικές περιοχές οι ιθαγενείς πιστεύουν ότι το άι-άι φέρνει κακή τύχη και σκοτώνουν το ζώο όποτε το συναντήσουν. Τον συναντά κανείς στην Μαδαγασκάρη.

Star-nosed mole

Ο τυφλοπόντικας με την παράξενη μύτη, που τον κάνει να μοιάζει με αστερία, ζει σε περιοχές κάτω από την γη και τρέφεται με μικρά ασπόνδυλα, υδρόβια έντομα και σκουλήκια. Είναι καλός κολυμβητής και μπορεί να αναζητήσει την τροφή του στον πάτο λιμνών και χειμάρρων. Όπως άλλοι τυφλοπόντικες, το ζωάκι αυτό σκάβει σε ρηχές επιφάνειες τούνελ για να βρει τροφή, τα οποία τούνελ συχνά τον οδηγούν κάτω από το νερό των ποταμών.

Τα ιδιαίτερα ευαίσθητα ρινικά του πλοκάμια είναι καλυμμένα με περίπου εκατό χιλιάδες αισθητήρες που τον προστατεύουν και τον βοηθούν στην τροφή του. Ο τρόπος που δημιουργούνται, μάλιστα, είναι το πιο αξιοπερίεργο, αφού εμφανίζονται, όταν γεννιέται, ως ένα πρήξιμο στο πρόσωπο, το οποίο κάποια στιγμή της ζωής του ανοίγει σαν αστέρι γύρω από τη μύτη. Θα τον βρείτε στον ανατολικό Καναδά και τις βορειοανατολικές ΗΠΑ.

Red-Lipped Batfish

Ή αλλιώς το ψάρι που φοράει κραγιόν. Πρόκειται για ψάρι που δεν έχει ιδιαίτερη ικανότητα στο κολύμπι, αλλά χρησιμοποιεί τα θωρακικά του πτερύγια για να περπατήσει στην άμμο του βυθού και να συρθεί ανάμεσα στους βράχους. Ζει ως επί το πλείστον στα νησιά Γκαλαπάγκος αλλά και στις ακτές της Κόστα Ρίκα και τρέφεται με πλαγκτόν αλλά και μικρά θαλάσσια είδη. Η εμφάνισή του προκαλεί εντύπωση και αν και σπάνιο είδος, αποτελεί αγαπημένο θέμα των υποβρύχιων φωτογράφων.

Χελώνα Matamata

Για τους ντόπιους Νοτιαμερικανούς, «mata mata» σημαίνει «σκοτώνω». Η βάρους 12 περίπου κιλών χελώνα matamata που τρέφεται με ψάρια, δεν κολυμπάει γρήγορα γι’ αυτό και παγιδεύει το θήραμά της, μιμούμενη πέτρες, φύλλα ή το εξόγκωμα ενός νεκρού ζώου. Η αλήθεια είναι ότι θα την έλεγε κανείς κακάσχημη  όμως όχι και τόσο αθώα. Την ώρα που οι περισσότερες χελώνες μοιάζουν ακίνδυνες και αβλαβείς, η συγκεκριμένη αποτελεί ηχηρή εξαίρεση.

Η προϊστορική χελώνα του Αμαζονίου της Νότιας Αμερικής διαθέτει έναν εκπληκτικό λαιμό σαν φίδι, που της επιτρέπει να εκτείνεται για να συλλαμβάνει τη λεία της. Από τα σουβλερά της δόντια δεν γλιτώνουν ασπόνδυλα, ψάρια, ερπετά ακόμα και πουλιά του νερού. Ζώντας μάλιστα δίπλα στα πιράνχας, η matamata έχει ονομαστεί από τους βιολόγους ως η πιο αλλόκοτη χελώνα του κόσμου.

Celestial Eye Gold Fish

Τα χρυσόψαρα αποτελούν σίγουρα ένα από τα πιο αγαπητά κατοικίδια για το σπίτι. Το συγκεκριμένο όμως δεν θα το βρείτε εύκολα. Κοντό και ωοειδές σώμα χωρίς ραχιαίο πτερύγιο, με κύριο χαρακτηριστικό του τους δυο υγρούς σάκους κάτω από τα μάτια. Πολύ σπάνιο χρυσόψαρο, ειδικά εδώ στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως.

Εμφάνιση που θα την χαρακτήριζε κανείς και… εκκεντρική. Αν κανείς αποφάσιζε να το έχει σπίτι του θα έπρεπε  να είναι πολύ προσεκτικός καθώς είναι πολύ εύκολο να τρυπήσουν οι σάκοι στα μάτια του. Παμφάγο ψάρι που δε θα διστάσει να φάει ότι βρεθεί μπροστά του. Τρέφεται με καρκινοειδή, έντομα και διάφορα είδη φυτικής κυρίως προελεύσεως.

Oriental Yeti

Το συγκεκριμένο είδος θα έλεγε κανείς ότι παραπέμπει στις άτριχες γάτες καθώς είναι άτριχο, βγάζει ήχους γάτας  αλλά έχει ουρά καγκουρό. Το Oriental Yeti όπως ονομάζεται θα μπορούσε να είναι το τελευταίο του είδους του. Το πλάσμα πήρε το όνομά του μετά την αιχμαλώτιση του σε μια περιοχή στη Νότια Κίνα στις 5 Απριλίου του 2010.

Soft-Shell Turtle

Το μόνο που θυμίζει κανονική χελώνα στην προκειμένη περίπτωση είναι το σχήμα του σώματος της. Ένας από τους πιο παράξενους ενυδρειακούς οργανισμούς  είναι η χελώνα με το μαλακό κέλυφος ή αλλιώς η μαλακοχέλυα νεροχελώνα. Μέλη αυτής της υπεροικογένειας άρχιζαν να εμφανίζονται πριν από 80-75 εκατομμύρια χρόνια.

Η πιο πρωτόγονη ομάδα είναι οι οικογένεια των κινοστερνιδών (kinosternidae), η οποία περιλαμβάνει συνήθως αρκετά μικρές προς μεσαίες αμερικανικές νεροχελώνες, που λέγονται λασποχελώνες και μοσχοχελώνες. Το συγκεκριμένο είδος άρχισε να μειώνει τις εξόδους στην στεριά με αποτέλεσμα στο πέρασμα των χρόνων να αποκτήσει την μορφή που έχει σήμερα με το μαλακό κέλυφος.

Chikilidae

Από την εποχή των δεινοσαύρων σέρνονται μέσα στη λάσπη των τροπικών δασών, τρομάζοντας κατά καιρούς τους χωρικούς που νομίζουν ότι πρόκειται για δηλητηριώδη φίδια. Ανακαλύφθηκε στα απρόσιτα δάση της βορειοανατολικής Ινδίας  και θα τα χαρακτήριζε κανείς μάλλον άσχημα πλάσματα. Το εντυπωσιακό όμως είναι ότι φτιάχνουν φωλιές και φροντίζουν τα μικρά τους.

Τα ενήλικα του είδους Chikila fulleri, για παράδειγμα, μένουν χωρίς τροφή έως και 50 μέρες, περιμένοντας την εκκόλαψη των διάφανων αβγών τους (ένθετη αριστερά). Η αλλόκοτη εμφάνισή τους προκαλεί αποστροφή στους ντόπιους, οι οποίοι τα σκοτώνουν νομίζοντας ότι πρόκειται για θανατηφόρα φίδια. Τα Chikilidae, όμως, ίσως είναι ο καλύτερος φίλος του αγρότη, αφού τρέφονται με έντομα και σκουλήκια και αερίζουν το έδαφος με τις στοές τους.

ΠΗΓΗ

Η κλιματική αλλαγή καθιστά το κλίμα της Ευρώπης περισσότερο ζεστό και υγρό, γεγονός το οποίο θα επιφέρει επιδημίες και ασθένειες, που θα προκαλούνται από κουνούπια, άλλα έντομα και τρωκτικά. Η διάδοση ασθενειών όπως ο δάγκειος πυρετός, η εγκεφαλίτιδα, η ελονοσία ή ο κίτρινος πυρετός θα είναι, κατά συνέπεια, πιο εύκολη. Επιπλέον, η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να προκαλέσει την αύξηση μικροβίων και βακτηριδίων που δυνατόν να οδηγήσουν σε αύξηση των λοιμώξεων.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι κίνδυνοι που εγκυμονούν οι κλιματικές αλλαγές για την υγεία, θα είναι σημαντικοί και θα ποικίλλουν ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή. Η υγεία ενδέχεται να επιβαρυνθεί από τον υποσιτισμό, τη διάρροια και την ελονοσία, που αποτελούν αιτία θανάτου 6,5 εκατομμυρίων ανθρώπων κάθε χρόνο.

Τέτοιου είδους περιστατικά αναμένεται να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό την υγεία, παράλληλα με την εξέλιξη στις κλιματικές αλλαγές, λόγω των αρνητικών επιπτώσεων που αυτές θα επιφέρουν στην παραγωγή τροφίμων, στα αποθέματα και την ποιότητα του νερού καθώς και στην ανθεκτικότητα των ανθρώπων σε μικρόβια. Η περαιτέρω μόλυνση του αέρα θα αυξήσει την προδιάθεση για άσθμα, αναπνευστικές μολύνσεις και καρδιακά προβλήματα.

Ως επακόλουθα θα αυξηθούν οι εισαγωγές στα νοσοκομεία αλλά και οι ημέρες απουσίας των επηρεαζόμενων από την εργασία ή το σχολείο. Παράλληλα, οι εντονότερες προσπάθειες που θα καταβάλλουν οι άνθρωποι για την εξεύρεση περισσότερων ή εναλλακτικών πηγών ενέργειας, θα προκαλέσουν, περαιτέρω μόλυνση της ατμόσφαιρας με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι ασθένειες που οφείλονται σ’ αυτή. Η μεγαλύτερη συχνότητα έντονων καιρικών φαινομένων, όπως για παράδειγμα οι καύσωνες, αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε αύξηση της θνησιμότητας, του θερμικού στρες καθώς και της θερμοπληξίας.

Στα περιστατικά καύσωνα, η κατηγορία του πληθυσμού που χαρακτηρίζεται ως η πιο ευάλωτη είναι η ομάδα των ηλικιωμένων, καθώς η γήρανση εξασθενεί τη φυσιολογική ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Υπολογίζεται ότι θα σημειώνονται 86.000 θάνατοι το χρόνο στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν σημειωθεί μια μέση αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου στο διάστημα 2071-2100, σε σύγκριση με την περίοδο 1961-1990.

Επιπλέον, το περιβάλλον επιβαρύνεται αφόρητα σε ραδιενέργεια και ιδιαίτερα όταν συμβεί κάποιο ατύχημα, όπως παραδείγματος χάριν το ατύχημα του Τσερνομπίλ, κατά το οποίο, πολλοί άνθρωποι βρέθηκαν εκτεθειμένοι στη ραδιενέργεια.

Η μείωση του στρώματος του όζοντος είναι δυνατόν να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία, όπως εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, καρκίνο του δέρματος και καταρράκτη ματιών.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Η βιοποικιλότητα είναι το σύνολο των ζωντανών οργανισμών, ειδών και οικοσυστημάτων που αποτελούν τη ζωή στη Γη, δηλαδή τα ζώα, τα πουλιά, τα ψάρια και τα φυτά (πανίδα και χλωρίδα). Πολλά είδη αναμένεται να εξαφανιστούν από τις περιοχές οι οποίες θα επηρεαστούν άμεσα από τις αλλαγές του κλίματος σ’ ολόκληρο τον πλανήτη.

Ζώα των οποίων το φυσικό περιβάλλον διαβίωσης βρίσκεται στους πόλους της Γης ή γενικά σε ψυχρά κλίματα, όπως για παράδειγμα οι πολικές αρκούδες, οι φώκιες και οι πιγκουίνοι θα επηρεαστούν ανεπανόρθωτα από την άνοδο της θερμοκρασίας και το λιώσιμο των πάγων.

Επίσης, πτηνά θα αναγκαστούν να αποδημήσουν σε διαφορετικές περιοχές από αυτές στις οποίες ζούσαν μέχρι σήμερα. Τα τροπικά και άλλα δάση στις νότιες περιοχές θα οδηγηθούν σε αφανισμό και ένα ποσοστό της τάξης του 60% των ειδών που υπάρχουν σε ορεινές περιοχές, θα εξαφανιστούν.

Στον αντίκτυπο αυτόν της κλιματικής αλλαγής στη βιοποικιλότητα, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει άμεσα ο ίδιος ο άνθρωπος, καθώς η πρόοδος και ο υπερπληθυσμός επιβάλλουν την επέκταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε ολοένα και μεγαλύτερες εκτάσεις Γης.

Με τον τρόπο αυτό, δάση εξαφανίζονται και παρθένες εκτάσεις  γεμίζουν κτίρια. Τα ζώα που διέμεναν στα δάση αυτά είναι εξαναγκασμένα να αναζητήσουν φωλιά σε άλλο χώρο, που θα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, ανάλογα με τις ανάγκες τους.

Ως εκ τούτου, μεγάλος αριθμός ζώων, φυτών, δέντρων κ.λπ. απειλούνται με αφανισμό. Παράλληλα, αναμένεται να επεκταθεί η περίοδος ξηρασίας και να αυξηθεί ο κίνδυνος πυρκαγιών.

Στη Μεσόγειο θάλασσα, όπου η θερμοκρασία του νερού προβλέπεται να αυξηθεί, θα εισβάλουν νέα είδη ψαριών, τα οποία θα επηρεάσουν τη δραστηριότητα των επαγγελματιών στον τομέα της αλιείας.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Καιρικά φαινόμενα, όπως η ξηρασία, οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, ο καύσωνας αναμένεται ότι θα είναι συχνότερα αλλά και εντονότερα. Κατά την τελευταία δεκαετία σε ολόκληρο τον κόσμο σημειώθηκαν τρεις φορές περισσότερες φυσικές καταστροφές εξαιτίας του καιρού, σε σχέση με τη δεκαετία του 1960.

Προβλέπεται ότι από το 2070 και μετά, κύματα καύσωνα θα σημειώνονται κάθε δύο χρόνια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κύμα καύσωνα που σημειώθηκε στην Ευρώπη το 2003, προκαλώντας το θάνατο αρκετών Ευρωπαίων πολιτών και προξενώντας πυρκαγιές μεγάλης έκτασης καθώς και γεωργικές καταστροφές ύψους πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, η κλιματική αλλαγή θα αυξήσει τον κίνδυνο ερημοποίησης, που ήδη έχει αρχίσει στη Νότια Ευρώπη.

Οι καταιγίδες και οι πλημμύρες θα προκαλέσουν καταστροφή των καλλιεργειών και διάβρωση του εδάφους, με αντίκτυπο στη γεωργία. Ενδέχεται, επίσης, να δημιουργηθούν προβλήματα στην ποιότητα του νερού, λόγω μόλυνσης των πηγών, γεγονός το οποίο θα έχει άμεσες επιπτώσεις και στην ανθρώπινη υγεία, αφού αυξάνεται ο κίνδυνος μολύνσεων, αναπνευστικών προβλημάτων και θανάτων.

Παρεμφερής επίπτωση αποτελεί και η διεύρυνση των περιοχών που επηρεάζονται από την αύξηση της ξηρασίας, τη μείωση των βροχοπτώσεων και τη μείωση της ποσότητας πόσιμου νερού. Το γεγονός αυτό θα δημιουργήσει προ- βλήματα στη γεωργία (μείωση παραγωγής, καταστροφή σοδειών, θάνατος ζώων, αυξημένος κίνδυνος για πυρκαγιές).

Η αναζήτηση νερού και τροφής καθώς και οι ασθένειες θα οδηγήσουν στη μετακίνηση πληθυσμών με σκοπό την εξεύρεση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός