Τώρα που τα σχολεία έκλεισαν και τα παιδιά απολαμβάνουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές, ένα βιβλίο μπορεί πάντα να γίνει ο καλύτερος τους φίλος και να τους κρατήσει την καλύτερη παρέα τόσο στο σπίτι όσο στην παραλία.

Βέβαια, όταν λέμε βιβλίο δεν εννοούμε τα μαθηματικά, τη γλώσσα ή την ιστορία! Αλλά ένα βιβλίο που θα τους διευρύνει τους ορίζοντες, θα ενισχύσει τη δημιουργικότητα τους και θα βοηθήσει τη φαντασία τους να ταξιδέψει…

Όσο περισσότερο οι μικροί μας φίλοι εκτίθενται στα βιβλία, τόσο θα τα χρειάζονται μεγαλώνοντας για να χαλαρώσουν και να δραπετεύσουν από τις καθημερινές τους υποχρεώσεις.

3+1 λοιπόν προτάσεις για παιδικά βιβλία:

1. «Ο Σωκράτης Πρόεδρος» Marchand Yan (εκδόσεις Κάκτος)

2. «Αντίο, Σμύρνη» Ιωάννα Μπαμπέτα (εκδόσεις Μίνωας)

3. «Διάσημοι άνθρωποι» (εκδόσεις Διόπτρα)

Έξτρα βιβλιοπρόταση:

«Ο Τριγωνοψαρούλης» Βαγγέλης Ηλιόπουλος (εκδόσεις Πατάκη)

Αναστασία Κακλαμάνου

Ύστερα από έναν δύσκολο χειμώνα γεμάτο με μαθήματα, διαβάσματα και άγχος, τα παιδιά έχουν την ανάγκη να εκτονωθούν και για πολλούς η κατασκήνωση αποτελεί το καλύτερο μέρος γι’ αυτό!

Τα σχολεία έχουν μόλις κλείσει και ήδη πολλά παιδιά ετοιμάζονται να πάνε κατασκήνωση για φέτος το καλοκαίρι καθώς ο ήλιος, η θάλασσα και η φύση αποτελούν το ιδανικό σκηνικό για αυτή την εκτόνωση!

Βέβαια, για αρκετούς γονείς η ιδέα της κατασκήνωσης φαντάζει ως κάτι γιγάντιο καθώς δημιουργούνται εύλογα οι εξής απορίες:

1. Πώς θα περάσουν τα παιδιά ευχάριστες διακοπές;
2. Πώς θα είναι ο αποχωρισμός;
3. Πώς θα συμπεριφέρονται τα παιδιά μακριά από το σπίτι;

Κατ’ αρχάς πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως κάθε παιδί βιώνει τον αποχωρισμό με διαφορετικό τρόπο. Επίσης, εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού και φυσικά αν περνάει στην καθημερινότητά του χρόνο μακριά από τους γονείς (π.χ. συγγενείς). Η νοσταλγία, λοιπόν, που νιώθει κάθε παιδί είναι απόλυτα λογική και δικαιολογημένη! Όμως, αυτό δε σημαίνει ότι το παιδί που εκφράζει την επιθυμία του να γυρίσει σπίτι σημαίνει πως και θα πρέπει να επιστρέψει πίσω αμέσως ή να μην ξαναπάει ποτέ στην κατασκήνωση!

Τα οφέλη της κατασκήνωσης, λοιπόν, είναι πολλά! Ας τα δούμε κάποια από αυτά:

1. Τα παιδιά παραμένουν δραστήρια σχεδόν όλη μέρα.
2. Ξεπερνούν τους φόβους τους δοκιμάζοντας καινούργια πράγματα.
3. Γίνονται ανεξάρτητα και αναλαμβάνουν ευθύνες.
4. Καλλιεργούν τις κοινωνικές τους δεξιότητες.
5. Παίζουν, αποκτούν νέες φιλίες και εντάσσονται σε ομάδες.
6. Έρχονται σε επαφή με τη φύση.
7. Περνούν όμορφες και ξέγνοιαστες στιγμές που θα τις θυμούνται σίγουρα για πολλά χρόνια.
8. Αποκτούν αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση.

Μη ξεχνάμε πως η παιδική κατασκήνωση είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας, όπου τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν να σέβονται, να ακολουθούν κανόνες και να πειθαρχούν. Έτσι, πέρα από τις ευχάριστες διακοπές των παιδιών στην κατασκήνωση θα τα βοηθήσει να ωριμάσουν και σίγουρα θα μάθουν πολλά…

Αναστασία Κακλαμάνου

  Από πού να ξεκινήσεις και που να τελειώσεις. Θέλεις μια ολόκληρη ζωή για να περιγράφεις την εμπειρία των πανελλαδικών εξετάσεων. Τα στραβά και τα καλά. Τα άσχημα και τα λιγότερα άσχημα . Τα δίκαια και τα άδικα. Την αγωνία και τον φόβο , την ανακούφιση και την θλίψη . Τα πάντα όμως συνδέονται με ένα πράγμα : με επιτυχία. Κανένα αποτέλεσμα , δεν είναι αποτυχία και όποιος λέει το αντίθετο , μάλλον δεν βρήκε κάτι πιο έξυπνο να πει .Η αποτυχία εφευρέθηκε από τα συστήματα του 1800 , για να χαρακτηρίζει τις πράξεις εκείνες που δεν συμβάδιζαν με τα θέλω και τα πρέπει της κοινωνίας . Για αυτό , να έχεις στο μυαλό σου ότι η δοκιμασία των πανελληνίων , δεν είναι , παρά μια ανηφόρα , στην οποία περπατάς με ψηλοτάκουνα μεγέθους 15 εκατοστών και κοιτάζεις προς την κορυφή . Ένα σέρφινγκ ανάμεσα σε κύματα , μια δυσκολία της ζωής που ευτυχώς δεν κρατά για πολύ. Θα σε ανακουφίσω , σημειώνοντας πως έχω περάσει από την κόλαση των πανελληνίων . Δις . Αυτό μου δίνει, ένα κάπως άλλοθι για να μπορέσω να μεταφέρω το συνηθισμένο μήνυμα προς τους υποψήφιους των πανελλαδικών . Ένα , ιδιαίτερο μήνυμα που δεν περιλαμβάνει τις λέξεις αποτυχία και τέλος . Μια ελπίδα για το αύριο – όπως ξέρετε τίποτα δεν τελειώνει με μερικές ψωροχιλιάδες μόρια . Μια ανάσα οξυγόνου για τα ταλαιπωτημένα ( σωματικά και ψυχικά ) σώματα σας . Ένα χαμόγελο για τον κόπο σας .

Αγαπητέ υποψήφιε των πανελλαδικών , η ζωή δεν τελειώνει εδώ που λέει και το τραγούδι . Έχεις μπροστά σου χρόνια και χρόνια , μέρες και μήνες να πραγματοποιήσουν τα όνειρα σου . Να αγαπήσεις και να αγαπηθείς , να κάνεις πράξη τις ιδέες σου και να τα βάλεις με το θεριό που λέγεται κοινωνία . Ο εχθρός σου , μονόφθαλμος , απαιτητικός , αλύγιστος στο πέρασμα του χρόνου , δεν θέλει παρά 3 ώρες από την όμορφη ζωή σου . Μην τον αφήσεις να σπαταλήσει έστω 3 δευτερόλεπτα περισσότερα από αυτά που καθορίζει . Μην του ανοίξεις την πόρτα του μυαλού σου , προσφέροντας γεύσεις των εμπειριών σου . Σε αυτήν την μάχη , εσύ είσαι ο κυρίαρχος . Ο δυνατός , ο ισχυρός , ο μαχητής , ο μέγιστος . Μαθηματικά και Ιστορία , Βιολογία και Αρχαία , Αοθ και Χημεία , δεν αποτελούν παρά λέξεις και αριθμοί γραμμένοι σε χαρτί που η κοινωνία επιβάλλει να μάθουμε . Και , δεν λέω , η γενική παιδεία είναι προτέρημα και άσσος , για όσα θέλουν να εντρυφήσουν , μα ποιος το σκέφτηκε θαρρώ , να γράφουμε εξετάσεις , σε ένα βιβλίο παμπάλαιo γεμάτο  στείρες γνώσεις . Το ένα και το αυτό – δεν μπορούμε δυστυχώς να επέμβουμε στην αρμοδιότητα του υπουργείου – μπορούμε όμως να καυτηριάζουμε τα κακώς κείμενα της εκπαίδευσης , συγκρίνοντας τα με άλλα . Είναι κατόρθωμα αυτό που κάνουμε . Που κάνετε . Δεν έχει μόνο ο Ηρακλής άθλους – θυμηθείτε , η ζωή θέλει θυσίες , ιδρώτα για να καλυτερέψει . 

Θυμηθείτε τις μέρες που ξοδεύατε για να μάθετε τα ολοκληρώματα , οι ώρες που έφευγαν πάνω απο την εισαγωγή των λατινικών , εκείνο το παραπονεμένο DNA που μόνο του κλαίει και καίει ( τους μαθητές στα θέματα του υγείας) , την μακροοικονομία που στο άκουσμα της , ένα μικρό μωρό θέλει να βάλει τα κλάμματα . Οι τραυματικές στιγμές που ζήσατε , οι μέρες που περάσαν είναι εκείνες που οφείλουν να σας κρατήσουν εν ενεργεία στον αγώνα . Μην τους κάνετε την χάρη . Μην τους αφήσετε να νομίζουν πως τα ξεχάσατε . Επανάληψη . Ξανά και Ξανά . Μην τα αφήσετε , θα σας αφήσουν . Και τότε θα κρυφογελούν ,  πεινασμένα από φθόνο , που σας στέρησαν το θέμα Δ . Θα σας κουνάνε το δάχτυλο για την αφηρημάδα σας , ξεχνώντας τον δρόμο που φτάσατε ως εδώ . Με δάκρυα και αίμα . Το καθένα με την δική του προσπάθεια , τις δικές του θυσίες , τα δικά του θέλω . Μικρή ή μεγάλη , ψηλά ή χαμηλά , όπου και αν στοχεύετε , ο αγώνας και τα πάθη δικά σας . Και δεν μπορεί κανείς να αρνηθεί , να εθελοτυφλεί , να κάνει πως δεν τα ξέρει . Άξια επαίνου , η εκάστοτε προσπάθεια , η κάθε αίτηση πανελλαδικών που φτάνει στα χέρια του Υπουργείου. Και ας πουν ότι θέλουν , ας μιλάνε ακατάπαυστα πως τεμπελιάζουν οι γενιές και τα χέρια τους ακροβατούν στα πληκτρολόγια των κινητών. Aγκαλιάστε την προσπάθεια σας , φιλήστε την και πείτε της , σε λίγο τελειώνουν όλα …..

Αγαπητέ υποψήφιε των πανελλαδικών , να ρίχνεις και μια ματιά στον ψυχικό σου κόσμο . Είναι εκείνος που σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος . Εκείνος που δεν δει να καταρρεύσει , τα χάδια σου σταγόνα δροσιάς για τα μάτια του . Βγάλε από μέσα σου όσα νιώθεις και θες να αρθρώσεις ,  δεν σε παρεξηγούν , άλλωστε συμμερίζονται το ζόρι που περνάς . Μην τον εξουθενώνεις . Κοιμήσου όταν κλείνουν τα μάτια σου , κόψε βόλτες όταν σε τρελάνει η άσκηση και πιες ένα ποτήρι νερό . Επιβράβευσε τον με ένα πιάτο φαγητό επιλογής σου και αγκάλιασε τα σημάδια που δείχνουν τις μάχες που έχει δώσει . Είναι εκείνος που γεμίζει αδρεναλίνη όταν τελειώνεις με επιτυχία μια άσκηση και ταυτόχρονα στεγνώνει τα δάκρυα σου επάνω στο κορμί σου , όταν δεν είναι κανένας τριγύρω . Εκείνος που σου ψιθυρίζει τρυφερά πάνω στον ώμο σου – δεν πειράζει , δεν μας νοιάζει , μην τους δίνεις σημασία – όταν ανθρωπάρια της ζωής καυτηριάζουν τον αγώνα ,  κρίνοντας τον νικητή , δίχως να ξέρουν εσένα και τις θυσίες που έχεις κάνει . Μην τους ακούς . Μην τους αφήσεις να μπουν από την χαραμάδα των σκέψεων σου . Μην επιτρέπεις στην καρδούλα σου να χτυπά δυνατά, από φόβο , κάθε φορά που κάποι@ αποφασίζει να ασχοληθεί με τα δικά σου σχέδια……

Αγαπητέ υποψήφιε των πανελλαδικών , μην μου στεναχωρηθείς αν δεν περάσεις εκεί που θέλεις . Η ζωή τα φέρνει κύκλους και , μπορεί στο μέλλον να κάνεις το όνειρο σου πραγματικότητα . Ή να συνειδητοποιήσεις ότι τα χνάρια σου βρίσκονται προς άλλη κατεύθυνση . Πρώτος εγώ , ο αναμάρτητος πρώτος τω λίθω βαλέτω , “ απέτυχα “ αναφορικά με τα θέλω της κοινωνίας . Και έκλαψα και οργίσθηκα και βίωσα στο πετσί μου την απομάκρυνση από τον στόχο . Και σήμερα εδώ , μελετάω για την σχολή των ονείρων μου . Με την δεύτερη . Ας είναι . Μην απογοητευτείτε , βλέποντας βαθμούς από δύο απρόσωπους κριτές που γνωρίζουν τις καταστάσεις αλλά είναι υποχρεωμένοι να αγνοούν . Και θα μου πεις, καλά ρε μάγκα , τότε ας μην προσπαθώ για τίποτα , αν είναι να τα παίρνω όλα χαλαρά .  Η ζωή ,  φίλε μου είναι τόσο μικρή .Τόσο μηδαμινή απέναντι στα κλάσματα του δευτερολέπτου που μπορούν να αλλάξουν την ζωή του ανθρώπου . Προσπάθησε . Ξανά . Μην λυπάσαι , ήταν μια δοκιμασία και έφυγε , πάμε για άλλα . Δώσε χρόνο στον πολύτιμο εαυτό σου να μάθει τι έφταιξε. Κρίνε τον , γιατί μόνο εσύ έχεις δικαίωμα να το κάνεις . 

Βρες τα λάθη σου , κάνε την αυτοκριτική σου και από εδώ πάν και άλλοι . Άντε χύσε και κανένα δάκρυ , στο επιτρέπω ! Ας μην προτρέχουμε , έχουμε ακόμα μέρες μέχρι να έρθει η εκείνη ώρα των αποτελεσμάτων . Οπλίσου με θάρρος και πάμε για επίλογο …..

Αγαπητέ υποψήφιε των πανελλαδικών ,

Είμαι περήφανος για σένα . Για τους στόχους και τα όνειρα σου . Για την δουλειά που έχεις ρίξει ως τώρα . Είμαι περήφανος για τα λάθη σου , τις αναποδιές και τις στραβές στιγμές αυτού του δύσβατου χρόνου . Είμαι περήφανος που δεν το έβαλες κάτω και συνεχίζεις να δίνεις κουράγιο και στις επόμενες γενιές. Είμαι περήφανος  που άντεξες ως εδώ . Είμαι περήφανος που χρωστάς ακόμα εκείνες τις εκθέσεις . Είμαι περήφανος που διέλυσες τα προγνωστικά της κοινωνίας . Είμαι περήφανος που βγήκες σχεδόν αλώβητος από αυτήν την διαδικασία . Θα θελα να γιατρέψω κάθε πληγή των πανελληνίων . Είμαι περήφανος που κυνηγάς αυτό που θέλεις . Είσαι πρότυπο για τα μικρά παιδιά . Είμαι περήφανος που παλεύεις με παρέα ή μόνος , υψώνοντας το μεσαίο δάχτυλο στην εξεταστική / βαθμοθηρική πλευρά του σχολείου . Είμαι περήφανος που το τέλος των μαθητικών σου χρόνων , σε βρισκεί εδώ , πιο ώριμο από ποτέ . Αχ και να ξερε ο δωδεκάχρονος εαυτός σου , τι πρόκειται να καταφέρει . Είμαι περήφανος που διάλεξες την σχολή με τα πολλά ή τα λίγα μόρια . Είμαι περήφανος που ακόμα δεν ξέρεις τι σχολή να επιλέξεις . Είμαι περήφανος για σένα , αν αυτή είναι η δεύτερη /τρίτη / τέταρτη φορά . Μην σταματάς να κατακτάς αυτά για τα οποία σε κάνουν ευτυχισμένο. Είμαι περήφανος για σένα , αν δεν δίνεις πανελλήνιες . Είμαι περήφανος για σένα , αν αποφασίσεις να μην δώσεις . Ήρθε η στιγμή να λάμψετε . Και αν η κοινωνία δεν είναι περήφανη , μην σας νοιάζει . Είμαστε εμείς .

Αριάδνη Εμμανουηλίδου

Η 25η Μαΐου είναι αφιερωμένη στα «Εξαφανισμένα Παιδιά», καθώς στην Ευρώπη εξαφανίζεται ένα παιδί ανά 2 λεπτά!

Διοργανώνεται κάθε χρόνο στις 25 Μαΐου για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με το παγκόσμιο πρόβλημα της εξαφάνισης παιδιών και παράλληλα να επισημάνει στους γονείς τα μέτρα που πρέπει να λάβουν για την προστασία των παιδιών τους.

Καθιερώθηκε πρώτα ως «Εθνική Ημέρα Εξαφανισμένων Παιδιών στις ΗΠΑ» το 1983 και με την πάροδο του χρόνου διεθνοποιήθηκε καθώς αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα.

Είναι τρομακτικό πως πάνω από ένα εκατομμύριο παιδιά εξαφανίζονται παγκοσμίως κάθε χρόνο, σύμφωνα με το «Διεθνές Κέντρο Εξαφανισμένων και Κακοποιημένων Παιδιών».

Ειδικότερα, στην Ευρώπη κάθε χρόνο εξαφανίζονται 600.000 άνθρωποι εκ των οποίων τα μισά είναι παιδιά!

Σε διεθνές επίπεδο, 80.000 παιδιά υπολογίζεται ότι εξαφανίζονται κάθε χρόνο στη Βρετανία και 421.394 παιδιά εξαφανίστηκαν στις ΗΠΑ το 2019.

Όσον αφορά την Ελλάδα, «Το Χαμόγελο του Παιδιού» τo 2020 και το 1ο τετράμηνο του 2021 αναζήτησε 122 εξαφανισμένα παιδιά. Το ίδιο χρονικό διάστημα, ο οργανισμός αυτός, διαχειρίστηκε 15.139 κλήσεις στην Ευρωπαϊκή Γραμμή για τα «Εξαφανισμένα Παιδιά».

Στις περισσότερες υποθέσεις εξαφάνισης παιδιών, δυστυχώς, το 55% αφορούσε φυγές, το 23% γονικές αρπαγές και το 3% εξαφανίσεις μεταναστών και προσφύγων.

Αναστασία Κακλαμάνου

Μία ακόμη μεγάλη έξοδος μπροστά μας και το τι είδαν τα μάτια μας στους δρόμους είναι απλά εγκληματικό.

Είναι καθημερινό φαινόμενο, αλλά σε μία μαζική έξοδο γίνετε ακόμη πιο έντονο. Για τι μιλάμε;

Για τα παιδιά στο αυτοκίνητο.

• Παιδιά στο πίσω κάθισμα να χοροπηδάνε ανεξέλεγκτα.
• Να βγάζουν τα κεφαλάκια τους από τα παράθυρα εν κινήση.
• Μανάδες συνοδηγοί να κρατάνε τα μωρά τους αγκαλιά.
• Πατεράδες οδηγοί, με τους κανακάρηδες στα πόδια τους, να τους “μαθαίνουν!!!!” οδήγηση.
• Παιδικά καθίσματα; Είτε ανύπαρκτα, είτε διακοσμητικά (για τα μάτια της αστυνομίας).
• Παιδιά σε μηχανάκια χωρίς κράνος.

Και η λίστα δυστυχώς δεν έχει τέλος

Όλοι χαρούμενοι με το μυαλό τους στην όμορφη μέρα που έχουν μπροστά τους.

Μέχρι να έρθει το απότομο φρενάρισμα.
Και η χαρούμενη εκδρομή να γίνει τραγωδία.
Γιατί δεν χρειάζεται σύγκρουση για να γίνει το κακό. Αρκεί και ένα απότομο φρενάρισμα.
Αν ρωτήσεις όλους αυτούς τους γονείς, αν αγαπάνε τα παιδιά τους, θα σε απαντήσουν ότι τα λατρεύουν. Και δεν λένε ψέμματα.

Γιατί όμως τότε τα εκθέτουν καθημερινά σε θανάσιμο κίνδυνο;
Δεν το γνωρίζουν;
Αμφιβάλλω.
Δεν τους νοιάζει η ασφάλεια των παιδιών τους;
Το αποκλείω.
Δεν έχουν χρήματα για καθισματάκι;
Όταν πρόκειται για την ασφάλεια και τη ζωή των παιδιών μας νομίζω το οικονομικό δεν πρέπει να είναι ποτέ ζήτημα. Εξάλλου υπάρχουν πλέον πολύ οικονομικά καθισματάκια αλλά και τρόποι χρηματοδότησης απόκτησης τους, που δεν μπορεί να είναι κάτι τέτοιο δικαιολογία.
Γιατί λοιπόν;
Σίγουρα (όπως για πολλά άλλα πράγματα στην Ελλάδα) η έλλειψη παιδείας.
Ίσως και γιατί το “σιγά μην γίνει σε μένα” είναι μία νοοτροπία που δεν έχουμε καταφέρει να αποβάλλει από μέσα μας.
Ίσως και γιατί -δυστυχώς- ζούμε ακόμη με τη λογική του “μάγκα” που πάει κόντρα στα πρέπει και δεν θα γίνουμε ποτέ οι “φλώροι” που υπακούν στους κανόνες.

Και πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο;
Μακροχρόνια, η αναπλήρωση του ελλείμματος παιδείας θα ήταν η ιδανική λύση. Αλλά το “μακροχρόνια” στην Ελλάδα το σπείραμε και δεν φύτρωσε σε πάρα πολλά άλλα και το συγκεκριμένο ζήτημα κοστίζει σε ζωές και θέλει άμεση παρέμβαση.
Άρα τι κάνουμε;
Εφαρμόζουμε το μόνο -δυστυχώς- τρόπο που καταλαβαίνει ο Έλληνας.
Την τιμωρία.

Εξοντωτικά πρόστιμα, θα ήταν μία αρχή. Αλλά -αν θέλετε την προσωπική μου άποψη- νομίζω πως η προσωρινή αφαίρεση επιμέλειας (και ίσως και η οριστική σε περίπτωση επανάληψης) είναι το πιο σωστό μέτρο.
Θα με πείτε υπερβολικό.
Συγχωρέστε με αλλά δεν είμαι. Ο τρόπος που “αφήνουμε” τα παιδιά μας στο αυτοκίνητο ή σε άλλα οχήματα είναι μία ξεκάθαρη περίπτωση έκθεσης ανηλίκου σε κίνδυνο, η οποία σε άλλες περιπτώσεις τιμωρείτε με την ίδια “ποινή”. Γιατί όχι και εδώ;

Είναι ωραίο να λες “Τα παιδιά μου είναι η ζωή μου”, αλλά θα πρέπει να το δείχνεις με πράξεις και όχι μόνο με λόγια. Γι΄ αυτό ας κάνουμε την αρχή.

Τα παιδιά στο καθισματάκι.

Ζώνη ασφαλείας.

Κράνος και για το παιδί στη μηχανή.

Και καλό μας ταξίδι

Οι πασχαλινές διακοπές αποτελούν την καλύτερη ευκαιρία για να μιλήσουμε στα παιδιά μας για το τι ακριβώς γιορτάζουμε αυτές τις ημέρες.

Ορισμένες φορές, γονείς και εκπαιδευτικοί, προβληματίζομαστε και σκεφτόμαστε με ποιο τρόπο θα μπορούσαμε να μιλήσουμε στα παιδιά μας ώστε να κατανοήσουν τη γιορτή του Πάσχα.

Πώς θα εξηγήσουμε, όμως, σε ένα παιδί, τη ζωή και το θάνατο του Ιησού Χρηστού; Τις παραβολές, τα θαύματα και τις θυσίες του;

Τα παιδιά αντιλαμβάνονται πολύ καλύτερα νοήματα και γεγονότα μέσω της εικόνας και σίγουρα η παρακολούθηση μιας ταινίας για το Πάσχα αποτελεί την καλύτερη λύση αλλά και μια ευκαιρία να περάσετε χρόνο με το παιδί σας.

Ας δούμε κάποιες ενδεικτικά:

1. Η ιστορία του Ιησού για τα Παιδιά The Story of Jesus for Children – Greek

2. Η Ανάσταση του Ιησού Χριστού

3. ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ (Παιδικό, Γέννηση, θαύματα, παραβολές, κινούμενα σχέδια)

Αναστασία Κακλαμάνου

Δεν κάνουμε θέατρο για το θέατρο. Δεν κάνουμε θέατρο για να ζήσουμε. Κάνουμε θέατρο για να πλουτίσουμε τους εαυτούς μας, το κοινό που μας παρακολουθεί κι όλοι μαζί να βοηθήσουμε να δημιουργηθεί ένας πλατύς, ψυχικά πλούσιος και ακέραιος πολιτισμός στον τόπο μας.

Κάρολος Κουν, 1908-1987, Ο Ιδρυτής του Θεάτρου Τέχνης

Το θέατρο αποτελεί έναν κλάδο της τέχνης που αναφέρεται στη δημιουργία και την απόδοση ιστοριών (πραγματικών ή φανταστικών) ζωντανά μπροστά σε κοινό, με τη χρήση κυρίως του λόγου. Βέβαια, συνδράμουν και άλλες τέχνες όπως τα εικαστικά, η μουσική και ο χορός με σκοπό την τέρψη και την επιμόρφωση των θεατών.

Το θέατρο είναι εντελώς διαφορετικό από την παρακολούθηση μιας ταινίας γιατί είναι ζωντανό, άμεσο και ασκεί μια διαφορετική επίδραση και γοητεία στον άνθρωπο.

Πλέον, έχουμε τη δυνατότητα να «εισέλθουμε» στον κόσμου του θεάτρου πιο εύκολα από ότι παλαιότερα διότι έχουμε περισσότερες επιλογές, ευκαιρίες να ξεφύγουμε λίγο από την καθημερινότητα μας και να συναντήσουμε μια άλλη πραγματικότητα, λίγο πιο «καλλιτεχνική»!

Τα οφέλη του θεάτρου είναι αναμφισβήτητα πολλά και ευτυχώς, πλέον, πολλά σχολεία έχουν εντάξει τη θεατρική αγωγή στο εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα ή το θέατρο αποτελεί επιλογή για εκδρομή. Επομένως, μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με τον υπέροχο αυτόν κόσμο από μικρή ηλικία. Ακόμη, μη ξεχνάμε δεν είναι λίγα τα παιδιά που έχουν ως εξωσχολική δραστηριότητα το θεατρικό παιχνίδι.

Η θεατρική αγωγή στα παιδιά συμβάλλει σημαντικά στη συνολική μόρφωση και εκπαίδευση τους και προσφέρει ποικιλία γνώσεων. Το θέατρο έχει την ικανότητα να συμβάλλει στην πνευματική ανάπτυξη του παιδιού κάνοντας το να συνειδητοποιήσει ότι υπάρχουν και άλλοι τρόποι έκφρασης. Είναι μια ζωντανή τέχνη που παραδίδει συγκλονιστικά συναισθήματα, γνώσεις, πληροφορίες σε ένα παιδί και ενεργοποιεί τα πνευματικά του χαρίσματα.

Μέσα από αυτό, μπορεί να προβάλει υψηλή αξία και να δημιουργήσει πρότυπα. Το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει για τα παιδιά με δύο τρόπους: από την οπτική του κοινού και από την οπτική των ηθοποιών, τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά και βιώνουν τον ρόλο του έργου.

Το παιδί λόγω του θεατρού:

1. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τα πράγματα καθώς μαθαίνει να συζητάει τις ιδέες του.

2. Αποκτά μεγαλύτερη κατανόηση για τον κόσμο, τις αξίες, τον συνάνθρωπο.

3. Το άγχος του μειώνεται καθώς η συγκέντρωση του ενισχύεται.

4. Η φαντασία του αναπτύσσεται.

5. Λαμβάνει γλωσσικά ερεθίσματα και ιδέες που το βοηθούν να αναπτύξει το λεξιλόγιό του.

Αναστασία Κακλαμάνου

Ύστερα από τα γεγονότα που εξακολουθούν να κεντρίζουν το ενδιαφέρον του κόσμου παγκοσμίως και το φόβο που κυριάρχησε στις ψυχές μας μετά το άκουσμα του πολέμου στην Ουκρανία, δεν θα γινόταν να μην ασχοληθούμε με τον τρόπο που θα εξηγήσουμε σε ένα παιδί για τον πόλεμο και ό,τι συνεπάγεται με αυτό.

Τα παιδία έχουν πολλές απορίες και ανησυχίες για το τι συμβαίνει και για το τι θα συμβεί στο μέλλον. Εύλογες απορίες που δυστυχώς κανείς μας δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Ωστόσο, μπορούμε να τα προφυλάξουμε και να τα καθησυχάσουμε.

Ο βασικός κανόνας για όλες τις ηλικίες είναι όχι στην υπερβολική πληροφόρηση, όχι στον καταιγισμό εικόνων και όχι στην υπερβολική απόκρυψη που οδηγεί στην αποστείρωση των παιδιών. Τα παιδιά πρέπει να έχουν πρόσβαση στην πληροφορία ανάλογα με την ηλικία τους.

Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας δεν έρχονται συνήθως σε επαφή με την πληροφορία, αν δεν τους τη δώσουμε εμείς. Επομένως, δεν εξηγούμε σε ένα παιδί του νηπιαγωγείου που δεν μας ρώτησε τι συμβαίνει με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τα παιδιά του δημοτικού, του γυμνασίου και του λυκείου σίγουρα γνωρίζουν ό,τι συμβαίνει είτε από συμμαθητές, είτε από συζητήσεις δασκάλων, είτε από τα social media, είτε από το ίδιο τους το σπίτι. 

Σε γενικές γραμμές, όμως, προσπαθούμε να δίνουμε λίγες πληροφορίες, χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες και προσπαθούμε να απαντάμε στις απορίες τους με τρόπο καθησυχαστικό και ήρεμο.

Επίσης, απάνταμε με ειλικρίνεια όσα γνωρίζουμε χωρίς να τα τρομοκρατήσουμε. Αν δεν γνωρίζουμε κάτι, δεν είναι κακό να πούμε πως δεν ξέρουμε.

Τέλος, αγκαλιάζουμε το παιδί για να ηρεμήσει και αποφεύγουμε να βλέπει τη τηλεόραση κυρίως δελτία ειδήσεων προκειμένου να μην δει εικόνες που μπορεί να το τραυματίσουν.

Αναστασία Κακλαμάνου

Έχετε σκεφτεί ποτέ τι ακριβώς συμβαίνει στην ψυχή και το μυαλό ενός παιδιού όταν του φωνάζουμε; Κάποιες φορές είναι αναπόφευκτο θα μου πείτε, και ούσα μάνα και η ίδια, θα συμφωνήσω μαζί σας. Ή μάλλον, θα συμφωνούσα μαζί σας μέχρι πριν λίγο που διάβασα τι σκέψεις ενός παιδιού, ενώ του φώναζαν:

«Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να σε φοβάμαι…

Ενώ εσύ μου φώναζες, τραυμάτιζες την αυτοπεποίθηση μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν είχα αξιοπρέπεια επειδή ήμουν μικρός…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να μην τολμάω, να μη δοκιμάζω, να μην προσπαθώ να ανακαλύπτω, να μην παίρνω πρωτοβουλίες, για να μη θυμώνεις…

Ενώ εσύ μου φώναζες, με έκανες να νιώθω ασήμαντος και αδύναμος…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου έδειχνες ότι δεν μπορούσα να σε εμπιστεύομαι…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι δεν μπορούσα να σου μιλήσω αν είχα κάποιο πρόβλημα ή κάποιος μου έκανε κακό, γιατί φοβόμουν πώς θα αντιδρούσες…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι όταν αγαπάμε κάποιον, έχουμε δικαίωμα να του φερόμαστε άσχημα…

Ενώ εσύ μου φώναζες, η φωνή σου δεν με άφηνε να σκεφτώ τα λόγια σου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, ίδρωνα, η καρδιά μου χτυπούσε δυνατά, το στομάχι και τα αυτιά μου πονούσαν…

Ενώ εσύ μου φώναζες,, θύμωνα που δεν νοιαζόσουν για αυτά που ήθελα να σου πω

Ενώ εσύ μου φώναζες, αναρωτιόμουν που πήγε ο μπαμπάς μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες να φωνάζω κι εγώ…

Ενώ εσύ μου φώναζες, ήμουν μόνος μου…

Ενώ εσύ μου φώναζες, σκεφτόμουν ότι δεν μ’ αγαπάς πια…

Ενώ εσύ μου φώναζες, μου μάθαινες ότι επιτρέπεται να φέρομαι άσχημα σε κάποιον πιο αδύναμο από μένα…

Ενώ εσύ μου φώναζες,  μου μάθαινες πώς να φερθώ στα παιδιά μου όταν μεγαλώσω…

Ενώ εσύ μου φώναζες, δεν φανταζόσουν τον αγώνα που πρέπει να δώσω τώρα που μεγάλωσα, για να μη γίνω σαν εσένα…

 Κατερίνα Μάλλιου».

Πριν βάλετε τις φωνές, κάντε κάτι που σας αποφορτίζει

Όσο δύσκολο κι αν φαίνεται κάποιες φορές να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, υπάρχει τρόπος. Μια βόλτα, λίγα λεπτά στο μπαλκόνι ή να μετρήσουμε από μέσα μας μέχρι το εκατό είναι κάποιοι πρόχειροι τρόποι για να μπορέσουμε να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας για να μην ξεσπάσουμε στο μικρό μας. 

Αν βάλετε τις φωνές, ζητήστε συγνώμη

Ακόμα όμως κι αν αυτό συμβεί, όμως, ας προσπαθήσουμε να επανορθώσουμε. Μία συγνώμη, μια μεγάλη αγκαλιά και ίσως μία ειλικρινής εξήγηση στο παιδί μας: «Συγνώμη, δεν έφταιγες εσύ, ήμουν νευριασμένη με τη δουλειά. Πώς ένιωσες; Μπορώ να επανορθώσω;». 

Τα παιδιά νιώθουν, σκέφτονται και αισθάνονται ακριβώς όπως και εμείς οι ενήλικοι και αξίζουν την καλύτερη συμπεριφορά μας. Και μην ξεχνάτε, πως τα παιδιά μας είναι οι καθρέφτες μας…  

Πηγή

Τι είναι τα όρια; Γιατί υπάρχουν; Ποια η διαφορά με την τιμωρία και πως βάζουμε όρια στη συμπεριφορά των παιδιών;

Βάζοντας όρια

Ας σκεφτούμε τα όρια όχι σαν τιμωρία αλλά σαν “φράχτη” που προστατεύει τα παιδιά στην αυλή: Όταν δεν υπάρχει, τα παιδιά είναι εκτεθειμένα σε διάφορους κινδύνους γιατί δεν θα ξέρουν μέχρι που μπορούν να κινηθούν. Όταν ο φράχτης είναι πολύ μικρός, τα παιδιά περιορίζονται και ασφυκτιούν  Όταν όμως ο φράχτης αφήνει χώρο στα παιδιά να παίξουν και να κινηθούν ελεύθερα όσο πρέπει, τότε τα παιδιά είναι ασφαλή και χαρούμενα. Έτσι , βάζουμε όρια για να ξέρουν τα παιδιά μέχρι που μπορούν να κινηθούν και να νιώθουν ασφάλεια, ώστε να  μην περιορίζονται αλλά και να μην βρίσκονται σε συνεχή ένταση και άγχος χωρίς αυτά. Για να μπουν τα όρια, οι γονείς θα πρέπει να συμφωνούν μεταξύ τους ώστε να υπάρχει μια κοινή γραμμή και να είναι σταθεροί, δηλαδή να μην υποχωρούν όταν αποφασίσουν να βάλουν όρια σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. Βασική προϋπόθεση είναι , ότι οι γονείς ως ενήλικες μπορούν να γνωρίζουν τα όρια τους εαυτού τους και των άλλων ατόμων και να αναγνωρίζουν πότε αυτά παραβιάζονται ώστε να επεμβαίνουν κατάλληλα.

Ανταμείβουμε την καλή συμπεριφορά

Πολλές φορές δίνουμε περισσότερη σημασία στις αρνητικές και όχι στις θετικές συμπεριφορές, ενώ θα έπρεπε να ενισχύουμε και να επιβραβεύουμε τις θετικές συμπεριφορές και να αγνοούμε τις αρνητικές , έτσι ώστε το παιδί κάποια στιγμή να συνδέσει την επιβράβευση με την θετική συμπεριφορά. Δεν λέμε ποτέ: «Αν είσαι καλό παιδί, θα σε αγαπάω». Είναι δεδομένο ότι αγαπάμε το παιδί και βέβαια το παιδί είναι πάντα καλό! Λέμε όμως ότι η συμπεριφορά αυτή δεν είναι καλή/σωστή/αποδεκτή κ.τ.λ και ότι θα πρέπει να την αλλάξει.  Δεν ικανοποιούμε ποτέ την ανάγκη ενός παιδιού να πάρει αυτό που θέλει, όταν γκρινιάζει, ή χτυπιέται και γενικά όταν δεν έχει μάθει να περιμένει. Οι κανόνες και τα όρια που θέτουν οι γονείς πρέπει να τηρούνται εξ αρχής και από τους δύο και βεβαίως να είναι αδιαπραγμάτευτα.

Από την άλλη πλευρά , στερούμε μικρά προνόμια που έχουν συμφωνηθεί από πριν ή/και αφήνουμε το παιδί να βιώσει τις συνέπειες των πράξεων του: «Θα τελειώσεις τα μαθήματά σου και μετά μπορείς να πας να παίξεις με τους φίλους σου ή να πάμε βόλτα» κ.τ.λ. Αν λοιπόν, δεν τελειώσει τα μαθήματά του, θα στερηθεί το παιχνίδι με τους φίλους. «Δεν μπορείς να χτυπάς τα άλλα παιδιά όταν παίζετε γιατί δεν θα θέλουν να ξαναπαίξουν μαζί σου». Ή «Αν τα χτυπάς, λυπάμαι αλλά θα πρέπει να φύγουμε π.χ από ένα πάρτυ γενεθλίων . Φυσικά όταν λέμε σε ένα παιδί ότι θα φύγουμε από κάπου γιατί δεν συμπεριφέρεται σωστά, τότε θα πρέπει να το κάνουμε, διαφορετικά το παιδί δε θα καταλάβει τη συνέπεια της πράξης του και θα το επαναλάβει.

Γενικά τα όρια πρέπει να είναι ανάλογα της ηλικίας του παιδιού, ώστε να μπορεί να τα καταλαβαίνει. Η στέρηση προνομίων ή ή επανόρθωση θα πρέπει να είναι αντίστοιχη της πράξης του παιδιού: Π.χ Δεν στερούμε για μια εβδομάδα την έξοδο επειδή έσπασε ένα αντικείμενο. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί θα πρέπει να μαζέψει τα κομμάτια ή/και ακόμη, ένα παιδί μεγαλύτερης ηλικίας θα πρέπει αν μπορεί με το χαρτζιλίκι του να βοηθήσει στην αντικατάσταση του αντικειμένου. Επιπλέον, δεν επιβάλουμε στο παιδί την παραμονή του σε ένα χώρο πχ στο δωμάτιο με χρόνο ανάλογο της ηλικίας του, (π.χ ένα παιδί 5 ετών, να παραμείνει στο δωμάτιο για 5 λεπτά!!!) γιατί απλώς δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει τη συμπεριφορά του με τέτοιου είδους τιμωρίες!!!

Με αυτό τον τρόπο, παράλληλα, διδάσκουμε την έννοια του συμβιβασμού στα παιδιά: «Θα διαβάσουμε ένα παραμύθι και μετά θα κοιμηθείς», «θα μαζέψουμε τα παιχνίδια και μετά θα πάμε βόλτα» , «Θα διαβάσεις και μετά θα πας να παίξεις».

Δεν απειλούμε το παιδί

«Περίμενε να έρθει το βράδυ ο πατέρας σου και θα δεις!», γιατί με αυτό τον τρόπο, δημιουργούμε άγχος στο παιδί και φυσικά το παιδί μπορεί να φοβηθεί τον πατέρα του αλλά όχι να αλλάξει τη συμπεριφορά του.

Διδάσκουμε στο παιδί εναλλακτικές λύσεις:

Βοηθήστε τα παιδιά να αναγνωρίσουν και να επιλέξουν μόνα τους λύσεις για μικρά καθημερινά ζητήματα που δεν είναι σοβαρά, βρίσκοντας τις θετικές και τις αρνητικές συνέπειες κάθε λύσης.

Παράδειγμα: «Μου λες ότι ο φίλος ο Γιώργος δεν παίζει μαζί σου τώρα. Τι θα μπορούσες να κάνεις;». Μη δίνετε έτοιμες τις λύσεις σε παιδιά από 4 ετών και πάνω. Ρωτήστε τα τι μπορούν να κάνουν σε μια δύσκολη περίπτωση, αλλά η επιλογή που θα κάνουν σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να οδηγεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα για τον γονιό. Π.χ Αν το παιδί ζητάει από τη μαμά να κοιμηθεί μαζί του, η επιλογή του γονιού δε θα είναι αυτή. Η επιλογή που θα δώσει στο παιδί είναι: «Θέλεις να κάτσω δίπλα σου, να διαβάσουμε μια ιστορία ή δε θες τίποτα και θα κοιμηθείς κατευθείαν; Η μαμά θα κοιμηθεί στο κρεβάτι της.»

Βοηθάμε τα παιδιά να αναγνωρίσουν τις συνέπειες των πράξεών τους

«Αν χτυπήσεις τον φίλο σου, θα πονέσει», «Αν χτυπάς τα παιδιά, δε θα θέλουν να παίξουν μαζί σου», «Αν χαλάσεις το παιχνίδι, δε θα μπορείς να παίξεις ξανά με αυτό» κ.τ.λ.

Δεν υποχωρούμε σε προκλητικές συμπεριφορές

Η επιβολή ορίων, κάποια στιγμή μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες συμπεριφορές του παιδιού, όπως γκρίνια, φωνές, κλάματα συνήθως χωρίς δάκρυα αλλά και χτυπήματα προς το γονιό. Δίνουμε το μήνυμα στο παιδί ότι αυτές οι συμπεριφορές δεν είναι επιτρεπτές και σε καμιά περίπτωση δεν υποχωρεί από την αρχική του στάση, γιατί δεν μπορούμε να τις αντέξει ή γιατί φοβάται τα επικριτικά βλέμματα των άλλων.

Αλλάζουμε τη δική μας συμπεριφορά

Το πιο σημαντικό όλων όμως, αυτό το οποίο δυσκολευόμαστε συχνά να αποδεχθούμε, είναι οι αλλαγές που πρέπει να κάνουμε στη δική μας συμπεριφορά, την οποία τα παιδιά μακροπρόθεσμα θα μιμηθούν. Το παιδί βέβαια δεν είναι απλώς παθητικός δέκτης των επιδράσεων των γονέων.  Το ίδιο το παιδί, με την ιδιοσυγκρασία του επηρεάζει και διαμορφώνει τη συμπεριφορά των γονιών και αυτό είναι μια συνεχής διαδικασία. (π.χ. Όταν γκρινιάζει, παίρνει αυτό που θέλει. Αν οι ενήλικες δεν το σταματήσουν εξ αρχής, τότε και η δική τους απάντηση στη γκρίνια θα είναι η άμεση ικανοποίηση στα θέλω του παιδιού και αυτό θα συνεχίζεται.) .

Παρόλαυτα δεν μπορούμε να αρνηθούμε το προφανές: η ανάπτυξη των θετικών και των αρνητικών συμπεριφορών στα παιδιά, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μίμηση και μάθηση των αντίστοιχων δεξιοτήτων και συμπεριφορών των ενηλίκων.

Δεν αρκεί απλώς να πούμε ποιο είναι το σωστό, αλλά θα πρέπει και να το εφαρμόζουμε: Τα παιδιά μας παρατηρούν προσεχτικά, απορροφώντας το πώς φερόμαστε μεταξύ μας, σε εκείνα, στους φίλους, στους συγγενείς και στους ξένους. Τα παιδιά θα μιμηθούν αυτά που βλέπουν, αυτά που λέμε και κάνουμε.

Έτσι, για να  γίνει η θετική αλλαγή, θα πρέπει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αξιολογήσουμε πρώτα τις δικές μας δεξιότητες και τη δική μας συμπεριφορά:

– Ποιες είναι οι δικές μας κοινωνικές δεξιότητες όταν θέλουμε π.χ να επιλύσουμε μια διαφωνία ή όταν απλώς συζητάμε;

– Μήπως χρησιμοποιούμε επιθετικούς τρόπους επικοινωνίας, δηλαδή μήπως υψώνουμε τον τόνο της φωνής για να επιβληθούμε;

– Ή αντίθετα, μήπως χρησιμοποιούμε παθητικούς τρόπους συμπεριφοράς; Δηλαδή, δεν εκφράζουμε στον άλλο πως νιώθουμε για μια κατάσταση που μας αφορά, δεν λέμε τη γνώμη μας γιατί φοβόμαστε ότι κάποιος μπορεί να πληγωθεί ή να θυμώσει.

– Με αυτό τον τρόπο, μήπως ανεχόμαστε τις αρνητικές συμπεριφορές του παιδιού χωρίς να επεμβαίνουμε κι έτσι τις ενισχύουμε;

Οι επιθετικές συμπεριφορές εκδηλώνονται καθημερινά γύρω μας: Συχνά συμπεριφερόμαστε επιθετικά ακόμη και χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε (π.χ. στο αυτοκίνητο οδηγώντας). Πολλές φορές επιβάλλουμε τη γνώμη μας στα παιδιά χωρίς να εξηγούμε γιατί πρέπει να κάνει κάτι. Από την άλλη πλευρά, μπορεί να αφήνουμε τα παιδιά να λειτουργούν ελεύθερα χωρίς καμία καθοδήγηση ενώ παράλληλα απαιτούμε μια τέλεια μαθησιακή επίδοση χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τις δυνατότητές τους.

Η έκφραση της επιθετικότητας είναι μια εγγενής, ανθρώπινη τάση. Όταν η έκφραση αυτή, πραγματοποιείται με υγιείς και κοινωνικά αποδεκτούς τρόπους, η συναισθηματική υγεία των παιδιών,  των γονιών αλλά και ολόκληρης της οικογένειας, αναπτύσσεται φυσιολογικά. Στην αντίθετη περίπτωση, είναι δυνατόν να εκδηλωθούν ακόμη σε πολύ μικρή ηλικία, συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες, οι οποίες χρήζουν την παρέμβαση του ειδικού όχι μόνο στο παιδί αλλά και σε ολόκληρη την οικογένεια.

Στεργιανή Γ. Μαντζιούρα, Ψυχολόγος, Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Παιδιού & Οικογένειας – ΚΕ.Ψ.Υ.Π.Ο Αταλάντης

Πηγή