Καχυποψία … σκοτώνει την ευτυχία ή σώζει την καθημερινότητα
Οι περισσότερες μας συμπεριφορές όπως ξέρουμε προέρχονται από τα συναισθήματα μας, άλλες θα μπορούσαμε όμως να πούμε ότι προέρχονται από την διαίσθηση μας. Ο καθένας εξάλλου αναπτύσσει αυτό που θεωρεί ότι θα τον εξυπηρετήσει περισσότερο στο ομαλό πέρασμα από αυτήν την ζωή. Ο καθημερινός μαραθώνιος ούτως ή άλλως σε αυτό αποσκοπεί, στο να βρίσκουμε τρόπους να κάνουμε την ζωή μας πιο εύκολη και πιο ασφαλής.
Πέραν των συναισθημάτων που είναι ότι πιο φυσιολογικό για όλους τους ζωντανούς οργανισμούς, η ανάπτυξη της διαίσθησης ή καλύτερα να πούμε η κατανόηση της είναι λίγο πιο πέρα από αυτό που πολλοί θεωρούν φυσιολογικό, ή εύκολα αντιληπτό. Είναι ένα είδος συναισθήματος που χρειάζεται περισσότερο την ενασχόληση μας, καθώς είναι κάτι τόσο βαθύ μέσα μας, που η καθημερινή τρέλα και το τρέξιμο να τα προλαβαίνουμε όλα δεν μας αφήνει πολλά περιθώρια να μπούμε βαθύτερα στην κατανόηση της.
Πιθανότατα οι περισσότεροι από εμάς να συμφωνούμε στο γεγονός ότι όλα αυτά ανεξαρτήτου ονομασίας ή ταμπέλας που έχουμε βάλει για να τα ξεχωρίζουμε, είναι όλα ένα είδους ενέργειας που μας διαπερνά και νιώθουμε όπως νιώθουμε. Είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι, είμαστε άλλοτε ο πομπός και άλλοτε ο δέκτης. Που σημαίνει ανάλογα με την συναισθηματική μας κατάσταση εκπέμπουμε είτε θετική ενέργεια είτε αρνητική, οπότε με την αντίστοιχη αλληλουχία γινόμαστε και εμείς δέκτες καλής ή κακής ενέργειας. Σε όλη αυτήν την διαδικασία χρειάζεται όμως να υπάρχει κάτι που θα μπορέσει να ξεχωρίσει τι είναι το καθετή που δεχόμαστε, και εδώ έρχεται ο ρόλος της καχυποψίας.
Η καχυποψία αν και ακούγεται ως αρνητική λέξη, στην πραγματικότητα είναι η ζυγαριά των καταστάσεων. Είναι εκείνη που βλέπει λίγο παραπέρα από το φαίνεστε, είναι εκείνη που ψάχνει σε βάθος την κάθε σκέψη, την κάθε λέξη, την κάθε πράξη. Αν θα ζούσαμε σε μια ουτοπία σίγουρα η ύπαρξη της δεν θα ήταν απαραίτητη, δυστυχώς όμως ζούμε σε έναν κόσμο όπου πιο εύκολα σκεφτόμαστε το κακό και το εκφράζουμε, παρά το καλό και το ευχάριστο. Δυσκολεύουμε την ζωή μας τελείως οικειοθελές. Έχουμε αντιστρέψει τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να ζούμε και το φυσιολογικό το θεωρούμε αφύσικο. Η συνεύρεση μας με τους ανθρώπους αντί να είναι ευχάριστη και εποικοδομητική, εμείς τους περνάμε όλους από ακτίνες Χ, και ανάλογα με την αντίληψη του καθενός βγάζουμε και τα πορίσματα μας.
Δεν έχουμε καταλάβει ότι δεν χρειάζεται να συμφωνούμε μεταξύ μας για να σεβόμαστε τις απόψεις των άλλων όσο και τους ίδιους. Αντιθέτως η διαφορετικότητα μας είναι εκείνη που μας δίνει προβάδισμα για το αύριο, η διαφορετικότητα μας είναι που μας βοηθάει να εξελιχθούμε σαν άνθρωποι, σαν ψυχές. Όταν όμως από φόβο και ζήλια εκπέμπουμε περισσότερη αρνητική ενέργεια και μπλοκάρουμε την σωστή ροή των πραγμάτων, το επόμενο φυσιολογικό είναι και η καχυποψία να έχει πιάσει περισσότερη δουλειά ώστε να μας προφυλάσσει από τα αρπακτικά που δεν αντέχουν στην λάμψη του είναι μας.
Μάθαμε να είμαστε καχύποπτοι απέναντι σε όλους και στα πάντα, μάθαμε πρώτα να ψάχνουμε για τυχόν αρνητικά σημάδια, και αν δεν βρίσκουμε τότε πλέον επειδή έχει ήδη μολυνθεί η σκέψη, το απορρίπτουμε για να είμαστε σίγουροι ότι σε καμία περίπτωση δεν θα πέσουμε στην παγίδα από τυχόν λάθος εκτίμηση της κατάστασης. Σκοτώνουμε την ευτυχία ή οτιδήποτε θα μπορούσε να μας κάνει ευτυχισμένους, γιατί πλέον δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ μας και προτιμάμε να ζούμε απομονωμένους μέσα στις σκέψεις μας, με την ελπίδα ότι αυτή είναι η καλύτερη λύση μας.
Στη σημερινή εποχή έχει αναδειχθεί, ίσως περισσότερο από ποτέ, η σημασία της ατομικής ευθύνης. Η πρωτόγνωρη κατάσταση που βιώνει η ανθρωπότητα, λόγω του νέου ιού, φέρνει στην επιφάνεια τη σημαντικότητα του αισθήματος της ευθύνης που πρέπει να φέρει κάθε πολίτης. Δυστυχώς, όμως, το συγκεκριμένο αίσθημα φαίνεται να εκλείπει σε μείζονα βαθμό από την πλειονότητα των πολιτών, με αποτέλεσμα την επιβολή καταναγκαστικών νόμων έναντι της υπεύθυνης ατομικής επίλυσης των προβλημάτων που προκύπτουν.
Επιβεβαίωση της προαναφερθείσας κατάστασης αποτελούν τα μέτρα που λαμβάνονται με σκοπό την αντιμετώπιση του ιού. Ειδικότερα, κάθε πολίτης, με όπλο τόσο τη μόρφωση όσο και την έγκαιρη και ακριβή ενημέρωση, οφείλει να γνωρίζει τους βασικούς κανόνες υγιεινής, αλλά και τους τρόπους προστασίας ευάλωτων συγγενικών προσώπων του. Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα υπήρχε η ανάγκη επιβολής οριζόντιων μέτρων, καθώς η προστασία θα αποτελούσε ζήτημα προσωπικό. Αντί αυτού, πολλοί αγνοούν τις πρωταρχικές γνώσεις – άλλοτε εσκεμμένα άλλοτε όχι – και επιδεικνύουν αμάθεια και έλλειψη γνώσεων. Κατά συνέπεια, η έννοια της ατομικής ευθύνης λανθάνεται. Με άλλα λόγια, αν δεν γνωρίζεις, αδυνατείς να συνειδητοποιήσεις τη σημαντικότητα του προβλήματος.
Λέξη-κλειδί για την ύπαρξη ατομικής ευθύνης θεωρείται η «ενσυναίσθηση». Εφόσον διαθέτεις την ικανότητα να αντιλαμβάνεσαι τον πόνο και φόβο του συνανθρώπου σου, ακόμα και αν δεν κινδυνεύεις άμεσα ο ίδιος, φροντίζεις να τον προστατεύσεις. Κατ’επέκταση, η ατομική ευθύνη μετατρέπεται σε κοινωνική, καθώς δεν επαφίεται αποκλειστικά στο «εγώ», αλλά στο «εμείς», αποτελώντας κοινωνική αρετή.
Ειδικά σήμερα, λοιπόν, οφείλουμε να συνειδητοποιήσουμε πως οι πράξεις μας επηρεάζουν πολλά περισσότερα από την προσωπική ζωή μας. Καθετί που συμβαίνει σε εμάς, φέρει κοινωνικό αντίκρυσμα. Οι επιλογές μας είναι δυνατόν να αποτελέσουν απειλή για την κοινωνία ή για συγκεκριμένα μέλη της. Για το λόγο αυτό, αποτελεί χρέος κάθε μονάδας του συνόλου η απόκτηση παιδείας και η ευαισθητοποίηση.
Η αρμονική συμβίωση, συμπερασματικά, προϋποθέτει το αίσθημα της ευθύνης. Μόνο τότε επιτυγχάνεται πλήρως η ομαλή συνύπαρξη, γιατί καθίσταται σαφές πως κάθε πράξη δεν πρέπει να είναι αυθαίρετη ούτε εγωιστική. Το «ένα» οφείλει να μεριμνά για το «όλον», ώστε να μην κρίνεται απαραίτητη η επιβολή σωφρονιστικών μέτρων.
Φαινομενικά όσα και αν φαίνονται ότι αλλάζουν τα πράγματα και οι άνθρωποι, και όμως τίποτα δεν αλλάζει. Όλα με έναν μυστήριο τρόπο παραμένουν ίδια. Τα τελευταία τουλάχιστον 500 χρόνια, πιστεύουμε ότι οδεύουμε προς κάποια τόσο εξωπραγματική ανακάλυψη και πρόοδο που όσο περνάει ο καιρός τόσο ξεχνάμε ποιοι πραγματικά είμαστε. Αν ξέραμε και ποτέ δηλαδή!!!
Κάθε εποχή, κάθε αιώνας είχε τον δικό της τρόπο χειραγώγησης ως προς τον άνθρωπο, με τις τότε εκάστοτε διδασκόμενες ηθικές αξίες. Το περίεργο με τις ηθικές αξίες είναι ότι στην πραγματικότητα δεν είναι κάτι που πρέπει ντε και καλά κάποιος να μας τις μάθει, ήδη υπάρχουν μέσα μας, γεννιόμαστε με αυτές. Εννοείτε όμως ανάλογα με το περιβάλλον που μεγαλώνουμε με τον αντίστοιχο τρόπο και εκείνα παίρνουν το ίδιο μονοπάτι με ολόκληρο το είναι μας.
Όπως γνωρίζουμε όλα ξεκινάνε, προκύπτουν από τα συναισθήματα, αυτός είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ του μυαλού μας και του εαυτού μας. Οπότε και η ντροπή όπως είναι φυσιολογικό αρχικά είναι ένα συναίσθημα που νιώθουμε, το οποίο στην συνέχεια ανάλογα με το τι είδους ανθρώπου έχουμε επιλέξει να είμαστε, θα το έχουμε υπόψη μας ή όχι. Αν η ψυχή μας είναι μια καλοπροαίρετη ύπαρξη σίγουρα η εκδήλωση αυτού του συναισθήματος θα καθορίζει πολλές αποφάσεις μας, και κυρίως για το πώς θα έπρεπε να δούμε τον κόσμο, επομένως και πώς να συμπεριφερόμαστε. Στην αντίθετη περίπτωση όμως η ύπαρξη αυτού του συναισθήματος θα βρίσκεται σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα, σε σημείο αγνόησης με αποτέλεσμα κακό για τους γύρο, αλλά όχι απαραίτητα για τον ίδιο.
Η ύπαρξη όλων των ειδών συναισθημάτων είναι απαραίτητη για να υπάρχουμε σε μια ισορροπία όχι μόνο με εμάς τους ίδιους αλλά και με τους γύρο μας. Είτε μας αρέσει είτε όχι έτσι έχουμε δημιουργηθεί. Η ντροπή εντάχθηκε μέσα στις ηθικές μας αξίες για να μην ξεπερνάμε τα όρια, για να ξέρουμε που να βάζουμε μια τελεία. Αυτό είχε κάποιο αποτέλεσμα μέχρι πριν κάποια χρόνια, πλέον και αυτό βρίσκεται στα πρόθυρα της εξαφάνισης. Διανύουμε μια τρομακτικά εναλλασσόμενη κοσμική αλλαγή τόσο σε νοητικό αλλά και υπαρξιακό επίπεδο.
Τα χαλινάρια που κάποτε μας κρατούσαν σε μια σταθερή αλλαγή, τώρα πλέον έχουν κοπεί και ότι βρέξει ας κατεβάσει. Πλέον η ντροπή όχι απλά έχει χαθεί, αλλά όποιος τολμήσει να νιώσει κάτι τέτοιο θα θεωρηθεί και εκτός πραγματικότητας. Το ψέμα και η εξαπάτηση έχουν αγγίξει τους τοίχους του γαλαξία μας πλέον, ούτε καν του δικού μας πλανήτη. Χωρίς καμιά αίσθηση ντροπής στρεφόμαστε ο ένας εναντίων του άλλου, υποβιβάζουμε την νοημοσύνη του απέναντι λες και βρισκόμαστε σε κάποιο παιχνίδι ανταγωνισμού, και όποιος επιβιώσει θα είναι ο νικητής της αιώνιας ζωής.
Ζούμε πλέον σε μια τόσο άρρωστη πραγματικότητα που αν θα υπήρχε ένα κοσμικό ξυπνητήρι και ξαφνικά θα χτυπούσε, εκεί θα βλέπαμε ότι η υποτιθέμενη πρόοδο ανά τους αιώνες δεν ήταν παρά ένα ψέμα. Θα νιώθαμε σαν τους πρωτόπλαστους που αφού διώχθηκαν από τον παράδεισο και είδαν τους εαυτούς τους γυμνούς ό ένας απέναντι στον άλλον, μόνο τότε ένιωσαν ντροπή για την γύμνια τους. Εμείς σπάσαμε τα χαλινάρια αλλά χάσαμε την όραση μας. Γίναμε σαν τα τέρατα των μύθων, βγήκαμε από την σπηλιά μας και αντί να απολαύσουμε την ελευθερία μας, κατατροπώνουμε ότι βρίσκεται στο πέρασμα μας. Ζούμε πλέον σε μία εποχή που η ντροπή είναι μειονέκτημα στον χαρακτήρα του ανθρώπου. Ζούμε σε μια εποχή που πλέον ο σωματικός και ψυχολογικός βιασμός είναι κάτι φυσιολογικό, και ντροπή να είσαι άνθρωπος.
Αποτελεί μεγάλη πρόκληση το γεφύρωμα της νευροεπιστήμης με την καθημερινή ζωή και την πρακτική εφαρμογή των επιστημονικών συμπερασμάτων. Μπορούν να δοθούν, βέβαια, κατευθύνσεις από τους γονείς, τους δασκάλους για την ορθή αξιοποίηση των δυνατοτήτων του εφηβικού εγκεφάλου.
Ο νευροεπιστήμονας, του Εθνικού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ, Jay Giedd σχολιάζει ότι με την πρόοδο της επιστήμης ολοένα και συχνότερα επικρατούν κατευθύνσεις προς τα πίσω, στις παλιές κλασικές οικογενειακές αρχές και συνήθειες.
Βάση ερευνών, λόγω του ανθρώπινου εκτεταμένου υπόβαθρου νευρικών συνδέσεων του εγκεφάλου για την ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων, οι έφηβοι επιθυμούν να περνούν περισσότερο ποιοτικό χρόνο διαθέτοντας περισσότερη επικοινωνία με τους γονείς τους, μέσα σε κλίμα αγάπης. Σε μια καθοριστική χρονική περίοδο, η παροχή videogames, internet ως ανταπόκριση των γονιών επιδρά μόνο αρνητικά, αφού αποστασιοποιούνται οι γονείς απομακρύνοντας τα παιδιά τους.
Η πιο καθοριστική «ανακαλωδίωση» του εγκεφάλου -ανεξαρτήτου ηλικίας- που μεταμορφώνει εκ βαθέων τον τρόπο σκέψης του ανθρώπου, είναι η αναγέννηση. Εδώ, νοείται η πνευματική γέννηση καθιστώντας τον άνθρωπο παιδί του Θεού, ελευθερωμένο από φθοροποιές επιθυμίες και δεσμεύσεις παθών και συντελείται διά του Λόγου του Θεού και Αγίου Πνεύματος.
Συνακολούθως, αναδεικνύεται η αξία της Αγίας Γραφής, συστήνοντας τις οικογενειακές αξίες που έχουν απαξιωθεί καθιστώντας το μείζον πρόβλημα.
Η εφηβεία είναι η πρώτη μας περίοδο στην οποία παίρνουμε μια μικρή γεύση του έρωτα. Επειδή όμως είμαστε μικροί, όσο και αν νομίζουμε ότι πλέον έχουμε μεγαλώσει και πλέον τα ξέρουμε όλα, τα συναισθήματα μας ευτυχώς παραμένουν σαν ενός μικρού παιδιού, αγαθά και ανυποψίαστα. Τόσο έντονα και ειλικρινή που στην κυριολεξία πετάμε στα σύννεφα. Οι ώρες και οι μέρες περνάνε τόσο γρήγορα που φαντάζει ότι έτσι θα είναι μία ζωή, ή ακόμη ότι θα κρατήσουν μια ζωή.
Η πρώτη μας επαφή με την αγάπη και τον έρωτα όμως ξεκινάει από το σπίτι. Η πρώτη μας εικόνα για το πώς είναι και τι σημαίνει έρωτας και αγάπη είναι εκείνη που βλέπουμε στους γονείς μας. Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρονται μεταξύ τους, είτε μπροστά στα παιδιά είτε όχι είναι η εικόνα που θα διαμορφώσει την σκέψη μας πάνω στο θέμα, και γύρο από αυτήν θα εξελιχθεί όλη μας η ζωή. Τα πρότυπα των γονιών είναι τα πρώτα βοηθητικά μαθήματα για το πώς θα έπρεπε να συμπεριφερθούμε στο ταίρι μας.
Φυσικά ανάλογα με τι παραδείγματα είχε ο καθένας, θα του γίνει μια ευχάριστη εμπειρία ή και όχι. Επειδή οι περισσότεροι εφηβικοί έρωτες σπάνια κρατάνε μια ζωή, ανάλογα με τα παραδείγματα που είχαν, είτε θα πληγωθούν τόσο πολύ που θα τους αλλάξουν ριζικά τον τρόπο αντίληψης πάνω στο θέμα, και θα το αποφεύγουν μια ζωή γιατί θα το φοβούνται, είτε θα καταλάβουν ότι η ζωή δεν τελειώνει εκεί, αντιθέτως εκεί ξεκινάει. Και όχι απλά εκεί ξεκινάει, αλλά θα έχουν αναπτύξει την δική τους κατανόηση του πράγματος, που σημαίνει ότι πλέον ξέρουν πώς να το χειριστούν, με βάση τα δικά τους πρότυπα και θέλω.
Δηλαδή ακόμα και ακατάλληλα να ήταν τα παραδείγματα των γονέων, υπάρχουν παιδιά που έχουν θέληση για μια καλύτερη αισθηματική ζωή και καταλαβαίνουν ότι είναι στο δικό τους χέρι, η επιλογή του ταίρι τους, ανάλογα με το τι έχουν οι ίδιοι ανάγκη. Χωρίς να γίνονται θύματα της ίδιας τους της ψυχής και κυρίως της ίδιας τους της ζωής. Σίγουρα δυστυχώς δεν μπορούν όλες οι οικογένειες να δίνουν το καλό παράδειγμα, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι εμείς δεν μπορούμε να το αλλάξουμε, και να διαλέξουμε το δικό μας μονοπάτι.
Όσο μεγαλώνουμε όμως το μόνο σίγουρο είναι ότι όλοι κάποια στιγμή φτάνουμε στο σημείο να αναζητάμε όχι απλά κάτι που να μας ταιριάζει, αλλά κάτι που να ηρεμεί την ψυχή μας, να καταλαβαίνει την ψυχή μας. Όταν επιτέλους φτάνουμε σε εκείνο το σημείο, και χωρίς να το έχουμε καταλάβει η συμπεριφορά μας θα είναι ανάλογη με αυτό που ζητάμε, και μόλις τότε επιτέλους θα ζήσουμε τον έρωτα όπως τον θέλαμε από μικρά παιδιά. Μόλις τότε και πάλι θα νιώσουμε εκείνο το φτερούγισμα στην καρδιά μας, το χαμόγελο μας να έχει πάρει μια μόνιμη μορφή μέχρι τα αυτιά, οι οποιεσδήποτε δυσκολίες που θα έχει η καθημερινότητα θα είναι σχεδόν μηδαμινής σημασίας γιατί θα ξέρουμε ότι δεν είμαστε μόνοι, θα νιώθουμε ασφαλής, ότι όλα είναι πιθανά και εύκολα, γιατί η ευτυχία που έχει φωλιάσει μέσα μας κάνει τα πάντα δυνατά. Εκείνη θα είναι και η στιγμή που θα αντιληφθούμε το μεγαλείο του πραγματικού έρωτα, της πραγματικής αγάπης.
Το αληθινό νόημα και ύπαρξης αυτού του συναισθήματος το βρίσκουμε μόνο όταν θα είμαστε διατεθειμένοι όχι απλώς να δώσουμε αυτά που ζητάμε, αλλά και με το παραπάνω. Πέραν από το γεγονός ότι η αγάπη είναι ένα από τα νοήματα της ζωής μας, είναι εκείνο που στην πραγματικότητα μας κρατάει ζωντανούς. Για όλους υπάρχει κάτι, το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε εμείς, είναι να το δούμε και οι εμπειρίες μας, να μας έχουν μάθει τι αξίζει και τι όχι. Όλα τα υπόλοιπα θα κυλάνε με έναν αρμονικό τρόπο, πολύ απλά επειδή εκεί θα ανήκουν και οι δύο.
Πόσες φορές γυρίσαμε πίσω στον χρόνο με το μυαλό μας , σταθήκαμε και είπαμε …” Αχ! Και αν είχα κάνει το αντίθετο;” . Πόσες φορές γυρίσαμε ¨πίσω” για να πάρουμε απαντήσεις για το σήμερα ; Πολλές!
Μία ταινία , που ποτέ δεν φεύγει από το μυαλό μου , όταν οι σκέψεις μου στέκονται στο θέμα “χρόνος” είναι η ” Cloud Atlas” 2012. Μια ταινία που θέλει να μας δείξει πως μέσα στο χρόνο οι πράξεις μας , και οι χαρακτήρες μας , συνδέονται σαν ένα ολοκληρωμένο σώμα και επιδρούν στο παρελθόν , παρόν και μέλλον. Απίστευτο!
Κάθε φορά , μένω έκπληκτη , το πόσο σωστά είναι όλα αυτά στην ταινία. Πόσο σωστά μεταφέρεται η αλήθεια της ζωής μας μέσα από μία ταινία μυθοπλασίας αλλά βασιζόμενη σε μία πραγματικότητα …τον χρόνο! Εκστασιάζομαι, θα πω!
Μία ακολουθία πράξεων των προγόνων μας , ήταν η αιτία να ζήσουν οι παππούδες μας μεγάλους πολέμους , τραγικές πανδημίες , οικονομικές καταστροφές . Μία ακολουθία , που ξεχωριστά στον κάθε άνθρωπο ,έδωσε ώθηση να ακολουθήσει άλλες καινούργιες πράξεις δικιές του , που με την σειρά τους επηρέασαν τις ζωές των δικών μας γονιών .
Μία σκέψη του ζαχαροπλάστη της Αικατερίνης των Μεδίκων , να γεμίσει δύο ψωμάκια με κρέμα , την έκαναν να ενθουσιαστεί σε τέτοιο βαθμό που μετέπειτα στο πέρασμα του χρόνου πολλοί ζαχαροπλάστες δοκιμάσαν να εξελίξουν την συνταγή , με εκείνον τον έναν , που στον χρόνο τότε κανένας δεν συγκράτησε , σκέφτηκε να περιχύσει τα ψωμάκια με σοκολάτα , ώστε να καταλήξει σήμερα να λέγεται Προφιτερόλ!
Δεν θέλεις Γαλλία ; Δε θα σε πάω μακριά . Ελλάδα! Πόσες από της γιαγιάδες των γιαγιάδων μας , έφτιαξαν ένα φαγητό με αυτά που είχαν , που το πήραν μετά η γιαγιάδες μας το εξέλιξαν και φτάνουμε στο σήμερα που η ελληνική μεσογειακή διατροφή σπουδάζετε στα μεγαλύτερα σχολεία μαγειρικής.
Αυτό που θέλω να σου πώ , αν δεν έχεις βαρεθεί ακόμα , και διαβάζεις το κείμενο μου … είναι …χρόνος + πράξεις = επιπτώσεις.
Ο χρόνος είναι κάτι άπιαστο , όμως αποδεικνύει το παρελθόν μας , το παρόν μας και το μέλλον μας. Οι πράξεις μας μέσα στο χρόνο είναι τα δεδομένα που θα μας φέρουν μπροστά μας , το αποτέλεσμα όπου με αυτό θα έρθουν και οι επιπτώσεις που θα πρέπει να δεχτούμε και αναλάβουμε σαν όντα μέσα σε αυτό που μας δόθηκε. Την ζωή!
Δεν σου το κάνω συγκεκριμένο , όχι . Είτε καλές είτε άσχημες πράξεις , ο χρόνος είναι πάντα εκεί για να σου φέρει την απάντηση αν είναι καλές ή άσχημες . Το θέμα είναι , εσύ είσαι έτοιμος γι’ αυτό που έρχεται;
Η προσωπικότητα μας είναι κήπος. Η θέληση μας ο κηπουρός
Σίγουρα και είναι κατανοητό όσο μεγαλώνουμε, λόγο εμπειριών να δίνουμε περιθώριο στις απόψεις μας με μια μικρή ελαστικότητα. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι αλλάζουμε απόψεις, απλά βλέπεις πλέον κάποια πράγματα και από άλλη οπτική γωνία. Ούτως ή άλλως, όσο και αν λέμε ότι ο άνθρωπος δεν αλλάζει, αυτό δεν ισχύει, γιατί η ζωή περνάει από μέσα μας και όχι από δίπλα μας. Εκείνα που δεν αλλάζουν ποτέ, και τα οποία οι άνθρωποι τα έχουν μπερδέψει, είναι τα κομμάτια του εαυτού μας που προέρχονται από την ένωση των δύο DNA για να προκύψουμε εμείς.
Αυτό είναι το κομμάτι, που μας κάνει την ζωή μας δύσκολη, σε επίπεδο που καμιά φορά ούτε εμείς οι ίδιοι δεν καταλαβαίνουμε τους εαυτούς μας. Αν στην ένωση δύο ανθρώπων θα ήμασταν πιο προσεκτικοί στην επιλογή του άλλου μας μισό, δηλαδή θα διαλέγαμε έναν άνθρωπο που θα τον καταλαβαίναμε εύκολα, όπως και εκείνος εμάς, τότε σίγουρα θα μπορούσαμε πιο εύκολα να καταλάβουμε το παιδί μας και κυρίως να τον προσανατολίσουμε πιο εύκολα. Γιατί όπως γνωρίζουμε η ανακάλυψη του εαυτού μας είναι μια μακροχρόνια διαδικασία και πολλές φορές όχι ιδιαίτερα ευχάριστη.
Το χτίσιμο της προσωπικότητας μας προφανώς χρειάζεται πρώτα την κατανόηση των γονιών μας και έπειτα παίρνουμε και εμείς σειρά. Όπως επίσης θα έπρεπε να καταλάβουμε ότι η προσωπικότητα μας είναι το μοναδικό πράγμα που μας δίνει ελεύθερη πρόσβαση και διέλευση στην κοινωνία. Εννοείται φυσικά ότι αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς θα προσαρμόσουμε την προσωπικότητα μας στα θέλω της κοινωνίας, γιατί αν συμβεί αυτό, τότε σίγουρα δεν είμαστε πλέον εμείς. Άλλο να σεβόμαστε τους γύρο μας και τις απόψεις τους, και άλλο να θάβουμε την μοναδικότητα μας σε μία άβυσσο, που ο μόνος που θα επωφεληθεί από αυτό είναι η εχθρική κοινωνία, που σε θέλει σκλάβο ακόμα και του ίδιου σου του εαυτού.
Η προσωπικότητα σου είναι ο κήπος στον οποίο ζεις, μεγαλώνεις και εξελίσσεσαι, και η θέληση ο κηπουρός της. Δεν θέλει μόνο το σώμα μας συντήρηση, αλλά και η προσωπικότητα μας η οποία εξελίσσεται μέρα με την μέρα. Αν η θέληση σου όμως, ο κηπουρός της βρίσκεται διαρκώς σε χειμερία νάρκη, ή εύκολα εξαπατάται από επιτήδειους που ζηλεύουν και θέλουν να φρενάρουν την ανύψωση σου, ή ακόμα χειρότερα όταν ο ίδιος σου ο κηπουρός δεν σε εμπιστεύεται, γιατί είμαστε σαν τον άνεμο, όποτε μας βολεύει αυτό που ακούμε χωρίς να λογαριάσουμε από ποιόν προέρχονται οι λέξεις, και αν είναι όντως για το καλό μας, και παίρνουμε αποφάσεις που νομίζουμε ότι εμείς τις πήραμε, με προφανή αποτελέσματα όχι ιδιαίτερα ευχάριστα για εμάς, που δυστυχώς πάντα το αντιλαμβανόμαστε αργά. Οπότε δικαιολογημένα και ο κηπουρός να μας κοιτάει στραβά.
Η προσωπικότητα μας είναι το μισό εγώ μας, είναι η σφραγίδα που κουβαλάει ο καθένας στην ομιλία του, στον τρόπο σκέψεις του, στον τρόπο γραφής του. Όλοι θέλουμε το πιο όμορφο κήπο, με τα πιο περιποιημένα λουλούδια, με τα πιο σπάνια λουλούδια , με τις πιο αξέχαστες και ευχάριστες μυρωδιές. Τίποτα από όλα αυτά δεν μπορούμε να καταφέρουμε να έχουμε, αν ο κηπουρός του είναι απών ή ενδιαφέρεται για αυτόν μόνο όταν πλέον από φωτεινό και γεμάτο ζωή κήπος κατάντησε ένας βάλτος για τα απόβλητα των άλλων.
Όλοι μας έχουμε προσωπικότητα και θέληση, το θέμα είναι κατά πόσο είμαστε διαθέσιμοι να παλέψουμε για εμάς, ώστε να δίνουμε κάθε μέρα από λίγη ώθηση σε όλα εκείνα που κάνουν την μοναδικότητα μας μοναδική. Ο μόνος που μπορεί να μπει εμπόδιο στην ανάδυση της πραγματικής μας φύση, είμαστε εμείς οι ίδιοι και κανείς άλλος. και εκείνοι που μπορούν και καταφέρνουν ανά διαστήματα να χειραγωγούν τον κηπουρό μας, είναι γιατί εμείς τους δώσαμε την ευκαιρία να το κάνουν και κυρίως γιατί εμείς τους αφήσαμε να δουν τις τυχόν αδυναμίες μας και πως να τις χρησιμοποιούν .
Οι ηλιαχτίδες που ξεπροβάλλουν δειλά δειλά , από τα παραθυρόφυλλα του σκοτεινού δωματίου , με αναγκάζουν να σηκωθώ βαριεστημένα από το κρεβάτι μου. Το φως πέφτει στα μισόκλειστα μάτια μου και τα αναγκάζει να ανοίξουν για τα καλά. Σκοτάδι απλωμένο. Γελάω με την πρωινή αφέλεια μου, καθώς δεν περίμενα να δω και τίποτε άλλο. Ψάχνω για αρκετή ώρα τις χνουδωτές παντόφλες μου, που μοιάζουν να έχουν χωθεί κάτω από το κρεβάτι. Απλώνω το χέρι , προσπαθώντας να ακουμπήσω την μορφή τους . Αν για κάτι είμαι περήφανη , είναι για την ανεπτυγμένη αίσθηση της αφής. Εξάσκηση χρόνων, σου λέω. “Καλημέρα” , μουρμουρίζω στον Σκοτ , ενώ παράλληλα τον ακούω να με υποδέχεται με την κουνιστή ουρά του και με μικρά γαβγίσματα , ανταποδίδοντας την καλημέρα μου. Ο Σκοτ είναι ο καλύτερος τετράποδος φίλος που θα μπορούσα να έχω επιλέξει. Άλλωστε με βοηθά, κυρίως στο περπάτημα που με δυσκολεύει με τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα που έχουν καταλάβει το πεζοδρόμιο στο οποίο κινούμαι.
Το ντύσιμο με δυσκολεύει , αν και το έχω συνηθίσει τόσα χρόνια μόνη . Πολύ θα ήθελα να ανοίξω την ντουλάπα και σαν αντικρίσω τα χιλιάδες χρώματα και σχέδια των ρούχων , να αποφασίσω με αργή σκέψη , ποιο να πρωτοδιαλέξω . Προς το παρόν , Στέλλα, είπα στον εαυτό μου , αρκέσου στην αφή για να επιλέξεις το ύφασμα της μπλούζας που σου ταιριάζει. Άλλωστε , μήπως θα έπρεπε να δίνουμε λιγότερο σημασία στην εμφάνιση ; Νιώθω τον Σκοτ να με κοιτάζει επίμονα. Φιλαράκο , σήμερα λέω να αρκεστώ στο λευκό μου μπαστούνι , του λέω. Αφουγκράζομαι την παραπονιάρικη διάθεση του , που γίνεται αντιληπτή με τους κοφτούς άναρθρους ήχους του. Υπομονή , και όλα θα φτιάξουν , αυτό δεν λέμε φίλε μου ;
Ο αέρας της Αθήνας με υποδέχεται στο κατώφλι της εξώπορτας και κατεβαίνω με προσοχή τα σκαλοπάτια της εισόδου. Έχει αρχίσει να μου λείπει ο Σκοτ και το μπαστούνι μου δεν μπορεί να τον αντικαταστήσει . Μα θα το παλέψω σήμερα , για να μπορώ να κυνηγήσω το αύριο . Η όραση δεν μπορεί να με εμποδίσει να φτάσω εκεί που επιζητώ , εκεί που ορίζω εγώ ως τέρμα. Προχωράω σταθερά στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας , με σταθερούς διασκελισμούς , ακούγοντας τα αυτοκίνητα να πηγαινοέρχονται σαν αστραπή στον κεντρικό δρόμο. Γύρω μου , αντιλαμβάνομαι την ύπαρξη ατόμων , που γελάνε , συνομιλούν χαμηλόφωνα και αισθάνομαι να με κοιτούν με επιμονή . Τα μαύρα μου γυαλιά ίσως βοηθούν την κατάσταση μου. Ξέχασα να συστηθώ . Είμαι η Στέλλα και είμαι τυφλή.
Ο οδηγός όδευσης τυφλών , ο σωτήρα μου όπως τον αποκαλώ εγώ , σταματά και πέφτω πάνω σε κάτι μεγάλο. Αυτοκίνητο θα ‘ ναι . Μα τι δουλειά έχει τώρα αυτό μπροστά μου ; Και εγώ πως θα καταφέρω να περάσω . Το μπαστούνι μου , ψάχνει χώρο να περάσω και ακούω την οργισμένη φωνή μιας κυρίας – Κοπέλα μου πρόσεχε θα μου κάνεις ζημιά στο αμάξι , δεν βλέπεις ; Θέλω να γελάσω με την ηλίθια ερώτηση της , και να της απαντήσω πως δεν έχω το προνόμιο της όρασης , όπως εκείνη , αλλά σωπαίνω. Φαίνεται έτοιμη για καβγά. – Με συγχωρείτε , απλά έψαχνα διέξοδο με το μπαστούνι μου για να μπορέσω να συνεχίσω τον δρόμο μου , αποκρίνομαι με ήρεμο και ευγενικό ύφος. Θα ‘θελα να δω τα μούτρα της από την μία. – Και πρέπει να μου προκαλέσεις ζημιά , δεν μπορείς να κάνεις πιο πέρα ; Απολίτιστοι άνθρωποι. Ένας κύριος με βροντερή φωνή , την επιπλήττει : Μαντάμ , δεν βλέπετε πως η κοπέλα είναι τυφλή ; Δεν ήξερε να κάνει πιο πέρα για να παρκάρεις εσύ την κούρσα σου πάνω στο πεζοδρόμιο στο οποίο περπατάμε . Η κυρία δεν απαντάει και την ακούω να φεύγει ηττημένη. Ψελλίζω ένα ευχαριστώ στον άνθρωπο , και βρίσκω χώρο , δίπλα στο παρκαρισμένο αμάξι για να περάσω. Δεν θέλω να με λυπούνται. Η ιδιαιτερότητα μου δεν είναι για λύπηση.
Πολλές φορές αναρωτιέμαι , αν οι άλλοι νομίζουν πως δεν μπορώ να τα καταφέρω. Πως χρειάζομαι συνέχεια την βοήθεια κάποιου να με νταντεύει , όπως ένα μωρό . Μυστήρια πλάσματα οι άνθρωποι. Όταν κάποιος έχει ανάγκη τον περιφρονούν κι τρέχουν μα περιθάλψουν εκείνον που δεν έχει. Πως να τους εξηγήσεις ότι μπορώ να διαβάζω, να αθλούμαι , να βγαίνω , όπως κάνουν εκείνοι ; Πως να τους πείσεις ότι η καλύτερη βοήθεια που θέλουμε , δεν πηγάζει από την ανοχή στον ρατσισμό και τις κοινωνικές διακρίσεις , πως η βοήθεια που ζητάμε είναι απλά μια λέξη : ισότητα . Η κυρία που συνάντησα προ ολίγου απέδειξε περίτρανα ότι άνθρωπος δεν γεννιέσαι , γίνεσαι . Δεν αντιλέγω , η προσφορά προς τον συνάνθρωπο συνιστά την μεγαλύτερη μορφή ανιδιοτελούς αγάπης προς το άτομο – όμως χωρίς λύπηση. Το δώρο της προσφοράς υπερισχύει της όρασης που μερικοί από εμάς δεν διαθέτουμε. Τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής λένε. Επιτρέψτε μου να διαφωνήσω. Οι πράξεις είναι ο καθρέφτης της ψυχής μας . Όσο και όμορφο να ναι, ένα ζευγάρι μάτια , μπορεί να κρύψει τους σκοπούς του. Ενώ οι πράξεις μας ποτέ!
Αυτά συλλογιζόμουν , καθώς διέσχιζα τον δρόμο . Με κυνηγούν οι Ερινύες πάλι και δεν δίνω βάση στο που πατάω και βρίσκομαι. Ακούω με προσοχή ένα ψέλλισμα . Καλέ τι γίνεται εκεί πέρα. Η φωνή δυναμώνει καθώς πλησιάζω το σημείο όπου το αυτί μου συλλαμβάνει τους ήχους. Αντιλαμβάνομαι ότι η φωνή βρίσκεται σε ένα στενό. Μια κυρία. Είμαι σίγουρη προς πρόκειται για μια γυναίκα . Με γοργό βήμα , φτάνω δίπλα της και προσπαθώ να εντοπίσω που κείται , καθώς ακούω διαρκώς ένα σύρσιμο. Απλώνω τα χέρια μου. Αίμα. Η κυρία έχει χτυπήσει. Με ήρεμο ύφος αποκρίνομαι : είστε καλά ; Αγχώνομαι , δεν παίρνω απάντηση . Επιχειρώ να εκτιμήσω την κατάσταση στην οποία βρίσκεται . Με γρήγορες κινήσεις πληκτρολογώ στο κινητό μου τον αριθμό του ΕΚΑΒ και καταφέρνω να τους δώσω τις ακριβείς πληροφορίες που χρειάζονται για να έρθουν.
Η κυρία αγκομαχά – Μην αγχώνεστε θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να σας βοηθήσω , της λέω . Σιωπή. Και τότε ακούω την φωνή της – Εσύ . Τι εσύ , δεν καταλαβαίνω . – Δεν σας κατάλαβα , αποκρίνομαι . Είμαι ειδικευόμενη γιατρός , γνωρίζω τι πρέπει να κάνω , δεν πρέπει να αγχώνεστε καθόλου, σας παρακαλώ μην κουνιέστε μόνο. – Εσύ είσαι , μου λέει . Η κυρία που συνάντησα το πρωί. Αυτή είναι , είμαι σίγουρη . Και τι δεν θα έδινα για να δω το βλέμμα της αυτήν την στιγμή. Της σφίγγω με προσοχή το χέρι για να της δώσω δύναμη. – Συγγνώμη , ψελλίζει . Χαμογελάω. Είμαι η Στέλλα, της απαντάω και είμαι τυφλή.
Το μήνυμα που οφείλουμε να μεταδώσουμε στον κόσμο , και ιδιαίτερα στην νέα γενιά , είναι αυτό : Οι άνθρωποι με αναπηρία δεν είναι κάτι το διαφορετικό . Οφείλουμε να τους εντάξουμε στο κοινωνικό πλαίσιο , όπως θα κάναμε σε κάθε άλλο μέλος . Οι άνθρωποι σαν την Στέλλα , μπορούν να γίνουν γιατροί , δικηγόροι , μουσικοί και κάθε λογής επάγγελμα . Η όραση δεν είναι το πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις. Η Στέλλα , και τα άτομα σαν εκείνη , μας αποδεικνύουν καθημερινά ότι τίποτα δεν μπορεί να σε εμποδίσει , από την προσφορά στον συνάνθρωπο. Αντίθετα , μικρόψυχοι που κυκλοφορούν ανάμεσα μας , υποβιβάζουν τον ανθρώπινο πολιτισμό , σε ζούγκλα του Αμαζονίου , με τις τραγικές απόψεις τους. Μάθαμε να λέμε ο τυφλός , ο κουτσός και ο ανάπηρος. Δεν μάθαμε να λέμε ο άνθρωπος πρώτα. Ας μην ξεχνάμε , πως για ισότητα παλεύουν όλοι , χιλιάδες χρόνια τώρα την οποία κρίνεται αναγκαίο να αποδεικνύουμε στην καθημερινότητα μας . Η ισότητα δεν βρίσκεται μόνο στους αγώνες. Βρίσκεται και στα απλά πράγματα.
Για να μπορέσεις να καταλάβεις τον τρόπο ζωής αυτών των ανθρώπων , δοκίμασε να περπατήσεις μια μέρα στην πόλη σου , με ένα μαντήλι και την βοήθεια ενός μπαστουνιού. Σου έχω και ευχάριστα νέα. Το Μουσείο Αφής δημιουργήθηκε στην Αθήνα το 1984 σαν μια προσπάθεια που θα δώσει την ευκαιρία σε άτομα με προβλήματα όρασης να γνωρίσουν την πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας. Τα εκθέματα της συλλογής ανήκουν στην Κυκλαδική, Μινωική, Γεωμετρική, Αρχαϊκή, Αυστηρού Ρυθμού, Κλασική, Ελληνιστική και Ρωμαϊκή περίοδο. Μια ανάσα για αυτούς που αγαπούν τον πολιτισμό αλλά δεν μπορούν να τον αντικρίσουν , παρά μόνο με τα μάτια της ψυχής τους.
Αν όχι όλοι, οι περισσότεροι από εμάς ελπίζουμε ότι με τον χρόνο θα μάθουμε να βλέπουμε καλύτερα, να διακρίνουμε το κατάλληλο και το ακατάλληλο. Σίγουρα δεν ωριμάζουμε από την μία μέρα στην άλλη, αλλά έστω και μια μικρή αλλαγή κάθε μέρα στον τρόπο σκέψεις θα ήταν ένα βήμα μπροστά. Κάθε φορά όμως που θεωρούμε ότι πήραμε την σωστή απόφαση, πρέπει να παραδεχτούμε ότι όντως ήταν η σωστή απόφαση, αλλά για την δεδομένη χρονική στιγμή, δεν σημαίνει ότι και στο τώρα θα ήταν σωστή.
Όπως και η ζωή μας, έτσι και οι αποφάσεις μας είναι όλα στο τώρα. Ακόμη και αν μια απόφαση έχει παρθεί για μακροχρόνια απόδοση, το γεγονός ότι η απόφαση πάρθηκε τώρα, αυτό δεν αλλάζει. Για αυτό άλλωστε λέμε και επιμένουμε στο να ζούμε το σήμερα, γιατί το αύριο όσο κοντά και αν φαίνεται είναι πολύ μακριά. Βρίσκεται 1.440 λεπτά μακριά, στα οποία αυτά λεπτά η ζωή μπορεί να αλλάξει 365 μοίρες, χρόνος που για το μυαλό ενός απλού ανθρώπου δεν είναι αρκετός να επεξεργαστεί ή και να αποδεχτεί απότομες αλλαγές.
Αρκετοί άνθρωποι όμως, όπως εκείνοι που βρήκαν τον εαυτό τους και ξέρουν τι ψάχνουν, έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να δουν τις ευκαιρίες που τους δίνονται σε καθημερινή βάση, αρπάζοντάς τες στην ώρα τους, χωρίς καμία καθυστέρηση. Σε αντίθεση με άλλους που χαθήκαν μέσα στις σκέψεις τους και έχασαν ευκαιρίες, επειδή απλά κοιτούσαν αλλού. Πολλές φορές αυτό που ψάχνουμε είναι μπροστά στα μάτια μας, και εμείς το ψάχνουμε στα αστέρια. Υπάρχουν φορές όμως που μπορεί να βρεθήκαμε σε κάποιο σταυροδρόμι και η επιλογή που κάναμε να έδειχνε ότι αφήσαμε μια ευκαιρία να χαθεί, γιατί άλλα ήταν τα πιστεύω μας την συγκεκριμένη στιγμή. Σαν την κλασική έκφραση, αν χάσεις αυτό το τρένο, δεν ξέρεις αν θα περάσει άλλο. Εγώ πάντα ήθελα όμως να πιστεύω ότι πάντα θα υπάρχει επόμενο, γιατί αν όντως θα ήμασταν έτοιμοι για εκείνο, η επιβίβαση θα ήταν μια τελείως μηχανική αντίδραση, χωρίς καμία περαιτέρω σκέψη ή ανάλυση πάνω σε ένα εκατομμύριο αν το ένα, αν το άλλο.
Όπως λέμε όλα έρχονται στην ώρα τους, έτσι και η κάθε ευκαιρία και η τύχη. Η διαφορά όμως είναι όταν πλέον είμαστε έτοιμοι, να μην αφήνουμε τον φόβο της προηγούμενης αναμονής να μας αποτρέψει να χάσουμε μια πραγματική ευκαιρία. Και εδώ έρχεται ο ρόλος της τύχης. Η τύχη αντίθετα με τις ευκαιρίες δεν έρχεται σε κάθε βήμα, είναι λίγο πιο περιορισμένη, και σίγουρα να έρθουν αυτές οι δύο έννοιες πακέτο, είναι τόσο σπάνιο, όσες και οι πιθανότητες να κερδίσεις τρείς φορές σε μια ζωή το τζόκερ.
Οπότε πως άραγε θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε όταν η τύχη μας χτυπάει την πόρτα, ώστε εμείς να είμαστε εκεί να της την ανοίξουμε διάπλατα, αφήνοντας από έξω όλα τα περιοριστικά μέτρα και τους τοίχους που χτίσαμε γύρο μας. Σίγουρα ο πλέον καχύποπτος και σκληρός τρόπος ζωής, ή καλύτερα ο ψεύτικος κόσμος, να μας δυσκολεύει καμιά φορά να δούμε καθαρά ολόκληρη την εικόνα, αλλά σίγουρα δεν μας αποτρέπει να αναζητάμε διαρκώς μόνο το καλό, τόσο μέσα μας αλλά και γύρο μας. Μπορεί κατά την γέννηση μας να μην χώσαμε το χέρι πολύ βαθιά στο βάζο της τύχης, αλλά σίγουρα όλοι μας έχουμε από λίγο, και αυτό το λίγο σίγουρα έρχεται όχι απλά όταν το έχουμε περισσότερο ανάγκη, αλλά και όταν είμαστε έτοιμοι να την δούμε και ας έχουμε τις αμφιβολίες μας.
Το διαζύγιο είναι οριστικό. Συχνό φαινόμενο συνιστά το γεγονός ότι τα παιδιά χωρισμένων γονιών αδημονούν την επανασύνδεση της οικογένειας και είναι φυσικό να επιθυμούν και τους δύο γονείς τους μαζί.
Καταρχάς, όσο πιο ξεκάθαροι,ακριβείς και σαφείς είναι οι γονείς για την οριστικότητα της απόφασής τους, τόσο εκείνα προσαρμόζονται σταδιακά στη νέα κατάσταση, εναλλακτικά τους δημιουργείται σύγχυση.
Επιπρόσθετα, έκαστος γονιός εξηγεί ότι είναι αμετάκλητηη απόφαση και δεν δύναται να ανατραπεί από τα παιδιά, καθώς δεν εξαρτάται και ούτε ανακύπτει από εκείνα. Οι γονείς δεν θα είναι ποτέ ξανά μαζί ως ζευγάρι, μα ατέρμονα τα παιδιά τους θα συναποτελούν το συνδετικό κρίκο.
Προς τούτοις, είναι σημαντικό να προετοιμαστούν κατάλληλα για τις δύσκολες ερωτήσεις και για την διαχείριση των δικών τους συναισθημάτων, προκειμένου να λειτουργήσουν ως αρωγοί στην προσαρμογή των παιδιών τους στην νέα πραγματικότητα.
Τουτέστιν, να επιτραπεί στα παιδιά να αισθανθούν, όπως νιώθουν, παρέχοντας χώρο, και ως εκ τούτου να εκφράσουν συναισθήματα, με τους γονείς να βρίσκονται εκεί για να ακούσουν σκέψεις και τυχόντα παράπονα. Βέβαια, αυτό, μπορεί να υλοποιηθεί και μέσα από μια ζωγραφιά ή ένα βιβλίο.
Ομοίως, είναι καλό να βιώσουν την θλίψη, να πενθήσουν, με το συναίσθημα αυτό να απαρτίζει μια από τις πρώτες αντανακλαστικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Είναι, άλλωστε, η μεγαλύτερη απώλεια που έχουν βιώσει.
Επιπροσθέτως, οι ίδιοι οι γονείς οφείλουν να εκφράζουν και να μοιράζονται με τα παιδιά τους το πως νιώθουν, με μεγάλη, όμως, προσοχή και φροντίδα, ώστε να μην τα επιβαρύνουν, κι ούτε εκείνα να αισθάνονται την υποχρέωση να τους παρηγορήσουν.
Κλείνοντας, μια ακόμη τεχνική που συμβάλει στην κατανόηση χωρισμού γονέων είναι η αίσθηση ασφάλειας με χρήση και προγράμματος, όπου τα παιδιά διαθέτουν σταθερή επαφή και με τους δυο γονείς και σταθερή καθημερινότητα με οικεία πρόσωπα και περιβάλλοντα.
