20 σπουδαίες ατάκες που μόνο ο Τζακ Νίκολσον θα μπορούσε να ξεστομίσει
Το 1969 έμελλε να είναι η χρονιά που όλος ο κόσμος θα γνώριζε τον Τζακ Νίκολσον, καθώς η ερμηνεία του χαρακτήρα ενός μέθυσου δικηγόρου στην ταινία “Ξένοιαστος Καβαλάρης”, οδήγησε στην υποψηφιότητα του για το Βραβείο Όσκαρ Β’ Ανδρικού Ρόλου.
Δεν υπάρχει κάτι που να μην έχει ειπωθεί γι’ αυτόν το κορυφαίο ηθοποιό. Είναι πλέον ένα θρύλος στο Χόλιγουντ και λατρεύτηκε από κοινό και κριτικούς. “Κακό παιδί”, “γυναικάς”, “αντισυμβατικός”, είναι μερικοί από τους τίτλους που του έχουν αποδοθεί κατά καιρούς, αλλά ειλικρινά πιστεύουμε πως τίποτα από αυτά δεν τον έχει αγγίξει.
Πολλοί είναι αυτοί που αναρωτιούνται γιατί δεν τον βλέπουμε πλέον στο προσκήνιο ή δεν ακούμε γι’ αυτόν. Ωστόσο, ακόμα και αν δεν τον δούμε ξανά σε κάποιον ρόλο, με 3 Όσκαρ από τις 12 φορές που προτάθηκε, και 7 Χρυσές Σφαίρες, ο Νίκολσον είναι ένας ηθοποιός που δεν έχει απομείνει πλέον τίποτα για να αποδείξει.
Στα 82 του χρόνια πλέον και με μια τεράστια εμπειρία ζωής, ο Τζακ Νίκολσον είναι σίγουρα ο κατάλληλος άνθρωπος που μπορεί να αλλάξει την άποψη σου για κάποια πράγματα στην ζωή…
“Πάμε όσο πιο γρήγορα μπορούμε, όσο πιο σύντομα μπορούμε. Είμαστε σε έναν αγώνα δρόμου με το χρόνο, μέχρι που να μείνουμε από λεφτά.”
“Μόνο σε δύο ανθρώπους στη ζωή σου μπορείς να πεις ψέματα: Στην αστυνομία και στην γυναίκα σου.”
“Δεν υπάρχει κάτι να μετανιώσω. Συνήθως όταν το μυαλό ανατρέχει στο παρελθόν, πιο πιθανό είναι να μετανιώσεις για κάτι που δεν έκανες, παρά για κάτι που έκανες…”
“Βαθιά μέσα μου, ακόμα ζω με την ψευδαίσθηση ότι οι άνθρωποι με βλέπουν σαν ένα πολλά υποσχόμενο και εξελίξιμο νέο ηθοποιό.”
“Ανέκαθεν πίστευα ότι ένα από τα πιο αλάνθαστα σημάδια ότι δεν διατρέχεις κίνδυνο, είναι η δυνατότητα να σηκωθείς και να φύγεις.”
“Mην δίνεις σε κανέναν την καλύτερη σου συμβουλή, πολύ απλά γιατί δεν πρόκειται να την ακολουθήσει.”
“Η υποκριτική είναι η δεύτερη αγαπημένη δουλειά όλων.”
“Νομίζεις ότι ο Θεός ήξερε τι έκανε όταν έφτιαξε τη γυναίκα;”
“Τα πρόβατα τρέμουν το λύκο, αλλά στο τέλος πάντα ο βοσκός τα πηγαίνει για σφάξιμο…”
“Είναι πραγματικά δύσκολο να είσαι ελεύθερος όταν πουλιέσαι και αγοράζεσαι στην αγορά.”
“Με τα γυαλιά ηλίου είμαι ο Τζακ Νίκολσον. Χωρίς αυτά είμαι χοντρός και εξηντάρης.”
“Παίρνω βιάγκρα μόνο όταν είμαι με περισσότερες από μια γυναίκες.”
Όταν εμείς κάνουμε λάθη, το αποκαλούμε «Κακό». Όταν ο Θεός κάνει λάθη, το αποκαλούμε «Φύση».
“Μια φιλενάδα μου είπε κάποτε ότι δεν πρέπει να μαλώνω ποτέ με κάποιον που δεν αγαπάω.”
“Πολύ παλιά, αν έμενα μόνος 2-3 νύχτες στη σειρά, άρχιζα να γράφω ποιήματα περί αυτοκτονίας.”
“Αν γλείφεις ένα βυζί, η ταινία κρίνεται «αυστηρώς ακατάλληλη». Αν πετσοκόβεις το βυζί με ένα τσεκούρι, η ταινία κρίνεται «ακατάλληλη άνω των 13».”
“Εκείνο το λεπτό που συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις μάθει τίποτα, πιστεύω ότι είσαι νεκρός.”
“Τρία πράγματα να ξέρεις για τα γηρατειά παιδί μου: πρώτον, ποτέ μην προσπερνάς μια τουαλέτα, δεύτερον ποτέ μην αφήνεις μια στύση να πάει χαμένη και, τρίτον, ποτέ μην εμπιστεύεσαι μια πορδή.”
“Στην τελική, αυτό που μετράει στη ζωή είναι τα όμορφα πράγματα.”
“Ζούμε, πεθαίνουμε και οι ρόδες στα λεωφορεία συνεχίζουν να γυρίζουν…”
Πέντε λόγοι που οι γυναίκες χάνουν τη λίμπιντο τους
Μπορεί η εμμηνόπαυση να είναι μια κατάσταση που συνήθως ταυτίζεται με τη μείωση της λίμπιντο, φαίνεται όμως ότι ένας από τους κυριότερους λόγους που περιορίζουν την ερωτική επιθυμία των γυναικών, δεν σχετίζεται με τις ίδιες αλλά με τον σύντροφό τους…
Μια ποιοτική μελέτη ερευνητών από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Pittsburgh βρήκε ότι οι λόγοι έλλειψης της λίμπιντο στις γυναίκες ηλικίας 60 ετών και άνω είναι πολλοί και διαφέρουν ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Menopause, διεξήχθησαν μεμονωμένες συνεντεύξεις με δεκάδες γυναίκες σχετικά με την έλλειψη επιθυμίας για σεξ, στις οποίες αναφέρθηκαν διάφορα σημαντικά ζητήματα και λόγοι της μειωμένης λίμπιντο, όπως μεταξύ άλλων η σεξουαλική δυσλειτουργία των συντρόφων τους.
«Όταν μια γυναίκα αντιμετωπίζει σεξουαλικά προβλήματα, ό,τι συμβαίνει με το σύντροφό της μπορεί να συμβάλει στην κατάσταση», αναφέρει σχετικά η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια Ιατρικής, Holly Thomas.
Για να καταλάβουν, λοιπόν, τι προκαλεί τη μειωμένη λίμπιντο στις γυναίκες, η Δρ. Thomas και η ομάδα της δημιούργησαν τρεις ομάδες των 12 γυναικών και εξέτασαν άλλες 15 γυναίκες ατομικά, ανάλογα με το τι προτιμούσε η κάθε συμμετέχουσα.
Μέσω των συζητήσεων αυτών, προέκυψαν πέντε σημαντικά ζητήματα όσον αφορά τους λόγους της μειωμένης λίμπιντο:
Μετεμμηνοπαυσιακά συμπτώματα όπως π.χ. η κολπική ξηρότητα
Στυτική δυσλειτουργία του συντρόφου
Κούραση ή σωματικός πόνος
Στρεσογόνοι παράγοντες
Εικόνα του σώματος
Το πιο ενδιαφέρον σημείο, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι ο μεγάλος αριθμός των γυναικών που αναγνώρισαν τη σεξουαλική δυσλειτουργία του συντρόφου τους ως παράγοντα που συμβάλλει πάρα πολύ στη δική τους έλλειψη επιθυμίας για σεξ.
«Κάποιες γυναίκες βρίσκουν λύσεις, ενώ άλλες περιορίζονται επειδή ο σύντροφός τους βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση. Οι γυναίκες έχουμε μάθει να δεχόμαστε και να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα όλων, μαθαίνοντας έτσι να καταπιέζουμε τις δικές μας ανάγκες και επιθυμίες και να θέτουμε σε προτεραιότητα τις ανάγκες των άλλων», σχολιάζει χαρακτηριστικά η Δρ. Thomas.
Μια άλλη αποκάλυψη είχε να κάνει με το γεγονός ότι ορισμένες γυναίκες, παρόλο που έχουν συνταξιοδοτηθεί και τα παιδιά τους έχουν μεγαλώσει αρκετά ώστε να φύγουν από το σπίτι, παραμένουν τόσο στρεσαρισμένες που δεν μπορούν να δουν το σεξ ως προτεραιότητα.
Για παράδειγμα, μια γυναίκα που συμμετείχε στη μελέτη υπέμενε το συναισθηματικό βάρος της φροντίδας της ασθενούς μητέρας της, ενώ παράλληλα στήριζε έμπρακτα την κόρη της στην ανάρρωση από τη διαταραχή χρήσης ουσιών από την οποία και έπασχε.
Γεγονός είναι πως στη μελέτη υπήρχαν αρκετοί περιορισμοί, με βασικότερο το μικρό, εθνικά ομοιογενές δείγμα συμμετεχόντων και την έλλειψη ποσοτικών δεδομένων. Παρόλα αυτά η συγκέντρωση λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τη χαμηλή λίμπιντο από τις ίδιες τις γυναίκες προσφέρει καινοτόμες ιδέες που δεν μπορούν να εξαχθούν από εκτενέστερες έρευνες, δεδομένου ότι αυτές συνήθως επικεντρώνονται στις ορμόνες και το πώς επηρεάζουν τη λίμπιντο στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.
Πώς να μειώσετε την χοληστερίνη μετά τις… υπερβολές του Πάσχα
Οι αυξημένες τιμές χοληστερίνης μπορεί να βλάψουν σοβαρά την υγεία. Ο χρυσός κανόνας είναι να ακολουθείτε μια υγιεινή διατροφή ώστε να μην ανεβαίνει η χοληστερίνη.
Όλοι οφείλουμε να προσέχουμε τα επίπεδα που έχει η χοληστερίνη στο αίμα μας. Σε κάθε περίπτωση, οι ακόλουθες τροφές είναι πιο ασφαλείς και λιγότερο πιθανό να αυξήσουν την χοληστερίνη σας. Μην ξεχνάτε, ωστόσο, ότι τα πάντα στην διατροφή είναι θέμα μέτρου και ποικιλίας…
Ρύζι και σιτηρά
Για μια διατροφή χωρίς χοληστερίνη μπορείτε να βάλετε στο πιάτο σας ρύζι και δημητριακά. Η πλειοψηφία των αμυλούχων τροφών, η οποία περιλαμβάνει τα φασόλια, το ρύζι και το ψωμί, έχουν μικρή έως καθόλου χοληστερόλη. Προσοχή όμως: Συστατικά που προστίθενται κατά την προετοιμασία τους, όπως βούτυρο ή τρανς λιπαρά, μπορεί να περιέχουν λίπη με υψηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη.
Πατάτες
Οι πατάτες είναι από τις τροφές που δεν ανεβάζουν την χοληστερίνη. Δώστε προσοχή στο πώς τις μαγειρεύετε, όμως, αφού για παράδειγμα οι τηγανητές πατάτες γίνονται με φυτικό έλαιο, το οποίο έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη, αλλά είναι πλούσιο σε λιπαρά. Για αυτό προτιμήστε τις πατάτες φούρνου ή στον ατμό.
Μανιτάρια
Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους μπορούν να μαγειρευτούν τα μανιτάρια. Προτιμήστε τα αφού δεν περιέχουν καθόλου χοληστερίνη.
Ψάρια
Τα ψάρια, όπως ο τόνος και ο σολομός περιέχουν ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην μείωση της χοληστερίνης.
Σκόρδο και κρεμμύδια
Το σκόρδο και τα κρεμμύδια ρίχνουν τη χοληστερίνη, επειδή περιέχουν αντιοξειδωτικά.
Ξηροί καρποί
Οι ξηροί καρποί περιέχουν καλά μονοακόρεστα λίπη, αλλά και μαγνήσιο, βιταμίνη Ε και φυτοχημικά, που κάνουν καλό στην υγεία της καρδιάς. Προσοχή όμως στις θερμίδες..!
Πράσινο τσάι
Το τσάι είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και βοηθάει στην καλή υγεία των αιμοφόρων αγγείων, ενώ εμποδίζει τον σχηματισμό θρόμβων στο αίμα. Τα κύρια αντιοξειδωτικά στο τσάι είναι τα φλαβονοειδή, τα οποία μπορεί να μειώσουν την αρτηριακή πίεση αλλά και τα επίπεδα της χοληστερόλης στο αίμα.
Αβοκάντο
Τα αβοκάντο είναι πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά, που βοηθούν στην αύξηση της καλής χοληστερόλης, ενώ μειώνει τα επίπεδα της κακής. Όπως, όμως με τους ξηρούς καρπούς, έτσι και με τα αβοκάντο πρέπει να προσέχετε τα πολλά λιπαρά που περιέχουν γενικότερα.
Κορωνοϊός: Τι θα αλλάξει στα ταξίδια μετά την πανδημία
Τίποτα δεν θα είναι το ίδιο στην μετά-κορωνοϊό εποχή.
Ισχυρότατο χτύπημα δέχεται ο τουρισμός εξαιτίας της εξάπλωσης του κορωνοϊού. Αλλά απ ότι φαίνεται οι συνέπειες θα φανούν κυρίως στο μέλλον καθώς ο τρόπος που ο κόσμος θα ταξιδεύει μετά τον κορωνοϊό, αναμένεται να αλλάξει.
Μια πρώτη εκτίμηση προσπαθούν να δώσουν οι ειδικοί και καταλήγουν σε μερικά πράγματα που εκτιμούν ότι θα αλλάξουν στην μετά τον κορωνοϊό εποχή.
«Ο κόσμος δεν έχει αλλάξει από την έννοια ότι ακόμα θα θέλει να πηγαίνει σε διάφορα μέρη. Αλλά αναγκαστικά θα είναι πολύ πιο επιφυλακτικός για το τι θα κάνουν», λέει ο Άνταμ Μπλέικ, καθηγητής οικονομικών και επικεφαλής έρευνας στο Τμήμα Τουρισμού του Πανεπιστημίου του Bournemouth της Βρετανίας.
«Και δεν θα χρειαστεί απλά να τους πείσουν ότι είναι ασφαλές να ταξιδέψουν, αλλά θα πρέπει να δουν πραγματικές αλλαγές που γίνονται ώστε να είναι ασφαλέστερα τα ταξίδια». Ακολουθούν οι αλλαγές που αναμένονται.
Οι κρουαζιέρες θα είναι πιο φθηνές – Αλλά δύσκολα θα επιλέγονται
Οι τιμές στις κρουαζιέρες θα πέσουν εκτιμά ο Κρίστοφερ Άντερσον, καθηγητής στα τουριστικά του Cornell.
Η πρόκληση θα είναι η προσέλκυση νέων πελατών «που θα είναι απαραίτητοι για την επιβίωσή τους», μετά τα παγκόσμια πρωτοσέλιδα για τα κρούσματα κορωνοϊού στα κρουαζιερόπλοια. Ο Άντερσον πρότεινε την αναδιάρθρωση ορισμένων από τα νέα πλοία που βρίσκονται ακόμη υπό κατασκευή, με μεγαλύτερες καμπίνες και λιγότερους επιβάτες.
Καθαριότητα
«Όλοι, είτε πρόκειται για κρουαζιερόπλοια ή ξενοδοχεία, θα πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο καθαρίζουν το περιβάλλον με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι πελάτες», λέει ο Άντερσον.
Και αυτή η καθαριότητα θα πρέπει να είναι ορατή, λέει ο Γιαν Φράιταγκ, αντιπρόεδρος της εταιρείας τουριστικών αναλύσεων Lodging Insights. Αντισηπτικά χεριών παντού, απολυμάνσεις επιφανειών που να βλέπουν οι πελάτες για να αισθάνονται ασφαλείς.
Οι τιμές των ξενοδοχείων θα πέσουν
Ιστορικά, σε περιόδους μεγάλης αβεβαιότητας, όπως το 2001 μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου ή μετά το τέλος της ύφεσης το 2009, χρειάστηκε χρόνος για να ανακάμψουν οι τιμές δωματίων, λέει ο Φράιταγκ.
Φθηνότερα αεροπορικά και πιο άδειες πτήσεις
Επίσης εκτιμάται ότι ο κόσμος θα αισθάνεται πιο άνετα να ταξιδεύει αεροπορικώς, εάν τα αεροπλάνα είναι πιο άδεια. «Αν θέλουμε να αλλάξει (σ.σ το αρνητικό κλίμα) οι αεροπορικές θα πρέπει να πετάνε με άδεια τη μεσαία θέση και πολύ χαμηλότερες τιμές από αυτές που είχαμε το περασμένο καλοκαίρι», λέει ο Άντερσον.
Τα επαγγελματικά ταξίδια είναι αυτά που θα δώσουν ώθηση στις ανάκαμψη των αεροπορικών
Παρόλο που πολλές εταιρείες θα προτιμούν να κάνουν τις συσκέψεις τους online, η ανάγκη για εκ του σύνεγγυς συναντήσεις θα παραμείνει, οπότε και τα επαγγελματικά ταξίδια θα είναι μια ανάσα για τις αεροπορικές.
Οι αεροπορικές μπορεί να δώσουν μεγαλύτερη ευελιξία στις κρατήσεις -για λίγο
Ο Άντερσον εκτιμά ότι οι αεροπορικές εταιρείες – που ήδη εφάρμοσαν μέτρων όπως ευελιξία- θα συνεχίζουν να είναι λιγότερο αυστηρές με τις ακυρώσεις και τις αλλαγές των εισιτηρίων – για κάποιο διάστημα τουλάχιστον. «Το 2021, θα επιστρέψουμε στον παλιό τρόπο, εκτιμώ».
Βιωσιμότητα
Το βασικό συμπέρασμα από αυτή την κρίση; Η ευκαιρία να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα που ήταν σημαντικά ακόμη και πριν εμφανιστεί ο κορωνοϊός, λέει ο Πίτερ Γκρίνμπεργκ, ταξιδιωτικός παραγωγός.
Ο υπερτουρισμός, και το θέμα των επιπτώσεων στο περιβάλλον ήταν από τα πιο σημαντικά θέματα πριν από την εξάπλωση του κορωνοϊού. «Μπορούμε να επιστρέψουμε σε αυτό με πολύ πιο υπεύθυνο και ηθικό τρόπο όταν η κρίση τελειώσει», λέει ο Γκρίνμπεργκ.
Η ομάδα του CityVibes.gr σας εύχεται χρόνια πολλά, με υγεία, αγάπη και πολλές ευτυχισμένες στιγμές.
Facebook: Αυτά είναι τα νέα Reactions για την πανδημία του κορωνοϊού
Πέντε χρόνια πέρασαν από το λανσάρισμα των Reactions στις αναρτήσεις που γίνονται στο Facebook και στα μηνύματα που ανταλλάσσουν οι χρήστες μέσα από το Facebook Messenger. Κατά καιρούς, η εταιρεία εμφανίζει ορισμένες έξτρα επιλογές και το ίδιο πράττει και τώρα λόγω της κατάστασης που επικρατεί σε παγκόσμιο επίπεδο με τον κορωνοϊό.
Όπως αποκαλύπτει ο Alexandru Voica, Communications Manager for Engineering στη Facebook για Ευρώπη, Αφρική και Μέση Ανατολή (ΕΜΕΑ), η Facebook προσθέτει δύο νέα Reactions στην εφαρμογή και τη web έκδοση του κοινωνικού δικτύου, αλλά και στο Facebook Messenger. Το ένα είναι μια αγκαλιά και το άλλο μια παλλόμενη μωβ καρδιά, η οποία θα εμφανίζεται εάν κρατήσεις παρατεταμένα πατημένο το υπάρχον Reaction της καρδιάς.
Η επιλογή αυτών των δύο συμβόλων έγινε για να εκφράζουν οι χρήστες στους συνομιλητές τους ότι τους σκέφτονται και ότι θα ήθελαν να είναι μαζί τους, αλλά η απαγόρευση της κυκλοφορίας τους έχει αναγκάσει να παραμένουν μακριά και αγαπημένοι.
Για την ώρα δεν τα έχουμε δει ούτε στο Facebook, ούτε στο Facebook Messenger, αλλά δεν αποκλείεται αυτό να συμβεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
5 υπέροχες παιδικές ταινίες που εξηγούν με απλά λόγια τι σημαίνει Πάσχα
Το Πάσχα ήρθε.
Πώς θα εξηγήσουμε, όμως, σε ένα παιδί, τη ζωή και το θάνατο του Ιησού Χρηστού; Τις παραβολές, τα θαύματα και τις θυσίες του;
Πέρα από τα παραμύθια και τα βιβλία, ένας πολύ καλός τρόπος για να βοηθήσουμε το παιδί μας να καταλάβει είναι οι ταινίες.
Όπως ήδη ξέρετε, τα παιδιά αντιλαμβάνονται πολύ καλύτερα νοήματα και γεγονότα μέσω της εικόνας και τα παρακάτω videos θα τα βοηθήσουν να αντιληφθούν το θαύμα του Πάσχα.
Ο πρίγκιπας της Αιγύπτου
Μια αριστουργηματική ταινία περιγράφει, μέσα σε περίπου μία ώρα, την έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο προς τη Γη της Επαγγελίας και τη ζωή του Μωυσή. Τα θαύματα, οι εντολές και ο αγώνας του Μωυσή σε μία ταινία που έγινε τεράστια εισπρακτική επιτυχία και συνεχίζει να συγκινεί.
Ιησούς Χριστός – Γέννηση, θαύματα και παραβολές
Μία διδακτική ταινία κινουμένων σχεδίων, διάρκειας 2 ωρών, η οποία προβάλλει την πρώτη παρουσία του Ιησού Χριστού στη γη. Η γέννηση, τα θαύματα, οι παραβολές, η διδασκαλία, η Σταύρωση, η Ανάσταση, η Ανάληψη και άλλα γεγονότα που σχετίζονται με την Αγία ζωή Του, όλα σε μία πολύ ενδιαφέρουσα ταινία.
Η Ανάσταση του Ιησού Χριστού
Το θαύμα της Ανάστασης του Ιησού Χριστού παρουσιάζεται σε μια τηλεταινία 30 λεπτών. Πώς οδηγήθηκε στην Σταύρωση, αλλά και την Ανάσταση; Τι έγινε πριν και μετά; Μέσα σε λίγα λεπτά τα παιδιά θα κατανοήσουν το θαύμα και το νόημα της Ανάστασης, χάρη σε αυτή την ενδιαφέρουσα ταινία.
Η ιστορία του Ιησού για παιδιά
Το animation δεν είναι ο μόνος τρόπος να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να καταλάβουν γιατί πενθούμε την Μεγάλη Εβδομάδα και τι γιορτάζουμε το Μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα. Μία ταινία με όμορφες εικόνες και ηθοποιούς, η οποία περνά στα παιδιά -κυρίως τα μεγαλύτερα- όλα τα νοήματα του Πάσχα.
Ιησούς – παιδική ταινία
Η ιστορία του Ιησού από τη Ναζαρέτ παρουσιάζεται μέσα σε περίπου μία ώρα. Παραβολές, θαύματα, διδαχές στους μαθητές του. Εικονογράφηση και σκηνές που δείχνουν με παραστατικότητα όσα μπορεί να μπερδεύουν το παιδί.
O Απρίλιος δεν είναι μήνας άμοιρος εορτασμών, καθώς πριν από το χαρμόσυνο κήρυγμα της Αναστάσεως οι απανταχού της γης ορθόδοξοι εορτάζουν τα θεία Πάθη, σε μια σκηνή των οποίων αποφασίσαμε να αφιερώσουμε τις εορταστικές Ιστορίες από…
Για τα τέσσερα γλυπτά του Μιχαήλ Αγγέλου, τις τέσσερις Pietà, συγκινητική απεικόνιση της Μητέρας με τον νεκρό Μονογενή της θα κάνουμε λόγο. Θείο Πάθος και Τέχνη συνεργούν για να φέρουν την πολυπόθητη Ανάσταση ακόμη πιο κοντά μας.
Η Pietà (Πιετά) στη δυτική παράδοση είναι μια εικαστική αναπαράσταση της Παναγίας που κρατάει στην αγκαλιά της τον νεκρό γιο Της που μόλις έχει αποκαθηλωθεί από τον σταυρό. Η λέξη Pietà στα ιταλικά έχει διπλή σημασία ευσέβεια/ευλάβεια θρησκευτική, καθώς και εκείνη της θλίψης και του οίκτου. Η Pietà είναι ένα από τα προσφιλέστερα θρησκευτικά θέματα στη Δυτική ζωγραφική και γλυπτική. Τα δύο πρόσωπα του δράματος, Παναγία και Ιησούς, είναι ‒ως επί το πλείστον‒ οι μοναδικοί πρωταγωνιστές μιας σκηνής όπου η ένταση του Πάθους είναι κάτι παραπάνω από συναισθηματικά ανιχνεύσιμη.
Δεν θα πρέπει λοιπόν να ταυτίζουμε την Αποκαθήλωση ή Κατάβαση από τον Σταυρό, όπου απεικονίζονται και άλλα πρόσωπα, με την Πιετά όπου όλη η σκηνή «ανοίγεται» για να δεχτεί τον βαθύτατο πόνο της μητέρας για τον νεκρό γιο της. Το επεισόδιο αυτό, όπως τονίζουν και οι ιστορικοί της τέχνης, δεν αναφέρεται στα επίσημα, τα αναγνωρισμένα από την Εκκλησία, Ευαγγέλια, αλλά μνημονεύεται στα Απόκρυφα. Φαίνεται ότι το θέμα έχει τις ρίζες του στους αρχαίους πολιτισμούς και παραπέμπει στις ιεροτελεστίες της ταφής των Αιγυπτίων και στις μοιρολογίστρες που συμμετείχαν* καθώς και στην ελληνική μυθολογική παράδοση όπου το θέμα της πονεμένης μητέρας όπως η Νιόβη** ή η Ανδρομάχη, που θρηνούν για τα αδικοχαμένα παιδιά τους, έχουν αφήσει ανεξίτηλα ίχνη και στην τέχνη αυτήν καθαυτή αλλά και στη λογοτεχνία.
Ο Οβίδιος, μάλιστα, στις Μεταμορφώσεις του χρησιμοποιεί τον όρο Mater orba (τεθλιμμένη, συντετριμμένη) για τη χαροκαμένη Εκάβη. Η Νιόβη, που θεωρείται το μυθολογικό αρχέτυπο της χαροκαμένης μητέρας, και άλλες ηρωίδες της μυθολογίας αφήνουν τη θέσης τους, στον χριστιανικό πλέον κόσμο, στη Mater dolorosa (πονεμένη μητέρα στα λατινικά), την Παναγία που ενέπνευσε με τον θρήνο Της τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες από την Αναγέννηση μέχρι τι μέρες μας. Οι πιο παλιές Pietà βρίσκονται στην Ιταλία και τη Γερμανία και γνωρίζουν πραγματική άνθηση στον 14ο και 15ο αιώνα, για να φτάσουν στην αποθέωση με τη γνωστή σε όλους μας Pietà του Μιχαήλ Αγγέλου, που βρίσκεται στη βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό.
Από το Βατικανό στη Φλωρεντία
Ο Μιχαήλ Άγγελος είναι μόλις 25 ετών, το 1499, όταν ο Γάλλος καρδινάλιος Jean Bilieres de Lagraulas τού ζήτησε να φιλοτεχνήσει μια pietà για την εκκλησία του Αγίου Πέτρου. Είναι το πρώτο του γλυπτό της Mater dolorosa, για το οποίο λένε πως αφιέρωσε δύο ολόκληρα χρόνια από τη ζωή του. Ο καρδινάλιος του ζήτησε να βάλει όλη την τέχνη του για να γίνει «το ωραιότερο μαρμάρινο γλυπτό που θα μπορούσε να δει κανείς στη Ρώμη, τόσο τέλειο που κανείς άλλος μεγάλος καλλιτέχνης δεν θα μπορούσε να το ξεπεράσει».
Έτσι και έγινε, μόνο που ο καρδινάλιος δεν αξιώθηκε να δει το έργο γιατί πέθανε το 1499! Σε αντίθεση με το μεσαιωνικό πρόσωπο της Παναγίας, κυριολεκτικά σκαμμένο από τον πόνο, ο αναγεννησιακός καλλιτέχνης επιλέγει να αποδώσει ένα πρόσωπο νεανικό στο οποίο διαφαίνεται η ελπίδα της Ανάστασης. Για το παράδοξο του νεαρού της ηλικίας υπάρχουν διάφορες ερμηνείες. Μια απ’ αυτές είναι πως η νιότη της συμβολίζει την αγνότητά της, καθώς ο ίδιος ο καλλιτέχνης φέρεται να είπε στον βιογράφο του Ασκάνιο Κοντίβι (Ascanio Condivi, Vita di Michelagnolo Buonarroti):
Δεν ξέρεις ότι οι αγνές γυναίκες μένουν φρέσκες για πολύ περισσότερο χρόνο από αυτές που δεν είναι αγνές; Πόσο μάλλον στην περίπτωση της Παρθένου, που ποτέ δεν είχε βιώσει το παραμικρό λάγνο πάθος που μπορεί να άλλαζε τοσώματης;
Φιλοτεχνημένη, όπως είπαμε, τον 15ο αιώνα, θεωρείται από τους ειδήμονες το πρώτο μεγάλο γλυπτό μπαρόκ αισθητικής πριν η καλλιτεχνική αυτή έκφραση φτάσει στο απόγειό της έναν αιώνα αργότερα.
Μια άλλη Pietà που αποδίδεται στον μεγάλο αυτόν καλλιτέχνη είναι η περίφημη Pietà di Palestrina (Πιετά Παλεστρίνα) που βρίσκεται σήμερα στη Φλωρεντία (Galleria dell’Accademia) δίπλα από τον Δαβίδ του. Εδώ τα πρόσωπα του δράματος είναι τρία, γιατί μεταξύ μητέρας και γιου παρεμβάλλεται και ο Ιωάννης, στην αγκαλιά του οποίου βρίσκεται το νεκρό σώμα του δασκάλου του, γεγονός που προσδίδει κάτι το «αιρετικό» στο μαρμάρινο αυτό σύμπλεγμα. Πολλοί ισχυρίζονται ότι το έργο είναι μάλλον από χέρι ανώνυμου μαθητή του γλύπτη καθώς προδίδεται από κάποιες ατέλειες στα πόδια του Ιησού. Οι μορφές όμως, έστω και αν είναι από μαθητή, φέρουν τη σφραγίδα του γίγαντα της τέχνης.
Από τη Φλωρεντία στο Μιλάνο
Μια από τις πολλές περιγραφές της άλλης φλωρεντινής Pietà (σύγχρονης περίπου της προηγούμενης), που πολλοί δικαίως άλλωστε ισχυρίζονται πως θα έπρεπε να λέγεται Αποκαθήλωση, μας λέει: Το σώμα υποβαστάζουν η Μαρία Μαγδαληνή από αριστερά και η Παρθένος Μαρία από δεξιά, ενώ πίσω προβάλλει η φιγούρα του Νικόδημου (ή του Ιωσήφ τού από Αριμαθαίας) μυστηριώδης, υπερφυσική και θλιμμένη. Η όλη σύνθεση ξαφνιάζει τον παρατηρητή, με την ελευθερία που δείχνει να έχει πάρει ο καλλιτέχνης στη διαπραγμάτευση των θεμάτων της προοπτικής.
Ο Νικόδημος, στον οποίο ο Μιχαήλ Άγγελος έχει δώσει τα δικά του χαρακτηριστικά, επιβάλλεται με τις διαστάσεις του πάνω στις άλλες φιγούρες του έργου, ενώ η Μαρία Μαγδαληνή χάνεται σχεδόν κάτω από το χέρι του Χριστού. Πρόκειται για την περίφημη Pietà Bandini με τις τέσσερις μορφές που ο Μιχαήλ Άγγελος άρχισε στα εβδομήντα πέντε χρόνια του και απ’ ό,τι φαίνεται την προόριζε για δικό του ταφικό μνημείο. Όπως και να έχει το πράγμα, η μέθεξη αυτή του καλλιτέχνη στη σκηνή του θρήνου καθιστά το έργο όχι μόνο πιο μυστηριώδες αλλά και πιο ανθρώπινο συνάμα καθότι πλανάται η ιδέα του θανάτου, η θλίψη μπροστά στο αναπότρεπτο και η σύνδεσή τους με την ίδια τη θυσία του Χριστού.
Το έργο βρίσκεται σήμερα στο Museo dell’Opera del Duomo ενώ το κύκνειο άσμα του καλλιτέχνη, η Pietà Rondanini (Πιετά Ροντανίνι, από τη συλλογή του μαρκήσιου Ροντανίνι), βρίσκεται στο Μιλάνο, στο Castello Sforzesco (Κάστρο των Σφόρτσα). Στο μαρμάρινο έργο, που περιορίζεται όπως και εκείνο της νεότητας (Πιετά του Βατικανού) στις δύο μορφές, βρήκε ο θάνατος τον Μιχαήλ Άγγελο! Ξέρουμε με βεβαιότητα από ένα γράμμα του γλύπτη και ζωγράφου Daniele da Voltera στον Leonardo Buonarroti, ανεψιό του Μιχαήλ Αγγέλου, ότι έξι μέρες πριν από τον θάνατό του, στις 18 Φεβρουαρίου 1564, ο τελευταίος εργαζόταν ακόμη με όσες δυνάμεις του είχαν απομείνει για τον ύστατο αυτόν θρήνο. Βαθύτατα μυστικιστικό, το τελευταίο αυτό έργο φέρνει ακόμη πιο κοντά τον καλλιτέχνη, όπως και τον σημερινό θεατή, με το θείο Πάθος και μαρτυρεί για έναν δημιουργό που έχει πλέον «αρνηθεί τα εγκόσμια και η σκέψη του επικεντρώνεται στο θείο», όπως πολύ σωστά επισημαίνει ο ιστορικός της τέχνης Antony Blunt. Με την Pietà Rondanini και την εμφανή στροφή του στο γοτθικό ύφος, ο Μιχαήλ Άγγελος αποτυπώνει στο μάρμαρο τον ωραιότερο ίσως θρήνο της Παναγίας.
* Εικάζεται ότι η μορφή του αιγυπτιακού γλυπτού (τερακότα) είναι η Ίσις που θρηνεί τον θάνατο του Όσιρι.
** Το μαρμάρινο γλυπτό του Hippolyte Lefèbvre (1897) μαρτυρεί για τις ομοιότητες του θρήνου της μητέρας στην τέχνη τόσο στη θρησκευτική όσο και στη μυθολογική έμπνευση.
Το όνειρο στην Ελλάδα δεν μπαίνει σε καραντίνα! Ένα μαγευτικό βίντεο του Άρη Κατσιγιάννη
Ο φωτογράφος και διάσημος Instagramer Άρης Κατσιγιάννης δημιούργησε ένα εξαιρετικό βίντεο, μέσα από το οποίο μας καλεί όλους να κάνουμε λίγη παραπάνω υπομονή και να ονειρευτούμε ελεύθερα τις αποδράσεις που θα κάνουμε στις πιο όμορφες περιοχές της Ελλάδας, όταν όλο αυτό που ζούμε θα φτάσει επιτέλους σε ένα τέλος. Γιατί… τα όνειρα δεν μπαίνουν σε καραντίνα.
Ενώνοντας πλάνα από το προσωπικό αρχείο του, ο ταλαντούχος φωτογράφος μας ταξιδεύει στις ομορφιές της Ελλάδας, στα νησιά της και στις μαγικές γωνιές της. Οι καταγάλανες θάλασσες, ο καθαρός ουρανός, οι άνθρωποί της που χαμογελούν και χαίρονται τις ομορφιές της μας υπενθυμίζουν ότι η χώρα μας θα επανέλθει στις δόξες της, αρκεί να μείνουμε πιστοί στον δικό μας στόχο: να μείνουμε σπίτι και να συμβάλουμε στην παύση της εξάπλωσης του ιού.
Φυσικά, καθώς πρόκειται για έναν αγώνα που δίνει σχεδόν όλος ο πλανήτης, ο Άρης Κατσιγιάννης περνά τα σύνορα της χώρας και προσπαθεί να στείλει ένα θετικό μήνυμα παγκοσμίως, ώστε να ενθαρρύνει κάθε άνθρωπο. Μάλιστα στο τέλος του βίντεο φαίνονται άνθρωποι από κάθε μεριά του πλανήτη, οι οποίοι κρατούν ένα χαρτί με γραμμένη τη χώρα προέλευσης, οι οποίοι δίνουν ευχές και στέλνουν το δικό τους αισιόδοξο μήνυμα.
Έχοντας πολύ ελεύθερο χρόνο στην διάθεση μου, ξεκίνησα να αναζητώ τα παλιά μου αρχεία δημιουργώντας ένα πρότζεκτ το οποίο δεν ήξερα που θα με οδηγήσει. Το μόνο που ήξερα είναι ότι ήθελα να δημιουργήσω ένα βίντεο για να μοιράσω παγκοσμίως ένα θετικό μήνυμα και να ενθαρρύνω τους ανθρώπους αυτήν την δύσκολη στιγμή. Ως αποτέλεσμα το πρότζεκτ αυτό έγινε ένα από τα πιο σημαντικά που έχω δημιουργήσει
Κατσικάκι: 3 συνταγές, να γλείφεις τα δάχτυλα σου.
Τραγανή πέτσα, φρέσκα μυρωδικά και καλό ψήσιμο: το κατσικάκι είναι τόσο νόστιμο που δεν χρειάζεται πολλά. Πάμε να δούμε τρεις συνταγές για να γλείφετε τα δάχτυλα σας.
1. Κατσικάκι στη γάστρα με κρεμμύδια και κρούστα από βορειοαφρικανικά μπαχαρικά και γιαούρτι
Υλικά
2 κιλά κατσίκι, σπάλα και µπούτι, σε µεγάλες µερίδες 30 ml ελαιόλαδο 2 µεγάλα κρεµµύδια ξερά, σε λεπτές φέτες 3 φύλλα δάφνης 500 γρ. καρότα, σε χοντρές ροδέλες 3 κόκκινες πιπεριές Φλωρίνης από βάζο, στραγγισµένες και ψιλοκοµµένες φύλλα φρέσκου κόλιανδρου και µαϊντανού, για το σερβίρισµα 500 γρ. γιαούρτι στραγγιστό Για τη µαρινάδα 1 κουτ. σούπας σπόροι κύµινου+ 1 κουτ. σούπας σπόροι κόλιανδρου, καβουρδισµένοι σε αντικολλητικό τηγάνι χωρίς λιπαρή ουσία για 2-3 λεπτά και καλά κοπανισµένοι 1½ κουτ. γλυκού κανέλα, σε σκόνη 1½ κουτ. γλυκού πάπρικα καυτερή 8 στήµονες κρόκου Κοζάνης 1 µικρή καυτερή πιπεριά, ψιλοκοµµένη 2 σκελίδες σκόρδου, ψιλοκοµµένες 6 κλωνάρια φρέσκου κόλιανδρου ή µαϊντανού, ψιλοκοµµένα 4 κουτ. σούπας φύλλα δυόσµου, ψιλοκοµµένα χυµός και ξύσµα από 1 λεµόνι 50 ml ελαιόλαδο. 250 γρ. γιαούρτι στραγγιστό
Εκτέλεση
Ανακατεύουµε όλα τα υλικά για τη µαρινάδα. Κάνουμε οπές µε ένα μαχαίρι σε διάφορα σηµεία στο κρέας , «παραχώνουµε» λίγη από τη µαρινάδα και απλώνουµε την υπόλοιπη σε όλη την επιφάνεια του κατσικιού. Σκεπάζουµε µε µεµβράνη και βάζουµε στο ψυγείο για 1 βράδυ. Αφαιρούµε το κρέας από τη µαρινάδα και τη φυλάσσουµε στην άκρη.
Σε ένα µεγάλο τηγάνι, χωρίς λιπαρή ουσία, σοτάρουµε το κρέας (σε δόσεις) από όλες τις πλευρές σε δυνατή φωτιά για 6-8 λεπτά, µέχρι να ροδίσει.
Σε µια κατσαρόλα ζεσταίνουµε τα 30 ml ελαιόλαδο σε δυνατή φωτιά και σοτάρουµε τα κρεµµύδια για 5-6 λεπτά, µέχρι να µαραθούν. Ρίχνουµε τις πιπεριές και µαγειρεύουµε για ακόµα 3-4 λεπτά.
Προθερµαίνουµε τον φούρνο στους 190° C. Σε ένα ταψί ρίχνουµε τη µαρινάδα που είχαµε κρατήσει στην άκρη. Προσθέτουµε 300 ml βραστό νερό, τις δάφνες και τα καρότα. Βάζουµε από πάνω τις µερίδες του κρέατος και από πάνω το µείγµα µε τα κρεµµύδια. Σκεπάζουµε µε αλουµινόχαρτο και ψήνουµε για 1 ώρα και 30 λεπτά. Αν δούµε ότι τελειώνουν τα υγρά, προσθέτουµε λίγο ζεστό νερό. Σερβίρουμε µε τα λαχανικά και τα υγρά από το ταψί και συνοδεύουμε µε γιαούρτι και φρέσκο κόλιανδρο.
2. Σιφνέικο μαστέλο
Υλικά
3 κιλά αρνάκι γάλακτος (ή κατσικάκι), από σπάλα και μπούτι, κομμένο σε κομμάτια-μερίδες βάρους περίπου 300 γρ. το καθένα 1 φιάλη (750 ml) κόκκινο ξηρό κρασί μερικές κληματόβεργες 1 – 2 μεγάλα ματσάκια άνηθος (χωρίς τα χοντρά κοτσάνια), ψιλοκομμένος αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι μερικά φύλλα λαδόκολλας
Εκτέλεση
Σε μια μεγάλη λεκάνη βάζουμε το κρασί και τα κομμάτια του κρέατος. Σκεπάζουμε το μπολ με διάφανη μεμβράνη και το βάζουμε στο ψυγείο για όλο το βράδυ, για να μαριναριστούν (το στάδιο του μαριναρίσματος μπορεί να παραλειφθεί, αν θέλουμε, και να ρίξουμε το κρασί κατευθείαν στο σκεύος πριν το βάλουμε στο φούρνο).
Κόβουμε τις κληματόβεργες σε μικρότερα κομμάτια που να χωρούν στο μαστέλο* ή στο σκεύος που θα χρησιμοποιήσουμε. Τις στρώνουμε σταυρωτά στον πυθμένα, σχηματίζοντας ένα είδος σχάρας.
Βγάζουμε τα κομμάτια του κρέατος από τη μαρινάδα, τα αλατοπιπερώνουμε καλά και τα ακουμπάμε πάνω στις κληματόβεργες.
Ρίχνουμε στο σκεύος τη μαρινάδα, φροντίζοντας το υγρό να μην ακουμπά τη σχάρα και το κρέας – μπορεί να μη χρειαστεί να βάλουμε όλη τη μαρινάδα. Σκορπίζουμε τον άνηθο στο σκεύος.
Καλύπτουμε το άνοιγμα με ένα-δυο φύλλα λαδόκολλας, τα οποία δένουμε στο χείλος του σκεύους με έναν γερό, βρεγμένο σπάγκο (τον βρέχουμε για να μην ξεραθεί και καεί στο ψήσιμο). Αν χρησιμοποιήσουμε γάστρα, πήλινη ή μη, τη σκεπάζουμε με το καπάκι της και σφραγίζουμε τα χείλη της με ζυμάρι (που φτιάχνουμε με αλεύρι και νερό), για να μη διαφεύγουν οι νόστιμοι υδρατμοί.
Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 200° C. Βάζουμε το σκεύος στο φούρνο και ψήνουμε για 30 λεπτά. Στη συνέχεια χαμηλώνουμε τη φωτιά στους 100° C και σιγοψήνουμε για περίπου 5 ώρες, μέχρι το κρέας να μαλακώσει πολύ καλά (ο ίδιος χρόνος και θερμοκρασίες ισχύουν και αν μαγειρέψουμε το φαγητό σε γάστρα).
*Λίγα λόγια για το μαστέλο -Η συνταγή αυτή είναι αυθεντική, χωρίς καμία παρέμβαση, αφού η συγκλονιστική της απλότητα δεν έχει καμία ανάγκη από «πειράγματα». Έχει πάρει το όνομά της από το ομώνυμο πήλινο σκεύος «μαστέλο», ένα από τα ιδιαίτερα πήλινα σκεύη για τα οποία φημίζεται η Σίφνος. Είναι ένα κωνικό σκεύος χωρίς καπάκι, με στενό πυθμένα και φαρδύ άνοιγμα, που μοιάζει με γλάστρα. Στη συγκεκριμένη συνταγή -που είναι το παραδοσιακό πιάτο της Λαμπρής-, στρώνουν κληματόβεργες στον πυθμένα, οι οποίες παίζουν το ρόλο σχάρας, αφού πάνω τους ακουμπούν το κρέας συμπληρώνοντας με υγρό. Εναλλακτικά, μπορούμε να ετοιμάσουμε το φαγητό αυτό σε μια απλή γάστρα, κατά προτίμηση κεραμική, που θα βρούμε σε καταστήματα με εξοπλισμό κουζίνας.
-Μαστέλο μπορείτε να βρείτε και σε μεγάλες πόλεις, σε κάποια καλά εργαστήρια κεραμικής.
3. Μπούτι κατσικιού αρωματικό και ζουμερό, ψημένο σε «πηλό» αλατιού (παραδοσιακή συνταγή από την Κέρκυρα)
Υλικά
1 ολόκληρο μπούτι κατσικίσιο, περίπου 2½ κιλά 3 κουτ. σούπας φρέσκο θυμάρι (σε ορισμένα μεγάλα σούπερ μάρκετ), ψιλοκομμένο (ή 1½ κουτ. σούπας ξερό, κοπανισμένο) 3 κουτ. σούπας φρέσκο δεντρολίβανο, ψιλοκομμένο (ή 1½ κουτ. σούπας ξερό, κοπανισμένο) 3 – 4σκελίδες σκόρδου, ψιλοκομμένες 2 κουτ. σούπας βούτυρο Κερκύρας, σε θερμοκρασία δωματίου, ή ελαιόλαδο αλάτι, φρεσκοτριμμένο πιπέρι περίπου 3 κιλά χοντρό αλάτι
Εκτέλεση
Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 180° C.
Σε ένα μικρό μπολ ανακατεύουμε με ένα κουτάλι το βούτυρο με το θυμάρι, το δεντρολίβανο, το σκόρδο, αλάτι (όχι το χοντρό) και φρεσκοτριμμένο πιπέρι. Τρυπάμε σε διάφορα μέρη το κρέας και γεμίζουμε τις σχισμές με το μείγμα που φτιάξαμε. Αλείφουμε με όσο μείγμα περισσέψει την επιφάνεια του κρέατος. Το αλατοπιπερώνουμε καλά (δεν πρέπει να φοβόμαστε το αλάτι, καθότι το χοντρό αλάτι δεν θα «αλμυρίσει» το κρέας – το χρησιμοποιούμε για να χτίσουμε το μπούτι, αφού το καλύψουμε με λαδόκολλα, ώστε να ψηθεί μέσα στους χυμούς του).
Τυλίγουμε το μπούτι σφιχτά με μια μεγάλη λαδόκολλα και το βάζουμε σε ένα βαθύ ταψί. Ανακατεύουμε το χοντρό αλάτι με περίπου 2 φλιτζάνια νερό, μέχρι να γίνει σαν πηλός ή σαν βρεγμένη άμμος. Καλύπτουμε με το αλάτι τη λαδόκολλα (χτίζουμε τρόπον τινά το μπούτι) και ψήνουμε αρχικά για 1 ώρα. Χαμηλώνουμε το φούρνο στους 170° C και συνεχίζουμε το ψήσιμο για άλλη 1 ώρα.
Ξεφουρνίζουμε και αφήνουμε λίγο να κρυώσει. Το αλάτι θα έχει γίνει σκληρό σαν πέτρα – θα πρέπει προσεκτικά να το σπάσουμε με ένα αιχμηρό αλλά σκληρό μαχαίρι. Αφαιρούμε τη λαδόκολλα και σερβίρουμε.