O ρόλος του εκπαιδευτικού είναι πολυδιάστατος. Παλιότερα επικρατούσε το παραδοσιακό μοντέλο διδασκαλίας, όπου οι μαθητές γίνονταν παθητικοί δέκτες της γνώσης,  χωρίς να διαδραματίζουν κάποιο ουσιαστικό ρόλο στην μαθησιακή διαδικασία. Στο ρόλο του δασκάλου ήταν ενσωματωμένη η διδασκαλική αυθεντία. Η διδασκαλική αυθεντία ήταν γνωστική, ηθική και κυριαρχική αυθεντία. Με λίγα λόγια, ο δάσκαλος ήταν αυτός που κατείχε τις γνώσεις, αποτελούσε το ηθικό πρότυπο και διέθετε την απόλυτη κυριαρχία. Κυρίως υπερίσχυε η «μονολογική μορφή διδασκαλίας», όπου ο εκπαιδευτικός μετέφερε τις γνώσεις προφορικά και δεν διεξήγαγε κανέναν διάλογο με του μαθητές του. Στο παραδοσιακό εκπαιδευτικό σύστημα κυριαρχούσε το πρότυπο ενός μαθητή παθητικού και συμμορφωμένου στα προαπαιτούμενα του δασκάλου και ένας δάσκαλος που αποτελούσε τον κατεξοχήν δρώντα πρόσωπο.

Σταδιακά σημειώθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις της παιδαγωγικής θεωρίας και πράξης. Σπουδαίοι παιδαγωγοί εναντιώθηκαν προς τις επικρατέστερες τότε αυταρχικές παιδαγωγικές μεθόδους και υιοθέτησαν παιδαγωγικές πρακτικές που τοποθετούν στο επίκεντρο τον μαθητή και όχι τον δάσκαλο.

Ζαν-Ζαν Ρουσσώ (1712-1778)

Αρχικά, ο φιλόσοφος και συγγραφέας Ζαν-Ζακ Ρουσσώ τον 18^ο αι. επηρεασμένος από την Πλατωνική «Πολιτεία» αμφισβήτησε την αξία της δασκαλοκεντρικής διδασκαλίας και εστίασε στη σπουδαιότητα του «Εξελικτικού-Μαιευτικού διαλόγου». Υποστήριξε πως ο εκπαιδευτικός μέσω τον ερωτήσεων οδηγεί του μαθητές στην ανακάλυψη της γνώσης. Δεν ενδείκνυται η παρουσία ενός δασκάλου που «φοβάται και καλοπιάνει τους μαθητές του» (Πολιτεία). Σαφώς ο μαθητής απομυθοποιεί την αυθεντία μέσα από τον διάλογο και συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία της μάθησης. Το έργο του Αιμίλιος ή Περί Αγωγής αποτέλεσε την αφετηρία της Νέας Παιδαγωγικής. Αξίζει να σημειωθεί πως κατά τον Ρουσσώ, η ανεξαρτησία και η αυτονομία του παιδιού αποτελούν τα βασικά θεμέλια ανάπτυξης της προσωπικότητας του παιδιού και τα μέσα οικοδόμησης της γνώσης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού περιορίζεται στην από απόσταση παρατήρηση συμβάλλοντας στην ενίσχυση της αυτογνωσίας  των παιδιών και στην ώθηση για αναγνώριση της αυτοδυναμίας τους. «Όλη η μάθηση των παιδιών εντοπίζεται αποκλειστικά στην αίσθηση» (Αιμίλιος ή περί αγωγής, ΙΙΙ, 2006). Η σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή παύει να είναι μία σχέση ισχύος. Το παιδί στα πλαίσια της εν λόγω παιδαγωγικής πράξης γίνεται κύριος του εαυτού του και απαλλάσσεται από κάθε είδους εξάρτηση. Αυτό θεωρήθηκε πως θα συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της ιδιωτικής βούλησης και κατ’ επέκταση στην διαμόρφωση της προσωπικότητας ενός ανθρώπου που μεταγενέστερα θα ανταποκρίνεται επάξια στο ρόλο ενός ευσυνείδητου πολίτη.

Φρανσίσκο Φερέρ (1859-1909)

Ένας ακόμα παιδαγωγός που υποστήριξε με σθένος την παντοδυναμία της γνώσης και της αγωγής είναι ο Φρανσίσκο Φερέρ. Ο ίδιος αποστασιοποιήθηκε από τα δεδομένα της τότε εποχής και εξέφρασε αισιοδοξία και πίστη στον άνθρωπο. Ισχυριζόταν πως η εκπαίδευση δύναται να αποτελέσει θεμελιώδη παράγοντα κοινωνικής αλλαγής. Βασική αρχή της νέας παιδαγωγικής μεθόδου ήταν η διασφάλιση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης όλων των κοινωνικών ομάδων, καταρρίπτοντας τα στερεότυπα και συμβάλλοντας καθοριστικά στην εξάλειψη των προκαταλήψεων και κοινωνικών διακρίσεων. Για το λόγο αυτό εφαρμόζει παιδαγωγικές στρατηγικές που προάγουν την συνεκπαίδευση των διαφορετικών κοινωνικών τάξεων με γνώμονα τη διασφάλιση της ισότητας. Ο καλός εκπαιδευτικός διακρίνεται από τη προσπάθεια να παραμερίσει τις δικές του επιθυμίες και να θέσει ως πρωταρχικό του μέλημά την υποστήριξη και τη καθοδήγηση του μαθητή, να αναπτύξει και να καλλιεργήσει τις δεξιότητές του προασπίζοντας τον πλήρη έλεγχο του εαυτού του. Δύο από τα βασικά χαρακτηριστικά των παιδαγωγικών ιδεών του Φερέρ ήταν πως το σχολείο μέσω της κατάλληλης παιδαγωγικής πράξης συμβάλλει στη διάπλαση προσωπικοτήτων που δεν συμβαδίζουν με τα καθολικά κοινωνικά πρότυπα, που είναι κοινωνικά κατασκευασμένα και οδηγούν τα άτομα στην αλλοτρίωση, αλλά που χαρακτηρίζονται από ελευθερία έκφρασης και δυνατότητα ατομικής βούλησης. Τέλος, το δεύτερο και σημαντικότερο χαρακτηριστικό που αποτέλεσε την βασική αρχή της παιδαγωγικής μεθόδου και έδωσε το έρεισμα για τη προαγωγή της διαπολιτισμικότητας σε μία πολυπολιτισμική τάξη ήταν η προάσπιση της αρχής της ισότητας.

Τζον Ντιούι (1859-1952)

Ο Τζον Ντιούι ήταν και ο ίδιος υπερασπιστής των αρχών της δημοκρατίας και της ισότητας. Υπερασπιζόταν μία διαδικασία μάθησης που να στηρίζεται στην εμπειρία και στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Πιο συγκεκριμένα, διατείνεται πως το παιδί θα πρέπει να έρθει σε επαφή με ασχολίες καθημερινής ζωής. Το σχολείο δηλώνεται πως αποτελεί μία μικρογραφία της κοινωνίας και μέσω της συμμετοχής του παιδιού στις σχολικές δραστηριότητες,  το παιδί αντιλαμβάνεται κάποιες στοιχειώδεις ανάγκες της κοινοτικής ζωής. Επίσης, θεωρείται πως τα προοδευτικά σχολεία προσφέρουν μία πλήρη ελευθερία στα άτομα και είναι επικεντρωμένα στο παιδί. Αποβλέπουν στην ανάπτυξη της ικανότητας των ατόμων «να ζήσουν μία συνεργατική μάθηση με τους άλλους». Επισημαίνεται πως ο μαθητής μέσω της κοινωνικοποίησης αφομοιώνει χαρακτηριστικά από το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο εντάσσεται και ενσωματώνεται σταδιακά σε αυτό. Η συμμετοχή σε πολιτισμικές δραστηριότητες και η χρήση πολιτισμικών εργαλείων συμβάλει στη κατανόηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και στην αποδοχή της διαφορετικότητας προσεγγίζοντας με σεβασμό και αξιοπρέπεια το επονομαζόμενο “Άλλο”.

Ροζέ Κουζινέ (1881-1973)

Ένας εξίσου ιδιαίτερα σημαντικός παιδαγωγός, ο Ροζέ Κουζινέ, προέβαλλε τη σπουδαιότητα σχολείου ως βασικός φορέας κοινωνικοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, υποστήριξε πως κάθε τάξη αποτελεί μια «παιδική κοινωνία» η οποία με τη συνδρομή του δασκάλου θα πρέπει να απέχει από τις μέχρι τώρα διαμορφωμένες κοινωνίες. Η κοινωνία των παιδιών θα πρέπει να εδράζεται στις θεμελιώδεις αρχές της αλληλεγγύης, της συλλογικότητας, της στοργής και της αλληλοβοήθειας. Ο δάσκαλος, επισημαίνεται, πως δεν πρέπει να διδάσκει τους νόμους πειθαρχίας αλλά να προτρέπει τα παιδιά να ανακαλύψουν την αναγκαιότητα αυτών, πάνω στους οποίους θεμελιώνεται η κοινωνική ζωή. Επίσης, ο  Cousinet αντιτίθεται στη τάση υποταγής και χειραφέτησης των παιδιών και μίλησε για τη σημασία της «αυτοεκπαίδευσης». Η μάθηση, δηλαδή, συντελείται μέσω συνεργατικών δραστηριοτήτων και μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης καλλιεργείται μία κοινωνική στάση, η οποία θα αποτελέσει το εφαλτήριο μεταγενέστερων κοινωνικών αλλαγών. Η συγκεκριμένη άποψη ανέδειξε τη σημασία της κοινωνικής διάδρασης τονίζοντας πως στα πλαίσια της συνεργατικότητας μειώνονται τα ποσοστά αποκλεισμού και περιθωριοποίησης παιδιών που φέρουν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ο σεβασμός του απέναντι στην διαφορετικότητα αποδείχθηκε από τη παιδαγωγική μέθοδο που εφάρμοσε εξασφαλίζοντας την πλήρη ελευθερία στο παιδί να επιλέξει το αντικείμενο απασχόλησης που τον ενδιαφέρει περισσότερο και που συνάδει πλήρως με το φυσικό του ένστικτο. Ο σχεδιασμός και η οργάνωση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας στηρίζεται στη παιδαγωγική της αλληλεπίδρασης, στην ελευθερία οικοδόμησης της γνώσης και στο βοηθητικό ρόλο του δασκάλου στη πρόσκτηση αυτής. «Ο δάσκαλος δηλαδή, δεν έχει παρά να παρακολουθήσει την εργασία των παιδιών, να είναι μάρτυρας της δραστηριότητάς τους, να βοηθά, όταν του το ζητούν, να είναι για αυτά ένας καλός συνεργάτης» (Cousinet R. ,1945).

Houssaye, J. (2000), Δεκαπέντε Παιδαγωγοί: Σταθμοί στην ιστορία της παιδαγωγικής σκέψης, Αθήνα: Μεταίχμιο

Από: Μαρία Τσουρέκα

Η επιστροφή στις εκπαιδευτικές δομές προϋποθέτει την τήρηση των βασικών μέτρων προστασίας συμβάλλοντας στη διασφάλιση της ασφάλειας των ατόμων, με απώτερο στόχο τη μείωση των ποσοστών λοιμώξεων, όπως εξακολουθεί και υπάρχει, και τελικώς την εξολοκλήρου απαλλαγή από τον ιό. Καθίσταται, λοιπόν, επιβεβλημένη η τήρηση των κανόνων προστασίας σε όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, μαζί και τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με αναπηρία. Η συνειδητοποίηση και η κατανόηση της παρούσας κατάστασης είναι μείζονος σημασίας για τα παιδιά που δεν δύναται να αντιληφθούν τη νέα τάξη πραγμάτων και να προσαρμοστούν εύκολα σε αυτή.

Η δέουσα προσοχή στην τήρηση κανόνων

Σε εκπαιδευτικούς, λοιπόν, χώρους επιβάλλεται η τήρηση της δέουσας απόστασης, η αποφυγή ασπασμών, η χρήση του αγκώνα κατά το φτάρνισμα και το βήχα, το εντατικό και σχολαστικό πλύσιμο χεριών, η χρήση αντισηπτικού σε τακτά χρονικά διαστήματα και, φυσικά, επιβάλλεται η άμεση ενημέρωση των αρμοδίων σε περίπτωση αδιαθεσίας και άλλων συμπτωμάτων. Παρακάτω παρουσιάζονται ενδεικτικές δραστηριότητες, οι οποίες συνεισφέρουν στην αναπαραγωγή της κατάστασης και διεκπεραιώνονται με τέτοιο τρόπο ώστε να ανταποκρίνονται στα επίπεδα αντίληψης του κάθε ατόμου. 

Γραφική αναπαράσταση του ιού

Αρχικά, θεωρείται σημαντικό να υπάρξει μία γραφική αναπαράσταση, η οποία θα παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με το τι είναι ο ιός και τα βασικά του γνωρίσματα. Ο ιός περιγράφεται ως ένας “αόρατος επισκέπτης” που μπορεί να εισχωρήσει στον οργανισμό χωρίς τη συνειδητή μας επίγνωση. Τα κεντρικά σημεία εισόδου του ιού είναι το πρόσωπο και τα χέρια. Για το λόγο αυτό συνιστάται η αποφυγή αγγίγματος του προσώπου με τα χέρια, το συστηματικό πλύσιμο των χεριών και η διαρκής χρήση αντισηπτικού. Στο πίνακα μπορεί να ζωγραφιστεί ο ιός και ο άνθρωπος. Στον άνθρωπο απεικονίζεται κάποιες “πύλες εισόδου” στα χέρια, το στόμα και τα μάτια. Οι πύλες αυτές φέρουν το σχήμα του ιού. Διπλά στο πίνακα καταγράφονται τα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνονται για την ασφάλεια των οργανισμών.

• Πλένω τα χέρια μου
• Χρησιμοποιώ αντισηπτικό
• Αποφεύγω την επαφή των χεριών μου με τα μάτια και το στόμα
• Κρατώ αποστάσεις
• Χρησιμοποιώ τον αγκώνα μου σε φτάρνισμα ή βήχα

Σε κάθε τήρηση των μέτρων προστασίας το σχήμα των “πυλών εισόδου” αλλοιώνεται, σε σημείο που να μην μπορεί ο ιός να εισβάλει στον οργανισμό. Έπειτα, προτείνεται με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών να ζωγραφίζουν τον ιό σε χαρτόνι και να το κόψουν. Στο τέλος της συγκεκριμένης δραστηριότητας εφίσταται η προσοχή των παιδιών στο εθνικό χάρτη της Ελλάδας.

Κατανόηση σχετικά με την επιδημιολογία του ιού

Κάθε παιδί μπορεί να κολλήσει τον ιό που κατασκεύασε σε μέρη της Ελλάδας, οπού επιβεβαιώθηκαν τα κρούσματα τον Μάρτιο του 2020. Σταδιακά προστίθενται χαρτόνια και στις υπόλοιπες περιοχές που σημείωσαν σταδιακή αύξηση των κρουσμάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας, Καρδίτσας, Πέλλας, Πιερίας, Κοζάνης και Σερρών που μέχρι και σήμερα τα ποσοστά κρουσμάτων παρουσιάζουν μεγάλη άνοδο. Τα παιδιά καλούνται να αφαιρέσουν τα χαρτόνια που φέρουν το σχήμα του κορωνοϊού από πόλεις που δεν κατατρύχονται από τις επιπτώσεις του κορωνοϊού. Εδώ υπογραμμίζεται η σημασία της μείωσης των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων αλλά και της-ακόμα και τώρα- ύπαρξης πιθανοτήτων μόλυνσης από τον ιό. Η αντικειμενική ενημέρωση καθίσταται ιδιαίτερα σημαντική για τα άτομα με (ή και χωρίς) αναπηρία.

“Προσέχω ή είμαι καλά;”

Μια ακόμη δραστηριότητα που προτείνεται είναι το παιχνίδι “προσέχω ή είμαι καλά;”. Στα πλαίσια της εν λόγω δραστηριότητας γίνεται το εξής: Τα άτομα κατασκευάζουν μία ταμπελίτσα με καλαμάκι και χαρτόνι και γράφουν από τη μία μεριά τη λέξη “προσέχω” και από την άλλη τη πρόταση “είμαι καλά”. Στο μεταξύ ο/η εκπαιδευτικός αναφέρει κάποιες καταστάσεις όπως:

• Κάνω ποδήλατο
• Χαμογελώ με τους φίλους μου
• Πειράζω το στόμα μου
• Γυρνάω σπίτι και βάζω να φάω χωρίς να πλύνω τα χέρια μου
• Πειράζω τη πληγή στο πόδι μου
• Πάω για περίπατο
• Μιλάω με τον παππού και τη γιαγιά στο τηλέφωνο
• Νιώθω αδιαθεσία και ντρέπομαι να μιλήσω

Στο άκουσμα της κάθε πρότασης το κάθε παιδί πρέπει να επιλέξει μεταξύ του “είμαι καλά” ή “προσέχω”. Η δραστηριότητα αυτή θέτει ως βασικό στόχο την εξάλειψη του φόβου απέναντι στον ιό. Καθίσταται σαφές πως η λήψη βασικών μέτρων δεν περιορίζει τη κοινωνική αλληλεπίδραση, τις καθημερινές συνήθειες και πόσο μάλλον την έκφραση των συναισθημάτων. Επισημαίνεται πως ο ιός δεν μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη στην ικανοποίηση ψυχοκοινωνικών και συναισθηματικών αναγκών των ατόμων με αναπηρία.

Ο κορωνοϊός: Η αόρατη απειλή

Ακόμη, συνίσταται η εφαρμογή μιας δραστηριότητας που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη κατανόηση του ιού στα πλαίσια ψυχαγωγίας και διασκέδασης. Πιο συγκεκριμένα τα άτομα με αναπηρία πρέπει να έχουν δύο ή τρία καλαθάκια στη διάθεσή τους. Το ένα το φοράνε στο λαιμό λέγοντας ότι προστατεύει το πρόσωπο και το άλλο το κρατάνε στα χέρια. Ξεκινώντας το παιχνίδι, τα άτομα καλούνται να κλείσουν τα μάτια τους και ο εκπαιδευτικός επιλέγει το άτομο που θα αναπαραστήσει στον ιό αγγίζοντάς το στη πλάτη. Το άτομο, λοιπόν, που θα κάνει τον ιό εφοδιάζεται με μπάλες και τα υπόλοιπα άτομα με κλειστά μάτια προσπαθούν να προστατευτούν. Κινούμενοι σε όλο το μήκος της αίθουσας, “ο ιός” προσπαθεί να βάλει τις μπάλες σε καθένα από τα καλαθάκια που κρατάνε τα υπόλοιπα παιδιά ή έχουν κρεμάσει στο λαιμό. Σε κάθε επιτυχή προσπάθεια ζητούν από τα παιδιά να αναφέρουν τα μέτρα προστασία που πρέπει να τηρούνται για την αντιμετώπιση του ιού. Αξίζει να σημειωθεί φυσικά πως έπειτα απολυμαίνονται ή χρησιμοποιούνται ως αντικείμενα μίας χρήσης.

Στο τέλος, προσδίδοντας μια νότα χαράς και ζεστασιάς τα άτομα με αναπηρία καλούνται να ερμηνεύσουν το εξής τραγούδι:

Φοράω τη μάσκα για να βγω

Σε κλειστούς χώρους δεν χωρώ

Το πλύσιμο χεριών μου δεν ξεχνώ

Και αντισηπτικό βάζω στο λεπτό

Σ’ΑΓΑΠΩ και χωρίς να σε ασπαστώ

Η καρδιά μου δεν περιορίζεσαι εδώ

Και σε βήχα, αδιαθεσία πυρετό

Αμέσως τρέχω στο γιατρό

Το χέρι σε βήχα και φτάρνισμα χρησιμοποιώ

Έτσι όπως θα σου δείξω εγώ

Και δεν φοβάμαι τον ιό

Όταν προφυλάσσομαι κατάλληλα απ’ αυτόν

Μαζί θα προσπαθήσουμε τον ιό μας να κερδίσουμε

Από: Μαρία Τσουρέκα

Η ΔΕΠΥ (διαταραχή ελλειμματικής προσοχής-υπερκινητικότητα) είναι η συχνότερη νευροβιολογική διαταραχής της παιδικής ηλικίας. Τα περισσότερα παιδιά με την συγκεκριμένη διαταραχή παρουσιάζουν έλλειψη συγκέντρωσης, υπερκινητικότητα και παρορμητική συμπεριφορά. Διαπιστώνεται πως η εμφάνιση συμπτωμάτων παρορμητικότητας και υπερκινητικότητας δεν καθιστά υποχρεωτική την εκδήλωση διαταραχών στο επίπεδο της προσοχής. Όπως και το αντίστροφο. Η διαταραχή συγκέντρωσης δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη την εμφάνιση διαταραχών στο επίπεδο της παρόρμησης και της κινητικής διέγερσης.

Το παιδί με ΔΕΠΥ δίνει την εικόνα ενός παιδιού ενεργητικού και υπέρ-δραστήριου. Μεταπηδάει από την μία δραστηριότητα στην άλλη χωρίς να τελειώνει καμία από αυτές. Παρουσιάζεται ως ένα παιδί υπερβολικά ομιλητικό και θορυβώδες και αντιδραστικό σε καταστάσεις που απαιτούν συμμόρφωση και τη πλήρη συγκατάβασή του να τηρήσει τους κανόνες που χρήζουν πιστής υπακοής.

Αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ

Είναι σημαντικό να έχουμε υπόψιν το εξής: O στόχος της σωστής διαπαιδαγώγησης δεν είναι αποκλειστικά και μόνο η εξάλειψη των προβλημάτων, αλλά η προσπάθεια καταστολής τους μέσα από κατάλληλες παιδαγωγικές πρακτικές. Πρώτο και κύριο μέλημα είναι αποδοχή, τόσο του γονιού όσο και του εκπαιδευτικού, των ιδιαίτερων συμπεριφορικών χαρακτηριστικών του παιδιού και έπειτα η υιοθέτηση νέων παιδαγωγικών πρακτικών που στηρίζονται στη θεωρία της “θετικής αντίθεσής”. Για παράδειγμα, ο Kazdin, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Παιδιού του Πανεπιστημίου του Yale λέει: ««ερωτώνται οι γονείς τι πρέπει να κάνουν, εάν θέλουν το παιδί τους να σταματήσει να ουρλιάζει, να κοπανάει την πόρτα, ή να σπάζει αντικείμενα. Η δική μας απάντηση περιλαμβάνει την ενίσχυση, την ήρεμη ομιλία, το απαλό κλείσιμο της πόρτας και τον προσεκτικό χειρισμό των αντικειμένων».

Στο σχολικό πλαίσιο, υπάρχουν 10 βασικά πράγματα που θα πρέπει να γνωρίζουμε:

Ο εκπαιδευτικός δεν πρέπει να «πιέζει» τον μαθητή με ΔΕΠΥ να εκτελεί όλες τις εργασίες καθιστός. Το κυρίαρχο μέλημα του εκπαιδευτικού είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας των μαθητών. Ιδιαίτερα οι μαθητές, που τα προβλήματα αυτορρύθμισης, συγκέντρωσης και υπερκινητικότητας είναι απόρροια νευρολογικών διαταραχών, ο εκπαιδευτικός οφείλει να αναγνωρίσει ίδιες δυνατότητες στα άτομα με διαφορές μάθησης και να αναπτύξει εναλλακτικές μεθόδους.

Προτείνεται ο εκπαιδευτικός να αναθέτει εργασίες στο μαθητή με ΔΕΠΥ που μπορούν να διεκπεραιωθούν, ενώ ο ίδιος ο μαθητής είναι όρθιος. Αυτό φυσικά επιτυγχάνεται στο βαθμό που δεν διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία του εκπαιδευτικού έργου. Με τον τρόπο αυτό, δεν καταπιέζονται οι ορμές/τάσεις του παιδιού για συνεχή κίνηση. Είναι σημαντικό να συμβαίνει κατόπιν συμφωνίας, ώστε σταδιακά να μπορεί ο μαθητής να περιορίσει τον αριθμό εργασιών.

Θα πρέπει να εντοπιστούν τα ερεθίσματα που προκαλούν τον μαθητή με ΔΕΠΥ ανησυχία, μέσω της παρατήρησης και καταγραφής της συμπεριφοράς του. Η παρατήρηση και η καταγραφή της φυσικής δράσης του Αντώνη διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή αντιμετώπιση των δυσκολιών του. Εντοπίζοντας τη πηγή ανησυχίας, ο εκπαιδευτικός μπορεί να εμποδίσει τα ερεθίσματα εκείνα που αποτελούν τροχοπέδη στην ομαλή συναισθηματική και σωματική λειτουργία και να συνεισφέρει στην εμφάνιση αυτών, που ο μαθητής ανταποκρίνεται θετικά.

Συνιστάται ο μαθητής με ΔΕΠΥ να κάνει εργασίες στο σπίτι (π.χ. καθαριότητας). Η ανάθεση εργασιών στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου, αλλά η απομάκρυνση από οποιαδήποτε δραστηριότητα στο οικογενειακό περιβάλλον, δεν ενδείκνυται για την σωστή διαπαιδαγώγηση του μαθητή. Το παιδί χρήζει ίδιας μεταχείρισης και στις δύο συνθήκες. Στο σπίτι πρέπει να διοχετεύει την ενέργεια του με δραστηριότητες καθημερινές και -γιατί όχι-ωφέλιμες για το σπίτι.

Ο εκπαιδευτικός είναι σημαντικό να απλοποιεί το εκπαιδευτικό έργο που θέλει να διδάξει, χωρίζοντάς το σε μικρότερα μέρη. Ο μαθητής με ΔΕΠΥ,  λόγω της διαταραχής προσοχής, πιθανόν να δυσκολεύεται να ακολουθήσει μακροσκελή οδηγίες, να διεκπεραιώσει δραστηριότητες που απαιτούν σταθερή και διαρκή πνευματική προσπάθεια καθώς φαίνεται να διασπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα και συχνά να αντιμετωπίζει έντονα δυσκολίες οργάνωσης. Έτσι, προτείνεται η ανάθεση έργων που χωρίζεται σε επιμέρους κομμάτια.

Η θετική ενίσχυση-επιβράβευση επιφέρει σημαντικά αποτέλεσμα στο μαθητή με ΔΕΠΥ. Είναι γνωστό πως όλοι μαθητές, ανεξαιρέτου μαθησιακού επιπέδου, αποδίδουν αποτελεσματικότερα με τη χρήση ενισχυτών και επιδοκιμασιών, κυρίως όταν εφαρμόζεται σε παιδιά που λόγω νευρολογικών και άλλων διαταραχών έχουν ελλιπή κίνητρα μάθησης. Η επιβράβευση παρακινεί τον μαθητή με ΔΕΠΥ να καταρτιστεί πνευματικά αρτιότερα. Δημιουργεί συναισθήματα ικανοποίησης και προσμονής, τα οποία καθίστανται ευεργετικά για την οικοδόμηση περεταίρω γνώσης.

Η συνεργασία γονέων και εκπαιδευτών είναι θεμελιώδης για την εκπαίδευση του μαθητή με ΔΕΠΥ. Είναι μείζονος σημασίας το να μη διαφοροποιούνται οι παιδαγωγικές μέθοδοι του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο, καθώς το παιδί υπάρχει πιθανότητα να αποδιοργανωθεί. Πρέπει να υπάρχει εξαρχής μία συζήτηση των δύο εμπλεκόμενων ώστε να γνωστοποιηθεί τί προξενεί στο παιδί ενόχληση και τι τον βοηθάει για να εφαρμοστούν οι κατάλληλες πρακτικές.

Η σταθερότητα σε όλες τις δραστηριότητες του μαθητή με ΔΕΠΥ έχει θετική επίδραση στη συμπεριφορά του. Η σταθερότητα και η ρουτίνα αποτελούν σημαντικές συνιστώσες για την αποφυγή ψυχικών και συναισθηματικών μεταπτώσεων. Αυτό, διότι η ίδια η φύση του μαθητή με ΔΕΠΥ που στερείται υπομονής και προσήλωσης, τα καινούργια ερεθίσματα τον αποπροσανατολίζουν. Η συνεχής έκθεση σε συνηθισμένα ερεθίσματα προξενεί θετικά συναισθήματα. Το παιδί έχει ανάγκη από οργάνωση.

Για τη διαχείριση της συμπεριφοράς του μαθητή με ΔΕΠΥ, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να θέτουν ένα μικρό αριθμό κανόνων. Η πληθώρα κανόνων δεν βοηθούν τον μαθητή, καθώς είναι δύσκολο να τους κατανοήσει και να τους εφαρμόσει. Το πρόβλημα προσοχής και της υπερκινητικότητας δεν του επιτρέπουν να εστιάσει σε καθέναν από αυτούς και να τους ακολουθήσει. Εκ των πραγμάτων περιορίζεται και η έμφυτη τάση του για δράση.

Η αξιοποίηση των θετικών στοιχείων του μαθητή με ΔΕΠΥ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την εκπαίδευσή του. Κάθε παιδί, ενώ διαγιγνώσκεται με την ίδια διαταραχή, είναι διαφορετικό. Ο εκπαιδευτικός είναι σημαντικό να αξιοποιήσει τα θετικά του στοιχεία  και να τα κατανοήσει και ο ίδιος, ώστε να μπορέσει μεταγενέστερα να προβεί στη διεκπεραίωση του κατάλληλου εκπαιδευτικού έργου και στην εκτέλεση παιδαγωγικών μεθόδων που ανταποκρίνονται στις ατομικές ανάγκες του κάθε μαθητή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Η γνώση των πραγμάτων που προσελκύουν το ενδιαφέρον του μαθητή με ΔΕΠΎ, αποτελεί σημαντικό εφόδιο για τον εκπαιδευτικό. Επιδιώκει να στρέψει τη προσοχή του μαθητή σε αυτά που τον ενδιαφέρουν και εν συνεχεία μπορεί και διοχετεύσει την ενέργειά του εκεί.

Τα θετικά στοιχεία της ΔΕΠΥ

Η ΔΕΠΥ δεν πρέπει να φαντάζει ως κάτι αρνητικό. Έχει διαπιστωθεί πως οι εγκέφαλοι των ανθρώπων με ΔΕΠΥ επεξεργάζονται γρηγορότερα πληροφορίες και παράλληλα καθίστανται πιο παραγωγικοί και δημιουργικοί σε πολλά πράγματα. Η λέξη διαταραχή στη πλειονότητα των περιπτώσεων προσλαμβάνει αρνητική χροιά. Το άτομο κουβαλάει επ’ αόριστον το στίγμα του “προβληματικού” με αποτέλεσμα να οδηγείται αυτοβούλως στη κοινωνική απομόνωση. Η διάγνωση της διαταραχής εξυπηρετεί έναν και μόνον σκοπό: την διευκόλυνση των ειδικών για τον ακριβή εντοπισμό των προβλημάτων, ο οποίος θα συμβάλλει καθοριστικά στην οργάνωση και υλοποίηση της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.

Παραδείγματα διακεκριμένων ανθρώπων που μετέτρεψαν το ελάττωμά τους σε προτέρημα:

«Katherine Ellison. Η παγκοσμίου φήμης ξένη ανταποκρίτρια και δημοσιογράφος έχει τιμηθεί με το βραβείο Pulitzer. Έχει γράψει βιβλίο για την αντιμετώπιση της ΔΕΠΥ καθώς τόσο αυτή όσο και το παιδί της την είχαν.»

«Michael Phelps. Ο πιο πετυχημένος ολυμπιονίκης όλων των εποχών. Είχε κακές επιδόσεις στο σχολείο γιατί δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί και να μείνει ακίνητος για μεγάλο διάστημα. Τελικά διοχέτευσε την υπερκινητικότητα του στην κολύμβηση με τα γνωστά αποτελέσματα.»

Όλοι οι άνθρωποι, ανεξαιρέτως δυσκολιών, μπορούν να γίνουν ικανοί για τα πάντα. Αρκεί να επικεντρωθούν στα θετικά στοιχεία της συμπεριφοράς τους. Κανένας άνθρωπος δεν γεννήθηκε ανάξιος. Η κοινωνία με τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις οδήγησαν τον άνθρωπο με την όποια ιδιαιτερότητα σε αυτό το συμπέρασμα. Κανένας, ακόμα, δεν γεννήθηκε θεατής αλλά πρωταγωνιστής-και αγωνιστής- στη ζωή του.

Από: Μαρία Τσουρέκα

Στη σημερινή εποχή, η αδυναμία του κράτους να αντιμετωπίσουν ικανοποιητικά τα ολοένα και πιο σύνθετα κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, καθιστούν την δραστηριοποίηση εθελοντικών οργανώσεων ιδιαίτερα σημαντική. Ο λόγος για τον οποίο η ίδια η εποχή επιτάσσει τον εθελοντισμό είναι η διεύρυνση του φάσματος των κοινωνικών προβλημάτων, όπως είναι η οικολογική αδιέξοδος, ο υποσιτισμός, η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, η ξενοφοβία και η εγκληματικότητα. Αξίζει να σημειωθεί πως η δυσκολία βιοπορισμού σε συνδυασμό με την κοινωνική αδικία που νιώθουν ότι βιώνουν οι άνθρωποι σε μια ευρεία κλίμακα, οδηγούν τους ανθρώπους σε αντικοινωνικές και ανάρμοστες συμπεριφορές. Αυτό συνεπάγεται αλλοτρίωση των ανθρωπίνων σχέσεων. Έτσι, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη ενεργοποίησης του πολίτη, ο οποίος είναι σημαντικό να διακατέχεται από ένα πνεύμα αλληλεγγύης και προσφοράς και να δρα με γνώμονα το κοινό καλό. Ο εθελοντισμός είναι αυτός που δύναται να σπείρει συναισθήματα αγάπης και συμπόνιας μεταξύ των πολιτών.

Ο εθελοντισμός αποτελεί ένα ριζοσπαστικό τρόπο συμμετοχής στα κοινά και δημοκρατική αναγκαιότητα εφόσον η δημοκρατία προϋποθέτει ενεργοποίηση του πολίτη ως καθημερινή στάση ζωής. Επίσης, η εδραίωση της δημοκρατίας συμβάλλει στη διασφάλιση της ελευθερίας και της δικαιοσύνης . Χάρη σε αυτές τις αρχές είναι δυνατόν να προοδεύσει ο άνθρωπος αλλά και η κοινωνία στο σύνολό της. Ο άνθρωπος έτσι με την συμμετοχή του στα κοινά,  αποκτά πολιτική συνείδηση αναδεικνύοντας το δημοκρατικό του φρόνημα. 

Μορφές έκφρασης της εθελοντικής προσφοράς

Ο εθελοντισμός αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κινήματα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς έχει ως κύριο χαρακτηριστικό του την ιδιοτέλεια και την προσφορά. Η εθελοντική προσφορά υπηρεσιών μέσα από χιλιάδες μη κυβερνητικές οργανώσεις συμβάλλουν καθοριστικά στην χάραξη ενός καλύτερου μέλλοντος.

Στον εθελοντισμό υπάγεται η ανθρωπιστική δράση, όπου μπορεί να πραγματώνεται με την παροχή υλικών αγαθών ή χρημάτων για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών, όπως είναι οι φυσικές καταστροφές. Επίσης, μιλώντας για εθελοντισμό κάνουμε λόγο για μια κοινωνική δράση, η οποία εδραιώνεται στα πλαίσια προσφορά κοινωνικής εργασίας σε συλλόγους και ιδρύματα για την προστασία των παιδιών, την επανένταξη των τοξικομανών και αποφυλακισμένων, τη βοήθεια σε άτομα με ειδικές ανάγκες και σε ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι κ.α.. Γίνονται και παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην βελτίωση της ποιότητα ζωής. Πιο συγκεκριμένα εθελοντικές οργανώσεις κινητοποιούνται με απώτερο σκοπό τη βελτίωση των συγκοινωνιών, την καθαριότητα της πόλης, την προστασία των πεζών κ.ά. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η περιβαλλοντική δράση. Η σχέση ανθρώπου-φύσης είναι μια σχέση αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης. Όμως τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε όξυνση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Για το λόγο αυτό οικολογικές οργανώσεις δραστηριοποιήθηκαν με απώτερο στόχο τη προστασία του περιβάλλοντος. Ανέλαβαν σημαντικές πρωτοβουλίες  για την προστασία της χλωρίδας και την πανίδας, για τις αναδασώσεις, την καθαριότητα των ακτών, τις ανακυκλώσεις απορριμμάτων, τις εφαρμογές εναλλακτικών μορφών ενέργειας κ.ά. Έτσι, αποκτάται οικολογική συνείδηση που είναι ιδιαίτερα σημαντική αν λάβουμε υπόψη μας πως η σχέση μας με το περιβάλλον είναι αλληλοεξαρτώμενη. Η φύση επιδρά στη διαμόρφωση της ζωής του ανθρώπου και ο άνθρωπος διαμορφώνει τη φύση ανάλογα με τους σκοπούς του.

Παράγοντες που κινητοποιούν τους ανθρώπους να αναλάβουν εθελοντική δράση

Πολλοί είναι οι παράγοντες που οδηγούν το άτομο να γίνει εθελοντής. Τέτοιοι μπορεί να είναι η αποξένωση του ανθρώπου που υφίσταται σε μεγάλο βαθμό σήμερα, η ανάγκη απόδρασης από τη καθημερινότητα και η επιθυμία για ανακάλυψη του βαθύτερου νοήματος της ζωής.

Συγκεκριμένα, διαπιστώνεται πως στις μέρες επικρατεί ο ατομισμός και ο ωφελιμισμός, με αποτέλεσμα να διασπάται ολότελα η κοινωνική συνοχή. Φυσικά, αξίζει να αναφερθεί η ζωή στις μεγαλουπόλεις όπου οι επιφανειακές ρηχές σχέσεις είναι χαρακτηριστικές. Οι άνθρωποι βυθίζονται στη μοναξιά τους και δεν αφήνουν χώρο στις καρδιές τους για άλλους. Ακόμη, θεμελιώδες κίνητρο στην ανάληψη εθελοντικής δράσης είναι-όπως είπαμε-η ανάγκη φυγής από τη πεζότητα της καθημερινής ζωής. Υπάρχουν άνθρωποι με έντονο το συναίσθημα ευθύνης απέναντι στη δυστυχία που ταλανίζει την ανθρωπότητα και άλλοι που λόγω παρόμοιων εμπειριών καθίσταντο ιδιαίτερα ευάλωτοι σε αντίστοιχα προβλήματα. Υπάρχουν και άνθρωποι που οι τραυματικές προσωπικές εμπειρίες τους ενισχύουν την ευαισθησία απέναντι σε αντίστοιχα προβλήματα.

Σήμερα,  , η πολυδιάστατη κρίση της εποχής, ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι ελλείψεις και οι αυξανόμενες ανάγκες, καθιστούν αναγκαία την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη χώρα μας. Πλέον είναι υπόθεση και τρόπος ζωής όλων μας να αφιερώσουμε μέρος του χρόνου μας για το σύνολο. Πλέον δεν είναι μόνο το κράτος αρμόδιο να διευθύνει πολύπλοκα προβλήματα, αλλά και ο ίδιος ο άνθρωπος. Το κίνημα του εθελοντισμού έρχεται να υπενθυμίσει πως υπάρχει ελπίδα και η δύναμη της συλλογικής δράσης δύναται να καταπολεμήσει τη κατήφεια και τη μιζέρια, να υπερνικήσει το συναίσθημα της απομόνωσης και της μοναξιάς, να απαλλάξει τον άνθρωπο από τον ατομικιστικό του χαρακτήρα και να καλλιεργήσει συναισθήματα αγάπης, προσφοράς κα αλληλεγγύης. Επίσης, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής το γεγονός πως ο εθελοντισμός οριοθετεί τον τρίτο πυλώνα της οικονομία, καθώς παρέχει αγαθά και υπηρεσίες εκεί που το κράτος αδυνατεί να το κάνει.

 «Ο εθελοντής βάζει τον εαυτό του στη θέση του συνανθρώπου του και παίρνεi προσφέροντας. Προσφέροντας οικονομική βοήθεια, προσφέροντας ένα καλό λόγο, προσφέροντας λίγη βοήθεια, προσφέροντας κάθε είδους συμπαράσταση, προσφέροντας λίγο χρόνο, προσφέροντας λίγη αγάπη.

Όλοι μας μπορούμε να προσφέρουμε λίγο απ΄ αυτό που μας περισσεύει. Απ’ αυτό που χωρίς ιδιαίτερο κόπο μπορούμε να δώσουμε. Όλοι μας μπορούμε να γίνουμε εθελοντές, γιατί όλοι μας μπορούμε να αγαπήσουμε. Όλοι μας μπορούμε έτσι να ενισχύσουμε τον εθελοντισμό» (Βασίλης Χ. Μπογιατζής Διευθυντής Δ.Ε.Υ.Ψ.Υ).

Από: Μαρία Τσουρέκα

H Σκλήρυνση Κατά Πλάκας είναι μία χρόνια νόσος, η οποία συγκαταλέγεται στα αυτοάνοσα νοσήματα. Προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα και, πιο συγκεκριμένα, τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Η νόσος αυτή παρουσιάζεται κυρίως σε νέα άτομα, ηλικίας 20-40 ετών. Για αρχή, αξίζει να σημειωθεί πως το νευρικό κύτταρο χωρίζεται σε τρία μέρη: το κυτταρικό σώμα, τους δενδρίτες και το νευράξονα. Ο νευροάξονας πρόκειται για μια αποφυάδα της οποίας το μήκος ποικίλλει και μπορεί να φτάσει περίπου το ένα μέτρο. Αρχίζει από το κυτταρικό σώμα και καταλήγει σε διακλαδώσεις που ονομάζονται τελικά δενδρύλλια και στην άκρη τους φέρουν εξογκώματα που ονομάζονται τελικά κουμπιά. Ο ρόλος του νευράξονα είναι η μεταβίβαση ερεθισμάτων σε άλλα κύτταρα. Η μυελίνη είναι η λιποειδής ουσία που περιβάλλει το νευράξονα των εμμύελων νευρικών ινών. Τα άτομα με Σκλήρυνση Κατα Πλάκας παρουσιάζουν σημαντικό πρόβλημα στο περίβλημα αυτό που προστατεύει τις νευρικές ίνες, με αποτέλεσμα να παρεμποδίζεται η μετάδοση μηνυμάτων από τον εγκέφαλο στο σώμα και το αντίστροφο.

Αιτίες εμφάνισης της νόσου

Οι αιτίες εμφάνισης της νόσου μπορεί να είναι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, οι γενετικοί παράγοντες και οι ιοί. Παρόλα αυτά δεν έχουν γνωστοποιηθεί με ακρίβεια. Τα άτομα με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας παρουσιάζουν μυϊκή εξάντληση και δυσκινησία, ιδίως στα κάτω άκρα, σπασμούς στους καμπτύρες μυς προκαλώντας ασταθές βάδισμα και αδυναμία των κάτω άκρων. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώνονται νευρολογικές διαταραχές όπως το σημείο Babinski και αυξημένα τενόντια αντανακλαστικά. Το αντανακλαστικό Badinski είναι ένα χαρακτηριστικό που εμφανίζεται κυρίως στα μωρά. Αυτό που παρατηρείται είναι το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού να σηκώνεται προς τα πάνω , ενώ τα υπόλοιπα τα τεντώνονται προς τα έξω. Άλλα συμπτώματα είναι ο δυνατός πόνος κατά την εκτέλεση μιας πράξης. Υπάρχει δυνατότητα να παρουσιαστούν εμβοές ή το άτομο να εμφανίσει απώλεια ακοής. Χαρακτηριστικές είναι οι διαταραχές στην ομιλία, καθώς και τα συμπτώματα δυσφαγίας και διπλωπίας. Επιπρόσθετα το άτομο με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας μπορεί να εμφανίσει διαταραχές εντέρου και κύστης, διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης, συμπτώματα κατάθλιψης και σεξουαλικές διαταραχές (στυτική δυσλειτουργία).

Διαγνωστική προσέγγιση της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας

Όσον αφορά τη διαγνωστική διαδικασία επισημαίνεται πως δεν υπάρχει ειδική διαγνωστική εξέταση. Στη πλειονότητα των περιπτώσεων πραγματοποιείται λήψη ιστορικού, ανοσοηλεκτροφόρηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού, η οποία αποκαλύπτει την παρουσία αντισωμάτων lgG και, τέλος, μαγνητική τομογραφία. Τέλος, υπογραμμίζεται η σημασία της ποικιλίας εναλλακτικών μεθόδων που αποβλέπουν στη αποτελεσματική θεραπεία του ασθενή. Κυρίως η θεραπεία βασίζεται στη χορήγηση φαρμάκων (αντιφλεγμονώδων φαρμάκων ιντερφερόνης κ.α.) στη σύσταση σπασμολυτικών και στην εφαρμογή φυσικοθεραπευτικών μεθόδων.

Πανευρωπαϊκή έρευνα βεβαιώνει την άγνοια και την προκατάληψη που ενυπάρχει από τον ευρύ πληθυσμό

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι η πιο γνωστή νευρολογική πάθηση. Τα ποσοστά δείχνουν πως 450.000 Ευρωπαίοι και 2,5 εκατομμύρια παγκοσμίως υποφέρουν από αυτήν την πάθηση. Μία νέα πανευρωπαϊκή έρευνα που ανακοινώθηκε στα πλαίσια του συνεδρίου της «Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Θεραπεία και την Έρευνα της ΣΚΠ» (ECTRIMS) διεκπεραιώθηκε με σκοπό την καταγραφή του ποσοστού των ατόμων με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας που βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό. Διαπιστώθηκε πως πάνω από 5000 συμμετέχοντες υποστήριξαν πως θα δημιουργούσαν φιλικές σχέσεις. Παρόλα αυτά αποδείχθηκε πως ένας στους τρεις δεν θα προχωρούσε σε ερωτική σχέση ούτε θα παντρευόταν κάποιον με σκλήρυνση κατά πλάκας. Μάλιστα, οι άντρες αποκάλυψαν μία έντονη απροθυμία να εμπλακούν σε ερωτική σχέση με γυναίκες με την εν λόγω ασθένεια. Ως επί το πλείστον, τα άτομα γνωρίζουν πως η ασθένεια δεν είναι ούτε μεταδοτική ούτε αποτελεί τροχοπέδη στην απόκτηση μιας οικογένειας. Τα δείγματα της έρευνας δυστυχώς καταδεικνύουν την εν γένει παραπληροφόρηση και τη προκατάληψη που υπάρχει. Οι άνθρωποι καθοδηγούνται από μία παγιωμένη και εδραιωμένη πεποίθηση και υποστηρίζουν πως τα άτομα με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας δεν έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν τα ίδια προνόμια με τους άλλους ανθρώπους, Δεν έχουν την ευκαιρία να ζήσουν όπως όλοι οι άλλοι. Αυτό δεν υφίσταται. Η ζωή δεν σταματά με τη σκλήρυνση κατά πλακάς, απλώς αλλάζει.

Άτομο με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας δίνει το δικό της μήνυμα

Το 2018 σε μία συνέντευξη που γινόταν σε άτομο με σκλήρυνση κατά πλάκας αναφέρεται «Όσοι ακούνε ότι κάποιος έχει σκλήρυνση κατά πλάκας κάνουν συνειρμό το αναπηρικό αμαξίδιο. Σήμερα, οι γιατροί έχουν στα χέρια τους αρκετές επιλογές φαρμάκων να χορηγήσουν, κάτι που πριν λίγα χρόνια δεν υπήρχε σαν δυνατότητα. Τα φάρμακα πρώτης γραμμής, είναι αυτά που ανατρέπουν μια τέτοια εξέλιξη της νόσου και είναι πάρα πολύ δύσκολο ένας ασθενής να έχει αυτή την κατάληξη πια. Υπάρχουν πολλές μορφές της νόσου και μια από αυτή είναι να ξεκινάει επιθετικά. Σε κάθε περίπτωση η έγκαιρη χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής κάνει θαύματα. Εμένα, που ανήκω στο 10% των νοσούντων με την πιο ελαφριά μορφή, η νόσος «απενεργοποιήθηκε-κοιμήθηκε» μέσα σε 6 μήνες μετά την λήψη του φαρμάκου μου». Τέλος, στην ερώτηση «Τι θα ήθελες να πεις στον κόσμο που νοσεί, αλλά η νόσος τους έχει επηρεάσει αρνητικά στη ψυχολογία τους;» απάντησε ««Να τους πω ότι κι εγώ έχω τις δύσκολες φάσεις μου και έχω κάνει αρκετά σχήματα κορτιζόνης στις υποτροπές της νόσου, αλλά δεν το βάζω κάτω. Ναι είμαι από τις τυχερές που η νόσος με επισκέφτηκε στην ελαφριά της μορφή, αλλά δεν παύει να υφίσταται και να με κάνει πολλές φορές ό,τι θέλει. Μην το βάζετε κάτω, η ζωή συνεχίζεται!» (Αβραμοπούλου Νάνσυ, 2018)

Από Μαρία Τσουρέκα

Παρατηρείται πως εκατομμύρια παιδιά ανά τον κόσμο πέφτουν θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης. Σύμφωνα με εμπεριστατωμένες έρευνες που διεξήγαγε ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, σημειώνεται πως 152 εκατ. παιδιά-εκ των οποίων 64 εκατ. κορίτσια και 88 εκατ. αγόρια- υποχρεώνονται να δουλέψουν, γεγονός που τους στερεί το θεμελιώδες δικαίωμα στην εκπαίδευση και φυσικά στη ζωή. Είναι ευρύτατα εδραιωμένη η άποψη πως η παιδική εργασία και η εργασιακή εκμετάλλευση που υφίστανται τα παιδιά, έχει αντίκτυπο στη ψυχική, κοινωνική και σωματική τους υγεία. Tα παιδιά δεν δύναται να απολαύσουν τα προνόμια που τους παρέχει η ξέγνοιαστη παιδική ηλικία, δεν λαμβάνουν την κατάλληλη υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον και αναλαμβάνουν καθήκοντα, τα οποία απευθύνονται αποκλειστικά για ενήλικες.

Το χρονικό μιας χαμένης παιδικότητας

Η παιδική εργασία είναι ένα φαινόμενο το οποίο εκδηλώθηκε το 19ο και 20ο αι. λόγω της οικονομικής ύφεσης πολλών κρατών. Aνήλικα παιδιά αναλάμβαναν αγροτικές εργασίες και δουλειές σε εργοτάξια, βιοτεχνίες και ορυχεία. Παρατηρείται πως η παιδική εργασία είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις επικρατούσες οικονομικές συνθήκες μιας χώρας. Οι οικογένειες, οι οποίες λόγω δυσχερής οικονομικής κατάστασης στερούνται βασικών πρώτων αναγκών, υποχρεώνουν τα παιδιά τους να δουλέψουν, συνεισφέροντας με αυτόν τον τρόπο στην οικονομική ενίσχυση. Βέβαια, γνωστοποιούνται και άλλοι παράγοντες που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση του φαινομένου της παιδικής εργασίας, όπως η πολιτική αστάθεια, οι κοινωνικές ανισότητες, η μετανάστευση και η απουσία Εκπαίδευσης.

Σήμερα, οι χώρες στις οποίες εμφανίζεται έντονα το φαινόμενο της παιδικής εργασίας είναι η Ινδία, το Κονγκό, η Αργεντινή, το Περού, η Βολιβία, η Κολομβία, και η Βραζιλία. Τα παιδιά βιώνουν συνθήκες εξαθλίωσης, καθώς δουλεύοντας στα λατομεία και στα ορυχεία παρουσιάζουν συμπτώματα άσθματος, υποφέρουν από πνευμονικές λοιμώξεις, πνευματικές παθήσεις, βρογχίτιδα, φυματίωση και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο. Παρόλα αυτά τα ποσοστά της παιδικής εργασίας μειώθηκαν, όμως ανεξαρτήτως ποσοστιαίας κλίμακας, το φαινόμενο της παιδικής εργασίας καθίσταται το σημαντικότερο πρόβλημα παγκοσμίως.

Αντίκτυπο στη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία

Η παιδική εργασία έχει αρνητική επίδραση στη σωματική δύναμη,  ψυχική υγεία και κοινωνικότητα. Διαπιστώνεται πως τα παιδιά αναλαμβάνουν σκληρές εργασίες, γιατί για τους εργοδότες αποτελούν την ανειδίκευτη εργατική δύναμη. Η πλειονότητα των παιδιών σηκώνουν βαριά φορτία. Η παιδική εργασία στο τομέα των μεταλλείων και ορυχείων είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη. Σε έκθεση που δημοσιεύτηκε το 2016 από τη Διεθνής Αμνηστία και το Africa Resources Watch δηλώνεται πως παιδιά πέφτουν θύματα εργατικής εκμετάλλευσης για τη κατασκευή εξαρτημάτων μπαταρίας. Το κοβάλτιο που χρησιμοποιείται εξορύσσεται από παιδιά, τα οποία έρχονται αντιμέτωποι με επικίνδυνες για την υγεία τους καταστάσεις. Δεν τους παρέχεται ο κατάλληλος προστατευτικός εξοπλισμός, ενώ κινδυνεύουν από σοβαρές ασθένειες. Τα βάρη που σηκώνουν έχουν αρνητική επίδραση στη σωματική τους ακεραιότητα και εξυπηρετούν τις ανάγκες μεγάλων βιομηχανιών εισπράττοντας χρήματα, τα οποία, σαφώς, δεν καλύπτουν όλες τις απαραίτητες βιολογικές ανάγκες.

Χρήζει, εξίσου, ιδιαίτερης προσοχής οι επιπτώσεις που έχει η παιδική εργασία στη ψυχική υγεία του παιδιού. Το παιδί στην ηλικία αυτή έχει ανάγκη από τη προστασία και την ασφάλεια της οικογένειάς του. Είναι γνωστό πως η υποστήριξη των γονιών συντελεί στην ενδυνάμωση της ψυχικής τους υγείας. Οι γονείς αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη καλλιέργεια σημαντικών πτυχών της προσωπικότητας του. Φυσικά, οι οικογένειες που ωθούν τα παιδιά στην εργασία χαρακτηρίζονται δυσλειτουργικές. Δεν συνάπτονται υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις στα πλαίσια της οικογένειας, καθώς οι γονείς δείχνουν να διατηρούν μία παθητική και πιο επιτακτική στάση απέναντι στα παιδιά τους. Τα παιδιά δεσμεύονται και περιορίζονται στα καθημερινά τους καθήκοντα και δεν βιώνουν την ελευθερία που δικαιούνται. Η έλλειψη αυτής της ελευθερίας συνεπάγεται ψυχική κατάπτωση.

Μια επιπλέον βασική συνιστώσα της ψυχικής κατάπτωσης είναι η έλλειψη κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Το σχολείο ως βασικός (δευτερογενής) παράγοντας κοινωνικοποίησης θέτει ως κύριο στόχο τη πνευματική καλλιέργεια και τη κοινωνικοποίηση των παιδιών. Τα παιδιά που δεν δύνανται να πάνε σχολεία και επιδίδονται καθημερινά στην εργασιακή τους ενασχόληση, δεν αποκτούν τα σημαντικά εφόδια που τους παρέχει η Εκπαίδευση. Καθίσταται επιτακτική η ανάγκη ανάπτυξης διαπροσωπικών σχέσεων και παροχής ευκαιριών κοινωνικής αλληλεπίδρασης, συμβάλλοντας στη καλλιέργεια αυτοεκτίμησης, αυτοσεβασμού και ενσυναίσθησης. Στα παιδιά δεν ικανοποιείται αυτή η βασική ανάγκη.

Καταπάτηση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Τα παιδιά που υπόκεινται στην εργασιακή εκμετάλλευση στερούνται του θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος: της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Δεν τους παρέχεται το δικαίωμα στη μόρφωση και δεν καλύπτεται η ανάγκη και κοινωνικοποίηση. Τα παιδιά είναι ανήλικα και δεν έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένη προσωπικότητα και κριτική σκέψη, ώστε να μπορούν να διακρίνουν τα επίπεδα εκμετάλλευσης και να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για τη προάσπιση των δικαιωμάτων τους. Δεν μπορούν να αντιληφθούν τι είναι ηθικά σωστό. Οι άνθρωποι στο εργασιακό χώρο λειτουργούν ως κοινωνικά πρότυπα και τα παιδιά συμμορφώνονται με αυτά. Ακόμη, είναι γνωστό πως τα παιδιά προέρχονται από οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσμενείς οικονομικές συνθήκες και ενώ εργάζονται σκληρά πληρώνονται μόλις δύο δολάριο την ημέρα (Σκόρα Σ., 2019). Τα παιδιά δεν απολαμβάνουν τα ίδια προνόμια με αυτά των παιδιών που ζουν σε αναπτυγμένες χώρες και αυτό συνιστά καταπάτηση αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης. Χρήζει ιδιαίτερης προσοχής αυτό που ειπώθηκε από τη Πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Παραγωγής της υγείας πως «το φαινόμενο της παιδικής εργασίας πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα παγκόσμιο κοινωνικό πρόβλημα που έχει τις ρίζες του όχι μόνο σε καταστάσεις οικονομικής ύφεσης αλλά και σε μία ρευστή πραγματικότητα που γεννά νέα προβλήματα ή οξύνει τα ήδη υπάρχοντα». Κάθε παιδί έχει δικαίωμα στη ζωή και στη σωστή διαβίωση. Το κράτος οφείλει να προστατεύσει το δικαίωμα μιας αξιοπρεπούς διαβίωση.

Μαρία Τσουρέκα

Η φοίτηση των παιδιών με αναπηρία και με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες έχει υποστηριχτεί πως εντείνει τον αποκλεισμό και οξύνει το φαινόμενο των διακρίσεων. Για την άρση των διακρίσεων και των αποκλεισμών συνιστάται η εγκαθίδρυση της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης. Αυτό που μας καθιστά μοναδικούς και ξεχωριστούς είναι τα ιδιαίτερα γνωρίσματά μας που δεν ταυτίζονται με κανενός άλλου.

Εκπαιδευτικές πρακτικές ένταξης και ενσωμάτωσης

Αυτό αδιαμφισβήτητα θα πρέπει να γίνει πλήρως κατανοητό στους μαθητές ακόμα και στα πρώτα χρόνια φοίτησης στο σχολείο. Έτσι, προτείνεται στα πλαίσια διδασκαλίας στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση της πρώτης τάξης του δημοτικού, ένα πρόγραμμα παρέμβασης που θα συμβάλλει πρωτίστως στην ένταξη μαθητών με σωματική αναπηρία στη σχολική τάξη. Αυτό συνεπάγεται και επιμέρους στόχους. Αυτές είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των μαθητών, η ενίσχυση αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης του μαθητή με σωματική, η κοινωνική αλληλεπίδραση και τέλος η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης των μαθητών της τάξης μέσω του παραδειγματισμού και της ταύτισης των παιδιών με πρότυπα συμπεριφοράς. Αξίζει να σημειωθεί πως οι δραστηριότητες μπορούν να εφαρμοστούν στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης και να αξιοποιηθούν υλικά όπως μεγάλα χαρτόνια, μαρκαδόροι και ψαλίδι και ένα παραμύθι δανεισμένο από τη βιβλιοθήκη του σχολείου. Ακόμη προτείνεται να αφιερωθεί μία μέρα στην επίσκεψη σε προπονητικό κέντρο που είναι για αθλητές με αναπηρία.

Πιο συγκεκριμένα, κατά το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς είναι σημαντικό να συζητηθούν θέματα γύρω από την αξία της διαφορετικότητας. Η εν λόγω πρακτική συμβάλλει στην προώθηση προβληματοκεντρικής μάθησης. Για παράδειγμα, σημειώνεται πως το κάθε παιδί έχει διαφορετικά ενδιαφέροντα, διαφορετικές συνήθειες, διαφορετική διαρρύθμιση σπιτιού, διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο, αναδεικνύοντας έτσι την σημασία όχι μόνο της διαφορετικότητας αλλά και της μοναδικότητας. Εν συνεχεία, συνίσταται η ανάγνωση ενός παραμυθιού με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο που φέρει τον τίτλο: «Ένας για όλους και όλοι για έναν»(Weninger Brigitte, Πατάκης). Ένα βιβλίο το οποίο αναφέρεται σε ένα ποντίκι που έχει γεννηθεί με το ένα πόδι μεγαλύτερο από το άλλο. Με τρυφερές εικόνες, αναδεικνύει ιδιαίτερα τη σημασία της ομαδικότητας και τα θαύματα που μπορεί να κάνει κανείς όταν εργάζεται μαζί με άλλους. Η ανάγνωση παραμυθιού αποσκοπεί στη «συμβολική κωδικοποίηση» της κατάλληλης συμπεριφοράς και στην καλλιέργεια κλίματος αποδοχής και αγάπης για το διαφορετικό «άλλο».

Σε δεύτερη φάση τα παιδιά μπορούν να λάβουν μέρος σε δραστηριότητες που απαιτούν κοινωνική συναναστροφή και συνεργασία. Τα παιδιά, λοιπόν, καλούνται να χωριστούν σε ομάδες και να αποτυπώσουν σε ένα από τα μεγάλα χαρτόνια που τους παρέχονται, συναισθήματα που αφορούν τους ήρωες του παραμυθιού. Μέσω της γραφικής αναπαράστασης των συναισθηματικών καταστάσεων, αναπτύσσεται σε μεγάλα επίπεδα το στοιχείο της ενσυναίσθησης. Η ενσυναίσθηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του συναισθήματος αποδοχής, καθώς με αυτό τον τρόπο μπορεί ο καθένας να μπει στη θέση του άλλου και να αντιλαφθεί τα βιώματά του. Βέβαια, τα παιδιά πρώτης δημοτικού ενεργούν ασυνείδητα, για αυτό και προτείνεται ανεπιφύλακτα δραστηριότητες που προέχουν το στοιχείο της παρατήρησης κατάλληλων συμπεριφορών και διενεργούν σαν πρότυπα μίμησης, τα οποία ενσωματώνονται αυτόματα στο υποσυνείδητο. Επίσης διαπιστώνεται πως οι σχολικές δραστηριότητες συμβάλλουν καθοριστικά στην δημιουργία συνεργατικών πλαισίων και στη προαγωγή κοινωνικοποίησης.

Τέλος, σημαντική για την ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης του μαθητή θα ήταν η επίσκεψη σε ένα αθλητικό κέντρο συνομιλώντας με άτομα με σωματική αναπηρία . Είναι γεγονός πως τέτοιοι άνθρωποι σου δείχνουν να καταλάβει πως τίποτα δεν είναι αδύνατον. Κατά τη συναναστροφή με τέτοιους ανθρώπους σκέφτεσαι πως όλοι οι άνθρωποι με αναπηρία είναι ήρωες και συνάμα δάσκαλοι. Ίσως, μπορέσουμε να δούμε τη ζωή με άλλο μάτι, το μάτι της αισιοδοξίας, του αγώνα και της προσπάθειας. Έτσι, η συνάντηση αυτή θα τονώσει την αυτοπεποίθησή του μαθητή με σωματική αναπηρία καταπολεμώντας συναισθήματα μειονεξίας και αυτοϋποτίμησης. Επί πρόσθετα, η κατάκτηση της επιτυχίας των αθλητών με αναπηρία αναδεικνύει την ισότητα και τη δυνατότητα παροχής ίσων ευκαιριών καθώς, όπως υποστηρίζεται, τα ΑμεΑ δεν χρειάζονται οίκτο αλλά δικαιώματα στις ίσες ευκαιρίες.

Το σχολείο μπορεί να αποτελέσει σημαντικός αρωγός υποστήριξης παιδιών με αναπηρία και να συμβάλλει καθοριστικά στην τελεσφόρηση ειδικής εκπαιδευτικής διαδικασίας που θα αποβλέπει στην κοινωνική ενσωμάτωση και τη σωστή διδασκαλία, εξασφαλίζοντας τα απαραίτητα εφόδια για να αναπτυχθούν τα παιδιά κοινωνικά, ομοίως με τους συνομηλίκους τους.

Από: Μαρία Τσουρέκα

Είναι γεγονός πως τα περισσότερα άτομα Τρίτης ηλικίας, λόγω ηλικίας διακατέχονται από  φόβους και ανησυχίες. Αυτό διότι τα άτομα παρατηρούν σωματικές αλλαγές, οι οποίες είναι αναπόφευκτες στο χρόνο. Το δέρμα υφίσταται μεταβολές λόγω του γήρατος και υπάρχει σημαντική μείωση ακοής, όρασης και κινητικότητας. Επίσης, υποφέρουν από παθήσεις(οστεοπόρωση, άνοια), γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους. Σημειώνουν αναπνευστικές δυσλειτουργίες, καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς επίσης εντοπίζεται φθορά στο μυϊκό, σκελετικό και κυκλοφοριακό σύστημα.

Η δύσκολη μετάβαση από τη μέση στη Τρίτη ηλικία

Οι βιολογικές αλλαγές μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη ψυχολογία των ατόμων Τρίτης ηλικίας. Οι αλλαγές αυτές “υπενθυμίζουν” πως τα άτομα έχουν φτάσει σε μια μεταγενέστερη περίοδο της ζωής τους και οι συγκεκριμένες αλλαγές είναι μη αναστρέψιμες. Ιδιαίτερα σε κοινωνίες που αναδεικνύονται ως βασικά πρότυπα ομορφιάς άτομα χωρίς ουλές, ραγάδες και στίγματα, οι ψυχολογικές επιπτώσεις είναι εντονότερες. Επιπρόσθετα, στην ηλικία των 65 και άνω, τα άτομα έχουν αποσυρθεί από το πλαίσιο εργασίας, δεν νιώθουν παραγωγικοί και για αυτό αρχίζει να καλλιεργείται η άποψη πως δεν είναι χρήσιμοι στην κοινωνία, εφόσον ισχυρίζονται πως δεν προσφέρουν ουσιαστικά. Η θετική αυτό-εικόνα και η αυτοεκτίμηση διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη ψυχολογική ενδυνάμωση των ατόμων της Τρίτης ηλικίας. Επιπλέον, τα άτομα αυτά σε αυτήν την ηλικία ανατρέχουν στο παρελθόν κάνοντας μια σύντομη ανασκόπηση. Μερικά άτομα δεν νιώθουν ευχαριστημένα, καθώς δεν έχουν συνεισφέρει αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων-ζωής. Βέβαια η αρνητική στάση απέναντι στα κατορθώματα ενίοτε πηγάζει από την υπάρχουσα ψυχολογική κατάσταση. Για παράδειγμα, να σημειωθεί πως τα άτομα μπορεί να βιώνουν κάποια απώλεια, ακόμα και των συντρόφων του, κάτι που αδιαμφισβήτητα έχει σημαντικές επιπτώσεις στη ψυχική και συναισθηματική τους υγεία. Ακόμη, μπορεί να ταλαιπωρούνται από χρόνια νοσήματα, γεγονός που αποτελεί τροχοπέδη στην δυνατότητα προσφοράς και παροχής βοήθειας. Αυτό συνεπάγεται ανάγκη παροχής φροντίδας από το οικογενειακό τους περιβάλλον και η σκέψη πως άλλοι κινητοποιούνται για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους τους απογοητεύει, καθώς θεωρούν πως είναι βάρος. Τέλος, στη περίοδο αυτή αναδύεται ο φόβος του θανάτου, ο οποίος εντείνεται όσο αυξάνονται οι απώλειες και επιδεινώνεται η κατάσταση του οργανισμού του.

Κοινωνική αποστασιοποίηση

Στο κοινωνικό πλαίσιο, είναι αισθητή η διαφορετικότητα μεταξύ νεαρής ηλικία και ηλικίας άνω των 65. Επισημαίνεται πως τα άτομα Τρίτης ηλικίας έζησαν σε άλλες εποχές και για αυτό σήμερα υποστηρίζεται από άτομα  νεότερης ηλικίας πως τα αάτομα μεγαλύτερης ηλικίας διακατέχονται από απαρχαιωμένες αντιλήψεις. Ακόμη, τα άτομα δεν δύναται να συμβαδίζουν με τα νέα δεδομένα που προκύπτουν με την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Αποτραβιούνται από το εργασιακό χώρο λόγω συνταξιοδότησης και αυτό συμβάλλει στη μείωση κοινωνικής αλληλεπίδρασης και κοινωνικοποίησης. Είναι ευρύτατα εδραιωμένη η άποψη πως η εργασία, εκτός από το αίσθημα προσφοράς που παρέχει, δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να αναπτύξουν διαπροσωπικές σχέσεις αποτελώντας βασικό πυλώνα ψυχικής ανάτασης. Τα νέα άτομα είναι σημαντικά γιατί επιδεικνύουν ζήλο και όρεξη για δουλεία, αλλά καθίσταται επιτακτική η ανάγκη συνεισφοράς ατόμων με εμπειρία και με πολυάριθμες γνώσεις.

Ενεργός γήρανση και ποιότητα ζωής στην Τρίτη ηλικία

Ο άνθρωπος που φτάνει στο στάδιο Τρίτης Ηλικίας δεν πρέπει να παραιτείται. Αν όντως επιλέξει να το κάνει, αν καταφέρει να φτάσει στην ηλικία των 90, 20 χρόνια πέρασαν απλά αναμένοντας τον θάνατο. Γιατί; Τα άτομα μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που συντελούν στην αντιμετώπιση χρόνιων ασθενειών. Ακόμα και άτομα με αναπηρικά αμαξίδια μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που συντελούν στην ενδυνάμωση των μυών με απώτερο σκοπό της εξασφάλιση της προστασίας και αυτονομίας τους. Τα άτομα πρέπει να νιώθουν ανεξάρτητα καθώς η συνεχή φροντίδα και εξυπηρέτηση των ατόμων από το κοντινό τους περιβάλλον αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τους ίδιους. Μπορούν να διατηρούν κοινωνικές επαφές, καθώς αποδεικνύεται πως αυτό συμβάλλει στη καταπολέμηση ψυχικών νοσημάτων, όπως κατάθλιψη και νευρωτικό άγχος.

Χρήζει ιδιαίτερης προσοχής αυτό που υποστηρίζεται σύμφωνα με τη ψυχοκοινωνική προσέγγιση της Τρίτης Ηλικίας. Είναι σημαντικό το άτομο να κάνει μία αναδρομή στο παρελθόν και να βλέπει πως η ζωή έχει νόημα. Η ικανοποιητική ανασκόπηση της ζωής του συμβάλει στην απόκτηση μιας αίσθηση πληρότητας. Βασικό στοιχείο στην αίσθηση ακεραιότητας είναι η σοφία, μια αποστασιοποιημένη αλλά και ενεργή ενασχόληση με τη ζωή και το νόημά της (Erikson). Άτομα ανεξαρτήτου ηλικίας, η δύναμη που καθορίζει το πεπρωμένο τους είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι. Ας δώσουμε όλοι εμείς αγάπη στα άτομα Τρίτης Ηλικίας και κίνητρο για ζωή.

     Η αρχή της ειδικής αγωγής και η θεώρησή της ως κρατική ευθύνη τοποθετείται το 19^ο με 20^ο αιώνα, όπου φωτεινά μυαλά μεγάλων παιδαγωγών, όπως η Maria Montessori, ο Jean Itard και  o Louis Braille, στρέφουν το ενδιαφέρον τους τόσο στην εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία, όσο και στην αποδοχή της διαφορετικότητάς τους από το κοινωνικό σύνολο. Ανατρέχοντας στο παρελθόν, διαπιστώνεται πως η αναπηρία είναι δύσκολο να διερευνηθεί με επιστημονικό τρόπο και ιδιαίτερα κατά τον Μεσαίωνα τα ανάπηρα άτομα χρησιμοποιούνται ως γελωτοποιοί, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ενταχθούν φυσιολογικά στο κοινωνικό σύνολο και να περιθωριοποιούνται Σήμερα, αναγνωρίζονται τα άτομα με αναπηρία ως άνθρωποι με δικαιώματα, που δεν δύναται να διαφοροποιούνται από το κοινωνικό σύνολο. Κατοχυρώνονται πολλά δικαιώματα, τόσο εκπαιδευτικά όσο και επαγγελματικά, που συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη της προσωπικότητας, των δεξιοτήτων και της δημιουργικότητας των ατόμων με αναπηρία, καθώς επίσης και των πνευματικών και φυσικών ικανοτήτων τους στο μέγιστο δυναμικό τους. Ακόμη, διασφαλίζεται το δικαίωμα των ατόμων αυτών να συμμετέχουν ελεύθερα στη κοινωνία. Εφαρμόζονται, λοιπόν, στο μέγιστο προσπάθειες που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση και κοινωνική ένταξη των ατόμων με αναπηρία, στη καλλιέργεια της αυτοεκτίμησης, στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των θεμελιωδών ελευθεριών και της ανθρώπινης ποικιλομορφίας από το ευρύτερο κοινωνικό ιστό.

Η συμβολή της εκπαίδευσης στη βελτίωση λειτουργικότητας των παιδιών με νοητική αναπηρία

     Οι βασικές αρχές που έχουν ως γνώμονα την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία εφαρμόζονται και στην εκπαιδευτική πράξη. Πιο συγκεκριμένα, οι σχολικές μονάδες στελεχώνονται από ειδικούς παιδαγωγούς, οι οποίοι διεκπεραιώνουν μια σειρά από ειδικές εκπαιδευτικές μεθόδους που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ικανοτήτων που προφυλάσσουν τη σωματική ακεραιότητα και την ψυχική υγεία και ευεξία, ικανότητες που συνεισφέρουν στην κοινωνική αλληλεπίδραση και κατ’ επέκταση στην κοινωνική προσαρμογή, καθώς επίσης, και στην ενδυνάμωση των γνωστικών ικανοτήτων. Έτσι λοιπόν, στο σχολικό περιβάλλον υπάρχουν άτομα με ελαφριά νοητική αναπηρία που χρήζουν ειδικής βοηθείας και χαρακτηρίζονται από άγνοια υγιεινής, από ψυχολογικές μεταπτώσεις, από αδυναμία κοινωνικής συνδιαλλαγής καθώς επίσης, διαπιστώνεται πως αντιμετωπίζουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.

Ανάλυση έργου

     Η μάθηση συμπεριφορών που έχουν ως απώτερο σκοπό την διαφύλαξη της σωματικής και ψυχικής υγείας των παιδιών με χαμηλά επίπεδα νοητικών ικανοτήτων, αποτελεί την αφετηρία της εκπαίδευσης. Ο εκπαιδευτικός, λοιπόν, στα πλαίσια ενός εξατομικευμένου προγράμματος, που εφαρμόζεται για την βελτίωση της καθημερινότητας των παιδιών αυτών, καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικό η εφαρμογή ανάλυσης έργου, όπου παρουσιάζονται με μια αλληλουχία οι απαραίτητες κινήσεις που οδηγούν στην επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος. Τα παιδιά, στα πλαίσια της συνεκπαίδευσης, εντάσσονται σε τάξεις με άτομα χωρίς αναπηρίες  γεγονός που αποδεικνύει πως τα παιδιά δεν χρήζουν αποκλειστικά εξειδικευμένης βοήθειας. Η ανάλυση έργου συνίσταται για να διδάξουν στα παιδιά τους κανόνες υγιεινής με απώτερο στόχο τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας τους. Για παράδειγμα, τους διδάσκεται 1)να τοποθετούν το χέρι τους κάθετα στη μύτη τους όταν πρόκειται να φτερνιστούν, 2)να χρησιμοποιούν χαρτομάντιλο, 3) να πλένουν τα χέρια τους όταν λερωθούν, 4) να κάνουν σωστή χρήση της τουαλέτας, 5) να μάθουν να πλένουν τα δόντια τους και 6) να κάνουν μπάνιο μόνα τους, εστιάζοντας κυρίως στον έλεγχο των κινήσεων και στην αναγνώριση των καταστάσεων εκείνων που απαιτούν την εφαρμογή των κατάλληλων- προαναφερθέντων- δεξιοτήτων.

Η σημασία της ψυχολογικής ενδυνάμωσης

     Σημαντική μέριμνα είναι, όμως, και η ψυχολογική στήριξη των παιδιών αυτών, που θα πρέπει να αποτελεί ο πρωταρχικός στόχος της εκπαίδευσης. Έχοντας ως αφετηρία το πρώτο θεωρητικό μοντέλο που στοχεύει στο να εμφυσήσει στα παιδιά την εικόνα της προσδοκίας της ζωής, διεξάγονται οι απαραίτητες ενέργειες για την πραγματοποίηση του σκοπού αυτού. Υπάρχουν  ποικίλες  προσεγγίσεις  που  συγκλίνουν  στην  άποψη  πως  η  αυτοεκτίμηση καθόριζε  τη  γενικότερη  συμπεριφορά  του  ατόμου.  Το  άτομο  θέτοντας  στόχους  που αποτελεί κίνητρο για την υλοποίησή τους και αξιολογώντας τον εαυτό του αποκτά το «γνώθι σε  αυτόν»    και    τη  δυνατότητα  να  εισέλθει  στην  ενδοσκόπηση  και  να  συλλάβει  τον πραγματικό του εαυτό. Έτσι, όταν η εκπαίδευση δεν ενδιαφέρεται μόνο για την παιδεία του έξω,  εξειδικεύοντας  τον  κομφορμισμό-  την  προσαρμογή  και  την  υποταγή-  η  βαθιά μόρφωση δεν καθίσταται επιφανειακή.  Με βασικό γνώμονα τη ψυχολογικής ενδυνάμωση και τη ψυχική ανάταση των παιδιών, ενδείκνυται μια κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση που καθιστά απαραίτητη τη χρήση κινήτρων με απώτερο σκοπό την ανάδειξη της επιθυμητής συμπεριφοράς έχοντας ως θετικούς  ενισχυτές  τις  δραστηριότητες    που  προτιμούν  οι  μαθητές(αρχή  Premack),  την επιβράβευση  θετικής  συμπεριφοράς(Skinner)  και  τη  προβολή  προτύπων  προς  μίμηση αποτελώντας ισχυρή κινητήρια δύναμη για τη ανάδειξη των θετικών στοιχείων της συμπεριφοράς των παιδιών(Bandura). Επίσης τόσο η προσωπική προσαρμογή όσο και η κοινωνική ένταξη, μέσω της επικοινωνίας και του παιχνιδιού,  συντελεί στην  απόκτηση  μιας  αίσθησης  επάρκεια(Erikson,  στάδιο  Φιλοπονίας σε αντιδιαστολή με το Αίσθημα Κατωτερότητας).

     Έτσι, συνιστάται η πραγματοποίηση δραστηριοτήτων που θα συντελέσει στην ενδυνάμωση των διαπροσωπικών σχέσεων. Καθώς η σχολική χρονιά φτάνει στο τέλος της, θα μπορούσαν να παίξουν  το παιχνίδι  “διάλεξε  εμένα”. Σημειώνεται πως το παιχνίδι αυτό εδράζεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εκπαιδευτικών προγραμμάτων και έχει ως στόχο την αυτογνωσία  ως  σημείο  εκκίνησης  για  την  αυτο-αποδοχή, την  ενίσχυση  της αυτοπεποίθησης  του  παιδιού,  την ενθάρρυνση  των  παιδιών  για  το  ζήτημα  της  ανταμοιβής, την κατάκτηση επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων, την ελευθερία έκφρασης κάτω από ένα ασφαλές  επικοινωνιακό  πλαίσιο  και  την αναγνώριση  της  αξίας  των  χαρακτηριστικών  εκείνων που συμβάλλουν στη δόμηση της προσωπικότητάς του. Στο παιχνίδι, λοιπόν, το  παιδί  από  τη  θέση  του παρουσιάζει  τον  εαυτό εστιάζοντας  στα  προτερήματά  του  έτσι  ώστε  ο  δάσκαλος να  τον διακρίνει μέσα σε όλα τα παιδιά. Έτσι, τα παιδιά διαπίστωναν  πως  η  αξιόλογη  συμπεριφορά  ανταμείβεται,  φανερώνοντας  τα  θετικά στοιχεία  της  προσωπικότητάς  τους  και  μέσα  από  αυτό  μάθαιναν  τον  εαυτό  τους. Σε άλλη διδακτική ώρα μπορούμε να δώσουμε τετράδια στα παιδιά και να γράψουν   ιδιότητες  που  τους χαρακτηρίζουν και τις  θεωρούν ανεκτίμητες. Αφού  τα  παιδιά  τελειώσουν,  τους λέμε να φανταστούν πως κάποιος πρόκειται να τους στερήσει κάποιες από αυτές και το κάθε παιδί έπαιρνε ένα μαρκαδόρο για να σβήσει τρεις από όλες που θα του επέτρεπαν να πάρει.  Έπειτα  τους βάζουμε  να  σκεφτούν,  βλέποντας  τις  ιδιότητες  που  μένουν,  αν παραμένουν  οι  ίδιοι  πριν και μετά την  εμπλοκή  του  “εχθρού”.  Έτσι  καταλάβαιναν  πως  έστω  και  μια μικρή απώλεια άλλαζε συλλήβδην τη προσωπικότητα τους. Αυτό τι μας διδάσκει; Ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός και ξεχωρίζει για τα ιδιαίτερά του χαρακτηριστικά, είτε αυτά είναι προτερήματα είτε μειονεκτήματα.

     Επιπλέον, είναι σημαντικό να συμμετέχουν τα παιδιά σε διαδραστικά παιχνίδια προάγοντας την κοινωνικοποίηση. Έτσι, και πάλι στα πλαίσια τη ευέλικτης ζώνης, μπορούμε να παρακινούμε τα παιδιά να ζωγραφίζουν την ελληνική σημαία δίνοντας το πρόσχημα να εκφράσουν τη σημασία του έθνους, εξιστορώντας ταυτόχρονα ιστορικά γεγονότα που σηματοδότησαν στη διατήρηση του έθνους αυτού. Θα μπορούσε ακόμα, τα παιδιά να χωριστούν  σε ομάδες και να κόψουν από περιοδικά, εικόνες που αντιπροσωπεύουν μια συγκεκριμένη θεματολογία. Εδραιώνεται η άποψη, λοιπόν, πως αναδεικνύονται σημαντικές έννοιες μέσα από τη δημιουργική ενασχόληση με τη ζωγραφική, αντανακλάται το επίπεδο της σκέψης των παιδιών μέσα από τη συμβολική καλλιτεχνική τους δημιουργία και όλα αυτά υφιστάμενα σε ένα συνεργατικό πλαίσιο.

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών

     Επιπρόσθετα, για την απόκτηση βασικών γνώσεων συνίσταται η αντιμετώπιση των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών. Εδώ αδιαμφισβήτητα προτείνεται η χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Ένα λόγος, που ενθαρρύνεται η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών, είναι το γεγονός ότι τα παιδιά αγαπούν τα computers και όπως πολύ σοφά παρατήρησε ο Sigmund Papert, ένας από τους πρωτοπόρους της εισαγωγής των ηλεκτρονικών υπολογιστών στα σχολεία, “τα παιδιά μαθαίνουν ό,τι αγαπούν” (1980, Papert). Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά προσηλώνονται στη διδακτική πράξη και αναπαράγουν κίνητρα για μάθηση. Επιπλέον, μειώνεται το ενδεχόμενο αρνητικής κριτικής των άλλων παιδιών και μπορούν να αφιερώσουν άπλετο χρόνο στη μάθηση. Κατά τη διδασκαλία των μαθημάτων ιστορίας, θρησκευτικών κ.ά, το άτομο με νοητική αναπηρία  μπορεί να έχει ένα δικό του υπολογιστή όπου να οπτικοποιούνται διάφορες έννοιες, ιστορικά γεγονότα, θρησκευτικού τύπου διδαχές κ.ά. και παράλληλα να εμφανίζονται ασκήσεις εμπέδωσης που αποτελεί σημαντική ένδειξη για τη κατανόηση του μαθήματος. Ακόμη, ο εκπαιδευτικός μπορεί να παρέχει  εργασίες σε μικρά διαδοχικά βήματα. Η στρατηγική της κατάτμησης αποδεικνύεται ο καταλληλότερος τρόπος διδασκαλίας όπως υπογραμμίζεται και στην τεχνική της ανάλυσης έργου. Όσον αναφορά τη γραφή, υπάρχει η εντύπωση πως ο αργός ρυθμός έγκειται στη προσπάθεια ανάκλησης λέξεων και γραμμάτων. Χρήζει ιδιαίτερης προσοχής οι διορθωτές κειμένων καθώς προσφέρουν στους μαθητές μεγαλύτερη αυτονομία, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνουν την ορθογραφία.

     Τελειώνοντας, οι συγκεκριμένες πρακτικές θα πούμε ότι έχουν τελεσφορήσει εφόσον το παιδί επιδείξει μακροπρόθεσμα υψηλή αυτοεκτίμηση, τάσεις κοινωνικής αλληλεπίδρασης και γοργό ρυθμό ανάγνωσης και γραφής. Η προτεινόμενη διαδικασία διέπεται από βασικές αρχές που δίνουν έμφαση στο πλούτο και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης και εγκεφάλου, στη μοναδικότητα του κάθε μαθητή και στη διαμόρφωση θετικού περιβάλλοντος καθώς και στην εξασφάλιση ισότιμης εκπαίδευσης. Πλέον είναι ευρύτατα εδραιωμένη η άποψη πως δεν αποδεχόμαστε τη διαφορετικότητα μόνο αναφορικά με το φύλο, τη φυλή και τη σεξουαλικότητα, αλλά και με τη νευροποικιλότητα. Από τις πρώτες κι όλας τάξεις ας μάθουμε στα παιδιά την αξία της διαφορετικότητας διδάσκοντας το εξής ρητό: όλοι είμαστε μεταξύ μας διαφορετικοί και ταυτόχρονα ίσοι.

Από: Μαρία Τσουρέκα

H πολυπολιτισμικότητα είναι ένα φαινόμενο το οποίο συναντάμε συχνά, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή που πραγματοποιούνται πολυάριθμες μετακινήσεις πληθυσμών. Ο όρος «πολυπολιτισμικότητα» δηλώνει μια υπάρχουσα κατάσταση συνύπαρξης  ποικίλων κοινωνικών ομάδων που φέρουν διαφορετικά πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Στα πλαίσια πολυπολιτισμικότητας επισημαίνεται η ανάγκη αρμονικής συνύπαρξης ανθρώπων, η οποία αναπαριστά μια σύγχρονη κοινωνική δομή με γνώμονα την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ισότιμη αναγνώριση διαφορετικών κοινωνικών/εθνοτικών ομάδων. Η εκπαίδευση προσανατολίζεται σε σύγχρονα παιδαγωγικά μοντέλα που συμβάλλουν στην χάραξη καινοτόμων παιδαγωγικών μεθόδων. Είναι γεγονός πως πραγματοποιούνται προγράμματα στα οποία διεξάγονται δραστηριότητες που συμβάλλουν στη ενδυνάμωση επικοινωνιακών και κοινωνικών δεξιοτήτων, στην ελευθερία έκφρασης σε ένα ασφαλές περιβάλλον και κατ΄ επέκταση στην ανάπτυξη ομαδοσυνεργατικών πλαισίων. Οι καινοτομίες που εισάγει η εκπαίδευση αναδεικνύει την αξία της διαφορετικότητας. Είναι μείζονος σημασίας να υπάρχει στο μυαλό το εξής ρητό: Θα πρέπει να ξέρουμε όλοι ότι η διαφορετικότητα κεντάει ένα πλούσιο χαλί, και πρέπει να καταλάβουμε πως όλοι οι κόμποι του χαλιού έχουν ισότιμη αξία, ανεξάρτητα από το χρώμα τους (Maya Angelou).

Στα πλαίσια της εκπαίδευσης, λοιπόν, εφαρμόζονται στρατηγικές που συμβάλλουν καθοριστικά στην αποδοχή της διαφορετικότητας και στην εξάλειψη κοινωνικών διακρίσεων. Είναι σημαντικό, όταν ένα σχολικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια, να ενισχύεται η αίσθηση της ομαδικότητας και της συλλογικότητας. Υποστηρίζεται πως το σχολείο είναι μία μικρογραφία της κοινωνίας, για αυτό και καθίσταται επιτακτική η ανάγκη καλλιέργειας ομαδικών και συνεργατικών σχέσεων (Dewey). Επίσης, σημειώνεται πως οι δραστηριότητες που αποβλέπουν στην κοινωνική αλληλεπίδραση των παιδιών, κυρίως όταν πρόκειται για ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον, είναι αποδοτικές. Ποία είναι τα οφέλη; Είναι γνωστό πως παιδιά από διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον διακατέχονται από συναισθήματα μειονεξίας και ανασφάλειας. Σύμφωνα με τον Cooley, η αλληλεπίδραση του παιδιού με το κοινωνικό περίγυρο συντελεί στην διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης. Η αίσθηση της αποδοχής βελτιώνει την αυτοπεποίθηση και κατ’ επέκταση την αυτοεκτίμηση. Η αίσθηση του “ανήκειν” λειτουργεί σαν ένα είδος κοινωνικής αναγνώρισης. Δεν υπάρχει παιδί που να μην έχει την ανάγκη για κατανόηση και αποδοχή. Το σχολείο πρέπει να στοχεύει στην εξασφάλιση ενός κλίματος έκφρασης, το οποίο επιτρέπει το παιδί να αυτοπραγματωθεί (Carl Rogers).

Τα παιδιά με  τη συμμετοχή  τους στις προαπαιτούμενες δραστηριότητες κατανοούν τον εαυτό τους και φυσικά και τους άλλους. Ενδεικτικές δραστηριότητες διαπολιτισμικής εκπαίδευσης είναι οι εξής: Τα παιδιά θα μπορούσαν να υποδύονται ρόλους συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης. Πιο συγκεκριμένα, θα μπορούσαν να μοιραστούν καρτέλες και κάθε φορά ένα παιδί θα αναλάμβανε το ρόλο ενός ατόμου με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρό. Αυτό διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην κατανόηση της θέσης του ατόμου που φέρει διαφορετικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Ακόμη, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί η σημασία της διαφορετικότητας. Είχε διεξαχθεί ένα παιχνίδι στα πλαίσια βιωματικής δράσης με τίτλο «Νιώσε Διαφορετικός» με αφορμή τη Παγκόσμια μέρα Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Το διοργάνωσε το κέντρο “Μαζί για την Οικογένεια και το Παιδί” στη ΔΕΘ και στα πλαίσια της εν λόγω δραστηριότητας τα παιδιά έπρεπε να μοιραστούν με τους υπόλοιπους συμμαθητές τους τα ενδιαφέροντά τους. Όποιος μαθητής παρουσίαζε κοινό ενδιαφέρον, στεκόταν από πάνω του και κάθε φορά αποδεικνύονταν πως κάθε προσωπική προτίμηση είχε διαφορετική ανταπόκριση από τους μαθητές. Αυτό ισχυροποίησε την άποψη πως «όλοι είμαστε ίσοι, όλοι είμαστε διαφορετικοί».

Επιπλέον, σε μικρές τάξεις του δημοτικού συνιστάται τη παρακολούθηση βίντεο και η διήγηση παραμυθιών με κύριο στόχο την ανάπτυξη κατανόησης της διαφορετικότητας. Προτεινόμενες ταινίες μικρού μήκους είναι “Το λιοντάρι”, όπου ο Λάμπερτ ενώ μεγαλώνει σαν ένα αδύναμο και δειλό πρόβατο στο τέλος ανακτά δυνάμεις για τη προστασία της μητέρας παιδί. Ένα άλλο είναι το “Μπαουντιν”, ένα πρόβατο που χορεύει περήφανα, του κουρεύουν το μαλλί και ντρέπεται και ένας χαρούμενος νέος φίλος έρχεται να τον αλλάξει και το “χαζοπούλια” στο οποίο μικρά πουλάκια κοροϊδεύουν ένα μεγάλο διαφορετικό πουλί. Όσον αφορά την εξιστόρηση του βιβλίου, προτείνεται το βιβλίο “Εγώ ο απίθανος” που τα παιδιά ακούγοντας την ιστορία αντιλαμβάνονται τις αξίες της ζωής και τη μοναδικότητά τους. Ακόμη, αξίζει να σημειωθεί πως στα σχολεία στα πλαίσια της κοινωνικής ενσωμάτωσης ελλοχεύει ο κίνδυνος αφομοίωσης παραμερίζοντας εκείνα τα χαρακτηριστικά που διαφοροποιεί το κάθε άτομο διαφορετικής προέλευσης. H διατήρηση των πολιτισμικών χαρακτηριστικών και κατ’ επέκταση της διαφορετικότητας του καθενός είναι δικαίωμα και καθίσταται άκρως απαραίτητο να διασφαλιστεί. Έτσι, συνιστάται η μάθηση ιστορικών γεγονότων, που προάγουν την ευαισθητοποίηση των μαθητών απέναντι στις πολιτισμικές διαφορές. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με δραστηριότητες όπως κολάζ και ζωγραφική. Για παράδειγμα, ζητούν από τους μαθητές να συλλέξουν πληροφορίες και εικόνες που απεικονίζουν μνημεία και σύμβολα που  αποτελούν τη ναυαρχίδα του πολιτιστικού γίγνεσθαι. Τέλος, σε ακόμη μικρότερες ηλικίες ενδείκνυται η εκτέλεση παιχνιδιού με κούκλες με διαφορετικές αποχρώσεις δέρματος, παρέχοντας την ευκαιρία εξοικείωσης με το λεγόμενο «διαφορετικό».

Είναι γεγονός πως αν το ίδιο το σχολείο δεν συντελέσει στην προώθηση διαπολιτισμικής παιδαγωγικής, εξαλείφοντας τις ρατσιστικές τάσεις και αντιλήψεις, το παιδί αδυνατεί να στραφεί μόνο του προς αυτή την κατεύθυνση. Το σχολείο, ως δευτερογενής φορέας κοινωνικοποίησης, μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής αντίληψης μέσω της υλοποίησης παιδαγωγικών μεθόδων που συντελούν στη σύσφιξη και ενδυνάμωση διαπροσωπικών σχέσεων προάγοντας την ανεκτικότητα και το σεβασμό απέναντι στη διαφορετικότητα. Ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως υπόδειγμα συμπεριφοράς και αν ο ίδιος ανταποκρίνεται θετικά απέναντι στη διαφορετικότητα, τότε και τα παιδιά μαθαίνουν να πράττουν το ίδιο. Ας δώσουμε κίνητρα που αποσκοπούν στην ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων, ας επιβραβεύσουμε τις πράξεις αλληλεγγύης, σεβασμού και ανθρωπιάς, ας παρέχουμε ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο κανένα παιδί δεν δύναται αν μείνει μόνο του και τέλος ας γίνουμε τα κατάλληλα πρότυπα προς μίμηση, όπου τα παιδιά θα μάθουν να σέβονται το διαφορετικό άλλο. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο διαφορετικός. Είναι ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ.

Μαρία Τσουρέκα