Μια δημιουργική εκπαιδευτική δραστηριότητα για τα παιδιά είναι «το μαγικό ποδήλατο».
Σε μια εικόνα απεικονίζονται κάποια στοιχεία: «Όσο το τερατάκι κάνει ποδήλατο, το συντριβάνι φουντώνει, ανεβαίνει ψηλά. Όταν το τερατάκι σταματά να κάνει ποδήλατο, το νερό μένει μέσα στη λιμνούλα».
Τι συμβαίνει εδώ; Εάν το ένα μετά το άλλο κάνουν όλη την ημέρα ποδήλατο, τότε όλη την ημέρα θα υπάρχει συντριβάνι».
Πρωταρχικός στόχος της δραστηριότητας είναι η από κοινού προσέγγιση μαζί με τα παιδιά κάποιων αρχών της βιωσιμότητας, με έμφαση στις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Έπειτα, να αντιληφθούν τι είναι τέχνημα, να ζωγραφίσουν ένα δικό τους, να συνειδητοποιήσουν το ρόλο των μηχανημάτων στην καθημερινή ζωή, την επικινδυνότητα αυτών από κακή χρήση και το οικολογικό αποτύπωμα αυτών από την κατάχρηση.
Επίσης, να γίνει αντιληπτό το τι είναι κακοτεχνία και έλλειψη αισθητικής, να την εντοπίσουν σε ένα περίπατο και να προτείνουν ιδέες αποκατάστασης και εναλλακτικές προσεγγίσεις. Με την ελπίδα ότι τα παιδιά θα ανακαλύψουν το ρόλο της κινητικής ενέργειας μέσα από το παιχνίδι.
Να κρατηθεί το ενδιαφέρον ζωντανό και η σκέψη ενεργή: με νύξεις, υπαινιγμούς και ενθάρρυνση, καθώς θα προσεγγίζουν το μονοπάτι της ανακάλυψης. Αποτελούν τα σήματα, ότι βρίσκονται στο σωστό δρόμο. Το φλας της έμπνευσης και η αιφνίδια λαμπρή ιδέα, σύνδεση είναι πολύ δύσκολη διεργασία, για αυτό είναι καλό τα παιδιά να ενθαρρύνονται, ώστε να κάνουν πολλαπλές υποθέσεις, έστω και λανθασμένες.
Αληθές γεγονός: Στην Κολομβία, οι κάτοικοι στο χωριό Gaviotas μετέτρεψαν την άγονη γη σε γόνιμη. Φύτεψαν δέντρα, χρησιμοποίησαν την ενέργεια από τον αέρα και τον ήλιο. Το σπουδαιότερο, όμως, ήταν ότι έφτιαξαν παιδικές τραμπάλες με μορφή αλόγου. Όσο τα παιδιά έπαιζαν, κινιόταν η αντλία του νερού και πότιζε τα χωράφια.
Η 18η Δεκέμβρη -με πρωτοβουλία των Ηνωμένων Εθνών ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου στο Μαρακές- ανακηρύχθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Μετανάστη σε μια απόπειρα να ενισχυθεί η εκστρατεία του όσον αφορά στην προστασία των παγκόσμιων μεταναστών.
Την ημερομηνία αυτή το 1990 υιοθέτησε η «Διεθνής Συνθήκη για την Προστασία των Δικαιωμάτων όλων των Μεταναστών Εργατών και των μελών των Οικογενειών τους». Υπολογίζεται ότι το 4,7% του παγκόσμιου πληθυσμού, δεν διαβιώνουν στην πατρίδα τους.
Το Παγκόσμιο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση στοχεύει σε μία λεπτή αλληλοσυμπληρωμένη ισορροπία και διευρυμένη συνεργασία μεταξύ της κυριαρχίας των κρατών και της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας που δικαιούται κάθε άνθρωπος για νόμιμη και ασφαλή μετανάστευση.
Σε ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία, η μετανάστευση ήταν μια θαρραλέα έκφραση της θέλησης του ατόμου να ξεπεράσει τις αντιξοότητες και να ζήσει μια καλύτερη ζωή.
Ποιες είναι, όμως, οι αιτίες του φαινομένου αυτού;
Οι οικονομικές ευκαιρίες είναι ένα ισχυρό κίνητρο για τη μετανάστευση. Η έλξη αυτή έχει ενταθεί, λόγω των διαφορών εισοδήματος, αλλά και του δυναμικού μεταξύ των χωρών που αδιάκοπα ολοένα και αυξάνονται. Πολλές προηγμένες και δυναμικές οικονομίες χρειάζονται την εργασία των μεταναστών για να καλύψουν θέσεις εργασίας που δεν αναλαμβάνουν οι ντόπιοι εργαζόμενοι.
Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μία ακόμη αιτία αυτής της αυξανόμενης ζήτησης, ενώ, καθώς, οι νεότερες γενιές μορφώνονται καλύτερα, λιγότερα άτομα στις τάξεις τους είναι ικανοποιημένα με χαμηλόμισθες και σωματικά απαιτητικές θέσεις εργασίας.
Ακολουθεί η κίνηση για φυγή από τις συγκρούσεις, τις διώξεις, την τρομοκρατία ή τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ή, ακόμη, ο εξαναγκασμός από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των φυσικών καταστροφών ή άλλων περιβαλλοντικών παραγόντων.
Φυσικά, με την πρόοδο στις επικοινωνίες και τις μεταφορές, έχει αυξηθεί σημαντικά η επιθυμία και η ικανότητα για μετακίνηση σε άλλα μέρη. Δημιουργήθηκαν προκλήσεις και ευκαιρίες για τις κοινωνίες ανά τον κόσμο.
Ποια είναι τα αποτελέσματα που προκύπτουν;
Η μετανάστευση ενδέχεται να μειώσει τους μισθούς ή να οδηγήσει σε υψηλότερη ανεργία μεταξύ των εργαζομένων με χαμηλή ειδίκευση στις προηγμένες οικονομίες, παρόλο, που με τη διεύρυνση του εργατικού δυναμικού, ενισχύεται η οικονομική ανάπτυξη στις χώρες υποδοχής.
Στο σημείο προέλευσης, δεν διατίθενται οι πόροι για την ανάληψη του κόστους και τους κινδύνους της διεθνούς μετανάστευσης, αφού συνήθως προέρχονται από νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος. Ωστόσο, όταν οι μετανάστες εγκαθίστανται στο εξωτερικό, βοηθούν φίλους και συγγενείς, οπότε ελαττώνονται το κόστος και οι κίνδυνοι της μετανάστευσης.
Η διεθνής μετανάστευση είναι συνήθως θετική τόσο για τις χώρες προέλευσης όσο και για τις χώρες προορισμού. Τα δυνητικά οφέλη της είναι μεγαλύτερα από εκείνα του ελεύθερου διεθνές εμπορίου.
Από τα στοιχεία, που συγκεντρώνονται, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης, περίπου ένας στους δέκα μετανάστες είναι κάτω των 15 ετών, ενώ οι άνδρες συνιστούν μεγαλύτερο ποσοστό των εργαζόμενων μεταναστών. Ένας στους επτά κατοίκους του πλανήτη είναι μετανάστης.
Σε έκαστη περίπτωση, μετανάστευσης ή μη, έρχεται πρωτίστως η αξιοπρέπεια της επιλογής και ο σεβασμός. Είναι, άλλωστε, η θεμελιώδης προτεραιότητα του ΔΟΜ. Η μετανάστευση προσδίδει ισχύ στην αξιοπρέπεια, επειδή επιτρέπει στους ανθρώπους να σώσουν, να προστατεύσουν, να μορφώσουν, να ελευθερώσουν τους εαυτούς τους.
Τέλος, το 2019 ο αριθμός των μεταναστών ανήλθε συνολικά σε 272 εκατομμύρια, 51 εκατομμύρια περισσότερα από ό,τι το 2010. Οι διεθνείς μετανάστες αποτελούν το 3,5% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά αμφιλεγόμενη και πολυσήμαντη έννοια. Με την λέξη κουλτούρα νοείται, εδώ, η πνευματική και ψυχική καλλιέργεια, ως αποτέλεσμα μακράς διαδικασίας μάθησης και εκπαίδευσης, όπως και το σύνολο γνώσεων, τεχνικών εξελίξεων, παραδόσεων, εθίμων, μορφών συμπεριφοράς που χαρακτηρίζουν ή συγκροτούν ένα δεδομένο κοινωνικό σύνολο· τον πολιτισμό, όπου αναφέρονται σε έναν ειδικό τομέα.
Η έννοια της πολιτισμικής ένταξης αναφέρεται στην αλλαγή πολιτισμικού περιβάλλοντος και στη συνακόλουθη προσαρμογή στους κανόνες, στις αξίες, στα έθιμα, στις νόρμες και στη γλώσσα μιας νέας κουλτούρας, ενός νέου τρόπου δυνητικής ζωής. Συνίσταται στη σταδιακή αφομοίωση από το άτομο της νέας κουλτούρας, ώστε να μπορέσει να ενσωματωθεί καλύτερα και να ταιριάξει σε αυτό το νέο περιβάλλον.
Είναι μια διαδικασία ατέρμονη για έκαστο, αφού από τη γέννησή του, μαθαίνει να εντάσσεται στο μητρικό, πρώτο κοινωνικό και πολιτισμικό του περιβάλλον και στη συνέχεια της ζωής του στις άλλες πολιτισμικές προσαρμογές, εθελοντικές και αναγκαστικές. Η προσαρμογή αυτή στο περιβάλλον του -φυσικό, τεχνολογικό, κοινωνικό, πολιτισμικό ή εκπαιδευτικό- είναι κρίσιμη.
Ωστόσο, μια κυρίαρχη παιδαγωγική προσέγγιση είναι να επιδιώκεται η αντίστροφη διαδικασία, δηλαδή να προσαρμόζεται το εκπαιδευτικό περιβάλλον στις ανάγκες και στα ενδιαφέροντα του παιδιού, κατά τη σύγχρονη «παιδοκεντρική» Παιδαγωγική, μέσω της αξιοποίησης ενός κατάλληλου διαμεσολαβητή.
Ως προς τον ορισμό της ένταξης της κουλτούρας, πρόκειται για την ερευνητική βιβλιογραφία που αφορά εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις, πόρους και δομές. Επιπλέον, συναριθμούνται και τα συστήματα υποστήριξης των εκπαιδευτικών και μεθοδολογίες ανάπτυξης του δυναμικού του σχολείου.
Τα προαναφερθέντα, απαιτούν ποιοτικό μετασχηματισμό των καθιερωμένων και παραδοσιακών στοιχείων των δομών και των λειτουργιών της γενικής εκπαίδευσης και κυρίως της κουλτούρας των ίδιων των σχολικών κοινοτήτων.
Η ένταξη «προϋποθέτει πρωτίστως μία διαφορετική, οργανωσιακή κουλτούρα» που να δίνει έμφαση στην ιδέα της ποικιλότητας και να εκκινεί από την πρόθεση εις βάθος σεβασμού και διερεύνησης των αρχών της διαφορετικότητας και της ομοιότητας
Carrington (1999)
Τι ακριβώς γίνεται αντιληπτό με την έννοια της «σχολικής κουλτούρας» και πώς μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην -ενταξιακού τύπου- αλλαγή της;
Αρκετοί μελετητές στάθηκαν και αναφέρουν, κατά περίπτωση, ότι η κουλτούρα ενός οργανισμού αφορά επί της ουσίας την ιδεολογία του, η οποία περιλαμβάνει τις αντιλήψεις και τις συνήθειες του που τον διαφοροποιούν από άλλους οργανισμούς ή ακόμα και ένα «σύστημα κοινού προσανατολισμού» μια «σειρά, δηλαδή, από σύμβολα, τελετουργίες, μύθους και σιωπηρές παραδοχές» που μεταφέρουν τις θεμελιωμένες αξίες και αντιλήψεις του.
Παρομοίως, σε ένα καθοριστικό δοκίμιο, ως προς το εν λόγω ζήτημα ο Schein το 1992, ορίζει την κουλτούρα ως «ένα πρότυπο των βασικών παραδοχών», όπου με την έννοια παραδοχή νοούνται πρότυπα συμπεριφοράς, αξιών, πεποιθήσεων, αντιλήψεων των μελών του, που ανακαλύπτονται ή αναπτύσσονται από μια συγκεκριμένη ομάδα», όταν τα μέλη της μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν από κοινού προβλήματα.
Συνεπώς, το πρότυπο αυτό φέρει ως αποτελέσματα, αφενός την διδαχή στα νέα μέλη ως του σωστού τρόπου αντίληψης, σκέψης και αίσθησης, και αφετέρου προσδίδει «την κοινωνική και φαινομενολογική μοναδικότητα μιας συγκεκριμένης οργανωσιακής κοινότητας», μα και στον οργανισμό την αίσθηση της ταυτότητας και της συνοχής, ενώ παράλληλα διαμορφώνει τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μελών του.
Η 5η Δεκεμβρίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα Εθελοντισμού για την Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη με το ψήφισμα 40/212 της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ στις 17 Δεκεμβρίου του 1985, και πρόκειται για ανθρωπιστικό κίνημα ως μεγάλο και αποτελεσματικό μέσο κοινωνικής αλληλεγγύης, φιλανθρωπίας και ανιδιοτελούς προσφοράς.
Η θεσμοθέτηση αυτή, αποσκοπεί αφενός στο να προβάλλεται το έργο των εθελοντών, που πλαισιώνουν όλες τις Εθελοντικές Οργανώσεις, και αφετέρου να παροτρύνονται και άλλοι ως προς αυτόν. Και, ίσως, αποτελέσει το εφαλτήριο για τη διάδοση της αξίας του εθελοντισμού και την εξάπλωση της εθελοντικής συνείδησης στη νέα γενιά, στους μελλοντικούς εθελοντές.
Ιδίως με την πάροδο των τελευταίων ετών, η εθελοντική προσφορά είναι εμφανώς εντονότερη, καθώς ακόρεστα διευρύνεται και επεκτείνεται σε όλο το φάσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Επιπρόσθετα, ο εθελοντισμός αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι κάθε υγιούς κοινωνίας και προϋποθέτει υψηλό αίσθημα ευθύνης και προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο. Φυσικά, υπό των κατάλληλων προϋποθέσεων για την ενεργό συμμετοχή και την συμπαράσταση της κοινωνίας όλων των πολιτών σε εθελοντικές δράσεις, βοηθά στην επίλυση κοινωνικών προβλημάτων ως μιας μορφής συμμετοχής στα κοινά, αλλά και σε περιπτώσεις πρόληψης και αντιμετώπισης των φυσικών καταστροφών.
Εθελοντισμός στο σύγχρονο κοινωνικό περιβάλλον σημαίνει προσφορά. Σημαίνει αυταπάρνηση και αυτοθυσία. Σχετίζεται με την ανάγκη των ατόμων να συμμετέχουν και να νιώθουν ότι είναι σημαντικοί για τους συνανθρώπους τους, με γνώμονα την ανιδιοτελή προσφορά.
Ο εθελοντισμός διαπνέεται από τις αξίες της αλληλεγγύης, της αμοιβαιότητας, του αλτρουισμού της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της ενδυνάμωσης της κοινωνικής συνοχής, συμβάλλοντας θετικά στη ποιότητα της ζωής.
Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για το ποια είναι τα βασικά στοιχεία της επικοινωνίας. Συνήθως, τα επικρατέστερα και ευρέως γνωστά αποτελούνται από τον πομπό, το μήνυμα που μεταφέρει και, φυσικά, τον αποδέκτη. Μολαταύτα, επικρατούν και άλλα επιπρόσθετα στοιχεία, προκειμένου να επιτευχθεί μια επιτυχής ολοκληρωμένη διαδικασία επικοινωνίας. Ακολουθούν, βαθμιδωτά, τα εξής:
Αρχικά, όπως προαναφέρθηκε, ένα από αυτά είναι ο πομπός ή πηγή (source).Πρόκειται για οτιδήποτε παράγει και μεταδίδει το μήνυμα, λόγου χάρη, πιθανόν να είναι κάποιος ομιλητής ή συγγραφέας.
Ακολουθούν, τα ποικίλα σύμβολα ή κωδικοποίηση (encoding), δηλαδή η διαδικασία με την οποία ο πομπός μετατρέπει αυτό που θέλει να μεταβιβάσει σε ένα νόημα με την μορφή του μηνύματος. Σε αυτό συγκαταλέγεται οτιδήποτε για την μετάδοση του μηνύματος, λέξεις, γράμματα, μουσική, νεύματα, σήματα τροχαίας, σήματα morse, μορφασμοί, εκφράσεις προσώπου. Πιθανόν να περιλαμβάνει διττής φύσης λέξεις, κινήσεις ή στάσεις του σώματος, γραφικές παραστάσεις και σύμβολα που μπορεί να είναι αντικείμενα, χρώματα, ήχοι σε προφορική και γραπτή μορφή. Αυτά, χρησιμοποιούνται σε συνδυασμούς, ώστε να είναι πιο εύκολη η μετάδοση του μηνύματος, ενώ ενώνονται με βάση το περιεχόμενο τους, για να αποτελέσουν σύνολα, ιδέες, προτάσεις, παραγράφους, κεφάλαια ή ομιλίες.
Τρίτο στοιχείο, ο δέκτης (receiver). Πρόκειται για το άτομο που προσλαμβάνει μέσω των αισθητηρίων οργάνων του το μήνυμα, το αποκωδικοποιεί και το αξιολογεί. Αποφασίζει πότε θα το αποκωδικοποιήσει, πότε θα κάνει προσπάθεια να το κατανοήσει και πότε θα ανταποκριθεί ή όχι σε αυτό. Ο τελικός δέκτης είναι και ο βασικός παράγοντας για την αξιολόγηση της επίτευξης της επικοινωνιακής διαδικασίας. Έτσι, η επιτυχία της επικοινωνίας είναι ανάλογη με τα αποτελέσματα που έχει πάνω στον δέκτη. Όταν ο δέκτης αντιδρά με κατανόηση και αλλάζει την συμπεριφορά του ανάλογα, είναι τότε που έχει επιτευχθεί η επικοινωνία.
Φυσικά, η αποκωδικοποίηση (decoding), συγκαταλέγεται μεταξύ των αμφοτέρων. Ο δέκτης με τον δικό του κώδικα και την διανοητική διεργασία αποκωδικοποιεί το μήνυμα, το μετατρέποντάς το σε νόημα. Ακόμα, κατανόηση του μηνύματος – αποτέλεσμα, όπου ο δέκτης, μετά την αποκωδικοποίηση του μηνύματος, πληροφορείται, κατανοεί, αισθάνεται, αλλάζει ιδέες, γνωρίζει γεγονότα, που είναι το αποτέλεσμα της επικοινωνίας.
Τελικώς, το τελευταίο βασικό στοιχείο επικοινωνίας είναι ο έλεγχος (feed-back). Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα που έχει επιφέρει το μήνυμα στον δέκτη με την επανάληψη της διαδικασίας μεταφέρεται στον πομπό, με τον μηχανισμό ελέγχου της επαναπληροφοριοδότησης ολοκληρώνοντας την διαδικασία.
Συχνά, τα όρια πομπού και δέκτη σε μια επικοινωνιακή περίσταση είναι δυσδιάκριτα, καθώς, κατά την αμφίπλευρη επικοινωνία μεταξύ των ατόμων, συμβαίνει το κάθε ένα από αυτά να αποτελεί ταυτόχρονα πομπό και δέκτη και μέσα από την επαφή που δημιουργείται να ασκούνται αμοιβαίες επιδράσεις. Το στοιχείο, όμως, αυτό της αμοιβαιότητας ταυτίζεται με την έννοια της αλληλεπίδρασης και καθιστά την επικοινωνία μια σύνθετη και πολυεπίπεδη διαδικασία. Επομένως, η επικοινωνία δεν δύναται να νοηθεί μονοδιάστατα στην βάση του γραμμικού σχήματος πομπός – δέκτης ή εκπομπή-λήψη, αλλά ως μια διαδικασία αλληλεπίδρασης.
Με πενιχρές ιστορικές πληροφορίες βιογραφίας, ο Άγιος γεννήθηκε στην Αδριανούπολη Παφλαγονίας της Μικράς Ασίας. Πρόκειται για γόνο πλουσίων γονέων και διδάχτηκε νωρίς την εγκράτεια και το ότι το χρήμα αποτελεί το μέσο για την ανακούφιση και περίθαλψη των φτωχών και των αρρώστων.
Μόλις απέθαναν οι γεννήτορες του, διαμοίρασε όλη την κληρονομιά του και πήγε ως ασκητής σε ερημικό τόπο με νηστεία και επίμονη άσκηση μέσα σε σπήλαιο, όπου γνώρισε άλλους ασκητές και με αδελφική αγάπη, χριστιανική συγκατάβαση και επιείκεια διαβιούσαν. Όντας ένα ειρηνοποιό πνεύμα, δεν λύπησε ποτέ κανένα, αλλά επιδίωκε την αποκατάσταση της γαλήνης σε ταραγμένες ψυχές.
Με την πάροδο των ετών απέκτησε φήμη αφενός τρέφοντας μεγάλη στοργή προς τα παιδιά και αφετέρου για την θαυματουργή του προσευχή που βοηθούσε πολλές γυναίκες, όταν δεν τεκνοποιούσαν, πολλές από τις οποίες, βέβαια, ζητούσαν τις πνευματικές του οδηγίες. Έτσι, καθιερώθηκε ως προστάτης των νηπίων και θεραπευτής των παιδικών ασθενειών. Άλλωστε, από παρετυμολογία του ονόματός του πιστεύεται ότι αυτός «στυλώνει», δηλαδή ενισχύει την υγεία των παιδιών.
Η ιαματική θαυματουργία του Αγίου περνώντας στην εικαστική απόδοση του σε βυζαντινές και κυρίως μεταβυζαντινές εικόνες παρουσιάζεται ως γέροντας που κρατά με το αριστερό του χέρι σπαργανωμένο βρέφος και με το δεξί ειλητάριο.
Πέθανε στην γενέτειρά του, με την Ορθόδοξη Εκκλησία να τιμά τη μνήμη του στις 26 Νοεμβρίου. Ως είθισται, κατά την εορτή του οι μητέρες των βρεφών και των άλλων παιδιών απέχουν από κάθε δραστηριότητα.
Η μνήμη της Αικατερίνης της Αλεξάνδρειας ή, αλλιώς, της Μεγαλομάρτυρος της Χριστιανοσύνης εορτάζεται στις 25 Νοεμβρίου στον ελληνόφωνο χριστιανικό κόσμο και στις 24 Νοεμβρίου στο σλαβόφωνο. Αγιάστηκε, διότι επειδή έμεινε ακλόνητη στα πιστεύω της παρά τις πιέσεις και τα βασανιστήρια που υπέστη, κατά τον πρώιμο 4ο αιώνα.
Για τη δράση και τη ζωή της αγίας δεν υπάρχουν ιστορικές πληροφορίες, με τις πρώτες μαρτυρίες στα τέλη του 9ου αιώνα. Κατά τον Ρουφίνο αναφέρεται ότι μετονομάστηκε από το όνομα Δωροθέα σε Αικατερίνη, αυτή δηλαδή που είναι πάντα καθαρή, αγνή (αιέν καθαρινά, δηλαδή «η πάντοτε αγνή»).
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, η Αικατερίνη γεννήθηκε και έζησε στην Αλεξάνδρεια επί Ρωμαίου αυτοκράτορα Μαξιμιανού, απόλυτου άρχοντα της Αιγύπτου, ιδιαίτερου χριστιανομάχου. Ούσα κόρη του επάρχου της πόλης Κώνστα, διακρίθηκε για τη σπάνια σοφία και ομορφιά της. Έτυχε μεγάλης μόρφωσης και κατείχε τις γνώσεις της ελληνικής, ρωμαικής και λατινικής φιλολογίας και φιλοσοφίας.
Από νεαρή ηλικία προσελκύσθηκε από τη χριστιανική διδασκαλία και αφού ασπάσθηκε τον Χριστιανισμό, εργάσθηκε με έντονη δράση για τη διάδοσή του, και χάρη στη ρητορική της δεινότητα επέτυχε πολλά.
Με διαταγή του Μαξιμιανού συμμετείχε σε συζήτηση με 50 φιλοσόφους, γύρω από τη χριστιανική πίστη, με τον αριθμό να χαρακτηρίζει τη ρητορική δεινότητα της Αγίας, προκειμένου να της αποδείξουν το αβάσιμο και στρεβλό των ιδεών και δοξασιών της. Αποτέλεσμα όμως υπήρξε το αντίθετο, καθώς με την κομψότητα λόγου και επιχειρημάτων της «εφήμωσε λαμπρώς τους κομψούς των ασεβών, του πνεύματος την μαχαίραν».
Ο Μαξιμιανός, μόλις το πληροφορήθηκε, εξοργίστηκε και προσπάθησε να καλοπιάσει την Αικατερίνη, όμως, η τελευταία σε ηλικία των 18 ετών τον επισκέφθηκε, όπου μετέστρεψε στον Χριστιανισμό τη γυναίκα του, Φαυστίνα, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο την εξόρισε.
Η επιμονή της να μην απαρνηθεί τον Χριστιανισμό, προκάλεσε τη δήμευση της περιουσίας της και την καταδίκη της σε αργό θάνατο στον οδοντωτό τροχό, τον «Τροχό των βασανιστηρίων». Αυτός έσπασε μόλις άγγιξε το σώμα της κι έτσι ο Μαξιμιανός διέταξε τον αποκεφαλισμό της. Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, από την ασώματο κεφαλή της, αντί για αίμα έτρεξε γάλα.
Κατά τον θρύλο δέχθηκε το «δακτυλίδι πνευματικής μνηστείας» από μέρους του Χριστού, και αποτέλεσε ένα αντίπαλο δέος στην Ελληνίδα φιλόσοφο Υπατία κατά τη μεσαιωνική σκέψη.
Το πάναγνο σώμα της Αγίας μεταφέρθηκε υπό «πτερύγων αγγέλων» στο όρος Σινά της ομώνυμης χερσονήσου, όπου επί αιώνες έμεινε άταφο μέχρι τον 6ο αιώνα, όπου ερημίτες μοναχοί της περιοχής μέσω οράματος ειδοποιήθηκαν και κατέβασαν από το όρος το σώμα της Αγίας το οποίο και εναπόθεσαν σε μαρμάρινη θήκη. Στη συνέχεια ενημερώθηκε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός, που έκτισε την ομώνυμη περίβλεπτο ιερά Μονή στο Σινά και το καθολικό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.
Η Αγία Αικατερίνη φέρεται στις αγιογραφίες συνήθως εστεμμένη, καθιστή, κρατώντας στο δεξί χέρι κάλαμον ή ιερό κλάδο φοίνικα, ενώ στο αριστερό σταυρό που ακουμπά σε ακιδοφόρο τροχό, έχοντας στο φόντο το όρος Σινά.
Η Αγία Αικατερίνη είναι προστάτιδα του Πανεπιστημίου των Παρισίων και διαφόρων επαγγελματικών κλάδων σε πολλές χριστιανικές χώρες του κόσμου, και της Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Ακόμη, των ετοιμοθάνατων, των παρθένων και των ανύπαντρων γυναικών.
Φυσικά, στην Ελλάδα, είναι προστάτιδα των γεωργών, επειδή η εορτή της συμπίπτει με τη σπορά. Μάλιστα, σε πανελλήνια παράδοση, αν τυχαίνει να υπάρχει ανομβρία, η αγία «δανείζεται νερό» από άλλον άγιο για να βρέξει την ημέρα της εορτής της και να ευχαριστήσει τους γεωργούς. Θεωρείται προστάτης των Μηχανικών καθώς αποτελούσε για την εποχή της πρότυπο σοφίας και μόρφωσης αλλά και διότι μαρτύρησε σε τροχό. Τέλος, η Αγία Αικατερίνη είναι πολιούχος της Κατερίνης της πρωτεύουσας της Πιερίας.
Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης
Στο ΒΔ τμήμα της Άνω Πόλης της Θεσσαλονίκης, στη συμβολή Σαχίνης, Ηούς και Τσαμαδού, κοντά στα βυζαντινά τείχη, βρίσκεται μία κομψή εκκλησία της υστεροβυζαντινής περιόδου, αυτή της Αγίας Αικατερίνης. Η ανέγερσή της τοποθετείται έως τις πρώτες δεκαετίες του 14ου αιώνα.
Ο ναός αρχικά είχε κτιστεί προς τιμή του Ιησού Χριστού, ενώ πιστεύεται ότι αποτελούσε το καθολικό της Μονής του Χριστού Παντοδύναμου. Επί τουρκοκρατίας, στα χρόνια του σουλτάνου Βαγιαζίτ Β’, μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος και μετονομάστηκε σε Yakup Paşa τζαμί. Με την απόδοσή του ξανά στη χριστιανική λατρεία το μνημείο συνδέθηκε με την Αγία Αικατερίνη.
Πρόκειται για ένα κτίσμα χαρακτηριστικό της λεγόμενης «Μακεδονικής Σχολής», είναι δηλαδή σύνθετο τετρακιόνιο σταυροειδές εγγεγραμμένο με κλειστή στοά στη δυτική, τη νότια και τη βόρεια πλευρά του, η οποία στα ανατολικά απολήγει σε δύο συμμετρικά παρεκκλήσια. Στο κέντρο του κτηρίου υψώνεται ένας επτάπλευρος τρούλος, ενώ υπάρχουν τέσσερις ακόμα τρούλοι, μικρότεροι και χαμηλότεροι του κεντρικού, ένας σε καθεμία από τις τέσσερις γωνίες του οικοδομήματος. Με πιο απλά λόγια ο ναός διαμορφώνεται με τέσσερις καμάρες πάνω στις οποίες στηρίζεται ο κεντρικός τρούλος ο οποίος είναι εγγεγραμμένος σε τετράγωνο σταυρό.
Ο ναός είχε υποστεί πολλές διαφοροποιήσεις και επεμβάσεις, ιδιαίτερα με τη μετατροπή του σε τζαμί, καθώς και όλα τα μετέπειτα χρόνια που ακολούθησαν. Έτσι, σήμερα σώζονται στο εσωτερικό του ναού αποσπασματικά λίγες τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται γύρω στο 1315 και παριστάνουν στην κόγχη του Ιερού Βήματος Ιεράρχες που συλλειτουργούν, αλλά και την Κοινωνία των Αποστόλων, στον κεντρικό τρούλο προφήτες και αγγέλους γύρω από τον κατεστραμμένο σήμερα Παντοκράτορα. Στον κυρίως ναό σκηνές από τα θαύματα του Ιησού Χριστού και μεμονωμένους αγίους, κυρίως ασκητές και στυλίτες. Στο δυτικό σκέλος του περιστώου σώζονται μορφές αγίων, κυρίως ασκητών και στηλιτών. Στο βορειοδυτικό τρούλο υπάρχει ο «Χριστός Εμμανουήλ». Στο νάρθηκα αναπτύσσεται η «Δευτέρα Παρουσία».
Τα έργα αυτά, με τα ζωηρά χρώματα και τις δυναμικές μορφές που είναι ελεύθερα πλασμένες, αποτελούν αξιόλογα δείγματα της τέχνης του πρώιμου 14ου αιώνα και αντιπροσωπεύουν τη ζωγραφική της εποχής των Παλαιολόγων.
Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι (βίντεο)
Ο Ευγένιος Τριβιζάς στο παραμύθι του «Το ποντικάκι που ήθελε να αγγίξει ένα αστεράκι» στις εκδόσεις Μεταίχμιο παρουσιάζει τον Τρωκτικούλη, το πρωταγωνιστή-ποντικάκι με μοναδικό του όνειρο να αγγίξει ένα αστεράκι, από αυτά που βλέπει στον ουρανό, κάτι που μάλλον είναι μάταιο ή μήπως όχι; Δείτε την περιπέτειά του στο βίντεο που ακολουθεί:
Ο Τρωκτικούλης ζητά τη βοήθεια του παππού του για να ακουμπήσει ένα αστεράκι, με τον τελευταίο να του αποκρίνεται ότι δεν μπορεί να πιάσει κάποιο, αφού αυτά βρίσκονται τόσο μακριά και ψηλά προκειμένου να μην λερώνεται η ασημόσκονή τους. Ο πρωταγωνιστής, όμως, δεν απογοητεύεται, παρά μόνο προβληματίζεται για το πώς θα τα καταφέρει. Είναι το όνειρό του άλλωστε! Προσπαθεί αδιάκοπα, χωρίς να επέρχεται κάποιο αποτέλεσμα, αλλά δεν εγκαταλείπει!
Τα Χριστούγεννα έρχονται. Το σπίτι όπου ζει ο ποντικούλης πλέον κοσμείται από ένα πελώριο χριστουγεννιάτικο δέντρο στη μέση του σαλονιού με ένα εντυπωσιακό και λαμπερό αστέρι στην κορυφή του. Έτσι, αναπτερώνονται οι ελπίδες του. Χωρίς να χάνει λεπτό, τρέχοντας, καταφτάνει μπροστά του. Σκαρφαλώνει προκείμενου να φτάσει ως επάνω στην κορυφή και να πραγματοποιήσει το όνειρό του.
Καθοδόν, όμως, συνάντησε ένα ξύλινο στρατιωτάκι. Φορούσε φανταχτερή στολή και στην μέση του είχε ζωσμένο ένα σπαθί. Τότε ήταν που του πρότεινε να γίνει και το ποντικάκι όμοιός του, στρατιώτης! Στο κουτί στη βάση του δέντρου, υπήρχαν άλλοι 12 σαν κι αυτόν. Έτσι, θα δημιουργήσουν έναν στρατό και θα κατακτήσουν όλο το σπίτι, και μετά τον υπόλοιπο κόσμο. Θα γίνουν δοξασμένοι στρατιώτες.
Όμως, ο Τρωκτικούλης συνέχισε να σκαρφαλώνει, καθώς δεν ήθελε κάτι τέτοιο. Έτσι, όπως σκαρφάλωνε, συνάντησε μια κουκλίτσα. Ήταν η πιο όμορφη κουκλίτσα που είχε δει ποτέ του. Κι εκείνη με τη σειρά της, του πρότεινε να την ακολουθήσει με απόρροια να αγαπηθούν και μες στο κουτί που υπήρχε στη βάση του δέντρου, εκεί όπου βρίσκεται ένα πανέμορφο κουκλόσπιτο, να ζήσουν για πάντα ευτυχισμένοι.
Για άλλη μια φορά, ο πρωταγωνιστής αρνήθηκε ευγενικά λέγοντας πως δεν το επιθυμούσε αυτό. Συνέχισε, λοιπόν, να σκαρφαλώνει έως ότου συνάντησε ένα ναυτάκι. Εκείνο, πάλι, του πρότεινε κάτι πολύ μα πάρα πολύ καλύτερο. Στο κουτί στη βάση του δέντρου, όπου βρίσκεται εντός του μια μπουκάλα που έχει μέσα ένα καραβάκι, να την σπάσουν, να κλέψουν το καραβάκι, ώστε να πάνε στο πιο κοντινό ρυάκι και να σαλπάρουν. Με τον χάρτη θησαυρών θα ανακαλύψουν τα πιο πολύτιμα διαμάντια μετατρέποντάς τους στους πιο εύπορους όλου του κόσμου.
Ο ποντικός απέρριψε ξανά με ευγένεια και αυτήν την πρόταση και αγανακτισμένος αποκρίθηκε ότι δεν θέλει να γίνει ούτε δοξασμένος στρατιώτης, ούτε να ζήσει στο κουκλόσπιτο, ούτε να καταλάβει τον κόσμο και να γίνει πλούσιος. Θέλει, απλά, να αγγίξει ένα αστεράκι.
Κάτι το οποίο και συνέβη. Το όνειρό του έγινε αληθινό, αφού αδιάλειπτα συνέχισε να ανεβαίνει, ώσπου έφτασε στην κορυφή του ελάτου. Εκεί αντίκρισε το πιο όμορφο αστεράκι που είχε δει ποτέ του. Αισθάνθηκε τόσο μα τόσο ευτυχισμένο, που έτρεμε ολόκληρο. Τόσο που έχασε την ισορροπία του και έπεσε από το δέντρο στο χαλί. Έτρεξε να το πει στον παππού του, και εκείνος εντυπωσιασμένος, καθώς ήταν ο πρώτος που το κατόρθωσε, χάρηκε πολύ. Ο Τρωκτικούλης πήγε γοργά να ξανά αντικρίσει το αστεράκι, μα λόγω μιας βλάβης του ηλεκτρικού εκείνο είχε σβήσει. Νόμιζε, τότε, ότι επέστρεψε στον ουρανό. Σήκωσε το βλέμμα του στον έναστρο ουρανό. Ήταν τόσα πολλά!
Πλέον, είχε γεμίσει με αυτοπεποίθηση πως εφόσον έστω και μια φορά κατάφερε και άγγιξε ένα, πως οπωσδήποτε θα τα ξανακαταφέρει. Κάποια στιγμή.. Δεν θα τα παρατήσει. Θα τα αγγίξει όλα!
Πρόκειται, συνεπώς, για ένα παραμύθι ιδανικό για γονείς, αφού μέσα από αυτό διαφαίνεται η σημαντικότητα να κυνηγά κάποιος τα όνειρά του, παρά τις προκλήσεις που σίγουρα θα παρουσιαστούν στην πορεία, αλλά και τα μαθήματα μέσα από αυτές, ακόμη κι αν εξελιχθούν διαφορετικά οι καταστάσεις. Δεσπόζουσες και επικρατούσες έννοιες, η πίστη, η αισιοδοξία, η επιμονή, όπως, επίσης, και υπομονή, παρά τις αναδυόμενες δυσκολίες που μέλλουν να έρθουν. Όλα τα πλάσματα της γης έχουν όνειρα! Ας μην τα παρατούν!
Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου ήταν κορυφαία μαζική και δυναμική εκδήλωση της λαϊκής αντίθεσης στο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών που έλαβε χώρα στην ελληνική επικράτεια τον Νοέμβριο του 1973, όπου με έντονα αντιδικτατορικά αισθήματα αντέδρασαν και φοιτητές.
Ήδη από το 1967 η διακυβέρνηση του στρατιωτικού καθεστώτος είχε καταργήσει τις ατομικές ελευθερίες, είχε διαλύσει τα πολιτικά κόμματα και με κριτήριο τις πολιτικές πεποιθήσεις βασάνιζε το λαό. Είχε αναμιχθεί στον φοιτητικό συνδικαλισμό από το 1967 απαγορεύοντας τις φοιτητικές εκλογές στα πανεπιστήμια, στρατολογώντας υποχρεωτικά τους φοιτητές και επιβάλλοντας μη εκλεγμένους ηγέτες των φοιτητικών συλλόγων στην Eθνική Φοιτητική Ένωση Eλλάδας (ΕΦΕΕ). Και ακριβώς σε αυτά αντέδρασαν και ζητούσαν την κατάργηση του Ν.1347.
Αφετηρία της εξέγερσης στάθηκε η κατάληψη του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Αθηνών, η οποία κλιμακώθηκε σε αντιχουντική, καταλήγοντας, τελικώς, σε θανατώσεις και βιαιότητες. Με τη διαδήλωση μέσα στο Πολυτεχνείο και τη χούντα να παραβιάζει το πανεπιστημιακό άσυλο, δόθηκε η εντολή στην αστυνομία να επέμβει, με το έργο της να αποδεικνύεται ανεπαρκές στο να εμποδίσει την προσέλευση του κόσμου.
Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», οχυρώθηκαν μέσα στο κτίριο της Νομική σχολής, την προάγγελο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Εκεί, ξεκίνησαν τη λειτουργία του ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου, με τον πομπό μέσα σε λίγες ώρες να έχει κατασκευαστεί στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών από τον Γιώργο Κυρλάκη. Επιπλέον, εγκαταστάθηκαν πολύγραφοι, για να πληροφορούν τους φοιτητές και τον υπόλοιπο κόσμο για τις αποφάσεις της Συντονιστικής Επιτροπής και των φοιτητικών συνελεύσεων.
«Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ Πολυτεχνείο!» Εκφωνητές του σταθμού ήταν η Μαρία Δαμανάκη, ο Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης. «Φαντάροι, είμαστε άοπλοι, είμαστε αδέλφια, μη μας χτυπήσετε, ελάτε μαζί μας» αυτό μαζί με τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνοσυνεχίστηκε ακόμα και μετά την είσοδο του άρματος στον χώρο της σχολής για 40 λεπτά μετά την έξοδο.
Και στην συνέχεια, γεννιέται ένα θέμα που στην μακρόχρονη πορεία του, παίρνει διαστάσεις αστικού μύθου: «Οι νεκροί του Πολυτεχνείου».
Η απόρροια αυτού: Δεκάδες νεκροί. Χιλιάδες τραυματισμένοι. Αιώνια η τιμή και μνήμη της ημέρας.
Το έθνος είναι μια ψυχή, μια πνευματική έννοια. Αφενός, στο παρελθόν αποτελεί την κοινή κατοχή μιας κληρονομιάς αναμνήσεων. Αφετέρου, στο παρόν τη συγκατάθεση, την επιθυμία της συμβίωσης, τη βούληση να εξακολουθήσουμε να αξιοποιούμε αυτή την κληρονομιά που δεχόμαστε ως αδιαίρετη.
Το έθνος, όπως και το άτομο, είναι η κατάληξη ενός μακραίωνου ηρωικού παρελθόντος συνιστάμενο από προσπάθειες, θυσίες και αφοσιώσεις, δόξα, κοινωνικό κεφάλαιο πάνω στο οποίο στηρίζεται μια εθνική ιδέα. Ο σεβασμός προς τους προγόνους είναι το πιο θεμιτό αίσθημα όλων. Αγαπάει κανείς το σπίτι που έχει χτίσει και μεταβιβάζει στους απογόνους του.
Πρόκειται, δηλαδή, για ένα κοινό πρόγραμμα προς εφαρμογή. Το γεγονός ότι έχει κανείς υποφέρει, ευχαριστηθεί, ελπίσει μαζί με άλλους έχει μεγαλύτερη αξία από τις τελωνειακές ενώσεις και τα στρατηγικά σύνορα. Όταν πρόκειται για εθνικές αναμνήσεις, τα πένθη αξίζουν περισσότερο από τους θριάμβους, γιατί επιβάλλουν καθήκοντα, απαιτούν κοινές προσπάθειες. Το έθνος είναι, συνεπώς, μια μεγάλη αλληλεγγύη, αποτελούμενη από το αίσθημα των θυσιών που έχουν γίνει κι εκείνων τις οποίες είναι διατεθειμένοι να κάνουν ακόμα όσοι ανήκουν σε αυτή την κοινότητα.
Η ύπαρξη του έθνους είναι ένα «καθημερινό δημοψήφισμα», όπως η ύπαρξη του ατόμου είναι μια μόνιμη επιβεβαίωση της θέλησης για ζωή. Ένα έθνος δεν έχει ποτέ πραγματικό συμφέρον να προσαρτήσει ή να κρατήσει μια χώρα παρά τη θέλησή της. Υπόσχεται πολιτισμική και πολιτική ενότητα.
