Παιδαγωγική προσέγγιση
Αναλύονται οι παιδαγωγικές πρακτικές διαχείρισης της τάξης και οι τεχνικές συμβουλευτικής που χρειάζεται να χρησιμοποιήσει ο εκπαιδευτής κατά τη διάρκεια της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Το ζήτημα της παιδαγωγικής ευαισθητοποίησης είναι ιδιαίτερα σημαντικό για αυτό τονίζονται θέματα που έχουν να κάνουν με την ιδιαιτερότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης όπως είναι η καλλιέργεια της μαθησιακής αυτονομίας, η αμοιβαία αποδοχή, η παροχή υποστήριξης μέσα από τη διασφάλιση της διαπροσωπικής επικοινωνίας με κάθε εκπαιδευόμενο.

Διαχείριση προβλημάτων
Παρουσιάζονται περιπτώσεις προβλημάτων που μπορεί να συναντήσει ο εκπαιδευτής και αναδύονται ο ιδιαιτερότητες του ρόλου του. Γίνεται συζήτηση προκειμένου κάθε εκπαιδευτής να έρθει σε πρώτη επαφή με προβλήματα που παρουσιάζονται σε περιβάλλοντα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (εγκατάλειψη σπουδών, μη τήρηση χρονοδιαγράμματος, απόρριψη της συνεργασίας, αποφυγή επικοινωνίας).

Συνεργατική μάθηση
Οι εκπαιδευτές εμπλέκονται σε τεχνικές προώθησης της ομαδικής εργασίας. Αρχικά συζητούν ανά δυάδες και στη συνέχεια παρουσιάζουν ο ένας τον άλλον στους υπόλοιπους εκπαιδευτές. Μετά συγκροτούν τριμελείς ή και τετραμελείς ομάδες προκειμένου να πολλαπλασιαστούν τα κανάλια επικοινωνίας μεταξύ τους. Σε κάθε ομάδα ανατίθεται ένα θέμα προς συζήτηση (ποια είναι η αξία της καθοδήγησης και της ενίσχυσης στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση;). Κάθε ομάδα παρουσιάζει την συνισταμένη άποψη στις υπόλοιπες ομάδες σε ένα κλίμα συνεταιρικής μάθησης.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Το φαινόμενο της όξινης βροχής παρατηρείται τις τελευταίες δεκαετίες στις βιομηχανικές κυρίως περιοχές της Γης. Τα καυσαέρια των αυτοκινήτων, τα αέρια (κυρίως θείο και άζωτο), που εκπέμπουν τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος και άλλες βιομηχανίες, αναμειγνύονται με το νερό και το καθιστούν όξινο. Επομένως, πέφτει στη Γη και περιέχει τα βλαβερά και μολυσμένα αέρια και ονομάζεται όξινη βροχή.

Τα σκουπίδια που συλλέγονται από τα απορριμματοφόρα οχήματα μεταφέρονται σε χώρους που ονομάζονται «χωματερές» όπου, άλλα οχήματα καλύπτουν τα σκουπίδια με χώμα ή τα ρίχνουν σε τρύπες. Όμως, οι ποσότητες των σκουπιδιών είναι πολύ μεγαλύτερες από τους χώρους που είναι διαθέσιμοι για την εναπόθεσή τους.

Η όξινη βροχή είναι βλαβερή τόσο για τους ανθρώπους και τα ζώα όσο και για τα φυτά, τα ποτάμια και τις λίμνες καθώς και τους οργανισμούς που διαβιούν εκεί. Όταν η βροχή είναι μολυσμένη, νεκρώνονται λίμνες και ποτάμια, ενώ καταστρέφονται τεράστιες εκτάσεις δασών. Επίσης, η όξινη βροχή μολύνει το πόσιμο νερό που καταναλώνουν οι άνθρωποι και φυσικά και τα ζώα.

Επιπρόσθετα, η όξινη βροχή επιδρά αρνητικά σε πετρώματα, όπως τα μάρμαρα, οι ασβεστόλιθοι, ο βασάλτης και άλλα. Αρχαία μνημεία που είναι εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες εδώ και χιλιάδες χρόνια, εξαιτίας της όξινης βροχής, υφίστανται διάβρωση με κίνδυνο σε λίγα χρόνια να χάσουν τη μορφή τους και να γίνουν σκόνη.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Γνωριμία
Το εκπαιδευτικό σεμινάριο ξεκινά με τη γνωριμία μεταξύ των εκπαιδευτών και των ατόμων που στελεχώνουν την ομάδα διεκπεραίωσης του εκπαιδευτικού προγράμματος. Κάθε άτομο παρουσιάζει τον εαυτό του με το μικρό του όνομα προκειμένου να αρχίσει να αναπτύσσεται προσωπικό κλίμα γνωριμίας και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις αμοιβαίας αποδοχής και συνεργασίας.

Το πρόγραμμα
Στη συνέχεια, οι εκπαιδευτές ενημερώνονται για τις αρχές, τους στόχους και την οργανωτική δομή του προγράμματος επιμόρφωσης. Τους παρέχονται πληροφορίες για το πώς οργανώνεται η διδακτική μεθοδολογία και για το ποιες είναι οι απαιτήσεις για τον εκπαιδευτή. Γίνεται συζήτηση προκειμένου να μην υπάρχουν απορίες σχετικά με το ρόλο του εκπαιδευτή στο πλαίσιο του προγράμματος εξ αποστάσεως επιμόρφωσης.

Η ύλη
Προσδιορίζεται η ύλη που θα διδαχθεί σε κάθε εκπαιδευτικό πρόγραμμα και παρουσιάζεται το διαθέσιμο μαθησιακό υλικό στις μορφές που θα δοθεί στους εκπαιδευόμενους. Οι απόψεις των εκπαιδευτών στα ζητήματα της ύλης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη γιατί αφενός είναι γνώστες του διδακτικού αντικειμένου και αφετέρου θα πρέπει να εξασφαλιστεί η αποδοχή από την πλευρά τους των επιλογών στα περιεχόμενα της μάθησης και στη διαμόρφωση των διδακτικών στόχων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Το έδαφος αποτελεί, γενικά, τον ενδιάμεσο αποδέκτη ανάμεσα στην ατμόσφαιρα και την υδρόσφαιρα και είναι το επιφανειακό στρώμα του φλοιού της Γης, το οποίο συνίσταται από ανόργανη και οργανική ύλη, νερό, αέρα και ζωντανούς οργανισμούς.

Ο σχηματισμός του εδάφους είναι μια εξαιρετικά αργή διεργασία, γι’ αυτό το έδαφος, ουσιαστικά, θεωρείται ως ένας μη ανανεώσιμος πόρος. Το έδαφος, χαρίζει τροφή, βιομάζα και πρώτες ύλες. Επίσης, αποθηκεύει, διηθεί και μετασχηματίζει πολλές ουσίες, μεταξύ των οποίων νερό, θρεπτικά συστατικά και άνθρακα.

Ωστόσο, το έδαφος απειλείται από πολλές διεργασίες, όπως η διάβρωση, η μείωση της οργανικής ύλης, η μείωση της βιοποικιλότητας, οι πλημμύρες και οι κατολισθήσεις και η ρύπανση. Ιδιαίτερα, όσον αφορά στη ρύπανση, τα τελευταία χρόνια το έδαφος και το υπέδαφος υφίστανται αλλοίωση σε βάθος μερικών μέτρων από τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα. Επίσης, το έδαφος μολύνεται από τοξικές ουσίες, ρύπους, πλαστικά αντικείμενα, σκουπίδια.

Άλλες αιτίες μόλυνσης του εδάφους είναι οι ρύποι της ατμόσφαιρας και η όξινη βροχή, η οποία επηρεάζει άμεσα την ποιότητά του και έμμεσα επιδρά στη βλάστηση, τα δάση και τη γεωργική παραγωγή.

Σημαντική, εξάλλου, αιτία ρύπανσης του εδάφους είναι η υπερεκμετάλλευση της Γης για σκοπούς παραγωγής γεωργικών προϊόντων. Σε πολλές περιοχές του πλανήτη, τα εδάφη είναι εξαντλημένα με αποτέλεσμα να μην αποδίδουν εξίσου καλά, όπως τα προηγούμενα χρόνια.

Η διείσδυση μολυσματικών ουσιών στο έδαφος, μέσω καλλιεργειών παραγωγής τροφίμων και ζωοτροφών καθώς και μέσω της εκτροφής ορισμένων ζώων, επηρεάζει την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών και έμμεσα την υγεία και ασφάλεια των ανθρώπων.

Η βιολογική ή οικολογική γεωργία, ίσως, αποτελέσει στο μέλλον την ιδανική λύση για γεωργική ανάπτυξη, με μοναδικό γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Στο μαθησιακό περιβάλλον ενός προγράμματος εκπαίδευσης ενηλίκων που συνδυάζει τεχνικές εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και παραδοσιακής εκπαίδευσης, ο εκπαιδευτής χρειάζεται να διαθέτει εκείνες τις δεξιότητες που θα του επιτρέψουν να οργανώσει αποτελεσματικά επιμορφωτικές δραστηριότητες που έχουν τη μορφή ομαδικών συναντήσεων σεμιναριακού χαρακτήρα, τη μορφή εξ αποστάσεως μελέτης του εκπαιδευτικού υλικού, αξιολόγησης και σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας και συνεργασίας μέσω του περιβάλλοντος ηλεκτρονικής διαχείρισης της μάθησης.

Η προετοιμασία του εκπαιδευτή αναλαμβάνεται από το φορέα παροχής του προγράμματος στο πλαίσιο σεμιναριακών συναντήσεων «πρόσωπο με πρόσωπο», όπου οι εκπαιδευτές ενημερώνονται αναλυτικά για τις απαιτήσεις του ρόλου τους, τις ανάγκες που καλούνται να καλύψουν και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις που προσδιορίζονται από το πλαίσιο αρχών του επιμορφωτικού προγράμματος.

Η διάρκεια του σεμιναρίου καθορίζεται από το φορέα οργάνωσης του προγράμματος ανάλογα με τις δυνατότητες συνάθροισης των εκπαιδευτών στον ίδιο χώρο αλλά και το χρόνο που μπορεί να αφιερωθεί για την εκπαίδευσή τους. Συνήθως, ένα σεμινάριο διάρκειας μεταξύ 10 και 15 ωρών επαρκεί για την ανάπτυξη των θεματικών ενοτήτων.

Βέβαια, θα πρέπει να επισημανθεί ότι ακόμη και μετά την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι εκπαιδευτές είναι πιθανό να έχουν απορίες ή κάποιες ανασφάλειες για τις αρμοδιότητες που θα τους ανατεθούν. Για το σκοπό αυτό διατίθεται στους εκπαιδευτές, αμέσως μετά την εκπαίδευσή τους, άμεση πρόσβαση στο ηλεκτρονικό περιβάλλον διαχείρισης της μάθησης προκειμένου να έχουν επικοινωνία με τους υπευθύνους οργάνωσης του προγράμματος μέσα από τα διαθέσιμα εργαλεία επικοινωνίας.

Επίσης, η επικοινωνία μπορεί να γίνεται μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή και τηλεφωνικής συνομιλίας προκειμένου οι εκπαιδευτές να είναι έτοιμοι όταν ξεκινήσει το σεμινάριο.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Η αξία του νερού είναι αδιαμφισβήτητη, καθώς απ’ αυτό εξαρτάται κάθε ζωντανός οργανισμός πάνω στη Γη προκειμένου να επιβιώσει, από τους ανθρώπους έως το πιο μικρό ζώο, έντομο και φυτό. Είναι, επομένως, πολύτιμο και πρέπει να το προστατεύουμε.

Δυστυχώς, όμως, σε όλο τον πλανήτη παρατηρείται ρύπανση των ποταμών, των λιμνών, των θαλασσών αλλά και των υπόγειων υδάτων, επειδή τα εργοστάσια εναποθέτουν εκεί τα σκουπίδια και τα απόβλητά τους.

Τα υπόγεια ύδατα μολύνονται, όταν χύνονται στο έδαφος διάφορα βλαβερά και επικίνδυνα για την υγεία υγρά, που απορροφούνται από το έδαφος και καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα. Τέτοια επικίνδυνα υγρά είναι η βενζίνη, τα λάδια από αυτοκίνητα, μηχανές, τα απορρυπαντικά, τα διαλυτικά, ορισμένα λιπάσματα, φυτοφάρμακα και εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται για την καλλιέργεια της γης και την περιποίηση των κήπων.

Επίσης, ρύπανση προκαλούν όλων των ειδών τα πλαστικά (σακούλες, ποτήρια, παιχνίδια), τα ελαστικά (αυτοκινήτων, ποδηλάτων, εξαρτημάτων μηχανημάτων), τα είδη αλουμινίου (τενεκεδάκια αναψυκτικών, οικιακές συσκευές, πόρτες, παράθυρα).

Τα πλαστικά σκουπίδια που καταλήγουν στη θάλασσα είναι υπεύθυνα για το θάνατο χιλιάδων θαλάσσιων θηλαστικών και πουλιών που ζουν κοντά στη θάλασσα καθώς και εκατομμυρίων ψαριών.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Μια μεταβλητή, που επηρεάζει σημαντικά την ομαλή ένταξη των μαθητών με προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο, είναι οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών απέναντι στην ένταξη, καθώς η επιτυχία των πολιτικών ένταξης, που έχουν εφαρμοστεί συνδέονται άρρηκτα με το τι πιστεύουν οι εκπαιδευτικοί.

Οι μελέτες για τις απόψεις των εκπαιδευτικών αφορούν και εστιάζουν κυρίως στη διδακτική εμπειρία και στην αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητά τους για τη διαχείριση της σχολικής τάξης, στην έλλειψη οικονομικών πόρων για τις κατάλληλες προσαρμογές, στην απουσία δια-υπηρεσιακής συνεργασίας, στην ανεπάρκεια κατάρτισης σε θέματα διαχείρισης της συμπεριφοράς καθώς και στη μειωμένη αποτελεσματικότητα εξαιτίας του άγχους ή της εξουθένωσης τους.

Διαπιστώνεται ότι η αρνητική στάση των εκπαιδευτικών, όταν υπάρχει, οδηγεί σε αυξανόμενη αρνητική αλληλεπίδραση με τους μαθητές, που με τη σειρά της ανατροφοδοτεί και καλλιεργεί αρνητικά συναισθήματα αμφίπλευρα, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο.

Όμως, η αξία της αποδοχής και του αισθήματος του «ανήκειν» σε μια ομάδα είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός και, με αυτή την έννοια, είναι αναγκαία η συμπερίληψη των μαθητών με συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες, όπως και κάθε άλλης ιδιαίτερης ομάδας.

Η ενεργή συμμετοχή των παιδιών με προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολικό πλαίσιο απαιτεί, από την πλευρά του εκπαιδευτικού, αφενός θετική προδιάθεση και αφετέρου σωστή οργάνωση της σχολικής τάξης και γνώση τεχνικών για τη σωστή διαχείριση συμπεριφοράς, γιατί έτσι θα μπορέσουν οι εκπαιδευτικοί να ανταπεξέλθουν στις πολλαπλές προκλήσεις των μαθητών με συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Η μόλυνση της ατμόσφαιρας είναι ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα των σύγχρονων κοινωνιών, καθώς παρατηρήθηκε εντονότερα τις τελευταίες δεκαετίες παράλληλα με την πρόοδο που σημείωσε ο άνθρωπος.

Τα εργοστάσια, οι μονάδες παραγωγής ενέργειας, οι μονάδες επεξεργασίας μεταλλευμάτων (π.χ. χυτήρια χαλκού), τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς (αυτοκίνητα, αεροπλάνα) είναι υπεύθυνα για την εκπομπή βλαβερών αερίων και σωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης, επίσης, συνιστούν φυσικά φαινόμενα, όπως οι πυρκαγιές και η έκρηξη ηφαιστείων.

Συγκεκριμένα, στις μεγάλες βιομηχανικές πόλεις, ο αέρας είναι τόσο μολυσμένος που διακρίνεται από την αλλαγή του χρώματος. Ονομάζεται «νέφος», έχει καφέ χρώμα και είναι βλαβερός τόσο για τους ανθρώπους που τον αναπνέουν όσο και για τα δέντρα, τα φυτά και τα ζώα.

Σε πολλές περιοχές, η μόλυνση της ατμόσφαιρας επιφέρει βλαβερές συνέπειες στην αγροτική παραγωγή και στα τρόφιμα που καταναλώνει το ανθρώπινο γένος.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Είναι πολύ σημαντικό ο διδάσκων να γνωρίζει τις υποκείμενες παιδαγωγικές προσεγγίσεις, προκειμένου να επεξεργαστεί θέματα αντιρατσιστικής εκπαίδευσης στη σχολική τάξη. Έτσι, θα πρέπει να οριοθετηθούν οι αντιρατσιστικές, διαπολιτισμικές, καθώς και πολυπολιτισμικές προσεγγίσεις.

Οι απαρχές του αντιρατσιστικού κινήματος

Αντιρατσιστικά εκπαιδευτικά προγράμματα αναπτύχθηκαν και τέθηκαν σε εφαρμογή για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κεντρική ιδέα ήταν η αντιμετώπιση του ρατσισμού στους κοινωνικούς θεσμούς, στους οποίους οι μετανάστες πολίτες βίωναν καθημερινά τον ρατσισμό. Μάλιστα, οι ρατσιστικές διακρίσεις απευθύνονταν ιδιαίτερα στις εθνικές μειονότητες, τα μέλη των οποίων κατείχαν πλήρη δικαιώματα του πολίτη. Στο πλαίσιο αυτό, στις αρχές της δεκαετίας του 1980 τα θύματα ανέπτυξαν μια συγκεκριμένη στρατηγική δράση και αναζήτησαν δυνατότητες παρέμβασης.

Στη Γερμανία η αντιρατσιστική εκπαίδευση ακολούθησε διαφορετικές προσεγγίσεις. Εκεί, κατά τη δεκαετία του 1980, διαπράχθηκαν επιθέσεις και αποτρόπαιες πράξεις βίας κατά μεταναστών και αιτούντων άσυλο από πολλούς νέους που εντάχθηκαν σε δεξιές, εξτρεμιστικές ομάδες. Ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση η προσοχή και η έρευνα επικεντρώθηκαν στις στρατηγικές λύσεις για την αντιμετώπιση του ακροδεξιού εξτρεμισμού. Η πρωτοβουλία αυτή υποστηρίχθηκε, κυρίως, από την εκπαιδευτική κοινότητα και τα μέλη της πλειοψηφούσας κοινωνίας. Σε αντίθεση με το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δράσεις προσανατολίστηκαν κυρίως προς τον τομέα ενημέρωσης των νέων και εστίασαν στον καθημερινό ρατσισμό. Το ζήτημα του δομικού ρατσισμού στους κοινωνικούς θεσμούς δεν διαδραμάτισε ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, επειδή ο ρατσισμός θεωρήθηκε ως ένα φαινόμενο που δεν λαμβάνει χώρα στο επίκεντρο της κοινωνίας, αλλά στο περιθώριο αυτής.

Αντιρατσιστικά εκπαιδευτικά προγράμματα

Η αρχική αγγλική πρωτοβουλία της «αντιρατσιστικής διδασκαλίας», «antiracist teaching» (ART) θεωρήθηκε ως «μαύρη απάντηση» στα πολυπολιτισμικά εκπαιδευτικά προγράμματα της κυβέρνησης. Οι συμμετέχοντες επεδίωκαν διαφορετικές προσεγγίσεις, σχετικά με την ανάπτυξη των προγραμμάτων, με τις διαφορετικές, ρατσιστικές συγκρούσεις και διακρίσεις, από αυτές που αποσκοπούσε το κράτος με τα πολυπολιτισμικά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Το φυσικό στρώμα όζοντος (Ο₃), που βρίσκεται στη στρατόσφαιρα (25 χλμ. περίπου πάνω από τη γη) και το οποίο δρα σαν «ασπίδα» απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία, σήμερα κινδυνεύει άμεσα. Η παρουσία του όζοντος προστατεύει την ύπαρξη ζωής στη Γη και απορροφά το μεγαλύτερο μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου, που ως γνωστό είναι βλαβερή για τους ζωντανούς οργανισμούς.

Παράλληλα, η στρατόσφαιρα επιτρέπει τη διέλευση ενός μικρού μέρους της υπεριώδους ακτινοβολίας, που είναι απαραίτητη για τη διαβίωση των ζωντανών οργανισμών.

Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία η στιβάδα του όζοντος έχει μειωθεί κατά 6-7% από διάφορα αέρια που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι στη Γη. Οι χλωροφθοριούχοι άνθρακες (CFC’s) που απελευθερώνονται από τα αεροζόλ, τις κλιματιστικές συσκευές, τα ψυγεία, τους πυροσβεστήρες και λοιπές συσκευές, ανεβαίνουν στη στρατόσφαιρα με αποτέλεσμα την αραίωση του στρώματος του όζοντος και τη δημιουργία της γνωστής τρύπας του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική.

Σημαντική βλάβη, επίσης, προκαλούν τα αέρια των αεριωθούμενων αεροπλάνων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ