Στην αρχαία παράδοση των γεωργών, ο κύκλος της φύσης συνδέεται στενά με την καθημερινή τους ζωή και την εργασία στο χωράφι. Η καλλιέργεια της γης ακολουθεί έναν χορευτικό ρυθμό, έναν κύκλο ζωής και αναγέννησης που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο.

Το άνοιγμα του γεωργικού κύκλου σηματοδοτείται τον Μάιο, όταν οι γεωργοί ξεκινούν την προετοιμασία του εδάφους και τη σπορά των σπόρων. Η άνοιξη και το καλοκαίρι αποτελούν περίοδο εντατικής εργασίας και φροντίδας, καθώς οι καλλιέργειες αναπτύσσονται και προετοιμάζονται για την παραγωγή καρπών.

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι γεωργοί είναι αφοσιωμένοι στη φροντίδα και τη συλλογή των καρπών που αναπτύσσονται στα χωράφια τους. Είναι μια περίοδος εργατικής έντασης και ελπίδας, καθώς η φύση ανταμείβει την προσπάθεια τους με γενναιοδωρία.

Ωστόσο, με την άφιξη του Σεπτεμβρίου, ο γεωργικός κύκλος φθάνει προς το τέλος του. Οι καρποί αρχίζουν να φθίνουν και οι προετοιμασίες για τη νέα σπορά ξεκινούν. Η φύση εισέρχεται σε μια περίοδο ηρεμίας και ανανέωσης, ενώ οι γεωργοί προετοιμάζονται για τον επόμενο κύκλο καλλιέργειας.

Ο χειμώνας φέρνει μια περίοδο ανάπαυσης για τους γεωργούς, καθώς η φύση ηρεμεί και οι καρποί παραμένουν κρυμμένοι κάτω από τη γη, περιμένοντας την άνοιξη για να αναδυθούν ξανά.

Τον Μάρτιο, με την έναρξη της άνοιξης, ο γεωργός επαναφέρει τον κύκλο της ζωής στο χωράφι του, προετοιμάζοντας τη γη για την επόμενη σπορά και την ανάπτυξη των νέων καλλιεργειών.

Στη ζωή των γεωργών, ο κύκλος αυτός δεν αποτελεί απλώς μια σειρά από εποχές του χρόνου, αλλά μια συνεχή ροή ζωής και εργασίας που συνδέει τον άνθρωπο με τη φύση και τη γη. Μέσα από αυτόν τον κύκλο, ο γεωργός βιώνει την αλληλεξάρτηση και την ανανέωση που προσφέρει η φύση, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί τη σύνδεσή του με τις αρχές και τις παραδόσεις της γεωργικής κοινότητας

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Το ΕΠΕ σχεδιάζεται από ομάδα, η οποία αποτελείται από όλα τα μέλη του προσωπικού που ασχολούνται με την εκπαίδευση, τη θεραπεία και την υποστήριξη του παιδιού. Υπεύθυνος για τον συντονισμό σχεδιασμού των ΕΠΕ των μαθητών είναι ο/η διευθυντής/ρια του σχολείου, ο/η οποίος/α καθορίζει τα μέλη της ομάδας και παρέχει κίνητρα για αποτελεσματική επικοινωνία με σκοπό να εργαστούν από κοινού. Καλεί τα μέλη να συμμετάσχουν στις συνεδριάσεις και λαμβάνει μέτρα στο σχολείο, σύμφωνα με τις ανάγκες του μαθητή όπως αυτές καθορίζονται στο ΕΠΕ. Επικεφαλής της ομάδας σχεδιασμού του ΕΠΕ κάθε μαθητή είναι ο/η υπεύθυνος/η εκπαιδευτικός του τμήματος του μαθητή, ο/η οποίος/α συντονίζει και συνεργάζεται με όλα τα υπόλοιπα μέλη (εκπαιδευτικούς, ειδικό εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό). Αναλαμβάνει ρόλο στην προετοιμασία, υλοποίηση, αξιολόγηση και υποβολή περιγραφικών εκθέσεων σχετικά με την επίτευξη των στόχων του ΕΠΕ.

Η ομάδα συναποφασίζει αφού έχει προηγηθεί στενή συνεργασία με την οικογένεια και το ίδιο το παιδί. Η οικογένεια κατά τη διαδικασία ανάπτυξης του σχεδιασμού του ΕΠΕ, μεταφέροντας πληροφορίες από τη ζωή του παιδιού, προσδιορίζει τις ανάγκες του παιδιού αλλά και τις δικές της και υποστηρίζει τις δραστηριότητες -εντός και εκτός του σχολείου- για την ενδυνάμωση των αποτελεσμάτων του ΕΠΕ. Ο μαθητής με τη συμμετοχή του στις διεργασίες για τον σχεδιασμό του ΕΠΕ προσδιορίζει τα οφέλη που αναμένει από το πρόγραμμα και υποστηρίζεται για την επίτευξη των στόχων.

Για τον σχεδιασμό του ΕΠΕ μαθητή με κινητική αναπηρία λαμβάνονται υπόψη οι σχετικές ενδεικτικές φόρμες που παρουσιάστηκαν στην ενότητα «Εκπαιδευτική Ένταξη παιδιών με Νοητική Αναπηρία».

Για τον καθορισμό λειτουργικών και μετρήσιμων στόχων είναι απαραίτητη η χρήση κατάλληλων εκφράσεων που να αποτυπώνουν με ευκρίνεια τον κάθε στόχο και να παρέχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης της επίτευξης αυτού. Ενδεικτικές κατάλληλες και μη κατάλληλες εκφράσεις αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα.

Κατά τον σχεδιασμό του ΕΠΕ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι αναγκαίες και εύλογες προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στο μαθησιακό περιβάλλον και στη διδακτική διαδικασία ώστε να υποστηριχθεί η συμμετοχή του μαθητή και η επιτυχία της μάθησης, όπως:

• Πολυαισθητηριακή προσέγγιση και πλούσιο εποπτικό υλικό,
• Ευκαιρίες για συνεργατική και βιωματική μάθηση,
• Έμφαση στις δεξιότητες που προάγουν την αυτονομία και την κοινωνική συμμετοχή,
• Σεβασμό στον προσωπικό ρυθμό μάθησης του μαθητή υπολογίζοντας περισσότερο χρόνο και συχνά διαλείμματα,
• Ανάλυση έργου με την κατάτμηση δραστηριότητας σε μικρά βήματα και την παροχή φθίνουσας καθοδήγησης,
• Οργανωμένες εκπαιδευτικές δράσεις, όπως:
• Έξω από το χώρο του σχολείου με επισκέψεις σε θέατρα, μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, σχολεία, επαγγελματικούς χώρους, κ.ά., και
• Μέσα στο χώρο του σχολείου με προγράμματα αυτοεξυπηρέτησης, μαγειρικής, αγωγής υγείας, περιβαλλοντικής αγωγής, βιβλιοθήκης, θεατρικού παιχνιδιού, κ.ά. (Μπουσδούνης, 2020).

Μετά τον σχεδιασμό του ΕΠΕ του μαθητή, η ομάδα συνεδριάζει τακτικά, τουλάχιστον ανά δίμηνο, και στις συναντήσεις αυτές αξιολογείται η βελτίωση του μαθητή και γίνονται οι απαραίτητες αλλαγές, στους στόχους, στις δραστηριότητες, στα χρονοδιαγράμματα ή όπου αλλού κρίνεται αναγκαίο.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση ανέκαθεν αποτελούσε τον πυρήνα της θρησκευτικής εμπειρίας. Από τους αρχαιότερους χρόνους, η φυσική θρησκεία του ανθρώπου εκδηλώνεται μέσα από τη λατρεία της φύσης, αποτυπώνοντας την αναζήτηση των δυνάμεων που διέπουν τον κόσμο. Κατά τη διάρκεια της εποχής της γεωργίας, η θρησκευτική πεποίθηση των ανθρώπων προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες και την εξέλιξη της κοινωνίας τους.

Οι αρχαίοι λαοί της ανατολικής Μεσογείου, όπως οι Σούμεροι, οι Ακκάδιοι, οι Χετταίοι, οι Βαβυλώνιοι, οι Ασσύριοι, οι Εβραίοι, οι αρχαίοι Έλληνες και οι Αιγύπτιοι, είχαν ένα πολύπλοκο σύστημα θρησκείας που περιελάμβανε μια ιεραρχία θεών. Οι θεοί αυτοί διέθεταν διάφορα επίπεδα ιεραρχίας, όπως ο βασιλεύς-θεός, ο οποίος κατείχε την υψηλότερη θέση, και άλλοι θεοί που ακολουθούσαν πυραμιδωτά.

Στην κορυφή της ιεραρχίας συχνά βρισκόταν ένας θεός που συνδέονταν με τα στοιχεία της φύσης, όπως ο Δίας των Αρχαίων Ελλήνων, ο οποίος ελέγχει τον ουρανό και τα ηλιακά φαινόμενα. Οι υπόλοιποι θεοί και θεότητες, όπως ο Ποσειδώνας της Ελληνικής μυθολογίας, που συμβολίζει τη θάλασσα και τα ύδατα, επίσης είχαν σημαντική θέση στην ιεραρχία.

Η οργάνωση αυτή των θεών αντικατοπτρίζει τις ανάγκες και τις αξίες των γεωργών. Οι θεοί τους είχαν συχνά στενή σχέση με τη γεωργική δραστηριότητα και τη ζωή στην ύπαιθρο. Η λατρεία τους ήταν συνυφασμένη με την καλλιέργεια της γης και την εξέλιξη της γεωργικής κοινότητας.

Οι γεωργοί, προσδίδοντας μεγάλη σημασία στη φύση και τα φυσικά στοιχεία, εκδηλώνουν το θρησκευτικό τους αίσθημα μέσω της λατρείας των θεών που σχετίζονται με τη ζωή τους και την καλλιέργεια. Έτσι, η θρησκεία των γεωργών αποτελεί έναν τρόπο οργάνωσης και ενδυνάμωσης της κοινότητάς τους, ενώ παράλληλα αποδίδει φόρο τιμής στις δυνάμεις της φύσης που καθορίζουν τη ζωή τους.

Συνολικά, η θρησκεία των γεωργών αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής τους κληρονομιάς και αντικατοπτρίζει τις αξίες και τις πεποιθήσεις της κοινότητάς τους. Μέσω της λατρείας των θεών και της οργάνωσης τους σε μια ιεραρχία, οι γεωργοί επιδιώκουν να ενισχύσουν τη σχέση τους με τη φύση και να διασφαλίσουν την ευημερία και την επιτυχία της γεωργικής τους δραστηριότητας.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Για τον σχεδιασμό του κατάλληλου ΕΠΕ για ένα παιδί με κινητική αναπηρία και τον εύστοχο καθορισμό στόχων, σημαντικό ρόλο παίζει η αρχική αξιολόγηση των δυσκολιών αλλά και των δυνατοτήτων του παιδιού. Κατά τη φάση της εκπαιδευτικής αξιολόγησης αξιολογούμε αυτές τις αδυναμίες και τις δυνατότητες του παιδιού με οδηγό τις περιοχές του Πλαισίου Αναλυτικού Προγράμματος Ειδικής Αγωγής (ΠΑΠΕΑ), όπως αναλυτικά έχουμε αναφερθεί στην ενότητα «Εκπαιδευτική Ένταξη παιδιών με Νοητική Αναπηρία». Συγκεκριμένα, αξιολογούμε:

• Σχολική ετοιμότητα (επικοινωνία, ψυχοκινητικότητα, συναισθηματική οργάνωση, προγλωσσικές και προμαθηματικές έννοιες),
• Σχολικές δεξιότητες (ανάγνωση, γραφή, μαθηματικά),
• Κοινωνική προσαρμογή (αυτονομία, συμπεριφορά, προσαρμογή στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον),
• Δημιουργικές Δραστηριότητες (συμβολική έκφραση, φαντασία, χρήση υλικών),
• Προεπαγγελματική Ετοιμότητα (οργάνωση προσωπικότητας, ενδιαφερόντων και δυνατοτήτων).

Ειδικότερα, για την αξιολόγηση του παιδιού με κινητική αναπηρία εστιάζουμε:

• στο κιναισθητικό και γνωστικό στάδιο ανάπτυξής του, και
• στις δυνατότητές του που σχετίζονται:
• με τον λόγο και την επικοινωνία,
• την αδρή και λεπτή κίνηση,
• την κοινωνική και μαθησιακή συμπεριφορά, καθώς και
• την ύπαρξη άλλων παραγόντων που επηρεάζουν τη μάθηση όπως το νοητικό δυναμικό ή αισθητηριακά προβλήματα όρασης και ακοής.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Η σχέση της θρησκείας με τον φονταμενταλισμό είναι σαν τη σχέση της ενέργειας με την παρενέργεια ή του προϊόντος και του υποπροϊόντος. Όπως κάθε φάρμακο έχει ενδείξεις και αντενδείξεις, έτσι και η θρησκεία ως φαινόμενο της ιστορίας, της κοινωνίας και του πολιτισμού αντανακλά το περιβάλλον της και αναπαράγει τον περίγυρό της άλλοτε προς το καλύτερο και άλλοτε προς το χειρότερο.

Ο φονταμενταλισμός είναι η θρησκευτική αναπαραγωγή της κοινωνίας προς το χειρότερο, κατιτί σαν καρκίνωμα της ιστορίας και παράσιτο του πολιτισμού.

Η ίδια η θρησκεία μπορεί να παράγει το αντίδοτο κατά του φονταμενταλισμού, αν και όταν η φωτισμένη θεολογία και η υπεύθυνη ιεραρχία ερμηνεύσουν τις επιταγές της παράδοσης κατά το πνεύμα που ζωοποιεί και όχι κατά το γράμμα που σκοτώνει, εφαρμόζοντας με τρόπο φιλάνθρωπο και όχι απάνθρωπο ό,τι είναι απολύτως απαραίτητο για τη συνοχή της κοινωνίας σε έναν χώρο παγκοσμιοποιημένο πλανητικά και σε έναν ιστορικό χρόνο με προοπτική μελλοντολογική και όχι παρελθοντολογική.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Για τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό της ένταξης και της αποτελεσματικής εκπαίδευσης των παιδιών με κινητική αναπηρία βασικό ρόλο παίζουν, εκτός από τις στρατηγικές διδασκαλίας, οι οποίες θα αξιοποιούν τις κατάλληλες μεθόδους διδασκαλίας στο πλαίσιο της διαφοροποιημένης διδασκαλίας με στόχο τη συμπερίληψη αυτών στη διδακτική διαδικασία, ακόμα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

• Ο σχεδιασμός Εξατομικευμένου Προγράμματος Εκπαίδευσης (ΕΠΕ), και
• Η αξιοποίηση της υποστηρικτικής τεχνολογίας όπως, εκπαιδευτικές συσκευές με τα ανάλογα λογισμικά και τα κατάλληλα περιφερειακά συστήματα, συσκευές υποβοήθησης της κίνησης και συσκευές εναλλακτικής επικοινωνίας.

Αναλυτικότερα θέματα για την εκπαίδευση των παιδιών με κινητική αναπηρία σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης παρουσιάζονται στον τόμο «Αναλυτικά προγράμματα Σπουδών για Μαθητές με Κινητικές Αναπηρίες», ο οποίος συντάχθηκε με ευθύνη της καθηγήτριας Ειδικής Αγωγής των ΤΕΦΑΑ Αθηνών κ. Δήμητρας Κουτσούκη, στο πλαίσιο του έργου 2ο ΕΠΕΑΕΚ του Υπουργείου Παιδείας και υλοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του 2003-2004.

Σύμφωνα με το κοινωνικό μοντέλο ερμηνείας της αναπηρίας, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα πρέπει να επικεντρώνεται όχι μόνο στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες, οι οποίες οφείλονται στη βιολογική τους κατάσταση, αλλά κυρίως στο πλαίσιο που περικλείει το άτομο με αναπηρία. Επομένως, το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (ΕΠΕ) πρέπει να σχεδιάζεται και να υλοποιείται στο πλαίσιο της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και των ομαδικών ή ατομικών διδακτικών διαδικασιών και όχι ως αυτόνομο και ατομικό πλάνο εργασίας με τον μαθητή.

Το ΕΠΕ σχεδιάζεται σύμφωνα με τις ατομικές ανάγκες κάθε παιδιού και περιέχει:

• τους ετήσιους μετρήσιμους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους,
• τον χώρο και τον χρόνο υλοποίησης των δραστηριοτήτων,
• το υπεύθυνο προσωπικό για την παρακολούθηση και υλοποίηση των δραστηριοτήτων του προγράμματος,
• τις υποστηρικτικές υπηρεσίες, και
• τα απαιτούμενα μέσα και υλικά.
• Τα βήματα σχεδιασμού ενός ΕΠΕ αποτυπώνονται στο κάτωθι σχήμα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Κάθε θρησκευτική κληρονομιά έχει να παρουσιάσει κρούσματα φονταμενταλισμού. Δυστυχώς δεν υπήρξε αναίμακτη θρησκεία ως σήμερα, όπως επίσης δεν εμφανίστηκε ποτέ αναίμακτη επανάσταση, ειρηνική εξέγερση ή «βελούδινη» ανταρσία.

Στον 20ό αιώνα ο φονταμενταλισμός ονοματοδοτείται για πρώτη φορά στον αμερικανικό προτεσταντισμό, σε κοινότητες που ερμήνευσαν σχολαστικά τη Βίβλο (βιβλικισμός) και κήρυτταν φανατικά την προσκόλληση στον «ευαγγελισμό» της καθημερινότητας (Evangelicas) από τον τηλεοπτικό ιεροκήρυκα Μπίλι Γκράχαμ ως τη διαβόητη «ηθική πλειοψηφία» της εποχής του 1980 με την αλήστου μνήμης «πολιτική ορθότητα» (political correctness) που άρχιζε με την απόρριψη του δαρβινισμού (θεωρία της εξέλιξης) και κατέληγε στον πουριτανισμό.

Στον ρωμαιοκαθολικισμό σημειώθηκαν ανάλογα κρούσματα με τον νεοσχολαστικισμό και τον αντιμοντερνισμό που αντιπολιτεύονταν την ανανεωτική Β’ Βατικανή Σύνοδο (1962-1965) ως το κωμικό νεοσυντηρητικό σχίσμα του γαλλοελβετού επισκόπου Λεφέβρ και την εκ μέρους απόρριψη του Βατικανού ως δήθεν εκκοσμικευμένου προοδευτισμού.

Στην Ορθοδοξία δεν έλειψε το ευσεβιστικό κίνημα των ποικιλώνυμων θρησκευτικών σωματείων («ιεραποστολικές αδελφότητες θεολόγων»: «Ζωή», «Σωτήρ», «Σταυρός» μαζί με το σχίσμα του παλαιοημερολογητισμού («Γνήσιοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί») που ταλαιπωρούν την Εκκλησία με τον ζηλωτισμό τους έχοντες «ζήλον Θεού αλλ’ ου κατ’ επίγνωσιν», σε τέτοιον βαθμό μάλιστα που ακόμη σήμερα κάποια μονή του Αγίου Όρους δεν μνημονεύει τον Οικουμενικό Πατριάρχη επειδή είναι σε θεολογικό διάλογο με ετερόδοξους χριστιανούς αδελφούς.

Ο ιουδαϊσμός πλήττεται από το σιωνιστικό κίνημα με τις ακραίες πολιτικοθρησκευτικές βλέψεις του. Το ισραηλινό κράτος μοιάζει αιχμάλωτο της φονταμενταλιστικής εβραϊκής «ορθοδοξίας» μικρών κομματικών σχηματισμών θρησκευτικής καταγωγής και πολιτικής δράσης που απειλούν την ειρήνευση στη Μέση Ανατολή με τη σύμπηξη φανατικού μετώπου στο κοινοβούλιο και την κυβέρνηση της χώρας.

Ο μουσουλμανισμός δοκιμάζεται από τον ισλαμισμό, το πολιτικοθρησκευτικό κίνημα που επικαλείται τα «θεμέλια» του Ισλάμ για τη βίαιη επιβολή του «ιερού νόμου» (σαρία) στο εσωτερικό κάθε μουσουλμανικής χώρας, ιδίως στο Ιράν, τη Σαουδική Αραβία, τη Λιβύη και την Αλγερία, αλλά και για τη μαχητική διάδοσή του στο εξωτερικό.

Η πολιτική σκοπιμότητα και η ειδησεογραφική προχειρότητα σε μερικές περιπτώσεις δημιούργησαν την εσφαλμένη εντύπωση πως δήθεν μόνο το Ισλάμ ταυτίζεται με τον φονταμενταλισμό, ενώ η αδιάψευστη ιστορική πραγματικότητα είναι ότι κάθε θρησκεία διαβρώνεται από τον φονταμενταλιστικό ιό, ακόμη και τα ινδικά θρησκεύματα που δεν υστερούν σε βίαιες αναμετρήσεις δολοφονώντας μέλη της οικογενείας Γκάντι «δι’ ασήμαντον αφορμήν».

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Στο πλαίσιο της ενταξιακής εκπαίδευσης, η εκπαιδευτική εμπειρία που θα βιώσει ο μαθητής με κινητική αναπηρία θα διαπνέεται από τη μετακίνηση της προσοχής από τον μαθητή, με τις δυσκολίες και τους περιορισμούς του, στο σχολικό πλαίσιο, το οποίο πρέπει να εντοπίσει τις αδυναμίες του και τις δυνατότητές του και να θέσει στόχους για τη δημιουργία ενός φιλόξενου περιβάλλοντος, διαμορφώνοντας συνθήκες που ευνοούν την ένταξη και ισότιμη συμμετοχή στη μάθηση του παιδιού με κινητική αναπηρία, όπου το παιδί θα είναι δυνατό να δημιουργήσει σχέσεις και φιλίες και να αναπτύξει το διάλογο και την επικοινωνία. Η πρόθεση αυτή μπορεί να επιτευχθεί μέσω διαφοροποιημένων παιδαγωγικών στρατηγικών, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες και του συγκεκριμένου παιδιού, ενώ η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων επαγγελματιών και της οικογένειας θα υποστηρίξει την καλύτερη δυνατή ένταξη και εξέλιξη του παιδιού.

Μια ενταξιακή παιδαγωγική απαιτεί τα παιδιά να μαθαίνουν από τις διαφορές τους, συμπεριλαμβανομένων και των δυσκολιών τους, ως συνέπεια μιας αναπηρίας όπως η εγκεφαλική παράλυση. Αυτό εμπεριέχει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τους εκπαιδευτικούς και όλους τους επαγγελματίες καθώς πρέπει να γνωρίζουν πολύ καλά το δικό τους ρόλο στη διαμόρφωση μια συμπεριληπτικής καθημερινής ζωής στο σχολείο.

Η διακήρυξη της Σαλαμάνκα (1994) τονίζει ότι ένα συμπεριληπτικό σχολείο είναι η βάση για την ανάπτυξη μιας συμμετοχικής και δημοκρατικής κοινωνίας για όλους τους πολίτες, σε όλα τα επίπεδα, και από όλα τα μέρη της κοινωνίας. Συνεπώς, ένας ενταξιακός εκπαιδευτικός σχεδιασμός θα πρέπει να καλλιεργήσει τα στοιχεία της ενεργούς συμμετοχικότητας και αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών των ομάδων των παιδιών στο σχολείο, αλλά και στις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου των παιδιών, ως βάση για την ανάπτυξη μιας δημοκρατικής κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς.

Η ένταξη είναι ένας τρόπος θεώρησης των σχέσεων των ανθρώπων και της κοινωνίας των πολιτών και όχι μία μέθοδος, καθώς πρόκειται για το δικαίωμα όλων των παιδιών να συμπεριληφθούν, να νιώσουν ότι συμμετέχουν στη ζωή της κοινότητας και να είναι σε θέση να συμβάλλουν στη διαμόρφωση σχέσεων αλλά και να ωφεληθούν από τις σχέσεις στις οποίες συμμετέχουν.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Ο ορισμός της ενταξιακής εκπαίδευσης εμπεριέχει τη βασική αρχή ότι όλοι οι μαθητές θα πρέπει να μαθαίνουν μαζί, ανεξάρτητα από τις δυσκολίες ή τις διαφορές τους. Κάθε παιδί έχει τη δική του ιστορία, τα μοναδικά του χαρακτηριστικά, τις δικές του δυσκολίες και δυνατότητες. Σημασία έχει να συνειδητοποιήσουμε ότι:

• «η αναπηρία δεν είναι ένα πρόβλημα μιας μειοψηφούσας ομάδας εντός της κοινότητας, αλλά μια κατάσταση που ο καθένας μπορεί να ζήσει στη διάρκεια της ζωής του» και
• κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να βρει την απαραίτητη υποστήριξη στις δικές του ανάγκες, ανεξάρτητα από τη φυσική, ψυχολογική και κοινωνική του κατάσταση.

Σύμφωνα με το Εγχειρίδιο κατάρτισης για την εγκεφαλική παράλυση (2012), ένα καλά σχεδιασμένο και προετοιμασμένο σχολικό περιβάλλον είναι ζωτικής σημασίας για την τελική επιτυχία όχι μόνο της εκπαίδευσης αλλά και της θεραπείας που δέχεται ένα παιδί με κινητική αναπηρία. Η ενταξιακή προοπτική θα πρέπει να είναι ένα από τα βασικά σημεία του σχεδίου εκπαίδευσης και να αναγνωρίζεται ως μια αξία που δίνει ποιότητα στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό.

Δεν είναι αρκετό για τα σχολεία να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του ατόμου μόνο από την άποψη της διάθεσης υλικών πόρων, δηλαδή τεχνικών μέσων και εξειδικευμένου προσωπικού. Είναι επίσης σημαντικό οι εκπαιδευτικοί να είναι σε θέση να αμφισβητούν έννοιες όπως, φυσιολογικό, σχολική επιτυχία, αξιολόγηση επιδόσεων, κ.α., οι οποίες συμβάλλουν στην ετικετοποίηση και περιθωριοποίηση των παιδιών με αναπηρία. Η αναπηρία δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως μια παρεμβολή, εξαίρεση ή «χάρη» του συστήματος, αλλά ως σταθερή και διαδεδομένη μεταβλητή των διαδικασιών της κοινωνίας και επομένως και του σχολείου. Σύμφωνα με το ως άνω Εγχειρίδιο, τα χαρακτηριστικά ενός περιβάλλοντος και ειδικότερα ενός σχολείου για όλους, ικανό να συμπεριλάβει μαθητές με κινητικές αναπηρίες, είναι:

• Εκπαιδευμένο και καταρτισμένο εκπαιδευτικό και ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό,
• Προγράμματα συνεχούς εκπαίδευσης για το εκπαιδευτικό προσωπικό,
• Ενίσχυση της οικογένειας, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας (οι οικογένειες, ως το πρώτο υποκείμενο εκπαίδευσης ενδυναμώνονται και καλούνται να συμμετάσχουν και να συνεργαστούν με το σχολείο στις εκπαιδευτικές δραστηριότητες),
• Συνεργασία μεταξύ όλων των ατόμων που εργάζονται για τη σχολική και την κοινωνική ένταξη του παιδιού,
• Ενεργός συμμετοχή της σχολικής ηγεσίας στα προγράμματα ένταξης,
• Ενίσχυση της συλλογικότητας μεταξύ των εκπαιδευτικών,
• Διεπιστημονική και συντονισμένη εργασία, βάσει σχεδίου,
• Υποδοχή και αποδοχή συμμαθητών χωρίς συμπεριφορές απόρριψης και αποκλεισμού,
• Μεθοδολογικές προσεγγίσεις που ευνοούν τη συμπερίληψη του παιδιού με κινητική αναπηρία, με βιωματικές δραστηριότητες, σε ατομικό ή μικροομαδικό και ομαδικό επίπεδο,
• Εξάλειψη των δομικών αρχιτεκτονικών εμποδίων στο σχολείο,
• Χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού και τεχνολογικών βοηθημάτων.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ

Η πρωτόγνωρη λέξη «φονταμενταλισμός» είναι ελληνική μεταγραφή του αγγλικού όρου fundamentalism (από το λατινικό fundamentum: θεμέλιο) που αποδίδεται ως «θεμελιωτισμός» ή «θεμελιοκρατία» σημαίνοντας την επιστροφή στα «θεμέλια» μιας παράδοσης του παρελθόντος, την εμμονή στα «θεμελιώδη» άρθρα πίστης και τη μαχητική προάσπιση των «θεμελιακών» στοιχείων κάποιας θρησκευτικής κληρονομιάς. Φονταμενταλισμός είναι ο μαχητικός θρησκευτικός συντηρητισμός. Τρία χαρακτηριστικά στοιχεία συνθέτουν τον φονταμενταλισμό: η συντηρητικότητα, η θρησκευτικότητα και η μαχητικότητα.

Πρώτιστο ιδίωμα παραμένει ο συντηρητισμός που διαφοροποιεί τον φονταμενταλισμό από τον εκσυγχρονισμό, τον αντιπαραθέτει στον φιλελευθερισμό ή τον σοσιαλισμό και τον αντιδιαστέλλει από τον διαφωτισμό με τον ορθολογισμό και τον ατομικισμό της νεωτερικότητας.

Η θρησκευτικότητα χρωματίζει τον φονταμενταλισμό αποφασιστικά και καθορίζει τον συντηρητισμό του. Χάρη στη βασική εμπειρία της ενότητας που διακρίνει κάθε θρησκεία τόσο στον χώρο όσο και μέσα στον χρόνο ιδρύοντας την κοινωνία (οριζόντια ενότητα των ομοδόξων μέσα στον χώρο) και γεννώντας την ιστορία (κατακόρυφη ενότητα των ομοφρόνων μέσα στον χρόνο) η συντήρηση των «θεμελίων» επικυρώνεται μεταφυσικά και επεκτείνεται από τον θολό πυθμένα κάποιου παρελθόντος «χρυσού αιώνα» στον απλησίαστο ορίζοντα ενός μελλοντικού «παραδείσου».

Η θρησκεία λειτουργεί σαν το «τσιμέντο» της συντήρησης, ως το ανθεκτικότερο συνεκτικό υλικό των «θεμελίων» της παράδοσης που υποτάσσει το κοσμικό (κράτος, κοινωνία, οικονομία) στο θρησκευτικό και υποτάσσει το ιδιωτικό (προσωπική ζωή του ατόμου) στο δημόσιο (θρησκευτικός κώδικας ηθικών αξιών, «ιερός νόμος»).

Η μαχητικότητα είναι το τρίτο στη σειρά αλλά πρώτο σε εντυπωσιασμό στοιχείο του φονταμενταλισμού. Η βία στη διακονία του ιερού εν ονόματι της συντήρησης είναι που συνοψίζει το φονταμενταλιστικό κίνημα άριστα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός & Προπτυχιακή Ιταλικής Φιλολογίας ΑΠΘ