Διδασκαλία: Σύνολο προγραμματισμένων και μεθοδικών δραστηριοτήτων που επιλέγει να αναπτύξει ο εκπαιδευτικός προκειμένου  να εμπλέξει με φυσικό και αβίαστο τρόπο τους μαθητές σε ενεργητικές δραστηριότητες που οδηγούν στην υλοποίηση μαθησιακών και αναπτυξιακών στόχων.

Μάθηση: Διαδικασία κατά την οποία οι μαθητές εισπράττουν, ανακαλύπτουν, δοκιμάζουν, προσεγγίζουν τη γνώση + κοινωνική δραστηριότητα, όπου ενθαρρύνεται η ανάπτυξη αλληλεπιδράσεων με τους άλλους, με τον χώρο, με τα υλικά.

Συντελεστές μάθησης

• Εκπαιδευτικός
• Μαθητές 

Στόχοι – επιδιώξεις μάθησης (τι θέλουμε να μάθουν οι μαθητές; ποιος είναι ο σκοπός της κάθε δραστηριότητας; Ποιοι είναι οι άξονες του αναλυτικού προγράμματος;)

Μέθοδος διδασκαλίας (πώς θα διδάξουμε; ποια είναι αναπτυξιακά κατάλληλη μέθοδος; είναι το μαθησιακό περιβάλλον ανοιχτό και ευέλικτο;)

Υλικά – μέσα (τι έχουμε στη διάθεση μας; Ρόλος της σύγχρονης τεχνολογίας)

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Οι συλλήψεις του ιουδαϊσμού (του εβραϊσμού) πρέπει να διαμορφώθηκαν στη διάρκεια μακρού χρόνου. Υπολογίζεται ότι οι Εβραίοι —οι Εβραίοι είναι ένας σημιτικός λαός— πρέπει να κινήθηκαν από ανατολικά προς τις περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, εδώ της Μέσης Ανατολής, σε αυτό που σήμερα περίπου είναι η γη του Ισραήλ (της Παλαιστίνης).

Υπολογίζεται ότι εκεί γύρω στο 1200 π.Χ. είχαν πλέον εγκατασταθεί σε αυτή την περιοχή. Οι ίδιοι στις ιστορίες του λαού τους που κατέγραψαν, στο ιερό βιβλίο του εβραϊσμού (είναι η Τορά, η Παλαιά Διαθήκη), εκεί, έχουν καταγράψει τις ιστορίες τους όπως είχαν διασωθεί προφορικά και σε αυτές τις ιστορίες τους οι Εβραίοι καταγράφουν το ότι βρίσκονταν για ένα διάστημα στην Αίγυπτο και ότι έφυγαν από την Αίγυπτο με την παρέμβαση του Θεού — ο οποίος τους βοήθησε, ο Μωυσής πέρασε προς την περιοχή του Ισραήλ.

Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα σαφείς αρχαιολογικές ενδείξεις, αποδείξεις, ότι οι Εβραίοι έζησαν στην αρχαία Αίγυπτο, αλλά είναι πιθανό να έζησαν. Πάντως, κάποια στιγμή, γύρω στο 1200 π.Χ. βρέθηκαν στα —περίπου— σημερινά εδάφη του Ισραήλ και εκεί φαίνεται ότι, σε αυτήν τη φάση, βρέθηκαν να λειτουργούν με δέκα κανόνες. Αυτούς τους κανόνες, σύμφωνα με τον θρύλο τους, τους ενεχείρισε ο ίδιος ο Θεός στο όρος Σινά στον Μωυσή, ο οποίος Μωυσής είχε μακρά συνομιλία και επαφή με τον Θεό και όταν επέστρεψε ο Μωυσής από το Σινά κάτω στους πρόποδες του βουνού, όπου βρίσκονταν εγκαταστημένοι ως κατασκηνωτές —γιατί ακόμη ήταν σε περιφορά— οι Εβραίοι, βρήκε τους ομόθρησκούς του να έχουν λιώσει τα διάφορα τιμαλφή τα οποία είχαν και να έχουν κατασκευάσει ένα χρυσό βόδι. Και ο Μωυσής είδε τους Εβραίους να προσκυνούν το χρυσό αυτό βόδι και έγινε έξω φρενών, έσπασε αυτό το χρυσό βόδι και τους έψεξε πώς αυτοί τολμούν να κάνουν τέτοιες θυσίες σε είδωλα, ενώ ο ίδιος ο Θεός τούς έχει μεταφέρει τις αλήθειες του.

Αυτές οι ιστορίες της Παλαιάς Διαθήκης δείχνουν, προφανώς, ότι το παγανιστικό παρελθόν των Εβραίων βρέθηκε σε μάχη με τη μονοθεϊστική σύλληψη και ότι, προφανώς, πέρασε ένα διάστημα που αυτά τα δύο συνυπήρχαν, μέχρι τελικά αυτός ο λαός να γίνει απόλυτα μονοθεϊστικός, όπως φαίνεται στους χρόνους τους ιστορικότερους.

Ο εβραϊκός λαός δεν έχει μόνο δέκα κανόνες —που, σύμφωνα με τις ιστορίες του, τις απέκτησε από τον ίδιο τον Θεό μέσω του Μωυσέως—, αλλά, αν κανείς τρυγήσει από την Τορά (από την Παλαιά Διαθήκη) κανόνες και οδηγίες ήθους και συμπεριφοράς και στάσεων ζωής, καταλήγει σε έναν αριθμό 600 οδηγίες, εκ των οποίων οι περισσότερες διατυπώνονται αρνητικά (ου: να μην κάνεις αυτό), αλλά και άλλες διατυπώνονται θετικά (να κάνεις αυτό). Η εβραϊκή θρησκεία είναι εξαιρετικά κανονιστική και αυστηρή και αυτό σχετίζεται με την αυστηρότητα της σύλληψης: ο Θεός στην εβραϊκή θρησκεία παρακολουθεί, ελέγχει, τιμωρεί και καθοδηγεί με πάρα πολύ συγκεκριμένο τρόπο.

Τώρα, η εβραϊκή θρησκεία κάποια στιγμή απέκτησε ναό. Μέσα στους διαδόχους των πραγμάτων είναι ο Σολομών —ο βασιλιάς Σολομών—, ο οποίος, σύμφωνα με τις ιστορίες των Εβραίων, δημιούργησε έναν θρυλικά υπέροχο, μεγάλο ναό, τον ναό του Σολομώντος, στα Ιεροσόλυμα και αυτός ο ναός έγινε η βάση γύρω από την οποία αναπτύχθηκε ολόκληρη η εβραϊκή θρησκεία, διότι μέσα σ’ αυτόν τον ναό γίνονταν οι τελετές και οι θυσίες προς τον έναν και μοναδικό Θεό. Αυτός ο ναός δημιουργήθηκε τον 9ο αιώνα π.Χ. με υλικά που ήρθαν απ’ τον Λίβανο (κέδρος του Λιβάνου) και χρυσό. Ήταν ένας ναός που έχει μείνει στον θρύλο. Καταστράφηκε πολλές φορές, καταστράφηκε απ’ τους Βαβυλωνίους στον 5^ο και 6^ο αιώνα π.Χ., τότε που οι Εβραίοι οδηγήθηκαν στην εξορία της Βαβυλώνας.

Ως φαίνεται, βρισκόμενοι οι Εβραίοι στην εξορία τους, στη Βαβυλώνα, προκειμένου να διασώσουν τον χαρακτήρα και τις παραδόσεις τους, άρχισαν να καταγράφουν τις ιστορίες της φυλής τους (τους θρύλους τους), δηλαδή την Τορά, τα ιερά αυτά βιβλία: τη Γένεση, την Έξοδο, το Δευτερονόμιο, στα οποία, ως φαίνεται, από αιώνες καλλιεργούνταν και καταγράφονταν —τουλάχιστον προφορικά— και στο μυαλό των ανθρώπων. Ενδεχομένως υπήρχαν και πρώτες καταγραφές νωρίτερα, αλλά οι κεντρικές καταγραφές της Παλαιάς Διαθήκης είναι εκεί. Και η Τορά γι’ αυτό συνιστά και το πιο ιερό κείμενο του εβραϊκού λαού, το οποίο και γράφεται από ειδικευμένους τεχνίτες, με ειδική μελάνη, πάνω σε ειδικά επεξεργασμένο δέρμα.

Και φυσικά, η εβραϊκή θρησκεία διαθέτει και άλλα ιερά κείμενα: το ένα είναι το Ταλμούδ, το οποίο είναι στην ουσία επεξεργασία και ερμηνεία από σημαντικούς δασκάλους, ραβί (rabbi θα πει δάσκαλος), ραβίνους του εβραϊσμού, το Ταλμούδ, λοιπόν, και επίσης η Μισνά. Δηλαδή, αυτά τα δύο κείμενα είναι κείμενα επεξήγησης πάνω στην Τορά, που η Τορά θεωρείται ιερό κείμενο. Αλλά και το Ταλμούδ και η Μισνά θεωρούνται πάρα πολύ μεγάλου κύρους και σεβασμού κείμενα και οι θρησκευόμενοι Εβραίοι τα συμβουλεύονται και τα μελετούν, όπως φυσικά την Τορά, που η Τορά δεν έχει παρόμοιό της στην ιερότητα. Μέχρι σήμερα κάθε εβραίος όταν βλέπει την Τορά κάνει αυτήν την κίνηση και στέλνει προς την Τορά από τα μάτια του το φως του. Δηλαδή για τον μέσο εβραίο η Τορά είναι ο οδηγός του, το φως του της κίνησης πάνω σε αυτή τη Γη.

Απόσπασμα από το ελεύθερο διαδικτυακό μάθημα του Mathesis «Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείο» με διδάσκουσα τη Μαρία Ευθυμίου.
Σύνδεσμος: https://mathesis.cup.gr/courses/course-v1:History+Hist3.2+21D/about

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Η Γενική Παιδαγωγική περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων και των αρχών της Παιδαγωγικής και ερευνά το αντικείμενό της κάτω από ένα γενικότερο πρίσμα.

Η Ειδική Παιδαγωγική περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων και αρχών της Παιδαγωγικής με αναφορά στα άτομα με Ειδικές Ανάγκες.

Κλάδοι Παιδαγωγικής

• Προσχολική Παιδαγωγική
• Σχολική Παιδαγωγική
• Επαγγελματική Παιδαγωγική
• Παιδαγωγική των ενηλίκων ή δια βίου
• Ειδική Παιδαγωγική
• Κοινωνική Παιδαγωγική

Βασικές έννοιες της παιδαγωγικής επιστήμης

1. Αγωγή: μαζί με τη μάθηση οριοθετούν το γνωστικό πεδίο και αντικείμενο της παιδαγωγικής επιστήμης.

2. Μόρφωση: αποτέλεσμα της δράσης αγωγής που γίνεται αντιληπτή με καθορισμένη μορφή, π.χ. νοητική, συναισθηματική, ηθική = αποτελεί το αποτέλεσμα των 1 και 3.

3. Μάθηση: αποτέλεσμα της αγωγής.

4. Διδασκαλία: αποτελεί μέσο – τρόπο για την εκπλήρωση, σύνολο ενεργειών με σκοπό να προκαλέσουν τα 1 και 3.

5. Παιδεία: ευρύτερη έννοια. Εκπαίδευση = θεσμός της πολιτείας με συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους, περιεχόμενο, καθορισμένη χρονική διάρκεια, αντίθετα η παιδεία δεν περιορίζεται σε κάποια συγκεκριμένη ηλικία και επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, αφού ποτέ δε σταματά να δέχεται επιδράσεις και ερεθίσματα από το περιβάλλον στο οποίο ζει.

6. Κοινωνικοποίηση = διαδικασία κατά την οποία το άτομο εξελίσσεται και εντάσσεται στο περιβάλλον (φυσικό και κοινωνικό) μέσα από πρότυπα συμπεριφοράς, κοινωνικούς κανόνες και προσωπική ταυτότητα.

7. Εκπαίδευση: αποτελεί συστηματική και οργανωμένη προσπάθεια για 1, 2, 3 και πραγματοποιείται μέσα από το 4.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Τα κοινωνικά συστήματα είναι ανοικτά και η λειτουργία τους μοιάζει με αυτή των ζωντανών οργανισμών. Η θεωρία των Συστημάτων αναδύθηκε μέσα από την επιθυμία για αλλαγή και μεταβολή, η οποία επιτυγχάνεται με διεργασίες κα μετασχηματισμούς μέσα από τα ακόλουθα τέσσερα στοιχεία του μοντέλου των Getzels και Guba:

• Εισδοχές-εισροές: στο χώρο της εκπαίδευσης οι κυριότερες εισροές είναι οι μαθητές, οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, η γνώση, ο εξοπλισμός.
• Το (μαύρο) κουτί των διεργασιών: πρόκειται για διεργασίες που γίνονται με ποιοτικό χαρακτήρα και αφορούν την αποτελεσματικότητα και την ευελιξία.
• Εκροές- αποτελέσματα: Οι εισροές μετασχηματίζονται σε επιθυμητά αποτελέσματα- εκροές, χρήσιμα για το ευρύτερο περιβάλλον του εκάστοτε συστήματος.
• Περιβάλλον: το περιβάλλον προσφέρει τις εισροές και ελέγχει τις διεργασίες στο (μαύρο) κουτί.Ο ρόλος του είναι πολυδιάστατος και σημαντικός για τη σωστή λειτουργία του συστήματος.

Όλα τα συστήματα διέπονται από τα ακόλουθα τρία χαρακτηριστικά:

1. Ανατροφοδότηση (feedback): Πρόκειται για το μηχανισμό με τον οποίο ο οργανισμός πληροφορείται για τον τρόπο λειτουργίας του και την επίτευξη των στόχων του σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο αντίστοιχα. Πρόκειται για διορθωτική παρέμβαση σε μία αλλαγή που συντελέστηκε στα στοιχεία του συστήματος.
2. Ισορροπία (equilibrium): Ένα σύστημα πρέπει να έχει την ικανότητα να διατηρεί την εσωτερική του αρμονία παρά τις αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον διαφορετικά απειλείται η ύπαρξη και συνοχή του. Η ισορροπία μπορεί να στατική, όπου το περιβάλλον διατηρείται σταθερό για μια χρονική περίοδο ή δυναμική, δηλαδή το σύστημα φανερώνει την ικανότητά του να διατηρεί την εσωτερική του αρμονία παρά τις αλλαγές του περιβάλλοντος.
3. Προσαρμογή (adaptation): Πρόκειται για τη διαδικασία μέσα από την οποία το σύστημα κατορθώνει να δέχεται αλλά και να αφομοιώνει τις αλλαγές που συντελούνται με μηχανισμούς ελέγχου ή αναπληροφόρησης του συστήματος.

Η αρμονία του συστήματος εξαρτάται από:

• την προσπάθεια που θα καταβάλλουν οι υπεύθυνοι του συστήματος, για να μειώσουν τις συγκρούσεις ανάμεσα στον οργανισμό και στα άτομα.
• τη μείωση των συγκρούσεων ανάμεσα στους ρόλους που απαιτούνται από το σύστημα και της προσωπικότητας των ατόμων που καλούνται να τους παίξουν
• τη μείωση των συγκρούσεων μεταξύ των προσδοκιών του οργανισμού και των αναγκών των μελών του.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Με τον όρο προσβασιμότητα νοείται το χαρακτηριστικό του περιβάλλοντος, που επιτρέπει σε όλα τα άτομα – χωρίς διακρίσεις φύλου, ηλικίας και λοιπών χαρακτηριστικών, όπως σωματική διάπλαση, δύναμη, αντίληψη, εθνικότητα – να έχουν πρόσβαση σε αυτό, δηλαδή να μπορούν αυτόνομα, με ασφάλεια και με άνεση να προσεγγίσουν και να χρησιμοποιήσουν τις υποδομές, αλλά και τις υπηρεσίες (συμβατικές και ηλεκτρονικές) και τα αγαθά που διατίθενται στο συγκεκριμένο περιβάλλον.

Η προσβασιμότητα στο δομημένο περιβάλλον εξασφαλίζεται μέσω του προσβάσιμου σχεδιασμού, δηλαδή μια διαδικασία σχεδιασμού κατά την οποία οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρίες εξετάζονται ειδικά, με στόχο τα προϊόντα, τις υπηρεσίες και τις υποδομές ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν, κατά το δυνατόν, αυτόνομα από άτομα με διάφορες αναπηρίες (ΥΠΕΝ/ΔΕΣΕΔΠ/65826/699/2020 – ΦΕΚ 2998/τ.Β/20-7-2020).

Στον νόμο 4759/2020 δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην επιτακτικότατα της διασφάλισης της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία και των εμποδιζόμενων ατόμων, τόσο στα νέα κτίρια όσο και στα υφιστάμενα. Με βάση τις διατάξεις, επαναπροσδιορίζονται αυτά που ήδη έχουν προβλεφθεί για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας στα κτίρια τόσο στον Ν. 4067/ 2012 (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός – άρθρο 26 και 27) όσο και στις Τεχνικές Οδηγίες που προβλέπονται στην προαναφερθείσα Υπουργική Απόφαση και αφορούν την προσαρμογή των υφιστάμενων κτιρίων.

Πιο συγκεκριμένα, για όλα τα νέα δημόσια ή ιδιωτικά κοινόχρηστα κτίρια επιβάλλεται η εξασφάλιση της οριζόντιας και κατακόρυφης προσπέλασης από άτομα με αναπηρία / εμποδιζόμενα άτομα, σε όλους τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς χώρους καθώς επίσης και η πρόβλεψη για κατασκευή WC AMEA. Παράλληλα ορίζεται ότι και στα υφιστάμενα κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες του ευρύτερου Δημοσίου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εκπαιδευτηρίων, επιβάλλεται να γίνουν οι απαραίτητες διαμορφώσεις, ώστε οι λειτουργικοί χώροι τους να είναι προσπελάσιμοι από άτομα με αναπηρία / εμποδιζόμενα άτομα.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Ο ζωροαστρισμός και οι απόψεις του, αλλά και τις μεταλλάξεις του  επηρέασε επόμενες θρησκείες, όπως και πολλές αιρέσεις του χριστιανισμού. Πήγασε μία θρησκεία ζωροαστρικογενής, που σχετίζεται με τις διδαχές του Μάνη, στον 3^ο αιώνα μ.Χ. Αυτός ο Μάνης δημιούργησε τον μανιχαϊσμό και σήμερα επικρατούν οι «μανιχαϊστικές συλλήψεις».

Ο Μάνης θεώρησε το Κακό σαν αυτόνομη δύναμη που μπορεί να νικήσει το Καλό· και αυτός βασίζεται σε ζωροαστρική σύλληψη, αλλά το πηγαίνει σε μία απολυτότερη σύγκρουση Καλού και Κακού και βάζει ερωτηματικό ποιος μπορεί να κερδίσει —επομένως δίνει δύναμη στο Κακό—, πιστεύει στη μάχη Καλού και Κακού και στη συμμετοχή του ανθρώπου στο Καλό και στο Κακό και πιστεύει ότι όλα είναι δυϊστικά: φως -σκοτάδι, καλό – κακό, ύλη – πνεύμα, και πιστεύει ότι ο θεός εκφράζεται μέσα από όλους τους διδάσκοντες τις θρησκείες. Και αυτή τη σύλληψη του Μάνη οι μελετητές των θρησκειών την ανιχνεύουν και σε αιρέσεις του χριστιανισμού αλλά και σε άλλες συλλήψεις (και του Ισλάμ).

Ο ζωροαστρισμός επηρέασε επηρεάστηκε αυτονόμως δημιούργησε την άποψη ότι ο Θεός δεν μπορεί να παρασταίνεται. Ο ζωροαστρισμός ήταν ανεικονικός, όπως είναι και ο εβραϊσμός, όπως είναι και το Ισλάμ, όπου βρίσκονται επιρροές που προέρχονται από ζωροαστρική πηγή, και φυσικά και από εβραϊκή πηγή, γιατί και το Ισλάμ είναι εβραιογενής θρησκεία. Επίσης, στον ζωροαστρισμό έπρεπε κανείς να προσεύχεται πέντε φορές την ημέρα στον Αχούρα Μάζντα, το ίδιο συμβαίνει και στο Ισλάμ. Σήμερα ο κάθε μουσουλμάνος προσεύχεται πέντε φορές την ημέρα.

Επίσης στη σύλληψη του ζωροαστρισμού είναι ότι όταν θα έρθει η ώρα της Κρίσεως οι ψυχές των καλών θα πηγαίνουν μέσα από υπέροχα μονοπάτια στην αναγέννηση, ενώ οι ψυχές των κακών θα κατακρημνίζονται στο απόλυτο κενό και μέσα στην αιώνια φωτιά, περνώντας από ένα γεφύρι που γίνεται πιο λεπτό και πιο λεπτό και τελικά γίνεται ένα ξυράφι που κατακόβει τους κακούς.

Επομένως, ο ζωροαστρισμός, από τους μελετητές, θεωρείται ομπρέλα θρησκεία, μάνα θρησκεία, η οποία επηρέασε ευρύτερα όλη τη ζώνη της Εγγύς και Μέσης Ανατολής. Στις ύστατές του φάσεις επηρεάστηκε και από τον ελληνισμό και κάποιες πλευρές του ζωροαστρισμού εισέπραξαν και συλλήψεις ελληνικές μετά την επέκταση των Ελλήνων και των στρατιών του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο ζωροαστρισμός, δηλαδή, μπορεί σήμερα να είναι μία μικρή θρησκεία, όμως ιστορικά επηρέασε θρησκείες που —τουλάχιστον σήμερα— είναι ισχυρές.

Απόσπασμα από το ελεύθερο διαδικτυακό μάθημα του Mathesis «Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείο» με διδάσκουσα τη Μαρία Ευθυμίου.
Σύνδεσμος: https://mathesis.cup.gr/courses/course-v1:History+Hist3.2+21D/about

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Η αγωγή είναι αναγκαία και απαραίτητη στις σύγχρονες κοινωνίες, κυρίως στο παιδί και τον έφηβο που διαθέτει όλη την «δεκτικότητα» και την «πλαστικότητα» να είναι ανοιχτός σ’ αυτήν. Ούτε τα άτομα ούτε οι κοινωνίες μπορούν να επιβιώσουν χωρίς οργανωμένη αγωγή και μάθηση.

Η Παιδαγωγική είναι μια ανθρωπολογική, πνευματική και εφαρμοσμένη κοινωνική Επιστήμη, η οποία προέκυψε από τη Φιλοσοφία και έχει ως έργο την έρευνα όλων των προβλημάτων που έχουν σχέση με την αγωγή του παιδιού.

Η Παιδαγωγική ενδιαφέρεται για την ολόπλευρη εξέλιξη του παιδιού από σωματική, διανοητική και ηθική άποψη, καθώς και για την καλλιέργειά του. Η Παιδαγωγική είναι θεωρητική και πρακτική επιστήμη.

Το έργο της Παιδαγωγικής Επιστήμης

Έργο της Παιδαγωγικής Επιστήμης είναι να βοηθήσει το παιδί και τον έφηβο να διανύσει ομαλά την εξελικτική του πορεία και να μεταβεί από την κοινωνία των μικρών στην κοινωνία των ωρίμων, εφοδιασμένος με τις δεξιότητες, τις ικανότητες και γενικά την πείρα που οι κοινωνικές συνθήκες απαιτούν, για να ενταχθεί χωρίς προβλήματα στο κοινωνικό σύνολο, με αυθυπαρξία και αυτοτέλεια.

Σκοπός Παιδαγωγικής Επιστήμης

Η Παιδαγωγική διαπιστώνει τα κοινά και ατομικά προβλήματα των παιδιών και προσπαθεί να τα αντιμετωπίσει (προβλήματα στο πρόγραμμα των μαθημάτων, στις σχέσεις δασκάλου και μαθητή, στις σχέσεις των μαθητών μεταξύ τους, στο οικογενειακό και το κοινωνικό περιβάλλον).

Επιπλέον επιδιώκει τη διατήρηση των πολιτιστικών αγαθών, τη διεύρυνσή τους και τη μετατροπή τους σε μορφωτικά για τη διαρκή ανασυγκρότηση της πείρας του παιδιού και τη διαπαιδαγώγησή του.

Δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία και μάλιστα στην αγωγή του παιδιού στο σχολείο, αλλά αφορά γενικότερα την μόρφωση του ατόμου και κάθε πλευρά της αγωγής.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Οι Getzels και Guba προχώρησαν σε κάποιες βασικές παραδοχές όσον αφορά τα κοινωνικά συστήματα. Με βάση αυτές μπορούμε να αιτιολογήσουμε, γιατί ένα σχολείο ή ένας εκπαιδευτικός οργανισμός αποτελούν ένα ανοικτό κοινωνικό σύστημα.

Τα κοινωνικά συστήματα αποτελούνται από υποσυστήματα και μικρότερα μέρη, τα οποία εμπλέκονται και εξυπηρετούν το σύνολο. Έτσι λοιπόν ο διευθυντής του σχολείου σε συνεργασία με το σύλλογο γονέων και κηδεμόνων μπορούν να λάβουν αποφάσεις που να επηρεάσουν τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές.

Είναι ανθρώπινα  και όχι μηχανιστικά. Το εκπαιδευτικό προσωπικό που στελεχώνει ένα σχολείο δρα  με βάση τα προσωπικά πιστεύω, του στόχους και τους ρόλους του καθενός. Οι άνθρωποι αυτοί δεν κατέχουν απλά γραφειοκρατικές θέσεις.

Είναι στοχοκεντρικά. Προσανατολίζονται στην επίτευξη στόχων τους οποίους υπηρετούν. Για παράδειγμα ο στόχος του σχολείου είναι αυτός της μάθησης και της προετοιμασίας των μαθητών για την ενηλικίωση. Επιπλέον, είναι δομικά κατασκευάσματα, αποτελούνται δηλαδή από δομές (structures). Σε ένα σχολείο υπάρχει ιεραρχία (διευθυντής-υποδιευθυντής-εκπαιδευτικοί).

Τα κοινωνικά συστήματα είναι κανονιστικά. Επομένως είναι και εν μέρει γραφειοκρατίες, εφόσον λειτουργούν βάσει κανόνων. Σ’ ένα σχολείο ισχύουν επίσημοι και ανεπίσημοι κανόνες που καθορίζουν συμπεριφορές. Ένας κανόνας μπορεί να έχει κυρωτικό χαρακτήρα και να εφαρμόζεται σε περίπτωση που υπάρχει πρόβλημα στο σύστημα. Οι επιπτώσεις της εφαρμογής ενός κυρωτικού μέτρου μπορεί να αφορά ακόμα και άτομα εκτός συστήματος. Για παράδειγμα ένας εξωσχολικός που εισέρχεται στον αύλειο χώρο του σχολείου και ενοχλεί τους μαθητές πρέπει να απομακρυνθεί.

Διακατέχονται από διακριτές αξίες και κουλτούρες που καθορίζουν τη συμπεριφορά. Τα κοινωνικά συστήματα είναι ανοικτά συστήματα. Δέχονται εισδοχές από το περιβάλλον (μαθητές, εκπαιδευτικοί, γνώσεις, οικονομικοί πόροι, αξίες της κοινωνίας) οι οποίες έχουν αντίκτυπο στα αποτελέσματα (επικοινωνία, διαδικασία λήψης αποφάσεων, διδακτικές  μέθοδοι) και από την άλλη πλευρά δίνουν εισδοχές προς το περιβάλλον (στάσεις και γνώσεις μαθητών, λύσεις προβλημάτων, αποφάσεις συλλόγου διδασκόντων).

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθούν  αναλυτικά ποιοι είναι οι παράγοντες που αφορούν το εξωτερικό περιβάλλον όσον αφορά την εκπαίδευση:

1. Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις. Η λήψη αποφάσεων από αυτές μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του σχολείου είτε θετικά είτε αρνητικά.
2. Η γνώση και τα εφόδια των εκπαιδευτικών είναι παράγοντες που ασκούν επιρροή σε όλη την εκπαιδευτική πράξη.
3. Οι γονείς,  οι οποίοι προβλέπεται πως στο προσεχές μέλλον θα αποκτούν περισσότερη δύναμη στη διοίκηση των σχολείων.
4. Οι φορολογούμενοι. Είναι λογικό πως εφόσον οι μισθοί των εκπαιδευτικών προέρχονται από τη φορολογία των πολιτών να υπάρχει αλληλεπίδραση.
5. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλοι οργανισμοί όπως χριστιανικές οργανώσεις και πολιτικά κόμματα, επηρεάζουν το εκπαιδευτικό σύστημα.
6. Η νομοθεσία που καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας του συνόλου του εκπαιδευτικού συστήματος.
7. Η εκκλησία και ο κλήρος είναι σε θέση να επιδράσουν σε επίπεδο σχολικής μονάδας.

Τέλος, τα κοινωνικά συστήματα αποτελούν σχετιστικά κατασκευάσματα, εννοιολογικές κατασκευές. Μπορούν να αναλυθούν ως ανεξάρτητα, αλλά και ως κομμάτι ενός ευρύτερου συστήματος. Μία σχολική μονάδα αποτελεί ένα αυτόνομο σύστημα, αποτελεί μέρος όμως ενός ευρύτερου συνόλου, όπως για παράδειγμα μέρος του συνόλου των σχολικών μονάδων ενός δήμου, ενός νομού ή ακόμα και του συνόλου των σχολικών μονάδων του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Ένα από τα πιο συζητημένα και ακανθώδη ζητήματα στον χώρο της γλωσσοδιδακτικής αποτελεί η διδασκαλία της δομής της γλώσσας. Όπως σημειώνεται παρά τις αξιοσημείωτες μεταβολές που έχουν ήδη επέλθει στον χώρο της γλωσσικής διδασκαλίας και παρά την υιοθέτηση νέων και καταφανώς αποτελεσματικότερων μεθόδων και τεχνικών, ο τομέας της γραμματικής συνεχίζει να αποτελεί ένα δυσεπίλυτο και πολύπλοκο πρόβλημα για τους διδακτικούς της γλώσσας, ακόμα και σήμερα.

Ο κλάδος αυτός είναι πράγματι «σημείο αμφιλεγόμενο» όχι μόνο γιατί αντιμετωπίζεται διαφορετικά από την παραδοσιακή και τη σύγχρονη αντίληψη, αλλά επιπλέον, γιατί οι απόψεις που έχουν εκφρασθεί γι’ αυτόν από τους εκπροσώπους της νεότερης γλωσσολογίας διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ τους στα πλαίσια των διαφόρων σχολών και τάσεων.

Για μια αναλυτική θέση υπέρ της διδασκαλίας της γραμματικής ως αυταξίας με πολλαπλά γλωσσικά αλλά και ευρύτερα πνευματικά οφέλη. Σχετικές απόψεις που υποστηρίζουν τη μία ή την άλλη εκδοχή για την αναγκαιότητα ή τη σπουδαιότητα της διδασκαλίας της γραμματικής ως ξεχωριστού μαθήματος μπορεί να βρει κανείς αρκετές και στην ελληνική και στη διεθνή βιβλιογραφία.

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός

Πρόκειται για την πλειοψηφική θρησκεία του κόσμου. Παρότι τον εβραϊσμό τον ακολουθούν 20 περίπου εκατομμύρια, ελάχιστα δηλαδή εκατομμύρια ανθρώπων στη Γη (που είναι οι εβραίοι του κόσμου σήμερα), επειδή ο χριστιανισμός και το Ισλάμ —που είναι οι ισχυρότερες θρησκείες του κόσμου— είναι εβραιογενείς, στην πράξη ο κάθε χριστιανός είναι και εβραίος και το ίδιο και κάθε μουσουλμάνος. Επομένως, αυτή η θρησκεία είναι σημαντικότατη γιατί έπαιξε ρόλο στις επόμενες θρησκείες που ήλθαν. Βέβαια, στην ίδια τη θρησκεία του εβραϊσμού, έπαιξε ρόλο —ως φαίνεται— ο ζωροαστρισμός.

Είναι απόλυτα μονοθεϊστική θρησκεία που πιστεύει ότι ο Θεός δημιούργησε τα πάντα (ό,τι ζει πάνω στη γη, όλα τα ουράνια φαινόμενα, όλους τους ανθρώπους) και ότι είναι η δύναμη του «παντός». Είναι τόσο δυνατός, τόσο μεγάλος ο Θεός, που δεν μπορεί κανείς να τον περιγράψει.

Εξ αυτού, δεν είναι μόνο ανεικονική —δεν παρασταίνει το θείο—, αλλά δεν το περιγράφει, γιατί είναι πέραν του ανθρώπου να κατανοήσει αυτή την απόλυτη δύναμη του Θεού. Μάλιστα, δεν αναφέρει το όνομα του Θεού η εβραϊκή θρησκεία. Οι θρησκευόμενοι Εβραίοι χρησιμοποιούν άλλα προσωνύμια για να μιλήσουν για τον Θεό ή βάζουν κενό στο όνομα του Θεού, πιστεύοντας ότι δεν μπορεί ένα μικρό πλάσμα, που λέγεται άνθρωπος, να διανοηθεί να μιλήσει ή να κατανοήσει και να μεταφέρει τις συλλήψεις του για τον Θεό.

Η εβραϊκή θρησκεία στηρίζεται στον απόλυτο μονοθεϊσμό και στηρίζεται επίσης σε άλλες τρεις έννοιες: είναι η έννοια του προφήτη. Ο προφήτης είναι άνδρας, Εβραίος. Όλοι οι προφήτες των εβραίων, της εβραϊκής θρησκείας, ήταν Εβραίοι και ήταν άνδρες και η έννοια του προφήτη είναι ότι: άνθρωποι, θνητοί, που γεννήθηκαν άνθρωποι και πέθαναν άνθρωποι, είχαν την τιμή να επιλεγούν από τον Θεό, για να τους μεταφέρει το θέλημά Του, ούτως ώστε εκείνοι στη συνέχεια να το διαδώσουν στους ανθρώπους· στην περίπτωση του εβραϊσμού στους Εβραίους και μετά στον υπόλοιπο κόσμο, διότι μία ακόμη έννοια του εβραϊσμού είναι ότι οι Εβραίοι είναι ο περιούσιος λαός του Θεού, δηλαδή ο Θεός, ειδικά γι’ αυτούς, φρόντισε να τους στέλνει κάθε τόσο προφήτες, γιατί ο άνθρωπος είναι ένα ον που τείνει να ξεχνά, τείνει να παραβλέπει και ο Θεός χρειαζόταν κάθε τόσο να στέλνει και άλλον προφήτη, να επιλέξει και άλλον προφήτη και άλλον προφήτη.

Εκτός από αυτή την έννοια του προφήτη και του περιούσιου λαού, ο εβραϊσμός έχει και την έννοια του μεσσία.

Δηλαδή, τι είναι ο μεσσίας;
Ο μεσσίας είναι προφήτης, αλλά είναι ο ύστατος προφήτης στον κύκλο των αιώνων, όταν θα έρθει η ώρα της τελικής Κρίσεως, θα προετοιμαστεί αυτή η μεγάλη διαδικασία από έναν προφήτη, δηλαδή, άντρα, Εβραίο, θνητό —δεν θα ‘ναι Θεός—, τον οποίο θα επιλέξει ο Θεός γι’ αυτό το μεγάλο έργο, να προετοιμάσει την ανθρωπότητα για την τελική Κρίση. Αυτός ο μεσσίας θα μπορέσει να πετύχει στο έργο του με τον Λόγο Του, δηλαδή με όλη την πνευματικότητα που εμπεριέχει ο Λόγος, τον οποίο θα του έχει εμπνεύσει βεβαίως ο Θεός. Αυτή είναι εβραϊκή σύλληψη: ότι ο μεσσίας θα είναι “ο Λόγος του Θεού”.

Οι εβραίοι πιστεύουν ότι ο μεσσίας δεν έχει έρθει, τον περιμένουν, διότι στα ιερά τους κείμενα καταγράφεται ότι: όταν θα έρθει ο μεσσίας με τη βοήθεια του Θεού και τον Λόγο του Θεού, θα έρθει και η περίοδος της πλήρους αγάπης σε αυτόν τον κόσμο. Με την έλευση του μεσσία και με τη βοήθεια του Θεού, διά του Μεσσία, οι άνθρωποι θα πάψουν να μισούν ο ένας τον άλλον, θα πάψουν να φθονούν ο ένας τον άλλον, θα πάψουν να βλάπτουν ο ένας τον άλλον, θα υπάρχει απόλυτη αγάπη και συμπόνια και το ίδιο θα υπάρχει και στο ζωικό βασίλειο.

Απόσπασμα από το ελεύθερο διαδικτυακό μάθημα του Mathesis «Παγκόσμια Ιστορία 2: Ο άνθρωπος απέναντι στο Θείο» με διδάσκουσα τη Μαρία Ευθυμίου.
Σύνδεσμος: https://mathesis.cup.gr/courses/course-v1:History+Hist3.2+21D/about

Κατερίνα Συμφέρη
Εκπαιδευτικός